Gujarati

Mix Examples - Pair of Linear Equations in Two Variables Questions in Gujarati

Class 10 Mathematics · Pair of Linear Equations in Two Variables · Mix Examples - Pair of Linear Equations in Two Variables

360+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 360 questions in Gujarati

151
EasyMCQ
નીચે આપેલા સુરેખ સમીકરણોના યુગ્મને લોપની રીતથી ઉકેલો:
$4x - 3y = 8$
$6x - y = \frac{29}{3}$
A
$(-\frac{2}{5}, \frac{3}{5})$
B
$(\frac{1}{2}, \frac{1}{2})$
C
$(\frac{3}{2}, -\frac{2}{3})$
D
$(\frac{1}{3}, \frac{1}{2})$

Solution

(C) આપેલા સમીકરણો:
$(1) \quad 4x - 3y = 8$
$(2) \quad 6x - y = \frac{29}{3}$
$y$ નો લોપ કરવા માટે,સમીકરણ $(2)$ ને $3$ વડે ગુણો:
$18x - 3y = 29 \quad (3)$
સમીકરણ $(3)$ માંથી સમીકરણ $(1)$ બાદ કરતા:
$(18x - 3y) - (4x - 3y) = 29 - 8$
$14x = 21$
$x = \frac{21}{14} = \frac{3}{2}$
$x = \frac{3}{2}$ ની કિંમત સમીકરણ $(2)$ માં મૂકતા:
$6(\frac{3}{2}) - y = \frac{29}{3}$
$9 - y = \frac{29}{3}$
$y = 9 - \frac{29}{3} = \frac{27 - 29}{3} = -\frac{2}{3}$
આમ,ઉકેલ $(x, y) = (\frac{3}{2}, -\frac{2}{3})$ છે.
152
EasyMCQ
નીચે આપેલા સમીકરણોની જોડીને લોપની રીતથી ઉકેલો:
$5x - 3y = 1$
$2x + 5y = 19$
A
$(2, 3)$
B
$(-2, 1)$
C
$(1, 4)$
D
$(2, 3)$

