Female reproductive system Questions in Gujarati

(D) મુલેરિયન નલિકા (જેને પેરામેસોનેફ્રિક નલિકા તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) એ ગર્ભીય રચના છે જે સસ્તન પ્રાણીઓમાં માદા પ્રજનન માર્ગમાં વિકસે છે. માદામાં,આ નલિકાઓ અંડવાહિની (fallopian tubes),ગર્ભાશય,ગ્રીવા અને યોનિમાર્ગના ઉપરના ભાગમાં વિભેદિત થાય છે. નરમાં,એન્ટી-મુલેરિયન હોર્મોન $(AMH)$ ની હાજરીને કારણે આ નલિકાઓનો નાશ થાય છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(C) સાચો જવાબ $C$ છે.
$1$. સ્તનગ્રંથિ કોષોના સમૂહ ધરાવે છે જેને આલ્વિઓલી કહેવાય છે,જે દૂધનો સ્ત્રાવ કરે છે. આ વિધાન સાચું છે.
$2$. ગર્ભાશયને કૂખ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. આ વિધાન સાચું છે.
$3$. અંડવાહિની (ફેલોપિયન નલિકા) ત્રણ ભાગોની બનેલી છે: ગળણી આકારનો ભાગ (infundibulum),તુંબિકા (ampulla) અને ઈસ્થમસ (isthmus). ગળણી આકારનો ભાગ અંડપિંડની નજીક હોય છે,તુંબિકા એ પહોળો મધ્ય ભાગ છે,અને ઈસ્થમસ એ ગર્ભાશય સાથે જોડાતો સાંકડો અંતિમ ભાગ છે. તેથી,અંતિમ ભાગને તુંબિકા કહેવું તે ખોટું છે.
$4$. અંડપિંડનું આધારક બે ભાગમાં વહેંચાયેલું છે: પરિઘવર્તી બાહ્યક (cortex) અને અંદરનો મજ્જક (medulla). આ વિધાન સાચું છે.

(D) માનવ પ્રજનન તંત્રમાં,સંગત અંગો (homologous organs) તે છે જે સમાન ભ્રૂણીય મૂળ ધરાવે છે.
નરમાં આવેલી પ્રોસ્ટેટ ગ્રંથિ એ સ્ત્રીઓમાં આવેલી સ્કીન ગ્રંથિઓ (Skene's glands) અથવા પેરાયુરેથ્રલ ગ્રંથિઓ સાથે સંગત છે.
આપેલા વિકલ્પોમાં સ્કીન ગ્રંથિઓનો ઉલ્લેખ નથી,તેથી સાચો જવાબ $D$ (આપેલ પૈકી એક પણ નહીં) છે.
નોંધ: બર્થોલિનની ગ્રંથિઓ એ નરમાં આવેલી બલ્બોયુરેથ્રલ ગ્રંથિઓ સાથે સંગત છે.

(C) : હિસ્ટરેક્ટોમી એ ગર્ભાશયને શસ્ત્રક્રિયા દ્વારા દૂર કરવાની પ્રક્રિયા છે. તેમાં ગ્રીવા (cervix),અંડપિંડ (ovaries),અંડવાહિનીઓ (Fallopian tubes) અને અન્ય આસપાસના બંધારણોને દૂર કરવાનો પણ સમાવેશ થઈ શકે છે.

(B) સાચો જવાબ $(b)$ છે.
દરેક ફેલોપિયન નળી લગભગ $10-12 \ cm$ લાંબી હોય છે અને તે દરેક અંડપિંડની પરિઘથી ગર્ભાશય સુધી વિસ્તરેલી હોય છે.
અંડપિંડની નજીકનો ભાગ ગળણી આકારનો ઇન્ફન્ડીબ્યુલમ છે.
ઇન્ફન્ડીબ્યુલમની કિનારીઓ પર આંગળી જેવા પ્રવર્ધો હોય છે જેને ફીમ્બ્રી (fimbriae) કહેવામાં આવે છે,જે અંડપાત પછી અંડકોષને એકત્ર કરવામાં મદદ કરે છે.
ઇન્ફન્ડીબ્યુલમ અંડવાહિનીના પહોળા ભાગ તરફ દોરી જાય છે જેને એમ્પુલા કહેવાય છે.
અંડવાહિનીનો છેલ્લો ભાગ,ઇસ્થમસ,સાંકડી લ્યુમેન ધરાવે છે અને તે ગર્ભાશય સાથે જોડાય છે.

(B) $Isthmus$ (ગ્રીવા) એ અંડવાહિનીનો સાંકડો અને અગ્રસ્થ ભાગ છે જે ગર્ભાશય સાથે જોડાય છે.
તે અંડવાહિનીના ચાર મુખ્ય ભાગોમાંનો એક છે,જે ગળણી (infundibulum),તુંબિકા (ampulla),ગ્રીવા (isthmus) અને ગર્ભાશયનો ભાગ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(C) વિધાન $X$ સાચું છે: માદા સહાયક નલિકાઓમાં અંડવાહિનીઓ (ફેલોપિયન નલિકાઓ),ગર્ભાશય અને યોનિમાર્ગનો સમાવેશ થાય છે.
વિધાન $Y$ ખોટું છે: નર જાતીય સહાયક નલિકાઓમાં વૃષણજાળ,શુક્રવાહિકાઓ,અધિવૃષણનલિકા અને શુક્રવાહિનીનો સમાવેશ થાય છે. વૃષણજાળ એ આંતરિક નલિકા તંત્ર છે,બાહ્ય જનનાંગ નથી. નરમાં બાહ્ય જનનાંગ તરીકે શિશ્ન હોય છે.

(D) માનવ માદાના બાહ્ય જનન અંગો,જેને સામૂહિક રીતે 'વલ્વા' (બાહ્ય જનનદ્રિય) કહેવામાં આવે છે,તેમાં નીચેની રચનાઓનો સમાવેશ થાય છે:
$1$. મોન્સ પ્યુબિસ: ત્વચા અને પ્યુબિક વાળથી ઢંકાયેલ ચરબીયુક્ત પેશીઓનો ગાદી જેવો ભાગ.
$2$. લેબિયા મેજોરા: માંસલ પેશીઓની ગડીઓ જે મોન્સ પ્યુબિસથી નીચેની તરફ વિસ્તરેલી હોય છે અને યોનિમાર્ગના મુખને ઘેરે છે.
$3$. લેબિયા માઇનોરા: લેબિયા મેજોરાની નીચે આવેલી પેશીઓની જોડ.
$4$. ભગશેફ (ક્લિટોરિસ): એક નાની આંગળી જેવી રચના જે મૂત્રમાર્ગના મુખની ઉપર બંને લેબિયા માઇનોરાના જોડાણ સ્થાને આવેલી હોય છે.
$5$. યોનિપટલ (હાયમેન): એક પટલ જે યોનિમાર્ગના મુખને આંશિક રીતે ઢાંકે છે.
તેથી,લેબિયા માઇનોરા,લેબિયા મેજોરા અને ભગશેફ (ક્લિટોરિસ) નો સમૂહ બાહ્ય જનન અંગોનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.

