Gujarati

Multiple alleles Questions in Gujarati

Class 12 Biology · Principles of Inheritance and Variation · Multiple alleles

100+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 100 questions in Gujarati

51
MediumMCQ
$ABO$ રુધિરજૂથનું નિયંત્રણ કરતા જનીન '$I$' ના સંદર્ભમાં ખોટું વિધાન ઓળખો.
A
જનીન '$I$' ના ત્રણ અલીલ છે.
B
વ્યક્તિમાં ત્રણમાંથી ફક્ત બે અલીલ હોય છે.
C
જ્યારે $I^A$ અને $I^B$ સાથે હોય ત્યારે તેઓ એક જ પ્રકારની શર્કરાની અભિવ્યક્તિ કરે છે.
D
અલીલ '$i$' કોઈ પણ પ્રકારની શર્કરા ઉત્પન્ન કરતું નથી.

Solution

(C) જનીન '$I$' $ABO$ રુધિરજૂથનું નિયંત્રણ કરે છે અને તે ત્રણ અલીલ સ્વરૂપે અસ્તિત્વ ધરાવે છે: $I^A$,$I^B$ અને $i$.
મનુષ્યો દ્વિતીય (diploid) સજીવો હોવાથી,દરેક વ્યક્તિમાં આ ત્રણમાંથી માત્ર બે જ અલીલ હોય છે.
અલીલ $I^A$ અને $I^B$ રક્તકણોની સપાટી પર અલગ-અલગ પ્રકારની શર્કરાના પોલિમર ઉત્પન્ન કરે છે,જ્યારે અલીલ '$i$' કોઈ પણ શર્કરા ઉત્પન્ન કરતું નથી.
તેથી,$I^A$ અને $I^B$ એક જ પ્રકારની શર્કરાની અભિવ્યક્તિ કરે છે તે વિધાન ખોટું છે,કારણ કે તેઓ સહ-પ્રભાવી (codominant) છે અને અલગ-અલગ શર્કરા ઉત્પન્ન કરે છે.
52
Easy
વ્યાખ્યા / સમજૂતી આપો: બહુવૈકલ્પિક કારકો (Multiple Allelism).

Solution

(N/A) બહુવૈકલ્પિક કારકો એટલે વસ્તીમાં એક જ જનીન સ્થાન (locus) માટે બે કરતા વધારે વૈકલ્પિક કારકોની હાજરી. જોકે એક દ્વિતીય (diploid) સજીવ તેના ચોક્કસ જનીન સ્થાન પર મહત્તમ બે જ વૈકલ્પિક કારકો ધરાવી શકે છે,પરંતુ સમગ્ર વસ્તીમાં તે જનીનના અનેક પ્રકારો જોવા મળે છે. આ ઘટનાનું ઉત્તમ ઉદાહરણ મનુષ્યમાં જોવા મળતું $ABO$ રુધિરજૂથ છે,જેમાં જનીન $I$ ત્રણ વૈકલ્પિક કારકોના સ્વરૂપમાં અસ્તિત્વ ધરાવે છે: $I^A$,$I^B$ અને $i$.
53
MediumMCQ
$ABO$ રુધિર જૂથનું નિયંત્રણ કરતું જનીન $I$ રક્તકણની સપાટી પર એન્ટિજનનું નિર્માણ કરે છે. આ એન્ટિજન શેના બનેલા હોય છે?
A
પ્રોટીન
B
પોલિસેકેરાઇડ
C
લિપિડ
D
ન્યુક્લિક એસિડ

Solution

(B) જનીન $I$ મનુષ્યમાં $ABO$ રુધિર જૂથનું નિયંત્રણ કરે છે. આ જનીન ત્રણ કારકો (alleles) ધરાવે છે: $I^A$,$I^B$ અને $i$. કારકો $I^A$ અને $I^B$ રક્તકણોની કોષરસસ્તરની સપાટી પર ચોક્કસ શર્કરાના પોલિમર (પોલિસેકેરાઇડ) ઉત્પન્ન કરે છે,જે એન્ટિજન તરીકે કાર્ય કરે છે. કારક $i$ કોઈ પણ શર્કરા ઉત્પન્ન કરતું નથી. તેથી,આ એન્ટિજન પોલિસેકેરાઇડના બનેલા હોય છે.
54
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કઈ ઘટનામાં પ્રભુતા અને સહપ્રભાવીતા બંને જોઈ શકાય છે?
A
રુધિરજૂથ
B
સ્નેપડ્રેગન વનસ્પતિ
C
મેન્ડેલીયન દ્વિસંકરણ
D
આપેલા તમામ

Solution

(A) માનવ $ABO$ રુધિરજૂથમાં,જનીન $I$ ના ત્રણ વિકલ્પી કારકો (alleles) હોય છે: $I^A$,$I^B$ અને $i$.
$I^A$ અને $I^B$ એ $i$ પર પ્રભાવી છે,જે પ્રભુતાની ઘટના દર્શાવે છે.
જ્યારે $I^A$ અને $I^B$ સાથે હાજર હોય છે,ત્યારે બંને પોતાની અભિવ્યક્તિ સમાન રીતે કરે છે,જેને સહપ્રભાવીતા કહેવામાં આવે છે.
તેથી,માનવ રુધિરજૂથ એ સાચું ઉદાહરણ છે જેમાં પ્રભુતા અને સહપ્રભાવીતા બંને જોવા મળે છે.
55
MediumMCQ
$ABO$ રુધિર જૂથ પદ્ધતિમાં શક્ય સ્વરૂપ પ્રકારો (phenotypes) ની સંખ્યા જણાવો.
A
$3$
B
$6$
C
$4$
D
$5$

Solution

(C) $ABO$ રુધિર જૂથ પદ્ધતિમાં,આનુવંશિકતા જનીન $I$ દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે. જનીન $I$ ના ત્રણ વિકલ્પી કારકો (alleles) છે: $I^A$,$I^B$ અને $i$.
ત્રણ વિકલ્પી કારકો હોવાને કારણે,શક્ય જનીન પ્રકારો (genotypes) $I^A I^A$,$I^A i$,$I^B I^B$,$I^B i$,$I^A I^B$ અને $ii$ છે (કુલ $6$ જનીન પ્રકારો).
જોકે,સ્વરૂપ પ્રકારો આ કારકોની અભિવ્યક્તિ દ્વારા નક્કી થાય છે. કારકો $I^A$ અને $I^B$ એ $i$ પર પ્રભાવી છે,અને $I^A$ અને $I^B$ એકબીજા સાથે સહપ્રભાવી છે.
- જનીન પ્રકારો $I^A I^A$ અને $I^A i$ રુધિર જૂથ $A$ આપે છે.
- જનીન પ્રકારો $I^B I^B$ અને $I^B i$ રુધિર જૂથ $B$ આપે છે.
- જનીન પ્રકાર $I^A I^B$ રુધિર જૂથ $AB$ આપે છે.
- જનીન પ્રકાર $ii$ રુધિર જૂથ $O$ આપે છે.
આમ,કુલ $4$ શક્ય સ્વરૂપ પ્રકારો છે: $A$,$B$,$AB$ અને $O$.
56
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કઈ લાક્ષણિકતા $3$ અલીલ દ્વારા અભિવ્યક્ત થઈ શકે છે?
A
અપૂર્ણ પ્રભુતા
B
રુધિર જૂથ
C
દ્વિસંકરણનો પ્રયોગ
D
પ્લીઓટ્રોપીઝમ

Solution

(B) મનુષ્યમાં $ABO$ રુધિર જૂથ પદ્ધતિ એ બહુવૈકલ્પિક કારકો (multiple allelism) નું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.
તે જનીન $I$ (Isoagglutinogen) દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે.
જનીન $I$ પાસે $3$ અલીલ હોય છે: $I^A$,$I^B$ અને $i$.
આ $3$ અલીલ વ્યક્તિના રુધિર જૂથને નક્કી કરે છે,જે તેમની હાજર રહેલી જોડીઓ પર આધાર રાખે છે (દા.ત.,$I^A I^A$,$I^A i$,$I^B I^B$,$I^B i$,$I^A I^B$ અને $ii$).
57
MediumMCQ
જો માતા અને પિતા બંનેનું રુધિરજૂથ $AB$ હોય, તો તેમના બાળકમાં કયું રુધિરજૂથ જોવા મળી શકે નહીં?
A
$A, B, AB$
B
$A, B$
C
$O$
D
$AB$

Solution

(C) વ્યક્તિનું રુધિરજૂથ $ABO$ જનીન દ્વારા નક્કી થાય છે, જેના ત્રણ કારકો (alleles) છે: $I^A$, $I^B$ અને $i$.
$AB$ રુધિરજૂથ ધરાવતા માતા-પિતાનું જનીન પ્રકાર $I^A I^B$ હોય છે.
જ્યારે આ માતા-પિતા જન્યુઓ ઉત્પન્ન કરે છે, ત્યારે દરેક જન્યુમાં કાં તો $I^A$ કારક અથવા $I^B$ કારક હોય છે.
સંતતિ માટે શક્ય સંયોજનો નીચે મુજબ છે:
$I^A \times I^A = I^A I^A$ (રુધિરજૂથ $A$)
$I^A \times I^B = I^A I^B$ (રુધિરજૂથ $AB$)
$I^B \times I^A = I^A I^B$ (રુધિરજૂથ $AB$)
$I^B \times I^B = I^B I^B$ (રુધિરજૂથ $B$)
આમ, બાળકો માટે શક્ય રુધિરજૂથો $A$, $B$ અને $AB$ છે.
રુધિરજૂથ $O$ (જનીન પ્રકાર $ii$) ઉત્પન્ન થઈ શકતું નથી કારણ કે માતા કે પિતા બંનેમાંથી કોઈ પણ પ્રચ્છન્ન $i$ કારક ધરાવતા નથી.
58
MediumMCQ
નીચેનામાંથી શેમાં બહુવૈકિલ્પક કારકો (Multiple alleles) જોઈ શકાય છે?
A
સહપ્રભાવીતા (Codominance)
B
અપૂર્ણ પ્રભુતા (Incomplete dominance)
C
$ABO$ રુધિરજૂથ
D
આપેલા તમામ