Solution

(D) આપેલા સમીકરણો:
$(1) \ 5x - 3y = 1$
$(2) \ 2x + 5y = 19$
$y$ નો લોપ કરવા માટે,સમીકરણ $(1)$ ને $5$ વડે અને સમીકરણ $(2)$ ને $3$ વડે ગુણતા:
$25x - 15y = 5 \quad (3)$
$6x + 15y = 57 \quad (4)$
સમીકરણ $(3)$ અને $(4)$ નો સરવાળો કરતા:
$(25x + 6x) + (-15y + 15y) = 5 + 57$
$31x = 62$
$x = 2$
$x = 2$ ની કિંમત સમીકરણ $(1)$ માં મૂકતા:
$5(2) - 3y = 1$
$10 - 3y = 1$
$-3y = -9$
$y = 3$
આમ,ઉકેલ $(x, y) = (2, 3)$ છે.
153
EasyMCQ
નીચેના સમીકરણોની જોડીને લોપની રીતથી ઉકેલો:
$x + 2y = \frac{3}{2}$
$2x + y = \frac{3}{2}$
A
$\left(\frac{1}{2}, \frac{1}{2}\right)$
B
$\left(2, \frac{1}{2}\right)$
C
$\left(\frac{1}{2}, -\frac{1}{2}\right)$
D
$\left(-\frac{2}{5}, \frac{3}{5}\right)$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણો:
$(1)$ $x + 2y = \frac{3}{2}$
$(2)$ $2x + y = \frac{3}{2}$
$y$ નો લોપ કરવા માટે,સમીકરણ $(1)$ ને $1$ વડે અને સમીકરણ $(2)$ ને $2$ વડે ગુણતા:
$x + 2y = \frac{3}{2}$
$4x + 2y = 3$
બીજા સમીકરણમાંથી પ્રથમ સમીકરણ બાદ કરતા:
$(4x - x) + (2y - 2y) = 3 - \frac{3}{2}$
$3x = \frac{6 - 3}{2} = \frac{3}{2}$
$x = \frac{3}{2 \times 3} = \frac{1}{2}$
$x = \frac{1}{2}$ ની કિંમત સમીકરણ $(1)$ માં મૂકતા:
$\frac{1}{2} + 2y = \frac{3}{2}$
$2y = \frac{3}{2} - \frac{1}{2} = \frac{2}{2} = 1$
$y = \frac{1}{2}$
આમ,ઉકેલ $\left(\frac{1}{2}, \frac{1}{2}\right)$ છે.
154
EasyMCQ
જો $2x + y = 35$ અને $3x + 4y = 65$ હોય,તો $\frac{x}{y}$ શોધો.
A
$2$
B
$3$
C
$0$
D
$1$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણો:
$(1) \ 2x + y = 35$
$(2) \ 3x + 4y = 65$
સમીકરણ $(1)$ પરથી,આપણે $y$ ને $x$ ના સ્વરૂપમાં લખી શકીએ:
$y = 35 - 2x$
$y$ ની આ કિંમતને સમીકરણ $(2)$ માં મૂકતા:
$3x + 4(35 - 2x) = 65$
$3x + 140 - 8x = 65$
$-5x = 65 - 140$
$-5x = -75$
$x = 15$
હવે,$x = 15$ ની કિંમત $y$ ના સમીકરણમાં મૂકતા:
$y = 35 - 2(15)$
$y = 35 - 30$
$y = 5$
છેલ્લે,ગુણોત્તર $\frac{x}{y}$ ની ગણતરી કરતા:
$\frac{x}{y} = \frac{15}{5} = 3$
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
155
EasyMCQ
એક થેલીમાં કેટલાક $25$ પૈસાના સિક્કા અને કેટલાક $50$ પૈસાના સિક્કા છે. સિક્કાઓની કુલ સંખ્યા $100$ છે અને થેલીમાં રહેલી કુલ રકમ રૂ. $42.50$ છે. થેલીમાં દરેક મૂલ્યના સિક્કાઓની સંખ્યા શોધો.
A
$25$ પૈસા: $30$,$50$ પૈસા: $70$
B
$25$ પૈસા: $70$,$50$ પૈસા: $30$
C
$25$ પૈસા: $50$,$50$ પૈસા: $50$
D
$25$ પૈસા: $40$,$50$ પૈસા: $60$

Solution

(A) ધારો કે $25$ પૈસાના સિક્કાઓની સંખ્યા $x$ છે અને $50$ પૈસાના સિક્કાઓની સંખ્યા $y$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,સિક્કાઓની કુલ સંખ્યા $100$ છે,તેથી $x + y = 100$ (સમીકરણ $1$).
$25$ પૈસાના $x$ સિક્કાઓનું મૂલ્ય $0.25x$ રૂપિયા છે અને $50$ પૈસાના $y$ સિક્કાઓનું મૂલ્ય $0.50y$ રૂપિયા છે.
કુલ રકમ રૂ. $42.50$ છે,તેથી $0.25x + 0.50y = 42.50$ (સમીકરણ $2$).
સમીકરણ $1$ ને $0.25$ વડે ગુણતા: $0.25x + 0.25y = 25$ (સમીકરણ $3$).
સમીકરણ $2$ માંથી સમીકરણ $3$ બાદ કરતા: $(0.25x + 0.50y) - (0.25x + 0.25y) = 42.50 - 25$.
આનું સાદું રૂપ આપતા $0.25y = 17.50$ મળે,તેથી $y = 17.50 / 0.25 = 70$.
$y = 70$ ને સમીકરણ $1$ માં મૂકતા: $x + 70 = 100$,તેથી $x = 30$.
આમ,થેલીમાં $25$ પૈસાના $30$ સિક્કા અને $50$ પૈસાના $70$ સિક્કા છે.
156
MediumMCQ
બે અંકની એક સંખ્યામાં,દશકનો અંક એકમના અંક કરતા બમણો છે. જો સંખ્યાના અંકોની અદલાબદલી કરવામાં આવે,તો બનતી નવી સંખ્યા મૂળ સંખ્યા કરતા $27$ જેટલી ઓછી છે. તો મૂળ સંખ્યા શોધો.
A
$23$
B
$60$
C
$45$
D
$63$