(A) સ્તન ગ્રંથિઓ એ જોડમાં રહેલી રચનાઓ છે જેમાં ગ્રંથિમય પેશી અને ચરબી હોય છે.
દરેક સ્તનમાં $15-20$ સ્તન ખંડો હોય છે જેમાં કૂપિકાઓ નામની કોષોની સમૂહ રચનાઓ હોય છે.
કૂપિકાઓના કોષો દૂધનો સ્ત્રાવ કરે છે,જે કૂપિકાઓની ગુહામાં સંગ્રહિત થાય છે.
કૂપિકાઓ સ્તન નલિકાઓમાં ખુલે છે.
દરેક ખંડની નલિકાઓ જોડાઈને સ્તન નલિકા બનાવે છે.
ઘણી સ્તન નલિકાઓ જોડાઈને એક પહોળી સ્તન તુમ્બિકા બનાવે છે,જે દુગ્ધ નલિકા સાથે જોડાયેલી હોય છે જેના દ્વારા દૂધ બહાર આવે છે.
તેથી,સાચો ક્રમ છે: સ્તન ખંડ $\rightarrow$ સ્તન કૂપિકા $\rightarrow$ સ્તન નલિકા $\rightarrow$ સ્તન તુમ્બિકા $\rightarrow$ દુગ્ધ નલિકા.

(C) ગર્ભાશય ત્રણ સ્તરોનું બનેલું છે: પરિમેટ્રિયમ (બાહ્ય સ્તર),માયોમેટ્રિયમ (મધ્ય સ્તર),અને એન્ડોમેટ્રિયમ (અંતઃસ્તર).
એન્ડોમેટ્રિયમ એ ગર્ભાશયનું ગ્રંથિમય અને શ્લેષ્મયુક્ત આવરણ છે,જે અંડપિંડના અંતઃસ્ત્રાવોની અસર હેઠળ માસિક ચક્ર દરમિયાન ચક્રીય ફેરફારોમાંથી પસાર થાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(C) અંડાશય એ માદાના પ્રાથમિક જાતીય અંગો છે જે માદા જન્યુ (અંડકોષ) અને કેટલાક સ્ટીરોઈડ અંતઃસ્ત્રાવો (અંડાશયના અંતઃસ્ત્રાવો) ઉત્પન્ન કરે છે.
દરેક અંડાશય આશરે $2$ થી $4 \text{ cm}$ લાંબુ હોય છે અને તે અસ્થિબંધ (Ligaments) દ્વારા પેલ્વિક દીવાલ અને ગર્ભાશય સાથે જોડાયેલું હોય છે.
આ અસ્થિબંધ માળખાકીય આધાર પૂરો પાડે છે અને અંડાશયને પેલ્વિક પોલાણમાં તેમની શરીરરચનાત્મક સ્થિતિમાં જાળવી રાખે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(A) ગર્ભાશય ગ્રીવા નામના સાંકડા ગળા દ્વારા યોનિમાર્ગમાં ખુલે છે. ગ્રીવાની ગુહાને ગ્રીવા નહેર કહેવામાં આવે છે,જે યોનિમાર્ગ સાથે મળીને જન્મ નહેર (birth canal) બનાવે છે.

(C) અંડવાહિની (Fallopian tube) મુખ્ય ત્રણ ભાગોની બનેલી છે: ગળણીમુખ (Infundibulum),તુંબિકા (Ampulla) અને ઈસ્થમસ (Isthmus).
$1$. ગળણીમુખ એ અંડપિંડની સૌથી નજીકનો ગળણી આકારનો ભાગ છે.
$2$. તેમાં આંગળી જેવા પ્રવર્ધો હોય છે જેને ફીમ્બ્રી (Fimbriae) કહેવામાં આવે છે,જે અંડપાત પછી અંડકોષને એકત્રિત કરવામાં મદદ કરે છે.
$3$. તેથી,ગળણીમુખ એ અંડવાહિનીનો અંડપિંડની સૌથી નજીકનો ભાગ છે.

(C) અંડાશય એ સ્ત્રીના પ્રાથમિક પ્રજનન અંગો છે જે સ્ટિરોઇડ અંતઃસ્ત્રાવો,ખાસ કરીને એસ્ટ્રોજન અને પ્રોજેસ્ટેરોન ઉત્પન્ન કરવા માટે જવાબદાર છે.
જો બંને અંડાશયને શસ્ત્રક્રિયા દ્વારા દૂર કરવામાં આવે,તો એસ્ટ્રોજન ઉત્પન્ન કરવાનો મુખ્ય સ્ત્રોત નાશ પામે છે.
પરિણામે,રુધિરમાં એસ્ટ્રોજનનું સ્તર નોંધપાત્ર રીતે ઘટી જાય છે.
ઓક્સિટોસિન અને પ્રોલેક્ટિન મુખ્યત્વે પિટ્યુટરી ગ્રંથિ દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે,અને ગોનાડોટ્રોપિન રિલીઝિંગ હોર્મોન $(GnRH)$ હાયપોથેલેમસ દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે,તેથી તેમનું સ્તર અંડાશયની હાજરી પર સીધું નિર્ભર નથી.