Solution

(C) બહુવૈકિલ્પક કારકો એટલે વસ્તીમાં એક જ જનીન સ્થાન માટે બે કરતાં વધુ વૈકલ્પિક કારકોનું અસ્તિત્વ.
મનુષ્યમાં $ABO$ રુધિરજૂથ પદ્ધતિના કિસ્સામાં,જનીન $I$ ત્રણ વૈકલ્પિક સ્વરૂપોમાં અસ્તિત્વ ધરાવે છે: $I^A$,$I^B$,અને $i$.
કારણ કે અહીં ત્રણ વૈકલ્પિક કારકો ($I^A$,$I^B$,અને $i$) એક જ લક્ષણ (રુધિરજૂથ) નું નિયંત્રણ કરે છે,તેથી આ બહુવૈકિલ્પક કારકોનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.
સહપ્રભાવીતા અને અપૂર્ણ પ્રભુતા એ આનુવંશિકતાની ભાત છે,પરંતુ તે બહુવૈકિલ્પક કારકોની હાજરીને વ્યાખ્યાયિત કરતા નથી.
59
MediumMCQ
જો $A$ રૂધિરજૂથ ધરાવતો પુરુષ,$AB$ રૂધિરજૂથ ધરાવતી સ્ત્રી સાથે લગ્ન કરે,તો નીચેનામાંથી કઈ સંતતિ સૂચવે છે કે પુરુષ $A$ રૂધિરજૂથ માટે વિષમયુગ્મી છે?
A
$AB$
B
$A$
C
$B$
D
$O$

Solution

(C) રૂધિરજૂથ ધરાવતા પુરુષનું જનીન પ્રકાર સમયુગ્મી $(I^A I^A)$ અથવા વિષમયુગ્મી $(I^A i)$ હોઈ શકે છે.
$AB$ રૂધિરજૂથ ધરાવતી સ્ત્રીનું જનીન પ્રકાર $I^A I^B$ હોય છે.
જો પુરુષ સમયુગ્મી $(I^A I^A)$ હોય,તો સંભવિત સંતતિના જનીન પ્રકારો $I^A I^A$ ($A$ રૂધિરજૂથ) અને $I^A I^B$ ($AB$ રૂધિરજૂથ) મળે છે.
જો પુરુષ વિષમયુગ્મી $(I^A i)$ હોય,તો સંભવિત સંતતિના જનીન પ્રકારો $I^A I^A$ ($A$ રૂધિરજૂથ),$I^A I^B$ ($AB$ રૂધિરજૂથ),$I^A i$ ($A$ રૂધિરજૂથ) અને $I^B i$ ($B$ રૂધિરજૂથ) મળે છે.
તેથી,$B$ રૂધિરજૂથ $(I^B i)$ ધરાવતી સંતતિની હાજરી એ સાબિત કરે છે કે પિતા પાસે પ્રચ્છન્ન કારક $i$ હોવું જ જોઈએ,જેનો અર્થ છે કે તે વિષમયુગ્મી $(I^A i)$ છે.
60
MediumMCQ
માનવમાં રુધિરજૂથના નિયંત્રણ માટે નીચેનામાંથી કઈ લાક્ષણિકતા સાચી છે?
A
$I^A$ અને $I^B$ એ બે પ્રચ્છન્ન કારકો છે.
B
$I^A$,$I^B$ અને $i$ એમ ત્રણ કારકો સંકળાયેલા છે.
C
ત્રણેય કારકો $I^A$,$I^B$ અને $i$ સમયુગ્મી છે.
D
ત્રણેય કારકો $I^A$,$I^B$ અને $i$ પ્રભાવી છે.

Solution

(B) માનવમાં $ABO$ રુધિરજૂથનું નિયંત્રણ $I$ જનીન દ્વારા થાય છે.
આ જનીન ત્રણ કારકો ધરાવે છે: $I^A$,$I^B$ અને $i$.
$I^A$ અને $I^B$ રક્તકણોની કોષરસસ્તર પર વિવિધ પ્રકારની શર્કરાના પોલિમર બનાવે છે,જ્યારે $i$ કોઈ શર્કરા બનાવતું નથી.
$I^A$ અને $I^B$ એ $i$ પર પ્રભાવી છે,પરંતુ જ્યારે $I^A$ અને $I^B$ સાથે હોય ત્યારે તેઓ સહપ્રભાવીતા દર્શાવે છે.
તેથી,સાચી લાક્ષણિકતા એ છે કે રુધિરજૂથના નિયંત્રણમાં $I^A$,$I^B$ અને $i$ એમ ત્રણ કારકો સંકળાયેલા છે.
61
MediumMCQ
$A$ રૂધિરજૂથ ધરાવતો પુરૂષ $AB$ રૂધિરજૂથ ધરાવતી સ્ત્રી સાથે લગ્ન કરે છે, અને તેમનું પ્રથમ સંતાન $B$ રૂધિરજૂથ ધરાવે છે, તો સંતાનનું જનીનીક બંધારણ શું હશે?
A
$I^A I^B$
B
$I^A i$
C
$I^A I^A$
D
$I^B i$

Solution

(D) પિતાનું રૂધિરજૂથ $A$ છે, જેનું જનીનીક બંધારણ $I^A I^A$ અથવા $I^A i$ હોઈ શકે છે।
માતાનું રૂધિરજૂથ $AB$ છે, જેનું જનીનીક બંધારણ $I^A I^B$ છે।
સંતાનનું રૂધિરજૂથ $B$ છે, જેનું જનીનીક બંધારણ $I^B I^B$ અથવા $I^B i$ હોઈ શકે છે।
સંતાન પાસે $B$ રૂધિરજૂથ હોવાથી, તેણે માતા પાસેથી $I^B$ જનીન મેળવ્યું હશે।
$B$ રૂધિરજૂથ મેળવવા માટે, સંતાને પિતા પાસેથી $i$ જનીન મેળવ્યું હોવું જોઈએ (કારણ કે પિતા $I^B$ જનીન આપી શકતા નથી)।
તેથી, પિતાનું જનીનીક બંધારણ $I^A i$ હોવું જોઈએ।
સંકરણ $I^A i \times I^A I^B$ છે।
સંતતિ માટે શક્ય જનીનીક બંધારણો $I^A I^A$, $I^A I^B$, $I^A i$, અને $I^B i$ છે।
તેથી, $B$ રૂધિરજૂથ ધરાવતા સંતાનનું જનીનીક બંધારણ $I^B i$ હશે।
62
MediumMCQ
મનુષ્યમાં $A, B, AB$ અને $O$ રુધિરજૂથ કેટલા કારકો (alleles) દ્વારા નક્કી થાય છે?
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$6$

Solution

(C) મનુષ્યમાં $ABO$ રુધિરજૂથનું નિયંત્રણ $I$ જનીન દ્વારા થાય છે.
આ જનીન ત્રણ કારકો ધરાવે છે: $I^A, I^B$ અને $i$.
- $I^A$ અને $I^B$ કારકો રક્તકણોની સપાટી પર શર્કરાના પોલિમરના થોડા અલગ સ્વરૂપો ઉત્પન્ન કરે છે,જ્યારે $i$ કારક કોઈ શર્કરા ઉત્પન્ન કરતું નથી.
- કારણ કે સ્વરૂપ પ્રકાર (phenotype) નક્કી કરવામાં ત્રણ અલગ-અલગ કારકો સંકળાયેલા છે,તેથી આ બહુવૈકલ્પિક કારકો (multiple allelism) નું ઉદાહરણ છે.
- તેથી,કારકોની સાચી સંખ્યા $3$ છે.
63
MediumMCQ
$ABO$ રુધિર જૂથ પદ્ધતિમાં સંભવિત સ્વરૂપ પ્રકારો (phenotypes) અને જનીન પ્રકારો (genotypes) ની સંખ્યા અનુક્રમે કેટલી છે?
A
$4, 6$
B
$6, 4$
C
$3, 6$
D
$6, 3$