Solution

(D) ધારો કે એકમનો અંક $x$ છે અને દશકનો અંક $y$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,દશકનો અંક એકમના અંક કરતા બમણો છે,તેથી $y = 2x$.
મૂળ સંખ્યાને $10y + x$ તરીકે દર્શાવી શકાય છે.
$y = 2x$ મૂકતા,મૂળ સંખ્યા $10(2x) + x = 20x + x = 21x$ થાય છે.
જ્યારે અંકોની અદલાબદલી કરવામાં આવે છે,ત્યારે નવી સંખ્યા $10x + y$ બને છે.
$y = 2x$ મૂકતા,નવી સંખ્યા $10x + 2x = 12x$ થાય છે.
પ્રશ્ન મુજબ,નવી સંખ્યા મૂળ સંખ્યા કરતા $27$ ઓછી છે,તેથી $21x - 12x = 27$.
$9x = 27$,જેનો અર્થ છે કે $x = 3$.
કારણ કે $y = 2x$,તેથી $y = 2(3) = 6$.
આમ,મૂળ સંખ્યા $10(6) + 3 = 63$ છે.
157
MediumMCQ
બે સંખ્યાઓનો સરવાળો $9$ છે. પ્રથમ સંખ્યાના પાંચ ગણા અને બીજી સંખ્યાના ત્રણ ગણાનો તફાવત $5$ છે. તે સંખ્યાઓ શોધો.
A
$4, 5$
B
$-4, 2$
C
$0, -5$
D
$7, 5$

Solution

(A) ધારો કે બે સંખ્યાઓ $x$ અને $y$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,સંખ્યાઓનો સરવાળો $9$ છે,તેથી $x + y = 9$ (સમીકરણ $1$).
પ્રથમ સંખ્યાના પાંચ ગણા અને બીજી સંખ્યાના ત્રણ ગણાનો તફાવત $5$ છે,તેથી $5x - 3y = 5$ (સમીકરણ $2$).
સમીકરણ $1$ પરથી,આપણને $y = 9 - x$ મળે છે.
આ કિંમતને સમીકરણ $2$ માં મૂકતા: $5x - 3(9 - x) = 5$.
$5x - 27 + 3x = 5$.
$8x = 32$.
$x = 4$.
હવે,$x = 4$ ને $y = 9 - x$ માં મૂકતા: $y = 9 - 4 = 5$.
આમ,તે સંખ્યાઓ $4$ અને $5$ છે.
158
MediumMCQ
બે અંકની સંખ્યાના અંકોનો સરવાળો $13$ છે. અંકોની અદલાબદલી કરવાથી મળતી નવી સંખ્યા મૂળ સંખ્યા કરતાં $9$ વધારે છે. તો મૂળ સંખ્યા શોધો.
A
$11$
B
$67$
C
$53$
D
$89$