(B) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(a)$ ગર્ભાશયનું અંતઃસ્તર: તે ગર્ભાશયનું સૌથી અંદરનું ગ્રંથિમય સ્તર છે જ્યાં ફલિત અંડકોષનું સ્થાપન થાય છે $(a-r)$.
$(b)$ ગર્ભાશયનું મધ્યસ્તર: તે લીસા સ્નાયુઓનું બનેલું મધ્યનું જાડું સ્તર છે જે બાળકના જન્મ સમયે મજબૂત સંકોચન દર્શાવે છે $(b-s)$.
$(c)$ ફીમ્બ્રી: આ ઇન્ફન્ડીબ્યુલમના છેડે આવેલી આંગળી જેવા પ્રવર્ધો છે જે અંડપાત પછી અંડકોષને એકત્ર કરવામાં મદદ કરે છે $(c-q)$.
$(d)$ ગર્ભાશયનું પરિસ્તર: તે ગર્ભાશયનું સૌથી બહારનું પાતળું પટલીય સ્તર છે $(d-p)$.
તેથી,સાચો ક્રમ $a-r, b-s, c-q, d-p$ છે.

(B) માદા પ્રજનન તંત્રમાં એક જોડ અંડવાહિનીઓ (Fallopian tubes) હોય છે.
દરેક અંડવાહિની આશરે $10-12 \ cm$ લાંબી હોય છે અને તે દરેક અંડપિંડની પરિઘથી ગર્ભાશય સુધી વિસ્તરેલી હોય છે.
અંડપિંડની નજીકનો ભાગ ગળણી આકારનો હોય છે જેને $infundibulum$ કહે છે.
$infundibulum$ ની કિનારીઓ પર આંગળી જેવા પ્રવર્ધો હોય છે જેને $fimbriae$ કહે છે,જે અંડપાત પછી અંડકોષને એકત્ર કરવામાં મદદ કરે છે.
$infundibulum$ અંડવાહિનીના પહોળા ભાગમાં ખુલે છે જેને $ampulla$ કહે છે.
અંડવાહિનીનો છેલ્લો ભાગ $isthmus$ છે,જે સાંકડી લ્યુમેન ધરાવે છે અને ગર્ભાશય સાથે જોડાય છે.
તેથી,$Isthmus$,$Ampulla$ અને $fimbriae$ એ અંડવાહિનીના ભાગો છે.

(D) આપેલ સંબંધ શરીરરચનાના ઘટકો પર આધારિત સામ્યતા છે.
$Isthmus$ એ $Fallopian \text{ tube}$ (અંડવાહિની) નો એક ચોક્કસ ભાગ અથવા પ્રદેશ છે.
તે જ રીતે, $Mammary \text{ lobe}$ (સ્તન ખંડ) એ $Mammary \text{ gland}$ (સ્તન ગ્રંથિ) નો એક ચોક્કસ રચનાત્મક ઘટક અથવા પ્રદેશ છે.
તેથી, સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(A) બર્થોલીની ગ્રંથિઓ,જેને ગ્રેટર વેસ્ટિબ્યુલર ગ્રંથિઓ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે માનવ માદામાં યોનિદ્વારની બંને બાજુએ સહેજ પાછળના ભાગે આવેલી બે વટાણાના કદની સંયુક્ત આલ્વિઓલર ગ્રંથિઓ છે. તે યોનિમાર્ગના ભાગને ચીકણો રાખવા માટે શ્લેષ્મનો સ્ત્રાવ કરે છે.

(C) $Clitoris$ (ભગશિશ્ન) એ સ્ત્રી પ્રજનન અંગ છે જે પુરુષોના $penis$ (શિશ્ન) સાથે સમમૂલક (homologous) છે,જેનો અર્થ છે કે તેઓ સમાન ગર્ભીય મૂળ ધરાવે છે.
જોકે,$Clitoris$ એ $penis$ નો 'અવશેષ' નથી; પરંતુ,બંને એક જ જનન ટ્યુબરકલ (genital tubercle) માંથી વિકસે છે.
વિધાન સાચું છે કારણ કે $Clitoris$ એ એક અલગ અંગ છે,ન કે પુરુષ $penis$ ની કોઈ અવશેષી રચના.
કારણ પણ સાચું છે કારણ કે $Clitoris$ ઉત્થાનશીલ પેશીઓ (erectile tissue) ધરાવે છે અને તેમાં $penis$ ની જેમ જ સમૃદ્ધ રુધિર પુરવઠો હોય છે,જે તેને જાતીય ઉત્તેજના દરમિયાન ફૂલવા માટે સક્ષમ બનાવે છે.
તેથી,બંને વિધાનો સાચા છે,પરંતુ કારણ એ સમજાવતું નથી કે શા માટે $Clitoris$ એ $penis$ નો અવશેષ નથી.

(N/A) માદા પ્રજનનતંત્ર મુખ્યત્વે નીચેના ભાગોનું બનેલું છે:
$1$. અંડપિંડ: પ્રાથમિક માદા જાતીય અંગો જે અંડકોષ અને અંડપિંડના અંતઃસ્ત્રાવો ઉત્પન્ન કરે છે.
$2$. અંડવાહિની (ફેલોપિયન નલિકા): આ અંડકોષને અંડપિંડમાંથી ગર્ભાશય સુધી પહોંચાડે છે.
$3$. ગર્ભાશય: નાસપતી આકારનું અંગ જ્યાં ગર્ભનો વિકાસ થાય છે.
$4$. ગ્રીવા: ગર્ભાશયનો સાંકડો ભાગ જે યોનિમાર્ગમાં ખુલે છે.
$5$. યોનિ: જન્મ નલિકા જે શુક્રકોષોને ગ્રહણ કરે છે અને ગર્ભના બહાર નીકળવાનો માર્ગ પૂરો પાડે છે.
$6$. ગર્ભાશયની દીવાલ: ત્રણ સ્તરોની બનેલી છે: પરિમેટ્રિયમ (બાહ્ય),માયોમેટ્રિયમ (મધ્ય) અને એન્ડોમેટ્રિયમ (આંતરિક).

અંડપિંડ એ પ્રાથમિક માદા જાતીય અંગ છે જે માદા જનનકોષ (અંડકોષ) અને કેટલાક સ્ટીરોઈડ અંતઃસ્ત્રાવો ઉત્પન્ન કરે છે. અંડપિંડનો આડછેદ અંડપુટિકાઓના વિવિધ વિકાસના તબક્કાઓ દર્શાવે છે,જેમાં પ્રાથમિક પુટિકાઓ,તૃતીયક પુટિકાઓ (જેમાં પ્રવાહીથી ભરેલી ગુહા હોય છે જેને એન્ટ્રમ કહેવાય છે),અને પરિપક્વ ગ્રાફિયન પુટિકાનો સમાવેશ થાય છે. અંડપિંડ બહારના બાહ્યક (cortex) અને અંદરના મજ્જક (medulla) માં વિભાજિત હોય છે. અંડપાત પછી,તૂટેલી ગ્રાફિયન પુટિકા એક કામચલાઉ અંતઃસ્ત્રાવી રચનામાં ફેરવાય છે જેને કોર્પસ લ્યુટિયમ કહેવાય છે,જે પ્રોજેસ્ટેરોનનો સ્ત્રાવ કરે છે. આકૃતિ આ મુખ્ય ઘટકો દર્શાવે છે: અધિચ્છદ,વિકાસ પામતી પુટિકાઓ,એન્ટ્રમ,મુક્ત થતો અંડકોષ અને કોર્પસ લ્યુટિયમ.