Solution

(A) $ABO$ રુધિર જૂથ પદ્ધતિમાં આનુવંશિકતા જનીન $I$ દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે,જેના ત્રણ વિકલ્પી કારકો (alleles) છે: $I^A, I^B$ અને $i$.
$1$. સ્વરૂપ પ્રકારો (Phenotypes): શક્ય રુધિર જૂથો $A, B, AB$ અને $O$ છે. આમ,કુલ $4$ સ્વરૂપ પ્રકારો શક્ય છે.
$2$. જનીન પ્રકારો (Genotypes): આ ત્રણ વિકલ્પી કારકોના શક્ય સંયોજનો $I^AI^A, I^Ai, I^BI^B, I^Bi, I^AI^B$ અને $ii$ છે. આમ,કુલ $6$ જનીન પ્રકારો શક્ય છે.
તેથી,સ્વરૂપ પ્રકારોની સંખ્યા $4$ અને જનીન પ્રકારોની સંખ્યા $6$ છે.
64
MediumMCQ
નીચેના વિધાનમાં ખાલી જગ્યા પૂરો:
$ABO$ રુધિર જૂથ ....... દ્વારા સહપ્રભાવિતા અને ......... દ્વારા પ્રભાવિતા સમજાવે છે.
A
$I^A i, I^A I^A$
B
$I^A I^B, I^A I^A$
C
$I^A I^B, I^B i$
D
$I^A I^B, i i$

Solution

(C) $ABO$ રુધિર જૂથમાં,જનીન $I$ ના ત્રણ કારકો (alleles) હોય છે: $I^A, I^B$ અને $i$.
જ્યારે $I^A$ અને $I^B$ સાથે હોય છે,ત્યારે બંને સમાન રીતે અભિવ્યક્ત થાય છે,જે સહપ્રભાવિતાનું ઉદાહરણ છે $(I^A I^B)$.
જ્યારે $I^A$ અથવા $I^B$ એ $i$ સાથે હોય છે,ત્યારે $i$ કારક પ્રચ્છન્ન છે અને $I^A$ અથવા $I^B$ એ $i$ પર પ્રભાવી છે (દા.ત.,$I^A i$ અથવા $I^B i$).
તેથી,સહપ્રભાવિતા $I^A I^B$ દ્વારા અને પ્રભાવિતા $I^B i$ (અથવા $I^A i$) દ્વારા સમજાવી શકાય છે.
65
MediumMCQ
પિતાનું રુધિરજૂથ $A$ છે અને માતાનું રુધિરજૂથ $B$ છે. તો સંતતિના સંભવિત રુધિરજૂથો જણાવો.
A
$A, AB$
B
$A, B, AB, O$
C
$B, AB$
D
$O, A, B$

Solution

(B) $ABO$ રુધિરજૂથોનું આનુવંશિકતા $I$ જનીન દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે। $I$ જનીનના ત્રણ વિકલ્પી કારકો (alleles) છે: $I^A, I^B,$ અને $i$।
જો પિતાનું રુધિરજૂથ $A$ હોય, તો તેમનું જનીન પ્રકાર $I^A I^A$ અથવા $I^A i$ હોઈ શકે છે।
જો માતાનું રુધિરજૂથ $B$ હોય, તો તેમનું જનીન પ્રકાર $I^B I^B$ અથવા $I^B i$ હોઈ શકે છે।
વિષમયુગ્મી સ્થિતિ $(I^A i \times I^B i)$ ને ધ્યાનમાં લેતા, સંતતિના સંભવિત જનીન પ્રકારો $I^A I^B$ $(AB)$, $I^A i$ $(A)$, $I^B i$ $(B)$, અને $ii$ $(O)$ છે।
તેથી, સંતતિના સંભવિત રુધિરજૂથો $A, B, AB,$ અને $O$ છે।
66
MediumMCQ
ક્યારેક,આપેલ રંગસૂત્રના સ્થાન (locus) માટે બે કરતા વધુ વિકલ્પો (alleles) હોય છે. આ કિસ્સામાં,લક્ષણને શું કહેવામાં આવે છે?
A
સહ-પ્રભુતા (Codominance)
B
સ્યુડોડોમિનન્સ (Pseudodominance)
C
અપૂર્ણ પ્રભુતા (Incomplete dominance)
D
બહુવિકલ્પકારકતા (Multiple alleles)

Solution

(D) જ્યારે વસ્તીમાં કોઈ ચોક્કસ જનીન સ્થાન માટે બે કરતા વધુ વિકલ્પો (alleles) અસ્તિત્વ ધરાવે છે,ત્યારે આ ઘટનાને $Multiple \ alleles$ (બહુવિકલ્પકારકતા) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આવું એટલા માટે થાય છે કારણ કે વ્યક્તિગત સજીવ માત્ર બે જ વિકલ્પો ધરાવી શકે છે,પરંતુ સમગ્ર વસ્તીમાં જનીનના અનેક પ્રકારો હોઈ શકે છે,જે શક્ય સ્વરૂપ પ્રકારો (phenotypes) ની વિશાળ શ્રેણી તરફ દોરી જાય છે.
67
MediumMCQ
માતા રુધિરજૂથ $B$ માટે સમયુગ્મી છે,અને પિતાનું રુધિરજૂથ $A$ છે (જનીન પ્રકાર અજ્ઞાત છે). તેથી,સંતતિમાં શક્ય રુધિરજૂથો કયા છે?
A
$AB$ અને $B$ શક્ય છે
B
$AB$ અને $A$ શક્ય છે
C
$A$ અને $B$ શક્ય છે
D
$O$ શક્ય છે

Solution

(A) માતા રુધિરજૂથ $B$ માટે સમયુગ્મી છે,તેથી તેમનો જનીન પ્રકાર $I^B I^B$ છે. પિતાનું રુધિરજૂથ $A$ છે,જે સમયુગ્મી $(I^A I^A)$ અથવા વિષમયુગ્મી $(I^A I^O)$ હોઈ શકે છે.
જો પિતા $I^A I^A$ હોય,તો સંકરણ $I^B I^B \times I^A I^A$ થાય,જેના પરિણામે $I^A I^B$ (રુધિરજૂથ $AB$) મળે છે.
જો પિતા $I^A I^O$ હોય,તો સંકરણ $I^B I^B \times I^A I^O$ થાય,જેના પરિણામે $I^A I^B$ (રુધિરજૂથ $AB$) અને $I^B I^O$ (રુધિરજૂથ $B$) મળે છે.
આ શક્યતાઓને જોડતા,સંતતિમાં $AB$ અને $B$ રુધિરજૂથો શક્ય છે.
Solution diagram
68
MediumMCQ
$ABO$ રુધિરજૂથ કોના દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે?
A
$I$-જનીન
B
$c$-જનીન
C
$B$-જનીન
D
$n$-જનીન

Solution

(A) મનુષ્યમાં $ABO$ રુધિરજૂથ $I$ જનીન દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે.
આ જનીન ત્રણ વૈકલ્પિક કારકો (alleles) ધરાવે છે: $I^A$,$I^B$ અને $i$.
- $I^A$ અને $I^B$ કારકો રક્તકણોની કોષરસસ્તરની સપાટી પર બહારની તરફ નીકળતી શર્કરાના પોલિમરના થોડા અલગ સ્વરૂપો ઉત્પન્ન કરે છે.
- $i$ કારક કોઈ પણ શર્કરા ઉત્પન્ન કરતું નથી.
- મનુષ્યો દ્વિતીય (diploid) સજીવો હોવાથી,દરેક વ્યક્તિ પાસે $I$ જનીનના ત્રણમાંથી કોઈપણ બે કારકો હોય છે.
69
MediumMCQ
રક્તકણોની કોષરસસ્તરની સપાટી પર ...$A$... પોલીમર બહારની તરફ નીકળેલા હોય છે અને શર્કરાનો પ્રકાર જનીન દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે. જનીન $I$ પાસે ત્રણ વિકલ્પી કારકો (alleles) ...$B$... છે. આ કારકો શર્કરાનું થોડું અલગ સ્વરૂપ ઉત્પન્ન કરે છે,જ્યારે કારક $i$ કોઈ પણ ...$C$... ઉત્પન્ન કરતું નથી.
$A, B$ અને $C$ માટે સાચો વિકલ્પ પસંદ કરો.
A
$A-$પ્રોટીન,$B-I^{A} I^{B} I^{O}$,$C-$પ્રોટીન
B
$A-$પ્રોટીન,$B-I^{A} I^{B} I^{O}$,$C-$શર્કરા
C
$A-$શર્કરા,$B-I^{A} I^{B} I^{O}$,$C-$પ્રોટીન
D
$A-$શર્કરા,$B-I^{A} I^{B} I^{O}$,$C-$શર્કરા

Solution

(D) રક્તકણોના કોષરસસ્તર પર શર્કરાના પોલીમર હોય છે જે તેની સપાટી પરથી બહાર નીકળેલા હોય છે.
શર્કરાનો પ્રકાર જનીન $I$ દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે.
જનીન $I$ પાસે ત્રણ વિકલ્પી કારકો છે: $I^{A}, I^{B}$ અને $i$.
કારકો $I^{A}$ અને $I^{B}$ શર્કરાનું થોડું અલગ સ્વરૂપ ઉત્પન્ન કરે છે,જ્યારે કારક $i$ કોઈ પણ શર્કરા ઉત્પન્ન કરતું નથી.
તેથી,$A$ એ શર્કરા છે,$B$ એ $I^{A}, I^{B}, I^{O}$ છે,અને $C$ એ શર્કરા છે.
સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
70
MediumMCQ
$A$ રુધિરજૂથ ધરાવતો એક પુરુષ $B$ રુધિરજૂથ ધરાવતી સ્ત્રી સાથે લગ્ન કરે છે. તેઓ બંને તેમના રુધિરજૂથ માટે વિષમયુગ્મી (heterozygous) છે. તેમના પ્રથમ બાળકનું રુધિરજૂથ $AB$ હોવાની શક્યતા કેટલી હશે ($, \%$ માં)?
A
$25$
B
$50$
C
$75$
D
$100$