Solution

(B) ધારો કે દશકનો અંક $x$ છે અને એકમનો અંક $y$ છે. મૂળ સંખ્યા $10x + y$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,અંકોનો સરવાળો $x + y = 13$ છે (સમીકરણ $1$).
અંકોની અદલાબદલી કરવાથી મળતી નવી સંખ્યા $10y + x$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,$(10y + x) = (10x + y) + 9$.
આને સાદું રૂપ આપતા,$9y - 9x = 9$,જે આપણને $y - x = 1$ આપે છે (સમીકરણ $2$).
સમીકરણ $1$ અને સમીકરણ $2$ નો સરવાળો કરતા: $(x + y) + (y - x) = 13 + 1$,તેથી $2y = 14$,જેનો અર્થ છે કે $y = 7$.
$y = 7$ ને સમીકરણ $1$ માં મૂકતા: $x + 7 = 13$,તેથી $x = 6$.
આમ,મૂળ સંખ્યા $10x + y = 10(6) + 7 = 67$ છે.
159
MediumMCQ
એક લંબચોરસની લંબાઈ તેની પહોળાઈ કરતાં દોઢ ગણી છે. જો લંબચોરસની પરિમિતિ $100 \,cm$ હોય, તો લંબચોરસની લંબાઈ અને પહોળાઈ શોધો.
A
લંબાઈ $= 30 \,cm$, પહોળાઈ $= 20 \,cm$
B
લંબાઈ $= 40 \,cm$, પહોળાઈ $= 10 \,cm$
C
લંબાઈ $= 25 \,cm$, પહોળાઈ $= 25 \,cm$
D
લંબાઈ $= 35 \,cm$, પહોળાઈ $= 15 \,cm$

Solution

(A) ધારો કે લંબચોરસની પહોળાઈ $x \,cm$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ, લંબાઈ તેની પહોળાઈ કરતાં $1.5$ ગણી છે, તેથી લંબાઈ $= 1.5x \,cm$ થાય.
લંબચોરસની પરિમિતિનું સૂત્ર $P = 2 \times (\text{લંબાઈ} + \text{પહોળાઈ})$ છે.
આપેલ છે કે $P = 100 \,cm$, તેથી $100 = 2 \times (1.5x + x)$.
$100 = 2 \times (2.5x)$.
$100 = 5x$.
$x = 20 \,cm$.
આમ, પહોળાઈ $20 \,cm$ છે અને લંબાઈ $1.5 \times 20 = 30 \,cm$ છે.
160
MediumMCQ
રાજન અને જયની હાલની ઉંમરનો ગુણોત્તર $3:2$ છે. પાંચ વર્ષ પછી,તેમની ઉંમરનો ગુણોત્તર $4:3$ થશે. બંનેની હાલની ઉંમર શોધો.
A
રાજન: $15$ વર્ષ,જય: $10$ વર્ષ
B
રાજન: $12$ વર્ષ,જય: $8$ વર્ષ
C
રાજન: $18$ વર્ષ,જય: $12$ વર્ષ
D
રાજન: $21$ વર્ષ,જય: $14$ વર્ષ

Solution

(A) ધારો કે રાજન અને જયની હાલની ઉંમર અનુક્રમે $3x$ અને $2x$ છે.
પાંચ વર્ષ પછી,તેમની ઉંમર $(3x + 5)$ અને $(2x + 5)$ થશે.
પ્રશ્ન મુજબ,પાંચ વર્ષ પછી તેમની ઉંમરનો ગુણોત્તર $4:3$ છે,તેથી:
$\frac{3x + 5}{2x + 5} = \frac{4}{3}$
ચોકડી ગુણાકાર કરતા: $3(3x + 5) = 4(2x + 5)$
$9x + 15 = 8x + 20$
$9x - 8x = 20 - 15$
$x = 5$
તેથી,રાજનની હાલની ઉંમર $3 \times 5 = 15$ વર્ષ અને જયની હાલની ઉંમર $2 \times 5 = 10$ વર્ષ છે.
161
MediumMCQ
$3$ પેન અને $4$ પેન્સિલની કુલ કિંમત રૂ. $23$ છે અને $2$ પેન અને $3$ પેન્સિલની કુલ કિંમત રૂ. $16$ છે. દરેક પેન અને પેન્સિલની કિંમત શોધો.
A
પેન: રૂ. $5$,પેન્સિલ: રૂ. $2$
B
પેન: રૂ. $4$,પેન્સિલ: રૂ. $3$
C
પેન: રૂ. $6$,પેન્સિલ: રૂ. $1$
D
પેન: રૂ. $3$,પેન્સિલ: રૂ. $4$