(N/A) માદા પ્રજનન તંત્ર નિતંબ (pelvis) ના પ્રદેશમાં આવેલું હોય છે. તેમાં અંડપિંડોની એક જોડ,અંડવાહિનીઓની એક જોડ,ગર્ભાશય,ગ્રીવા,યોનિમાર્ગ અને બાહ્ય જનનાંગોનો સમાવેશ થાય છે.
આ ભાગો,સ્તનગ્રંથિઓની એક જોડ સાથે મળીને,અંડપાત,ફલન,ગર્ભધારણ,પ્રસૂતિ અને બાળકની સંભાળ જેવી પ્રક્રિયાઓને ટેકો આપવા માટે રચનાત્મક અને કાર્યાત્મક રીતે સંકલિત હોય છે.

(N/A) અંડાશય ઉદરમાં નીચેના ભાગે બંને બાજુએ એક-એક આવેલા હોય છે.
તેઓ અસ્થિબંધ (ligaments) દ્વારા પેલ્વિક દીવાલ અને ગર્ભાશય સાથે જોડાયેલા હોય છે.
દરેક અંડાશય એ માદાનું પ્રાથમિક જાતીય અંગ છે,જે બદામ આકારનું હોય છે અને તેની લંબાઈ આશરે $2-4 \text{ cm}$,પહોળાઈ $2 \text{ cm}$ અને જાડાઈ $1 \text{ cm}$ હોય છે.
દરેક અંડાશયમાં $Hilus$ (નાભિ) હોય છે,જે રુધિરવાહિનીઓ અને ચેતાઓ માટે પ્રવેશદ્વાર તરીકે કાર્ય કરે છે.
દરેક અંડાશય પાતળા અધિચ્છદ (epithelium) દ્વારા આવરિત હોય છે જે અંડાશયના સ્ટ્રોમાને ઘેરે છે.
સ્ટ્રોમા બે ભાગમાં વહેંચાયેલું છે: પરિઘવર્તી $Cortex$ (બાહ્યક) અને અંદરનો $Medulla$ (મજ્જક).

(N/A) અંડવાહિનીઓ,ગર્ભાશય અને યોનિમાર્ગ એ માદા સહાયક નલિકાઓ બનાવે છે.
દરેક અંડવાહિની (ફેલોપિયન નલિકા) આશરે $10-12 \ cm$ લાંબી હોય છે અને તે દરેક અંડપિંડની પરિઘથી ગર્ભાશય સુધી વિસ્તરેલી હોય છે.
અંડપિંડની નજીકનો ભાગ ગળણી આકારનો હોય છે જેને નિવાપ (infundibulum) કહે છે.
નિવાપની કિનારીઓ આંગળી જેવા પ્રવર્ધો ધરાવે છે જેને ફિમ્બ્રી (fimbriae) કહે છે,જે અંડપાત પછી અંડકોષને એકત્ર કરવામાં મદદ કરે છે.
નિવાપ અંડવાહિનીના પહોળા ભાગમાં ખુલે છે જેને તુંબિકા (ampulla) કહે છે.
અંડવાહિનીનો છેલ્લો ભાગ,ઈથમસ (isthmus) સાંકડી પોલાણ ધરાવે છે અને તે ગર્ભાશય સાથે જોડાય છે.

(N/A) $\Rightarrow$ ગર્ભાશય એક એકીકૃત અંગ છે,જેને કૂખ (womb) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
$\Rightarrow$ ગર્ભાશયનો આકાર ઊંધા નાશપતી જેવો હોય છે.
- તે પેલ્વિક દીવાલ સાથે જોડાયેલા અસ્થિબંધન (ligaments) દ્વારા આધારિત હોય છે.
- ગર્ભાશય એક સાંકડા ગ્રીવા (cervix) દ્વારા યોનિમાર્ગમાં ખુલે છે. ગ્રીવાની ગુહાને ગ્રીવા નહેર (cervical canal) કહેવામાં આવે છે,જે યોનિમાર્ગ સાથે મળીને જન્મ નહેર (birth canal) બનાવે છે.
- ગર્ભાશયની દીવાલ: ગર્ભાશયની દીવાલ ત્રણ પેશીના સ્તરોની બનેલી હોય છે:
$1$. પરિગર્ભાશય (Perimetrium): સૌથી બહારનું પાતળું પટલમય સ્તર.
$2$. ગર્ભાશયનું સ્નાયુસ્તર (Myometrium): મધ્યનું જાડું અરેખિત સ્નાયુઓનું સ્તર.
$3$. ગર્ભાશયનું અંતઃસ્તર (Endometrium): અંદરનું ગ્રંથિમય સ્તર જે ગર્ભાશયની ગુહાને આવરે છે.
- ઋતુચક્ર દરમિયાન અંતઃસ્તરમાં ચક્રીય ફેરફારો થાય છે,જ્યારે બાળકના જન્મ સમયે ગર્ભાશયના સ્નાયુસ્તરમાં મજબૂત સંકોચન જોવા મળે છે.