Solution

(A) પુરુષ $A$ રુધિરજૂથ માટે વિષમયુગ્મી છે,તેથી તેનું જનીન પ્રકાર $I^A I^O$ છે.
સ્ત્રી $B$ રુધિરજૂથ માટે વિષમયુગ્મી છે,તેથી તેનો જનીન પ્રકાર $I^B I^O$ છે.
જ્યારે આ બંને વ્યક્તિઓ વચ્ચે સંકરણ $(I^A I^O \times I^B I^O)$ થાય છે,ત્યારે સંતતિના સંભવિત જનીન પ્રકારો નીચે મુજબ છે:
$1. I^A I^B$ ($AB$ રુધિરજૂથ)
$2. I^A I^O$ ($A$ રુધિરજૂથ)
$3. I^B I^O$ ($B$ રુધિરજૂથ)
$4. I^O I^O$ ($O$ રુધિરજૂથ)
દરેક જનીન પ્રકારની સંભાવના $25\, \%$ છે. તેથી,પ્રથમ બાળકનું રુધિરજૂથ $AB$ હોવાની શક્યતા $25\, \%$ છે.
Solution diagram
71
MediumMCQ
$ABO$ રુધિરજૂથ પ્રણાલીમાં કેટલા સ્વરૂપ પ્રકારો (phenotypes) અને જનીન પ્રકારો (genotypes) શક્ય છે?
A
ચાર,પાંચ
B
ચાર,છ
C
ચાર,સાત
D
ત્રણ,ચાર

Solution

(B) સાચો જવાબ $B$ (ચાર,છ) છે.
મનુષ્યોમાં $ABO$ રુધિરજૂથનું નિયંત્રણ જનીન $I$ દ્વારા થાય છે. જનીન $I$ ના ત્રણ વિકલ્પી કારકો (alleles) છે: $I^{A}$,$I^{B}$ અને $i$.
$1.$ $I^{A}$ અને $I^{B}$ કારકો શર્કરાના થોડા અલગ સ્વરૂપો ઉત્પન્ન કરે છે,જ્યારે $i$ કારક કોઈ પણ પ્રકારની શર્કરા ઉત્પન્ન કરતું નથી.
$2.$ મનુષ્યો દ્વિતીય (diploid) હોવાથી,દરેક વ્યક્તિ આ ત્રણમાંથી કોઈપણ બે કારકો ધરાવે છે. આના પરિણામે નીચે મુજબના છ શક્ય જનીન પ્રકારો મળે છે: $I^{A}I^{A}$,$I^{A}i$,$I^{B}I^{B}$,$I^{B}i$,$I^{A}I^{B}$ અને $ii$.
$3.$ પ્રભુતાના સંબંધોને કારણે ($I^{A}$ અને $I^{B}$ એ $i$ પર પ્રભાવી છે,અને $I^{A}$ તથા $I^{B}$ એકબીજા પર સહપ્રભાવી છે),આ છ જનીન પ્રકારો ચાર અલગ-અલગ સ્વરૂપ પ્રકારો આપે છે: $A$,$B$,$AB$ અને $O$.
72
EasyMCQ
મનુષ્યમાં,રુધિરજૂથના ચાર સ્વરૂપ પ્રકારો $RBC$ પર એન્ટિજન-$A$ અને એન્ટિજન-$B$ ની હાજરીને કારણે હોય છે. આ એન્ટિજનનું નિયંત્રણ કરતા જનીન ધરાવતું રંગસૂત્ર કયું છે?
A
$X$-રંગસૂત્ર
B
$21^{\text{st}}$ રંગસૂત્ર
C
$9^{\text{th}}$ રંગસૂત્ર
D
$7^{\text{th}}$ રંગસૂત્ર

Solution

(C) મનુષ્યમાં $ABO$ રુધિરજૂથનું નિયંત્રણ જનીન $I$ (isoagglutinogen) દ્વારા થાય છે. આ જનીન $I$ એ $9^{\text{th}}$ રંગસૂત્ર પર આવેલું હોય છે. જનીન $I$ ના ત્રણ વિકલ્પી કારકો (alleles) હોય છે: $I^A$,$I^B$ અને $i$. આ કારકોનું સંયોજન રુધિરજૂથના સ્વરૂપ પ્રકાર ($A$,$B$,$AB$ અથવા $O$) નક્કી કરે છે.
73
MediumMCQ
$B$ અને $AB$ રુધિરજૂથ ધરાવતા માતા-પિતાના બાળકોમાં કયા રુધિરજૂથ હોવાની શક્યતા છે?
A
$A, O$
B
$A, B, AB \;\&\; O$
C
$A, B, AB$
D
$B, O$

Solution

(C) માતા-પિતાના રુધિરજૂથ $B$ અને $AB$ છે.
જો $B$ રુધિરજૂથ ધરાવતા પિતૃ વિષમયુગ્મી $(I^Bi)$ હોય અને $AB$ રુધિરજૂથ ધરાવતા પિતૃ $(I^AI^B)$ હોય,તો સંકરણ નીચે મુજબ થશે:
$I^Bi \times I^AI^B$
જન્યુઓ: $(I^B, i)$ અને $(I^A, I^B)$
સંતતિના સંભવિત જનીન પ્રકારો: $I^AI^B$ $(AB)$,$I^BI^B$ $(B)$,$I^Ai$ $(A)$,$I^Bi$ $(B)$.
આમ,બાળકોમાં શક્ય રુધિરજૂથ $A, B$ અને $AB$ છે.
Solution diagram
74
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયા સંકરણમાં '$O$' રુધિરજૂથ ધરાવતી સંતતિ મેળવી શકાતી નથી?
A
$A \times A$
B
$A \times B$
C
$O \times AB$
D
$B \times B$

Solution

(C) '$O$' રુધિરજૂથ જનીન પ્રકાર $ii$ દ્વારા નક્કી થાય છે.
$O \times AB$ સંકરણમાં,પિતૃઓના જનીન પ્રકાર અનુક્રમે $ii$ અને $I^A I^B$ હોય છે.
ઉત્પન્ન થતા જન્યુઓ $O$ પિતૃમાંથી $i$ અને $AB$ પિતૃમાંથી $I^A$ અથવા $I^B$ હોય છે.
પરિણામી સંતતિના જનીન પ્રકાર $I^A i$ (રુધિરજૂથ $A$) અથવા $I^B i$ (રુધિરજૂથ $B$) હશે.
તેથી,આ સંકરણમાંથી '$O$' $(ii)$ રુધિરજૂથ ધરાવતી સંતતિ મેળવવી અશક્ય છે.
75
Difficult
બહુવિકલ્પી કારકો (Multiple Alleles) અને પ્રભુતા (Dominance) ની વિભાવના ઉદાહરણ સાથે સમજાવો.

Solution

(N/A) $1$. બહુવિકલ્પી કારકો: આ કિસ્સામાં,એક જ લક્ષણનું નિયંત્રણ કરવા માટે બે કરતા વધારે,એટલે કે ત્રણ કે તેથી વધુ કારકો હાજર હોય છે. બહુવિકલ્પી કારકો માત્ર વસ્તી અભ્યાસ દ્વારા જ જાણી શકાય છે.
$2$. પ્રભુતા: પ્રભુતા એ જનીન કે તેના દ્વારા મળતી માહિતીનું કોઈ સ્વાયત્ત લક્ષણ નથી. તે જનીન ઉત્પાદન,તે ઉત્પાદનમાંથી બનતા ચોક્કસ સ્વરૂપ પ્રકાર (phenotype) અને આપણે કયા સ્વરૂપ પ્રકારનો અભ્યાસ કરીએ છીએ તેના પર આધાર રાખે છે.
$3$. ઉદાહરણ (વટાણાના બીજમાં સ્ટાર્ચનું સંશ્લેષણ): વટાણાના બીજમાં સ્ટાર્ચનું સંશ્લેષણ એક જનીન દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે જેના બે કારકો ($B$ અને $b$) છે.
- $BB$ સમયુગ્મી અસરકારક રીતે સ્ટાર્ચનું સંશ્લેષણ કરે છે,પરિણામે મોટા સ્ટાર્ચ કણો (ગોળ બીજ) બને છે.
- $bb$ સમયુગ્મી ઓછી કાર્યક્ષમતા ધરાવે છે અને નાના સ્ટાર્ચ કણો (ખરબચડા બીજ) ઉત્પન્ન કરે છે.
- વિષમયુગ્મી $(Bb)$ ગોળ બીજ ઉત્પન્ન કરે છે,જે સૂચવે છે કે બીજના આકાર માટે $B$ પ્રભાવી છે.
- જોકે,$Bb$ બીજમાં સ્ટાર્ચના કણો મધ્યમ કદના હોય છે. તેથી,જો સ્ટાર્ચના કદને સ્વરૂપ પ્રકાર ગણવામાં આવે,તો આ કારકો અપૂર્ણ પ્રભુતા દર્શાવે છે.
- આ દર્શાવે છે કે પ્રભુતા એ પસંદ કરેલા સ્વરૂપ પ્રકાર પર આધારિત છે.
76
MediumMCQ
મેન્ડલના એક સંકરણ પ્રયોગમાં $T$ અને $t$ એકબીજાના ......... છે.
A
જનીન
B
કારક
C
એલેલ
D
ઉપરના બધા જ