Solution

(A) ધારો કે એક પેનની કિંમત રૂ. $x$ છે અને એક પેન્સિલની કિંમત રૂ. $y$ છે.
આપેલ માહિતી મુજબ,આપણી પાસે નીચે મુજબના સુરેખ સમીકરણો છે:
$3x + 4y = 23$ --- $(1)$
$2x + 3y = 16$ --- $(2)$
આને ઉકેલવા માટે,સમીકરણ $(1)$ ને $2$ વડે અને સમીકરણ $(2)$ ને $3$ વડે ગુણો:
$6x + 8y = 46$ --- $(3)$
$6x + 9y = 48$ --- $(4)$
સમીકરણ $(4)$ માંથી સમીકરણ $(3)$ બાદ કરતા:
$(6x + 9y) - (6x + 8y) = 48 - 46$
$y = 2$
$y = 2$ ની કિંમત સમીકરણ $(1)$ માં મૂકતા:
$3x + 4(2) = 23$
$3x + 8 = 23$
$3x = 15$
$x = 5$
આમ,એક પેનની કિંમત રૂ. $5$ અને એક પેન્સિલની કિંમત રૂ. $2$ છે.
162
MediumMCQ
એક બોક્સમાં $25$ પૈસાના કેટલાક સિક્કા અને $50$ પૈસાના કેટલાક સિક્કા છે. કુલ $20$ સિક્કા છે અને તેમની કુલ કિંમત $7$ રૂપિયા છે. તો $25$ પૈસા અને $50$ પૈસાના સિક્કાઓની સંખ્યા શોધો.
A
$12$ સિક્કા $25$ પૈસાના અને $8$ સિક્કા $50$ પૈસાના
B
$8$ સિક્કા $25$ પૈસાના અને $12$ સિક્કા $50$ પૈસાના
C
$10$ સિક્કા $25$ પૈસાના અને $10$ સિક્કા $50$ પૈસાના
D
$15$ સિક્કા $25$ પૈસાના અને $5$ સિક્કા $50$ પૈસાના

Solution

(A) ધારો કે $25$ પૈસાના સિક્કાઓની સંખ્યા $x$ છે અને $50$ પૈસાના સિક્કાઓની સંખ્યા $y$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,સિક્કાઓની કુલ સંખ્યા $20$ છે,તેથી $x + y = 20$ (સમીકરણ $1$).
સિક્કાઓની કુલ કિંમત $7$ રૂપિયા છે,જે $700$ પૈસા થાય છે. તેથી,$25x + 50y = 700$ (સમીકરણ $2$).
સમીકરણ $2$ ને $25$ વડે ભાગતા,આપણને $x + 2y = 28$ મળે છે (સમીકરણ $3$).
સમીકરણ $3$ માંથી સમીકરણ $1$ બાદ કરતા: $(x + 2y) - (x + y) = 28 - 20$,જે આપણને $y = 8$ આપે છે.
$y = 8$ ની કિંમત સમીકરણ $1$ માં મૂકતા: $x + 8 = 20$,જે આપણને $x = 12$ આપે છે.
આમ,$25$ પૈસાના $12$ સિક્કા અને $50$ પૈસાના $8$ સિક્કા છે.
163
Medium
નીચે આપેલા સુરેખ સમીકરણોની જોડીને લોપની રીતથી ઉકેલો: $0.3 x + 0.4 y = 1$ અને $6 x + 8 y = 20$.