(A) સ્ત્રીના બાહ્ય જનનાંગોમાં $Mons \text{ } pubis$ (જઘન ઢગ), $labia \text{ } majora$ (બૃહદ ભગૌષ્ઠ), $labia \text{ } minora$ (લઘુ ભગૌષ્ઠ), $hymen$ (યોનિપટલ) અને $clitoris$ (ભગશિશ્ન) નો સમાવેશ થાય છે.
$1$. $Mons \text{ } pubis$ એ ચરબીયુક્ત પેશીઓનો બનેલો ગાદી જેવો ભાગ છે, જે ત્વચા અને પ્યુબિક વાળ દ્વારા આવરી લેવાયેલ હોય છે.
$2$. $labia \text{ } majora$ એ માંસલ પેશીઓની ગડીઓ છે, જે $mons \text{ } pubis$ થી નીચેની તરફ વિસ્તરેલી હોય છે અને યોનિમાર્ગના મુખને ઘેરે છે.
$3$. $labia \text{ } minora$ એ $labia \text{ } majora$ ની નીચે આવેલી પેશીઓની જોડ ગડીઓ છે.
$4$. યોનિમાર્ગનું મુખ ઘણીવાર $hymen$ નામની પટલ જેવી રચના દ્વારા આંશિક રીતે ઢંકાયેલું હોય છે.
$5$. $hymen$ ઘણીવાર પ્રથમ સંભોગ દરમિયાન તૂટી જાય છે. જોકે, તે અચાનક પછડાટ, આંચકો, ટેમ્પનનો ઉપયોગ, અથવા ઘોડેસવારી કે સાયકલિંગ જેવી રમતોમાં સક્રિય ભાગ લેવાથી પણ તૂટી શકે છે. કેટલીક સ્ત્રીઓમાં સંભોગ પછી પણ $hymen$ જળવાઈ રહે છે. વાસ્તવમાં, $hymen$ ની હાજરી કે ગેરહાજરી એ કુમારિકા હોવા કે જાતીય અનુભવની વિશ્વસનીય નિશાની નથી.
$6$. $clitoris$ એ એક નાની આંગળી જેવી રચના છે જે મૂત્રમાર્ગના મુખની ઉપર બે $labia \text{ } minora$ ના જોડાણ સ્થાને આવેલી હોય છે.

(N/A) $(1)$ પ્રોસ્ટેટ ગ્રંથિ: તે નરમાં મૂત્રાશયના પાયાના ભાગે આવેલી એકી ગ્રંથિ છે. તેનો સ્ત્રાવ આલ્કલાઇન હોય છે અને તે શુક્રકોષોને સક્રિય કરવામાં અને પોષણ આપવામાં મદદ કરે છે.
$\Rightarrow$ બલ્બોયુરેથ્રલ ગ્રંથિ: આ જોડમાં આવેલી ગ્રંથિઓ છે જે પ્રોસ્ટેટ ગ્રંથિની નીચે મૂત્રમાર્ગની પાર્શ્વ બાજુએ આવેલી હોય છે. તેનો સ્ત્રાવ મૈથુન દરમિયાન શિશ્નના ઊંજણમાં મદદ કરે છે.
$(2)$ અંડપિંડ: તે માદાનું પ્રાથમિક જાતીય અંગ છે જે ગર્ભાશયની બંને બાજુએ આવેલું હોય છે. તે અંડકોષના ઉત્પાદન અને ઇસ્ટ્રોજન તથા પ્રોજેસ્ટેરોન જેવા માદા જાતીય અંતઃસ્ત્રાવોના સ્ત્રાવ માટે જવાબદાર છે.
$\rightarrow$ અંડપુટિકા: આ અંડપિંડના રચનાત્મક અને કાર્યાત્મક એકમો છે. તે અંડપિંડની અંદર અંડકોષની આસપાસના પેશીઓના વિકાસના વિવિધ તબક્કાઓ દર્શાવે છે.

(N/A) સ્તન ગ્રંથિઓ એ યુગ્મ રચનાઓ (સ્તન) છે જેમાં ગ્રંથિમય પેશી અને ચરબીનું વિવિધ પ્રમાણ હોય છે.
$1$. દરેક સ્તનની ગ્રંથિમય પેશી $15-20$ સ્તન ખંડોમાં વિભાજિત હોય છે,જેમાં કોષોના સમૂહ હોય છે જેને આલ્વિઓલી (દૂધના કુપો) કહેવાય છે.
$2$. આલ્વિઓલીના કોષો દૂધનો સ્ત્રાવ કરે છે,જે આલ્વિઓલીની ગુહામાં સંગ્રહિત થાય છે.
$3$. આલ્વિઓલી સ્તન નલિકાઓમાં ખુલે છે. દરેક ખંડની નલિકાઓ જોડાઈને સ્તન નલિકા (mammary duct) બનાવે છે.
$4$. ઘણી સ્તન નલિકાઓ જોડાઈને એક પહોળી સ્તન તુમ્બિકા (mammary ampulla) બનાવે છે,જે દુગ્ધ નલિકા (lactiferous duct) સાથે જોડાયેલી હોય છે,જેના દ્વારા દૂધ બહાર નીકળે છે.
$5$. દૂધના સ્ત્રાવનો માર્ગ આ મુજબ છે: આલ્વિઓલી $\rightarrow$ સ્તન નલિકાઓ $\rightarrow$ સ્તન નલિકા (mammary duct) $\rightarrow$ સ્તન તુમ્બિકા (mammary ampulla) $\rightarrow$ દુગ્ધ નલિકા (lactiferous duct) $\rightarrow$ નિપલ.

(N/A) $(1)$ અંડવાહિની: અંડવાહિની એ નળી છે જે અંડકોષને અંડપિંડમાંથી ગર્ભાશય સુધી પહોંચાડે છે.
ગળણી (Infundibulum): તે અંડવાહિનીનો અંડપિંડની નજીકનો ગળણી આકારનો ભાગ છે,જેમાં આંગળી જેવા પ્રવર્ધો હોય છે જેને ફીમ્બ્રી (fimbriae) કહેવાય છે,જે અંડપાત પછી અંડકોષને એકત્ર કરવામાં મદદ કરે છે.
$(2)$ ગર્ભાશયનું અંતઃસ્તર (Endometrium): તે ગર્ભાશયની દીવાલનું સૌથી અંદરનું ગ્રંથિમય સ્તર છે જ્યાં ગર્ભનું સ્થાપન થાય છે. તે માસિક ચક્ર દરમિયાન ચક્રીય ફેરફારોમાંથી પસાર થાય છે અને જો ગર્ભાવસ્થા ન રહે તો તે તૂટી જાય છે.
ગર્ભાશયનું મધ્યસ્તર (Myometrium): તે ગર્ભાશયની દીવાલનું જાડું મધ્યસ્તર છે,જે લીસા સ્નાયુ પેશીઓનું બનેલું છે. તે બાળકના જન્મ (પ્રસૂતિ) દરમિયાન મજબૂત સંકોચન દર્શાવે છે જેથી ગર્ભના નિકાલમાં મદદ મળે છે.