Solution

(C) મેન્ડલના પ્રયોગોમાં,લક્ષણોનું નિયંત્રણ ચોક્કસ એકમો દ્વારા થાય છે જેને કારક (factors) કહેવામાં આવે છે.
આ કારકો હંમેશા જોડમાં જોવા મળે છે.
જ્યારે આ કારકો એક જ જનીનના બે અલગ-અલગ સ્વરૂપોનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે,ત્યારે તેમને એલેલ (alleles) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
ઊંચાઈના કિસ્સામાં,$T$ (ઊંચા) અને $t$ (વામન) એ એક જ જનીનના બે અલગ સ્વરૂપો છે,તેથી તેઓ એકબીજાના એલેલ છે.
77
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું બહુવૈકલ્પિક કારક (multiple alleles) નું ઉદાહરણ છે?
A
$ABO$ રુધિરજૂથ
B
શ્વાનપુષ્પ (snapdragon) માં પુષ્પનો રંગ
C
ઢોરની રુંવાટીનો રંગ
D
ઉપરના બધા જ

Solution

(A) બહુવૈકલ્પિક કારક એટલે વસ્તીમાં એક જ જનીનના બે કરતાં વધુ વૈકલ્પિક સ્વરૂપોની હાજરી.
મનુષ્યમાં $ABO$ રુધિરજૂથ એ બહુવૈકલ્પિક કારકનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે,જેમાં $I$ જનીન ત્રણ વૈકલ્પિક સ્વરૂપો ધરાવે છે: $I^A$,$I^B$ અને $i$.
શ્વાનપુષ્પ ($Antirrhinum$ $sp.$) માં પુષ્પનો રંગ એ અપૂર્ણ પ્રભુતાનું ઉદાહરણ છે.
ઢોરની રુંવાટીનો રંગ એ સહપ્રભાવિતાનું ઉદાહરણ છે.
તેથી,માત્ર $ABO$ રુધિરજૂથ એ બહુવૈકલ્પિક કારકનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.
78
MediumMCQ
$ABO$ રુધિરજૂથમાં,$P$ જનીન પ્રકારો (genotypes) અને $Q$ સ્વરૂપ પ્રકારો (phenotypes) છે.
$\quad P \quad\quad Q$
A
$6 \quad\quad 6$
B
$4 \quad\quad 4$
C
$6 \quad\quad 4$
D
$4 \quad\quad 6$

Solution

(C) $ABO$ રુધિરજૂથનું આનુવંશિકતા $I$ જનીન દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે. $I$ જનીનના ત્રણ વિકલ્પી કારકો (alleles) છે: $I^A, I^B,$ અને $i$.
ત્રણ વિકલ્પી કારકો હોવાને કારણે,શક્ય જનીન પ્રકારો $I^A I^A, I^A i, I^B I^B, I^B i, I^A I^B,$ અને $ii$ છે. આમ,કુલ $6$ જનીન પ્રકારો છે.
શક્ય સ્વરૂપ પ્રકારો $A, B, AB,$ અને $O$ છે. આમ,કુલ $4$ સ્વરૂપ પ્રકારો છે.
તેથી,$P = 6$ અને $Q = 4$ થાય છે.
79
MediumMCQ
વિષમયુગ્મી $B$ રુધિરજૂથ ધરાવતો પુરુષ અને સમયુગ્મી $A$ રુધિરજૂથ ધરાવતી સ્ત્રીની સંતતિઓમાં જનીનપ્રકાર અને સ્વરૂપ પ્રકારની સંખ્યા કેટલી હશે?
A
$2, 2$
B
$4, 4$
C
$4, 2$
D
$2, 4$

Solution

(A) વિષમયુગ્મી $B$ રુધિરજૂથ ધરાવતા પુરુષનું જનીનબંધારણ $I^B i$ છે.
સમયુગ્મી $A$ રુધિરજૂથ ધરાવતી સ્ત્રીનું જનીનબંધારણ $I^A I^A$ છે.
તેમનું સંકરણ કરતા: $I^A I^A \times I^B i$.
પરિણામી જનીનબંધારણ $I^A I^B$ અને $I^A i$ મળે છે.
$1$. જનીનપ્રકાર: $I^A I^B$ ($AB$ રુધિરજૂથ) અને $I^A i$ ($A$ રુધિરજૂથ). આમ,કુલ $2$ જનીનપ્રકાર મળે છે.
$2$. સ્વરૂપ પ્રકાર: $AB$ રુધિરજૂથ અને $A$ રુધિરજૂથ. આમ,કુલ $2$ સ્વરૂપ પ્રકાર મળે છે.
તેથી,જનીનપ્રકારની સંખ્યા $2$ અને સ્વરૂપ પ્રકારની સંખ્યા $2$ છે.
80
MediumMCQ
$I^A$ અને $I^B$ એલેલની નીપજ શું છે?
A
પ્રોટીન
B
કાર્બોદિત
C
લિપિડ
D
ન્યુક્લિક એસિડ

Solution

(B) $I^A$ અને $I^B$ એલેલ એવા ઉત્સેચકો (ગ્લાયકોસિલટ્રાન્સફરેઝ) માટે સંકેત આપે છે જે રક્તકણોની સપાટી પર ચોક્કસ શર્કરાના અણુઓ ઉમેરે છે.
આ શર્કરાના અણુઓ કાર્બોદિત (ખાસ કરીને ઓલિગોસેકેરાઈડ્સ) છે જે રક્તકણોના કોષરસસ્તરની સપાટી પર પ્રતિજન (antigens) તરીકે કાર્ય કરે છે.
તેથી,આ એલેલની નીપજ કાર્બોદિત છે.
81
EasyMCQ
$ABO$ રુધિરજૂથ માટેના જનીનો કયા રંગસૂત્ર પર આવેલા છે?
A
ત્રીજા
B
સાતમાં
C
નવમાં
D
વીસમાં

Solution

(C) મનુષ્યમાં $ABO$ રુધિરજૂથ પદ્ધતિનું નિયંત્રણ $I$ જનીન દ્વારા થાય છે. આ જનીન નવમાં $(9)$ રંગસૂત્રની લાંબી ભુજા પર આવેલું છે $(9q34.2)$. આ જનીનના ત્રણ કારકો (એલીલ્સ) હોય છે: $I^A$,$I^B$ અને $i$.
82
MediumMCQ
એક દંપતીને ચાર સંતાનો છે,જેના રુધિરજૂથ અનુક્રમે $A, AB, A$ અને $O$ છે,તો દંપતીના રુધિરજૂથના જનીનપ્રકાર કેવા હશે?
A
$I^B i$ અને $I^A I^B$
B
$I^A I^B$ અને $ii$
C
$I^A i$ અને $I^B I^B$
D
$I^A i$ અને $I^B i$

Solution

(D) બાળકોના રુધિરજૂથ $A, AB, A$ અને $O$ છે.
બાળકનું રુધિરજૂથ $O$ $(ii)$ હોવા માટે,બંને પિતૃઓએ $i$ જનીન આપવું આવશ્યક છે. તેથી,બંને પિતૃઓ વિષમયુગ્મી (heterozygous) હોવા જોઈએ.
બાળકનું રુધિરજૂથ $AB$ $(I^A I^B)$ હોવા માટે,એક પિતૃએ $I^A$ અને બીજા પિતૃએ $I^B$ જનીન આપવું પડે.
આ જરૂરિયાતોને જોડતા,પિતૃઓના જનીનપ્રકાર $I^A i$ (રુધિરજૂથ $A$) અને $I^B i$ (રુધિરજૂથ $B$) હોવા જોઈએ.
સંકરણ: $I^A i \times I^B i$ કરવાથી સંતતિમાં $I^A I^B$ $(AB)$,$I^A i$ $(A)$,$I^B i$ $(B)$ અને $ii$ $(O)$ જનીનપ્રકાર મળે છે.
આમ,પિતૃઓ $I^A i$ અને $I^B i$ હોવા જોઈએ.
83
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયા સંકરણમાં સંતતિઓમાં સ્વરૂપ પ્રકારોની વિવિધતા સૌથી વધુ જોવા મળશે?
A
$I^A i$ અને $I^B i$
B
$I^A I^A$ અને $I^B i$
C
$I^A I^B$ અને $ii$
D
$I^A i$ અને $I^A I^B$