Solution

(N/A) આપેલા સમીકરણો:
$1) 0.3 x + 0.4 y = 1$
$2) 6 x + 8 y = 20$
દશાંશ ચિહ્ન દૂર કરવા માટે સમીકરણ $(1)$ ને $10$ વડે ગુણતા: $3 x + 4 y = 10$ (સમીકરણ $3$).
હવે,સમીકરણ $(3)$ ને $2$ વડે ગુણતા: $6 x + 8 y = 20$ (સમીકરણ $4$).
સમીકરણ $(2)$ અને સમીકરણ $(4)$ ની સરખામણી કરતા,આપણે જોઈએ છીએ કે બંને સમાન છે: $6 x + 8 y = 20$.
બંને સમીકરણો એક જ રેખા દર્શાવતા હોવાથી,તેના અનંત ઉકેલો મળે છે.
ઉકેલ ગણ $\{(x, y) \mid 3 x + 4 y = 10, x, y \in R \}$ છે.
164
EasyMCQ
નીચે આપેલા સુરેખ સમીકરણોની જોડીને લોપની રીતથી ઉકેલો: $2x + 5y = 7$ અને $4x + 10y = 12$.
A
$(1, 4)$
B
$(-2, 1)$
C
$(-1, -5)$
D
$\text{ઉકેલ નથી}$

Solution

(D) આપેલા સમીકરણો:
$2x + 5y = 7$ --- $(i)$
$4x + 10y = 12$ --- $(ii)$
$x$ નો લોપ કરવા માટે,સમીકરણ $(i)$ ને $2$ વડે ગુણતા:
$4x + 10y = 14$ --- $(iii)$
હવે,સમીકરણ $(iii)$ માંથી સમીકરણ $(ii)$ બાદ કરતા:
$(4x + 10y) - (4x + 10y) = 14 - 12$
$0 = 2$
અહીં $0 = 2$ એ અસત્ય વિધાન છે,તેથી આપેલા સુરેખ સમીકરણોની જોડીને કોઈ ઉકેલ નથી. આમ,આ સમીકરણ સંહતિ સુસંગત નથી.
165
MediumMCQ
રાજવંશે અમુક રકમ $12 \%$ સાદા વ્યાજના દરે અને અમુક રકમ $10 \%$ સાદા વ્યાજના દરે રોકી હતી. તેને વાર્ષિક રૂ. $130$ વ્યાજ મળ્યું. પરંતુ જો તેણે રોકેલી રકમોની અદલાબદલી કરી હોત,તો તેને વ્યાજ તરીકે રૂ. $4$ વધુ મળ્યા હોત. તેણે દરેક દરે કેટલી રકમનું રોકાણ કર્યું?
A
રૂ. $500$ ($12 \%$ ના દરે),રૂ. $700$ ($10 \%$ ના દરે)
B
રૂ. $700$ ($12 \%$ ના દરે),રૂ. $500$ ($10 \%$ ના દરે)
C
રૂ. $600$ ($12 \%$ ના દરે),રૂ. $600$ ($10 \%$ ના દરે)
D
રૂ. $400$ ($12 \%$ ના દરે),રૂ. $800$ ($10 \%$ ના દરે)