(N/A) $(1)$ લેબિયા: આ સ્ત્રીના બાહ્ય જનન અંગો છે. તેમાં લેબિયા મેજોરા અને લેબિયા માઈનોરાનો સમાવેશ થાય છે,જે યોનિમાર્ગ અને મૂત્રમાર્ગના છિદ્રોનું રક્ષણ કરે છે.
- ભગશિશ્ન (Clitoris): તે એક નાની,સંવેદનશીલ,આંગળી જેવી રચના છે જે મૂત્રમાર્ગના છિદ્રની ઉપર લેબિયા માઈનોરાના જોડાણ સ્થાને આવેલી છે. તેમાં ઉત્તેજિત પેશીઓ હોય છે અને તે નરના શિશ્ન સાથે સમજાત છે.
$(2)$ દૈહિક કોષો: આ શરીરના કોષો છે જે સજીવના પેશીઓ અને અંગો બનાવે છે. તેમાં રંગસૂત્રોની દ્વિકીય $(2n)$ સંખ્યા હોય છે અને તે સમભાજન (mitosis) દ્વારા વિભાજન પામે છે.
- જનન કોષો: આ પ્રજનન માટે જવાબદાર વિશિષ્ટ કોષો છે. તેઓ અર્ધીકરણ (meiosis) દ્વારા એકકીય $(n)$ જન્યુઓ ઉત્પન્ન કરે છે,જે આનુવંશિક માહિતીને આગામી પેઢીમાં વહન કરે છે.

(C) ગ્રીવા એ ગર્ભાશયનો નીચેનો સાંકડો ભાગ છે જે યોનિમાર્ગમાં ખુલે છે.
તેની મુખ્ય ભૂમિકાઓ નીચે મુજબ છે:
$(i)$ તે શુક્રકોષોને ગર્ભાશયમાં પ્રવેશવા માટે માર્ગ તરીકે કાર્ય કરે છે.
$(ii)$ તે સર્વાઇકલ મ્યુકસ (શ્લેષ્મ) ઉત્પન્ન કરે છે,જે માસિક ચક્ર દરમિયાન શુક્રકોષોના પ્રવેશને સરળ બનાવવા અથવા રોકવા માટે તેની સાંદ્રતા બદલે છે.
$(iii)$ ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન,તે ગર્ભના રક્ષણ માટે ચુસ્તપણે બંધ રહે છે.
$(iv)$ બાળકના જન્મ સમયે,તે પહોળી થાય છે જેથી ગર્ભ જન્મ નળીમાંથી પસાર થઈ શકે.

(A) $(A) = \text{ફલન}$,$(B) = \text{ગર્ભાશય}$.
માદા પ્રજનન તંત્રમાં એક જોડ અંડપિંડ,એક જોડ અંડવાહિની (ફેલોપિયન નળી),ગર્ભાશય,યોનિમાર્ગ,બાહ્ય જનનાંગો અને સ્તન ગ્રંથીઓનો સમાવેશ થાય છે.
અંડપિંડ અંડકોષના ઉત્પાદન (અંડકોષજનન) અને માદા જાતીય અંતઃસ્ત્રાવો (એસ્ટ્રોજન અને પ્રોજેસ્ટેરોન) ના સ્ત્રાવ જેવા કાર્યો કરે છે.
અંડવાહિની (ફેલોપિયન નળી) અંડકોષને અંડપિંડમાંથી ગર્ભાશય સુધી પહોંચાડે છે અને તે ફલનનું સ્થાન છે.
ગર્ભાશય એ ઊંધા નાશપતી આકારનું અંગ છે જે ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન ભ્રૂણના વિકાસ માટે જરૂરી વાતાવરણ પૂરું પાડે છે.
યોનિમાર્ગ પ્રસૂતિ દરમિયાન જન્મ નહેર તરીકે કામ કરે છે,મૈથુન દરમિયાન શિશ્નનો સ્વીકાર કરે છે અને માસિક સ્ત્રાવના વહન માટે માર્ગ પૂરો પાડે છે.

(N/A) માદા પ્રજનન તંત્ર અંડપિંડ,અંડવાહિનીઓની એક જોડ (ફેલોપિયન નલિકા),ગર્ભાશય,ગ્રીવા,યોનિમાર્ગ અને બાહ્ય જનનન્દ્રિયોનું બનેલું છે.
$(a)$ જનનકોષનું ઉત્પાદન: અંડપિંડ એ પ્રાથમિક માદા જાતીય અંગો છે જે માદા જનનકોષ (અંડકોષ) ઉત્પન્ન કરે છે.
$(b)$ ફલનનું સ્થાન: ફેલોપિયન નલિકાનો તુંબિકા (Ampulla) વિસ્તાર એ ફલનનું સ્થાન છે.
$(c)$ ગર્ભસ્થાપનનું સ્થાન: ગર્ભાશય (ખાસ કરીને એન્ડોમેટ્રીયમનું સ્તર) એ સ્થાન છે જ્યાં ગર્ભનું સ્થાપન થાય છે.
$(d)$ જન્મ નહેર: ગ્રીવા નહેર અને યોનિમાર્ગ મળીને જન્મ નહેર બનાવે છે.

(C) માદા પ્રજનન તંત્રમાં,સ્તન ગ્રંથિઓને સહાયક પ્રજનન ગ્રંથિઓ ગણવામાં આવે છે.
તેઓ રચનાત્મક અને ક્રિયાત્મક અંગો છે જે સંતાનને પોષણ આપવા માટે દૂધનો સ્ત્રાવ (દુગ્ધસ્ત્રાવ) કરે છે,જે સસ્તન પ્રાણીઓમાં પ્રજનન પ્રક્રિયાનો એક મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે.
પ્રોસ્ટેટ અને શુક્રાશય એ નર પ્રજનન તંત્રમાં જોવા મળતી સહાયક પ્રજનન ગ્રંથિઓ છે,માદામાં નહીં.

(D) અંડપિંડ એ માદાના પ્રાથમિક જાતીય અંગો છે.
તે ઉદરમાં નીચેની તરફ દરેક બાજુએ એક-એક આવેલા હોય છે.
દરેક અંડપિંડની લંબાઈ આશરે $2$ થી $4 \text{ cm}$ હોય છે અને તે અસ્થિબંધ (ligaments) દ્વારા નિતંબની દીવાલ અને ગર્ભાશય સાથે જોડાયેલા હોય છે.
આ અસ્થિબંધ અંડપિંડને આધાર આપે છે અને નિતંબના પોલાણમાં તેનું સ્થાન જાળવી રાખે છે.