Solution

(A) સૌથી વધુ સ્વરૂપ પ્રકારોની વિવિધતા નક્કી કરવા માટે,આપણે દરેક સંકરણ માટે શક્ય રુધિરજૂથોનું વિશ્લેષણ કરીએ છીએ:
$1$. $I^A i \times I^B i$: સંતતિ $I^A I^B$ $(AB)$,$I^A i$ $(A)$,$I^B i$ $(B)$,અને $ii$ $(O)$ હોઈ શકે છે. આમાં $4$ અલગ-અલગ સ્વરૂપ પ્રકારો મળે છે.
$2$. $I^A I^A \times I^B i$: સંતતિ $I^A I^B$ $(AB)$ અને $I^A i$ $(A)$ હોઈ શકે છે. આમાં $2$ અલગ-અલગ સ્વરૂપ પ્રકારો મળે છે.
$3$. $I^A I^B \times ii$: સંતતિ $I^A i$ $(A)$ અને $I^B i$ $(B)$ હોઈ શકે છે. આમાં $2$ અલગ-અલગ સ્વરૂપ પ્રકારો મળે છે.
$4$. $I^A i \times I^A I^B$: સંતતિ $I^A I^A$ $(A)$,$I^A i$ $(A)$,$I^A I^B$ $(AB)$,અને $I^B i$ $(B)$ હોઈ શકે છે. આમાં $3$ અલગ-અલગ સ્વરૂપ પ્રકારો મળે છે.
તેથી,$I^A i \times I^B i$ સંકરણ મહત્તમ સંખ્યામાં સ્વરૂપ પ્રકારો $(4)$ ઉત્પન્ન કરે છે.
84
MediumMCQ
$ABO$ રુધિરજૂથ પદ્ધતિ મુજબ,પિતાનું રુધિરજૂથ $B^{+}$,માતાનું $A^{+}$ અને બાળકનું $O^{+}$ છે. તેમના સંબંધિત જનીન પ્રકાર (genotypes) નીચે મુજબ હોઈ શકે:
નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સૌથી યોગ્ય જવાબ પસંદ કરો:
$A. I^Bi / I^Ai / ii$
$B. I^BI^B / I^AI^A / ii$
$C. I^AI^B / iI^A / I^Bi$
$D. I^Ai / I^Bi / I^Ai$
$E. iI^B / iI^A / I^AI^B$
Question diagram
A
માત્ર $B$
B
માત્ર $C, B$
C
માત્ર $D, E$
D
માત્ર $A$

Solution

(D) $ABO$ રુધિરજૂથ પદ્ધતિમાં,જનીનો $I^A, I^B$ અને $i$ હોય છે.
બાળકનું રુધિરજૂથ $O$ (જનીન પ્રકાર $ii$) હોવા માટે,તેણે દરેક પિતૃ પાસેથી એક $i$ જનીન મેળવવું આવશ્યક છે.
તેથી,પિતા (રુધિરજૂથ $B$) નો જનીન પ્રકાર $I^Bi$ અને માતા (રુધિરજૂથ $A$) નો જનીન પ્રકાર $I^Ai$ હોવો જોઈએ.
આપેલા વિકલ્પો જોતા:
$A$ એ $I^Bi$ (પિતા),$I^Ai$ (માતા) અને $ii$ (બાળક) દર્શાવે છે,જે આપેલા રુધિરજૂથો સાથે સુસંગત છે.
આમ,માત્ર વિકલ્પ $A$ સાચો છે.
85
EasyMCQ
નીચેનું કોષ્ટક $ABO$ રુધિરજૂથ વિશે છે. $W, X, Y, Z$ ને ઓળખો.
જનીન પ્રકાર (Genotype)રુધિરજૂથ
$I^{A} I^{A}$$A$
$W$$A$
$I^{B} I^{B}$$B$
$X$$B$
$I^{A} I^{B}$$Y$
$Z$$O$
A
$W \rightarrow I^{A} I^0, X \rightarrow I^{B} I^0, Y \rightarrow I^0 I^0, Z \rightarrow AB$
B
$W \rightarrow I^{A} I^0, X \rightarrow I^{B} I^0, Y \rightarrow AB, Z \rightarrow I^0 I^0$
C
$W \rightarrow I^{B} I^0, X \rightarrow I^{A} I^0, Y \rightarrow AB, Z \rightarrow I^0 I^0$
D
$W \rightarrow I^{B} I^{A}, X \rightarrow I^{A} I^{A}, Y \rightarrow AB, Z \rightarrow I^0 I^0$

Solution

(B) $ABO$ રુધિરજૂથ પદ્ધતિમાં,$I$ જનીન ત્રણ કારકો (alleles) ધરાવે છે: $I^A, I^B$ અને $i$ (અથવા $I^0$).
$1$. રુધિરજૂથ $A$ માટે,જનીન પ્રકાર $I^A I^A$ અથવા $I^A i$ હોય છે. તેથી,$W = I^A i$ (અથવા $I^A I^0$).
$2$. રુધિરજૂથ $B$ માટે,જનીન પ્રકાર $I^B I^B$ અથવા $I^B i$ હોય છે. તેથી,$X = I^B i$ (અથવા $I^B I^0$).
$3$. $I^A I^B$ જનીન પ્રકાર માટે,બંને કારકો સમાન રીતે અભિવ્યક્ત થાય છે,જેના પરિણામે $AB$ રુધિરજૂથ મળે છે. તેથી,$Y = AB$.
$4$. રુધિરજૂથ $O$ માટે,જનીન પ્રકાર $ii$ (અથવા $I^0 I^0$) હોય છે. તેથી,$Z = I^0 I^0$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $W \rightarrow I^A I^0, X \rightarrow I^B I^0, Y \rightarrow AB, Z \rightarrow I^0 I^0$ છે.
86
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું રુધિરજૂથ સમયુગ્મી અને વિષમયુગ્મી બંને સ્થિતિમાં અભિવ્યક્ત થાય છે?
A
માત્ર $A$
B
માત્ર $B$
C
$A$ અને $B$
D
$O$

Solution

(C) $ABO$ રુધિરજૂથ પદ્ધતિમાં,$I^A$ અને $I^B$ જનીન પ્રકારો $i$ જનીન પ્રકાર પર પ્રભાવી છે.
- રુધિરજૂથ $A$ એ સમયુગ્મી $(I^A I^A)$ અને વિષમયુગ્મી $(I^A i)$ બંને સ્થિતિમાં અભિવ્યક્ત થાય છે.
- રુધિરજૂથ $B$ એ સમયુગ્મી $(I^B I^B)$ અને વિષમયુગ્મી $(I^B i)$ બંને સ્થિતિમાં અભિવ્યક્ત થાય છે.
- રુધિરજૂથ $O$ માત્ર સમયુગ્મી $(ii)$ સ્થિતિમાં જ અભિવ્યક્ત થાય છે.
- તેથી,રુધિરજૂથ $A$ અને $B$ બંને સમયુગ્મી અને વિષમયુગ્મી સ્થિતિમાં જોવા મળે છે.
87
MediumMCQ
માનવ વસ્તીમાં $\text{ABO}$ રુધિરજૂથના સંદર્ભમાં,અનુક્રમે કેટલા જનીન પ્રકારો (genotypes) અને સ્વરૂપ પ્રકારો (phenotypes) શક્ય છે?
A
$6 \ \& \ 4$
B
$4 \ \& \ 6$
C
$3 \ \& \ 4$
D
$4 \ \& \ 3$

Solution

(A) મનુષ્યોમાં $\text{ABO}$ રુધિરજૂથનું નિયંત્રણ જનીન $I$ દ્વારા થાય છે. જનીન $I$ ના ત્રણ કારકો (alleles) છે: $I^A$,$I^B$ અને $i$.
ત્રણ કારકો હોવાથી,શક્ય જનીન પ્રકારો આ કારકોના બબ્બેના સંયોજન દ્વારા નક્કી થાય છે (સમયુગ્મી સહિત). આ છે: $I^A I^A$,$I^A i$,$I^B I^B$,$I^B i$,$I^A I^B$ અને $ii$. આમ,કુલ $6$ શક્ય જનીન પ્રકારો છે.
સ્વરૂપ પ્રકારો આ કારકોની અભિવ્યક્તિ દ્વારા નક્કી થાય છે. $I^A$ અને $I^B$ એ $i$ પર પ્રભાવી છે,અને $I^A$ તથા $I^B$ એકબીજા સાથે સહપ્રભાવી છે. શક્ય સ્વરૂપ પ્રકારો છે: રુધિરજૂથ $A$ ($I^A I^A$ અથવા $I^A i$ માંથી),રુધિરજૂથ $B$ ($I^B I^B$ અથવા $I^B i$ માંથી),રુધિરજૂથ $AB$ ($I^A I^B$ માંથી),અને રુધિરજૂથ $O$ ($ii$ માંથી). આમ,કુલ $4$ શક્ય સ્વરૂપ પ્રકારો છે.
તેથી,જનીન પ્રકારોની સંખ્યા $6$ છે અને સ્વરૂપ પ્રકારોની સંખ્યા $4$ છે.
88
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયા લક્ષણો મનુષ્યોમાં રુધિરજૂથના 'વારસાગમન' (Inheritance) નું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે $:-$
$(a)$ $ABO$ રુધિરજૂથો જનીન $I$ દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે.
$(b)$ રક્તકણોની કોષરસસ્તરની સપાટી પરથી બહાર નીકળતા શર્કરાના પોલિમર હોય છે.
$(c)$ જનીન $I$ ના ત્રણ વિકલ્પી કારકો (alleles) છે,એટલે કે $I^A, I^B$ અને $i$. દરેક દ્વિકીય વ્યક્તિ જનીન $I$ ના ત્રણેય વિકલ્પી કારકો ધરાવે છે.
$(d)$ જનીન $I$ ના ત્રણ વિકલ્પી કારકોના આઠ અલગ-અલગ સંભવિત સંયોજનો છે.
$(e)$ '$AB$' રુધિરજૂથ ધરાવતા માતા-પિતાની સંતતિમાં '$O$' રુધિરજૂથ શક્ય નથી.
A
માત્ર $a$ અને $e$
B
માત્ર $b, c$ અને $d$
C
માત્ર $b$ અને $d$
D
માત્ર $a, c$ અને $e$