Solution

(A) ધારો કે $12 \%$ ના દરે રોકવામાં આવેલી રકમ રૂ. $x$ છે અને $10 \%$ ના દરે રોકવામાં આવેલી રકમ રૂ. $y$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,કુલ વ્યાજ રૂ. $130$ છે:
$0.12x + 0.10y = 130$ --- (સમીકરણ $1$)
જો રકમોની અદલાબદલી કરવામાં આવે,તો વ્યાજમાં રૂ. $4$ નો વધારો થાય છે,તેથી નવું વ્યાજ રૂ. $134$ થાય છે:
$0.10x + 0.12y = 134$ --- (સમીકરણ $2$)
સમીકરણ $1$ અને સમીકરણ $2$ નો સરવાળો કરતા:
$0.22x + 0.22y = 264 \implies x + y = 1200$ --- (સમીકરણ $3$)
સમીકરણ $1$ માંથી સમીકરણ $2$ બાદ કરતા:
$0.02x - 0.02y = -4 \implies x - y = -200$ --- (સમીકરણ $4$)
સમીકરણ $3$ અને સમીકરણ $4$ નો સરવાળો કરતા:
$2x = 1000 \implies x = 500$
સમીકરણ $3$ માં $x = 500$ મૂકતા:
$500 + y = 1200 \implies y = 700$
તેથી,રાજવંશે $12 \%$ ના દરે રૂ. $500$ અને $10 \%$ ના દરે રૂ. $700$ નું રોકાણ કર્યું હતું.
166
MediumMCQ
ચોકડી ગુણાકારની રીતનો ઉપયોગ કરીને નીચેના સમીકરણોના યુગ્મનો ઉકેલ મેળવો:
$x + 2y + 1 = 0$
$2x - 3y - 12 = 0$
A
$-3, -2$
B
$3, -2$
C
$3, 2$
D
$-3, 2$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણોને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $a_1x + b_1y + c_1 = 0$ અને $a_2x + b_2y + c_2 = 0$ સાથે સરખાવતા:
$a_1 = 1, b_1 = 2, c_1 = 1$
$a_2 = 2, b_2 = -3, c_2 = -12$
ચોકડી ગુણાકારના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{x}{b_1c_2 - b_2c_1} = \frac{y}{c_1a_2 - c_2a_1} = \frac{1}{a_1b_2 - a_2b_1}$
કિંમતો મૂકતા:
$\frac{x}{(2)(-12) - (-3)(1)} = \frac{y}{(1)(2) - (-12)(1)} = \frac{1}{(1)(-3) - (2)(2)}$
$\frac{x}{-24 + 3} = \frac{y}{2 + 12} = \frac{1}{-3 - 4}$
$\frac{x}{-21} = \frac{y}{14} = \frac{1}{-7}$
હવે,$x$ માટે ઉકેલતા:
$\frac{x}{-21} = \frac{1}{-7} \implies x = \frac{-21}{-7} = 3$
$y$ માટે ઉકેલતા:
$\frac{y}{14} = \frac{1}{-7} \implies y = \frac{14}{-7} = -2$
આમ,ઉકેલ $x = 3, y = -2$ છે.
167
MediumMCQ
ચોકડી ગુણાકારની રીતનો ઉપયોગ કરીને નીચેના સમીકરણોના યુગ્મનો ઉકેલ મેળવો:
$2x + y = 35$
$3x + 4y = 65$
A
$(3, 5)$
B
$(10, 3)$
C
$(15, 5)$
D
$(7, 3)$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણોને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $a_1x + b_1y + c_1 = 0$ અને $a_2x + b_2y + c_2 = 0$ માં ફેરવતા:
$2x + y - 35 = 0$ ........ $(1)$
$3x + 4y - 65 = 0$ ........ $(2)$
પ્રમાણિત સ્વરૂપ સાથે સરખાવતા:
$a_1 = 2, b_1 = 1, c_1 = -35$
$a_2 = 3, b_2 = 4, c_2 = -65$
ચોકડી ગુણાકારના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{x}{b_1c_2 - b_2c_1} = \frac{y}{c_1a_2 - c_2a_1} = \frac{1}{a_1b_2 - a_2b_1}$
કિંમતો મૂકતા:
$\frac{x}{(1)(-65) - (4)(-35)} = \frac{y}{(-35)(3) - (-65)(2)} = \frac{1}{(2)(4) - (3)(1)}$
$\frac{x}{-65 + 140} = \frac{y}{-105 + 130} = \frac{1}{8 - 3}$
$\frac{x}{75} = \frac{y}{25} = \frac{1}{5}$
હવે,$x$ માટે ઉકેલતા:
$\frac{x}{75} = \frac{1}{5} \implies x = \frac{75}{5} = 15$
$y$ માટે ઉકેલતા:
$\frac{y}{25} = \frac{1}{5} \implies y = \frac{25}{5} = 5$
આમ,ઉકેલ $(x, y) = (15, 5)$ છે.
168
DifficultMCQ
ચોકડી ગુણાકારની રીતનો ઉપયોગ કરીને નીચેના સમીકરણોના યુગ્મનો ઉકેલ મેળવો:
$\frac{x}{a} + \frac{y}{b} = 2$
$ax - by = a^{2} - b^{2}$
A
$(a, -b)$
B
$(-a, -b)$
C
$(-a, b)$
D
$(a, b)$