(A) અંડવાહિની (ફેલોપિયન ટ્યુબ) એ માદા પ્રજનન તંત્રનો એક ભાગ છે.
દરેક અંડવાહિની આશરે $10-12 \, cm$ લાંબી હોય છે અને તે દરેક અંડપિંડના પરિઘથી ગર્ભાશય સુધી વિસ્તરેલી હોય છે.

(B) માદા પ્રજનન તંત્રમાં એક જોડ અંડવાહિનીઓ આવેલી હોય છે.
દરેક અંડવાહિની ત્રણ ભાગોમાં વહેંચાયેલી છે: ઈન્ફન્ડીબ્યુલમ,એમ્પ્યુલા અને ઈથમસ.
અંડપિંડની નજીકનો ભાગ ગળણી આકારનો હોય છે જેને ઈન્ફન્ડીબ્યુલમ કહે છે.
ઈન્ફન્ડીબ્યુલમની કિનારીઓ પર આંગળી જેવા પ્રવર્ધો આવેલા હોય છે જેને ફીમ્બ્રી (fimbriae) કહે છે,જે અંડપાત બાદ અંડકોષને એકત્ર કરવામાં મદદ કરે છે.

(C) અંડવાહિની (ફેલોપિયન ટ્યુબ) મુખ્યત્વે ત્રણ ભાગોની બનેલી છે: ઈન્ફન્ડીબ્યુલમ,તુમ્બીકા (Ampulla) અને ઇસ્થમસ.
$1$. ઈન્ફન્ડીબ્યુલમ એ અંડપિંડની નજીકનો ગળણી આકારનો ભાગ છે,જેમાં આંગળી જેવા પ્રવર્ધો હોય છે જેને ફીમ્બી કહેવાય છે.
$2$. તુમ્બીકા એ અંડવાહિનીનો પહોળો અને મધ્યનો ભાગ છે.
$3$. ઇસ્થમસ એ અંડવાહિનીનો અંતિમ અને સાંકડો ભાગ છે જે ગર્ભાશય સાથે જોડાય છે.
તેથી,ઇસ્થમસ એ ગર્ભાશય સાથે જોડાતો ભાગ છે.

(A) ગર્ભાશય ત્રણ સ્તરોનું બનેલું છે: બહારનું પેરિમેટ્રીયમ,મધ્યનું માયોમેટ્રીયમ અને અંદરનું એન્ડોમેટ્રીયમ.
$1$. $Perimetrium$ એ સૌથી બહારનું પાતળું સ્તર છે.
$2$. $Myometrium$ એ સ્મૂધ સ્નાયુઓનું બનેલું જાડું સ્તર છે જે પ્રસૂતિ દરમિયાન મજબૂત સંકોચન દર્શાવે છે.
$3$. $Endometrium$ એ ગર્ભાશયનું અંદરનું ગ્રંથિમય સ્તર છે. માસિક ચક્ર દરમિયાન આ સ્તરમાં નોંધપાત્ર ચક્રીય ફેરફારો થાય છે,જેમાં કોષવિભાજન અને જો ફલન ન થાય તો તેનું તૂટવું (રક્તસ્ત્રાવ) સામેલ છે. તેથી,એન્ડોમેટ્રીયમ એ સ્તર છે જે તૂટી જાય છે.

(A) $hymen$ (યોનીપટલ) એ એક પાતળું શ્લેષ્મ પટલ છે જે યોનિમાર્ગના મુખને આંશિક રીતે ઢાંકે છે. તેને માદા બાહ્ય જનનેન્દ્રિયનો એક ભાગ માનવામાં આવે છે. એવી સામાન્ય ગેરમાન્યતા છે કે $hymen$ ની હાજરી કે ગેરહાજરી એ કૌમાર્ય અથવા જાતીય અનુભવની વિશ્વસનીય નિશાની છે,પરંતુ તે રમતગમત,સાયકલિંગ અથવા ટેમ્પન્સના ઉપયોગ જેવી વિવિધ પ્રવૃત્તિઓને કારણે ફાટી શકે છે અથવા ખેંચાઈ શકે છે.

(C) યોનિ ટેમ્પોન એ શોષક પદાર્થ (સામાન્ય રીતે કપાસ અથવા રેયોન) નો બનેલો એક જથ્થો છે,જેનો ઉપયોગ ઋતુસ્ત્રાવ દરમિયાન રુધિરના પ્રવાહને શોષવા માટે યોનિમાર્ગમાં દાખલ કરવા માટે થાય છે. તે એક સ્ત્રી સ્વચ્છતા ઉત્પાદન છે,તે યોનિપટલ કે યોનિમાર્ગની દીવાલ જેવી કોઈ જૈવિક રચના નથી.

(A) સ્તનગ્રંથિની કુપિકાઓના કોષો દ્વારા ઉત્પન્ન થતું દૂધ કુપિકાઓના પોલાણમાં સ્ત્રાવ પામે છે.
$1$. કુપિકાઓ સ્તનનલિકાઓમાં ખુલે છે.
$2$. દરેક ખંડની નલિકાઓ જોડાઈને સ્તનવાહિની બનાવે છે.
$3$. ઘણી સ્તનવાહિનીઓ જોડાઈને એક પહોળી સ્તનતુંબિકા બનાવે છે,જે દુગ્ધવાહિની સાથે જોડાયેલી હોય છે,જેના દ્વારા દૂધ બહાર નીકળે છે.
તેથી,સાચો ક્રમ છે: કુપિકાઓ $\rightarrow$ સ્તનનલિકાઓ $\rightarrow$ સ્તનવાહિનીઓ $\rightarrow$ સ્તનતુંબિકા $\rightarrow$ દુગ્ધવાહિની $\rightarrow$ નીપલ.

(D) માદાના પ્રાથમિક પ્રજનન અંગો અંડપિંડ છે.
તેઓ મુખ્યત્વે બે કાર્યો કરે છે:
$1$. માદા જનનકોષ (અંડકોષ) નું ઉત્પાદન કરવું.
$2$. સ્ટીરોઈડ અંતઃસ્ત્રાવો (એસ્ટ્રોજન અને પ્રોજેસ્ટેરોન) નો સ્ત્રાવ કરવો.
ગર્ભાશય,યોનિમાર્ગ અને અંડવાહિની જેવી અન્ય રચનાઓને સહાયક પ્રજનન અંગો ગણવામાં આવે છે.