Solution

(A) દરેક વિધાનનું વિશ્લેષણ કરીએ:
$(a)$ $ABO$ રુધિરજૂથો જનીન $I$ દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે. આ વિધાન સાચું છે.
$(b)$ રક્તકણોના કોષરસસ્તર પર શર્કરાના પોલિમર હોય છે,એમિનો પોલિમર નહીં. તેથી આ વિધાન ખોટું છે.
$(c)$ જનીન $I$ ના ત્રણ વિકલ્પી કારકો $(I^A, I^B, i)$ છે. જોકે,દ્વિકીય વ્યક્તિ માત્ર બે જ વિકલ્પી કારકો ધરાવે છે,ત્રણેય નહીં. તેથી આ વિધાન ખોટું છે.
$(d)$ ત્રણ વિકલ્પી કારકો માટે છ સંભવિત જનીન પ્રકારો $(I^A I^A, I^A i, I^B I^B, I^B i, I^A I^B, ii)$ હોય છે. તેથી આ વિધાન ખોટું છે.
$(e)$ '$AB$' રુધિરજૂથ $(I^A I^B)$ ધરાવતા માતા-પિતા '$A$','$B$' અથવા '$AB$' રુધિરજૂથ ધરાવતા બાળકો પેદા કરી શકે છે,પરંતુ '$O$' $(ii)$ રુધિરજૂથ ધરાવતા બાળકો નહીં. આ વિધાન સાચું છે.
તેથી,વિધાનો $(a)$ અને $(e)$ સાચા છે.
89
EasyMCQ
બહુવિકલ્પી કારકો (multiple alleles) ના ખ્યાલને ધ્યાનમાં લેતા,એક સજીવ તે લક્ષણ માટે માત્ર . . . . . . કારકો ધરાવી શકે છે.
A
એક
B
બે
C
ત્રણ
D
ચાર

Solution

(B) બહુવિકલ્પી કારકો (multiple alleles) એટલે વસ્તીમાં જનીનના બે કરતાં વધુ વૈકલ્પિક સ્વરૂપોનું અસ્તિત્વ.
જોકે,સજીવ દ્વિતીય (diploid) હોવાથી,તે માત્ર બે જ સમજાત રંગસૂત્રો ધરાવે છે.
તેથી,કોઈપણ એક વ્યક્તિ ચોક્કસ લક્ષણ માટે આપેલા સ્થાન (locus) પર માત્ર બે જ કારકો ધરાવી શકે છે,ભલે વસ્તીમાં ઘણા વધુ કારકો અસ્તિત્વમાં હોય.
ઉદાહરણ તરીકે,$ABO$ રુધિર જૂથ પદ્ધતિમાં,ત્રણ કારકો $(I^A, I^B, i)$ હોય છે,પરંતુ એક વ્યક્તિ તેમાંથી માત્ર બે જ કારકો ધરાવી શકે છે.
90
EasyMCQ
મનુષ્યમાં,નીચેનામાંથી કોના વારસાનું નિયંત્રણ કરતા બહુવિકલ્પી કારકો (multiple alleles) જોવા મળે છે?
A
સિકલ સેલ એનિમિયા
B
રુધિર જૂથો
C
વર્ણાંધતા
D
થેલેસેમિયા

Solution

(B) મનુષ્યમાં $ABO$ રુધિર જૂથ પદ્ધતિ એ બહુવિકલ્પી કારકોનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે. તે ત્રણ કારકો દ્વારા નક્કી થાય છે: $I^A$,$I^B$,અને $i$. આ ત્રણ કારકોના વિવિધ સંયોજનોની હાજરીને કારણે ચાર અલગ-અલગ રુધિર જૂથો જોવા મળે છે: $A$,$B$,$AB$,અને $O$.
91
EasyMCQ
જો પિતાનું રુધિરજૂથ $AB$ હોય અને માતાનું રુધિરજૂથ $A$ હોય,તો તેમના સંતાનોમાં નીચેનામાંથી કયું રુધિરજૂથ હોવાની શક્યતા નથી . . . . . . .
A
$AB$
B
$A$
C
$O$
D
$B$

Solution

(C) પિતાનું રુધિરજૂથ $AB$ છે,જેનો અર્થ છે કે તેમનું જનીન પ્રકાર $I^A I^B$ છે. માતાનું રુધિરજૂથ $A$ છે,જેનો અર્થ છે કે તેમનો જનીન પ્રકાર $I^A I^A$ અથવા $I^A i$ હોઈ શકે છે.
જો માતા $I^A I^A$ હોય,તો સંતાનોના સંભવિત જનીન પ્રકારો $I^A I^A$ (રુધિરજૂથ $A$) અને $I^A I^B$ (રુધિરજૂથ $AB$) છે.
જો માતા $I^A i$ હોય,તો સંતાનોના સંભવિત જનીન પ્રકારો $I^A I^A$ (રુધિરજૂથ $A$),$I^A i$ (રુધિરજૂથ $A$),$I^A I^B$ (રુધિરજૂથ $AB$) અને $I^B i$ (રુધિરજૂથ $B$) છે.
બંને કિસ્સાઓમાં,$i$ એલીલ (જે રુધિરજૂથ $O$ ના જનીન પ્રકાર $ii$ માટે જરૂરી છે) બની શકતું નથી કારણ કે પિતા પાસે $i$ એલીલ નથી. તેથી,સંતાનોમાં રુધિરજૂથ $O$ હોવું અશક્ય છે.
92
EasyMCQ
ડ્રોસોફિલામાં નીચેનામાંથી કેટલા જિનોટાઇપ સામાન્ય પાંખોનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે?
$(i)$ $Vg^{+} Vg^{+}$
(ii) $Vg^{+} vg^{ni}$
(iii) $Vg^{+} vg^{no}$
(iv) $Vg^{+} vg^{st}$
$(v)$ $Vg^{+} vg$
A
માત્ર $(i)$,(ii) અને (iii)
B
માત્ર $(i)$ અને (ii)
C
માત્ર $(i)$
D
$(i)$,(ii),(iii),(iv) અને $(v)$

Solution

(D) $Drosophila$ માં,પાંખના આકાર માટેના વાઇલ્ડ-ટાઇપ એલીલને $Vg^{+}$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.
આ વાઇલ્ડ-ટાઇપ એલીલ અન્ય તમામ મ્યુટન્ટ એલીલ્સ (જેમ કે $vg^{ni}$,$vg^{no}$,$vg^{st}$,અને $vg$) પર પ્રભાવી છે.
આપેલા તમામ જિનોટાઇપ્સમાં ઓછામાં ઓછો એક $Vg^{+}$ એલીલ હોવાથી,તે બધા પ્રભાવી વાઇલ્ડ-ટાઇપ સ્વરૂપ પ્રકાર (phenotype) વ્યક્ત કરશે,જે સામાન્ય પાંખો છે.
તેથી,પાંચેય જિનોટાઇપ્સ $Drosophila$ માં સામાન્ય પાંખોનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.
93
EasyMCQ
જો માતાનું રુધિરજૂથ $A$ હોય અને પિતાનું રુધિરજૂથ $O$ હોય,તો સંતાનનું રુધિરજૂથ કયું હોઈ શકે?
A
$A, AB, B, O$
B
$A$ અથવા $B$
C
$A$ અથવા $O$
D
માત્ર રુધિરજૂથ $A$

Solution

(C) માતાનું રુધિરજૂથ $A$ છે,જેનું જનીન પ્રકાર $I^A I^A$ અથવા $I^A i$ હોઈ શકે છે. પિતાનું રુધિરજૂથ $O$ છે,જેનો જનીન પ્રકાર $ii$ છે.
જો માતા $I^A I^A$ હોય,તો સંતાનનો જનીન પ્રકાર $I^A i$ (રુધિરજૂથ $A$) હશે.
જો માતા $I^A i$ હોય,તો સંતાનનો જનીન પ્રકાર $I^A i$ (રુધિરજૂથ $A$) અને $ii$ (રુધિરજૂથ $O$) હોઈ શકે છે.
તેથી,સંતાનનું સંભવિત રુધિરજૂથ $A$ અથવા $O$ હોઈ શકે છે.
94
EasyMCQ
રમેશભાઈનું રુધિરજૂથ $B$ છે અને તેમની પુત્રીનું રુધિરજૂથ $AB$ છે. તેમની પત્નીનું રુધિરજૂથ શું હશે?
A
$B$ અથવા $O$
B
$A$ અથવા $AB$
C
$A$ અથવા $B$
D
$A$ અથવા $O$

Solution

(B) રમેશભાઈનું રુધિરજૂથ $B$ છે,જેનો અર્થ છે કે તેમનું જનીન પ્રકાર $I^B I^B$ અથવા $I^B i$ હોઈ શકે છે.
પુત્રીનું રુધિરજૂથ $AB$ છે,જેનો અર્થ છે કે તેનો જનીન પ્રકાર $I^A I^B$ છે.
પુત્રીએ દરેક પિતૃ પાસેથી એક જનીન (એલીલ) મેળવવું પડે છે,તેથી તેણે તેની માતા પાસેથી $I^A$ એલીલ અને તેના પિતા પાસેથી $I^B$ એલીલ મેળવ્યું હશે.
તેથી,માતા પાસે ઓછામાં ઓછું એક $I^A$ એલીલ હોવું આવશ્યક છે.
માતા માટે શક્ય રુધિરજૂથો જેમાં $I^A$ એલીલ હોય તે $A$ ($I^A I^A$ અથવા $I^A i$) અથવા $AB$ $(I^A I^B)$ છે.
95
EasyMCQ
જો પિતા $I^B$ જનીન (allele) આપે અને માતા $I^A$ જનીન (allele) આપે,તો સંતાનનો જનીન પ્રકાર (genotype) અને રુધિરજૂથ જણાવો.
A
$I^A I^B - AB$
B
$I^A I^B - A$
C
$I^A I^B - B$
D
$I^A I^A - AB$

Solution

(A) માનવ રુધિરજૂથના વારસામાં,$ABO$ રુધિરજૂથ પદ્ધતિ $I$ જનીન દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે. $I$ જનીનના ત્રણ વિકલ્પી કારકો (alleles) છે: $I^A$,$I^B$ અને $i$.
જ્યારે પિતા $I^B$ કારક આપે છે અને માતા $I^A$ કારક આપે છે,ત્યારે સંતાનનો જનીન પ્રકાર $I^A I^B$ બને છે.
સહપ્રભાવિતાના સિદ્ધાંત મુજબ,$I^A$ અને $I^B$ બંને કારકો એકબીજાની હાજરીમાં સમાન રીતે અભિવ્યક્ત થાય છે.
તેથી,$I^A I^B$ જનીન પ્રકાર ધરાવતી વ્યક્તિનું રુધિરજૂથ $AB$ હશે.
96
EasyMCQ
જે માતા-પિતા $A$ અને $B$ રુધિરજૂથ માટે વિષમયુગ્મી (heterozygous) હોય,તેમના બાળકોનું સંભવિત રુધિરજૂથ કયું હોઈ શકે?
A
માત્ર $A, B$
B
$A, B, AB$ અને $O$
C
માત્ર $AB$
D
માત્ર $A, B$ અને $AB$

Solution

(B) સાચો જવાબ $B$ છે.
માતા-પિતા $A$ અને $B$ રુધિરજૂથ માટે વિષમયુગ્મી છે,જેનો અર્થ છે કે તેમનું જનીન પ્રકાર $I^A i$ અને $I^B i$ છે.
જ્યારે આ માતા-પિતા વચ્ચે સંકરણ થાય છે,ત્યારે સંતતિમાં જનીનોના સંભવિત જોડાણો નીચે મુજબ છે:
$1. I^A I^B$ (રુધિરજૂથ $AB$)
$2. I^A i$ (રુધિરજૂથ $A$)
$3. I^B i$ (રુધિરજૂથ $B$)
$4. ii$ (રુધિરજૂથ $O$)
તેથી,બાળકોમાં ચારમાંથી કોઈપણ રુધિરજૂથ હોઈ શકે છે: $A, B, AB$ અથવા $O$.
97
EasyMCQ
પતિ અને પત્નીના જનીન પ્રકાર (genotypes) $I^A I^B$ અને $I^A I^O$ છે. તેમના બાળકોના રુધિર જૂથોમાં,કેટલા વિવિધ જનીન પ્રકારો અને સ્વરૂપ પ્રકારો (phenotypes) શક્ય છે?
A
$3$ જનીન પ્રકારો; $3$ સ્વરૂપ પ્રકારો
B
$4$ જનીન પ્રકારો; $3$ સ્વરૂપ પ્રકારો
C
$4$ સ્વરૂપ પ્રકારો; $3$ જનીન પ્રકારો
D
$4$ સ્વરૂપ પ્રકારો; $4$ જનીન પ્રકારો

Solution

(B) માતા-પિતાના જનીન પ્રકારો $I^A I^B$ (પતિ) અને $I^A I^O$ (પત્ની) છે.
સંતતિના સંભવિત જનીન પ્રકારો શોધવા માટે,આપણે પ્યુનેટ સ્ક્વેરનો ઉપયોગ કરીએ છીએ:
- પિતાના $I^A$ $\times$ માતાના $I^A$ $\rightarrow$ $I^A I^A$ (રુધિર જૂથ $A$)
- પિતાના $I^A$ $\times$ માતાના $I^O$ $\rightarrow$ $I^A I^O$ (રુધિર જૂથ $A$)
- પિતાના $I^B$ $\times$ માતાના $I^A$ $\rightarrow$ $I^A I^B$ (રુધિર જૂથ $AB$)
- પિતાના $I^B$ $\times$ માતાના $I^O$ $\rightarrow$ $I^B I^O$ (રુધિર જૂથ $B$)
શક્ય જનીન પ્રકારો: $I^A I^A, I^A I^O, I^A I^B, I^B I^O$ (કુલ $4$ જનીન પ્રકારો).
શક્ય સ્વરૂપ પ્રકારો: રુધિર જૂથ $A$,રુધિર જૂથ $AB$,રુધિર જૂથ $B$ (કુલ $3$ સ્વરૂપ પ્રકારો).
તેથી,સાચો જવાબ $4$ જનીન પ્રકારો અને $3$ સ્વરૂપ પ્રકારો છે.
98
EasyMCQ
$A$ રુધિરજૂથ ધરાવતો પુરુષ $B$ રુધિરજૂથ ધરાવતી સ્ત્રી સાથે લગ્ન કરે છે. તેમની સંતતિઓમાં શક્ય મહત્તમ રુધિરજૂથો કયા છે?
A
$A, B, AB, O$
B
માત્ર $AB$
C
$A, B, AB$
D
$A, B$

Solution

(A) $ABO$ રુધિરજૂથોનું આનુવંશિકતા $I$ જનીન દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે. $I$ જનીન ત્રણ કારકો (alleles) ધરાવે છે: $I^A, I^B$ અને $i$.
જો પુરુષ વિષમયુગ્મી $(I^Ai)$ હોય અને સ્ત્રી વિષમયુગ્મી $(I^Bi)$ હોય,તો સંકરણ $I^Ai \times I^Bi$ થશે.
સંતતિના સંભવિત જનીન પ્રકારો $I^AI^B$ ($AB$ રુધિરજૂથ),$I^Ai$ ($A$ રુધિરજૂથ),$I^Bi$ ($B$ રુધિરજૂથ) અને $ii$ ($O$ રુધિરજૂથ) છે.
તેથી,તેમની સંતતિમાં શક્ય મહત્તમ રુધિરજૂથો $A, B, AB$ અને $O$ છે.
99
EasyMCQ
એક લગ્નથી ઉત્પન્ન થયેલી સંતતિમાં માત્ર $O$ અથવા $A$ રુધિરજૂથ જોવા મળે છે. નીચે આપેલા જનીન પ્રકારોમાંથી,માતા-પિતાના સંભવિત જનીન પ્રકારો કયા હશે?
A
$I^{A}I^{A}$ અને $I^{O}I^{O}$
B
$I^{A}I^{O}$ અને $I^{O}I^{O}$
C
$I^{A}I^{A}$ અને $I^{A}I^{O}$
D
$I^{O}I^{O}$ અને $I^{O}I^{O}$

Solution

(B) સાચો વિકલ્પ $(B) I^{A}I^{O}$ અને $I^{O}I^{O}$ છે.
સંતતિમાં માત્ર $A$ અથવા $O$ રુધિરજૂથ હોવા માટે,એક પિતૃનો જનીન પ્રકાર $I^{A}I^{O}$ ($A$ રુધિરજૂથ) અને બીજા પિતૃનો જનીન પ્રકાર $I^{O}I^{O}$ ($O$ રુધિરજૂથ) હોવો આવશ્યક છે.
જ્યારે આ પિતૃઓ વચ્ચે સંકરણ કરવામાં આવે છે,ત્યારે સંતતિના સંભવિત જનીન પ્રકારો $I^{A}I^{O}$ ($A$ રુધિરજૂથ) અને $I^{O}I^{O}$ ($O$ રુધિરજૂથ) મળે છે.
આ સાબિત કરે છે કે સંતતિમાં માત્ર $A$ અથવા $O$ રુધિરજૂથ જ જોવા મળશે.
Solution diagram
100
MediumMCQ
જો માતા અને પિતા અનુક્રમે '$A$' અને '$B$' રુધિરજૂથ માટે વિષમયુગ્મી (heterozygous) હોય,તો તેમના સંતાનોમાં '$O$' રુધિરજૂથ હોવાની સંભાવના કેટલી છે?
A
$(1)$ $0$%
B
$(2)$ $50$%
C
$(3)$ $25$%
D
$(4)$ $75$%

Solution

(C) માતા '$A$' રુધિરજૂથ માટે વિષમયુગ્મી છે,જેનું જનીન પ્રકાર $I^A i$ છે.
પિતા '$B$' રુધિરજૂથ માટે વિષમયુગ્મી છે,જેનું જનીન પ્રકાર $I^B i$ છે.
આનુવંશિક સંકરણ કરતા: $(I^A i) \times (I^B i)$.
સંતતિના સંભવિત જનીન પ્રકારો નીચે મુજબ છે:
$1$. $I^A I^B$ (રુધિરજૂથ $AB$)
$2$. $I^A i$ (રુધિરજૂથ $A$)
$3$. $I^B i$ (રુધિરજૂથ $B$)
$4$. $ii$ (રુધિરજૂથ $O$)
ચાર સંભવિત પરિણામોમાંથી,માત્ર એક જ પરિણામ '$O$' રુધિરજૂથ આપે છે.
તેથી,'$O$' રુધિરજૂથ ધરાવતા બાળક થવાની સંભાવના $\frac{1}{4} = 25\%$ છે.

Principles of Inheritance and Variation — Multiple alleles · Frequently Asked Questions

1Are these Principles of Inheritance and Variation questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Principles of Inheritance and Variation Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.