(B) મનુષ્યોમાં,પ્રાથમિક જાતીય અંગો એ પ્રજનન ગ્રંથિઓ (માદામાં અંડપિંડ અને નરમાં શુક્રપિંડ) છે જે જનનકોષો અને જાતીય અંતઃસ્ત્રાવો ઉત્પન્ન કરે છે.
ગૌણ જાતીય લક્ષણો એ શારીરિક લાક્ષણિકતાઓ છે જે જાતિના બે લિંગોને અલગ પાડે છે પરંતુ તે સીધી રીતે પ્રજનન તંત્રનો ભાગ નથી.
સ્તન ગ્રંથિઓને માદામાં ગૌણ જાતીય લક્ષણો ગણવામાં આવે છે કારણ કે તે તરુણાવસ્થા દરમિયાન વિકસે છે અને તે માદા જાતિની લાક્ષણિકતા છે,જોકે તે પ્રજનન માટે સહાયક અંગો છે.

(A) સાચો જવાબ $A$ છે. અંડવાહિની (oviduct) ત્રણ ભાગોની બનેલી છે: ગળણી આકારનો ભાગ (infundibulum),તુંબીકા (ampulla) અને ઈસ્થમસ (isthmus). ગળણી આકારનો ભાગ (infundibulum) અંડપિંડની નજીકનો ભાગ છે,તુંબીકા એ પહોળો મધ્ય ભાગ છે,અને ઈસ્થમસ એ સાંકડો ભાગ છે જે ગર્ભાશય સાથે જોડાય છે. તેથી,અંડવાહિનીનો અંતિમ ભાગ (અંડપિંડની સૌથી નજીકનો) તુંબીકા છે તેવું વિધાન ખોટું છે; તે ગળણી આકારનો ભાગ (infundibulum) છે.

(B) માદા પ્રજનન તંત્રની આપેલી આકૃતિમાં:
- $(A)$ તુંબિકા (Ampulla) દર્શાવે છે,જે ફલનનું સ્થાન છે,ગર્ભસ્થાપનનું નહીં.
- $(B)$ ફીમ્બ્રી (Fimbriae) દર્શાવે છે,જે અંડવાહિનીના છેડે આંગળી જેવા પ્રવર્ધો છે જે અંડપાત પછી અંડકોષને એકત્રિત કરે છે.
- $(C)$ એન્ડોમેટ્રિયમ (ગર્ભાશયનું અંતઃસ્તર) દર્શાવે છે,માયોમેટ્રિયમ (ગર્ભાશયનું સ્નાયુસ્તર) નહીં. એન્ડોમેટ્રિયમ એ સ્તર છે જે માસિક સ્રાવ દરમિયાન ખરી પડે છે.
- $(D)$ અંડપિંડ દર્શાવે છે,જે અંડકોષો અને સ્ટીરોઈડ અંતઃસ્ત્રાવો ઉત્પન્ન કરે છે,$HCG$ નહીં (જે જરાયુ દ્વારા સ્ત્રવિત થાય છે).
તેથી,સાચું વિધાન એ છે કે ફીમ્બ્રી અંડકોષો એકત્રિત કરે છે.

(C) વિધાન સાચું છે કારણ કે સ્તન ગ્રંથિઓ એપોક્રાઇન ગ્રંથિઓ તરીકે વર્ગીકૃત થયેલ છે.
કારણ ખોટું છે કારણ કે એપોક્રાઇન ગ્રંથિઓમાં,સ્ત્રાવના ઉત્પાદન સાથે માત્ર કોષરસનો અગ્ર ભાગ (apical portion) મુક્ત થાય છે,સમગ્ર કોષ નહીં. સમગ્ર કોષનો વિનાશ એ હોલોક્રાઇન ગ્રંથિઓ (દા.ત.,તૈલ ગ્રંથિઓ) ની લાક્ષણિકતા છે.

(B) ઇસ્ટ્રોજન મુખ્યત્વે વિકસતા અંડાશયના પુટિકાઓ દ્વારા સંશ્લેષિત અને સ્ત્રાવ થાય છે,ખાસ કરીને ગ્રાફિયન પુટિકા $(A)$ દ્વારા.
અંડપાત પછી,ગ્રાફિયન પુટિકાના બાકીના ભાગો એક કામચલાઉ અંતઃસ્ત્રાવી રચનામાં ફેરવાય છે જેને કોર્પસ લ્યુટિયમ $(B)$ કહેવામાં આવે છે.
કોર્પસ લ્યુટિયમ મુખ્યત્વે મોટા પ્રમાણમાં પ્રોજેસ્ટેરોન $(C)$ નો સ્ત્રાવ કરે છે,જે ગર્ભના સ્થાપન માટે ગર્ભાશયના અંતઃસ્તરને જાળવી રાખવા માટે જરૂરી છે.

(B) માનવ માદાના બાહ્ય જનન અંગોને સામૂહિક રીતે 'વોલ્વા' (vulva) કહેવામાં આવે છે.
આ રચનાઓમાં લેબિયા મેજોરા (ત્વચાના મોટા ગડીયુક્ત ભાગો) અને લેબિયા માઈનોરા (લેબિયા મેજોરાની અંદર આવેલી નાની ગડીઓ) નો સમાવેશ થાય છે.
ભગશેફ (clitoris) એ એક નાની,આંગળી જેવી રચના છે જે મૂત્રમાર્ગના મુખની ઉપર બંને લેબિયા માઈનોરાના જોડાણ સ્થાને આવેલી હોય છે.
તેથી,લેબિયા માઈનોરા,લેબિયા મેજોરા અને ભગશેફનો સમૂહ બાહ્ય જનન અંગો બનાવે છે.

(B) ફેલોપિયન ટ્યુબ (અંડવાહિની) નો અંડાશયની નજીકનો ભાગ ગળણી આકારનો હોય છે જેને ઇન્ફન્ડીબ્યુલમ (infundibulum) કહેવાય છે.
ઇન્ફન્ડીબ્યુલમની કિનારીઓ પર આંગળી જેવા પ્રવર્ધો આવેલા હોય છે જેને ફિમ્બ્રિએ (fimbriae) કહે છે.
આ ફિમ્બ્રિએ અંડપાત (ovulation) પછી અંડાશયની સપાટી પરથી અંડકોષને એકત્રિત કરવામાં મદદ કરે છે.