Solution

(D) સમીકરણોને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $a_{1}x + b_{1}y + c_{1} = 0$ અને $a_{2}x + b_{2}y + c_{2} = 0$ માં ફેરવતા:
$\frac{x}{a} + \frac{y}{b} = 2$ પરથી,$bx + ay = 2ab$,તેથી $bx + ay - 2ab = 0$ ... $(1)$
$ax - by = a^{2} - b^{2}$ પરથી,$ax - by - (a^{2} - b^{2}) = 0$ ... $(2)$
પ્રમાણિત સ્વરૂપ સાથે સરખાવતા:
$a_{1} = b, b_{1} = a, c_{1} = -2ab$
$a_{2} = a, b_{2} = -b, c_{2} = -(a^{2} - b^{2}) = b^{2} - a^{2}$
ચોકડી ગુણાકારની રીતનો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{x}{b_{1}c_{2} - b_{2}c_{1}} = \frac{y}{c_{1}a_{2} - c_{2}a_{1}} = \frac{1}{a_{1}b_{2} - a_{2}b_{1}}$
$\frac{x}{a(b^{2} - a^{2}) - (-b)(-2ab)} = \frac{y}{(-2ab)(a) - (b^{2} - a^{2})(b)} = \frac{1}{b(-b) - a(a)}$
$\frac{x}{ab^{2} - a^{3} - 2ab^{2}} = \frac{y}{-2a^{2}b - b^{3} + a^{2}b} = \frac{1}{-b^{2} - a^{2}}$
$\frac{x}{-a^{3} - ab^{2}} = \frac{y}{-a^{2}b - b^{3}} = \frac{1}{-(a^{2} + b^{2})}$
$\frac{x}{-a(a^{2} + b^{2})} = \frac{y}{-b(a^{2} + b^{2})} = \frac{1}{-(a^{2} + b^{2})}$
અચળ પદ સાથે સરખાવતા:
$x = \frac{-a(a^{2} + b^{2})}{-(a^{2} + b^{2})} = a$
$y = \frac{-b(a^{2} + b^{2})}{-(a^{2} + b^{2})} = b$
આમ,ઉકેલ $(x, y) = (a, b)$ મળે છે.
169
DifficultMCQ
નીચે આપેલા સમીકરણોના યુગ્મને ચોકડી ગુણાકારની રીતથી ઉકેલો:
$x + y - (a + b) = 0$
$ax - by - (a^2 - b^2) = 0$
A
$(a, b)$
B
$(-a, -b)$
C
$(a, -b)$
D
$(-a, b)$

Solution

(A) આપેલા સમીકરણોને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $a_1x + b_1y + c_1 = 0$ અને $a_2x + b_2y + c_2 = 0$ સાથે સરખાવતા:
$a_1 = 1, b_1 = 1, c_1 = -(a + b) = -a - b$
$a_2 = a, b_2 = -b, c_2 = -(a^2 - b^2) = -a^2 + b^2$
ચોકડી ગુણાકારની રીતનો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{x}{b_1c_2 - b_2c_1} = \frac{y}{c_1a_2 - c_2a_1} = \frac{1}{a_1b_2 - a_2b_1}$
કિંમતો મૂકતા:
$\frac{x}{(1)(-a^2 + b^2) - (-b)(-a - b)} = \frac{y}{(-a - b)(a) - (-a^2 + b^2)(1)} = \frac{1}{(1)(-b) - (a)(1)}$
છેદનું સાદું રૂપ આપતા:
$\frac{x}{-a^2 + b^2 - (ab + b^2)} = \frac{y}{-a^2 - ab + a^2 - b^2} = \frac{1}{-b - a}$
$\frac{x}{-a^2 - ab} = \frac{y}{-b^2 - ab} = \frac{1}{-(a + b)}$
હવે,$x$ માટે ઉકેલતા:
$x = \frac{-a^2 - ab}{-(a + b)} = \frac{-a(a + b)}{-(a + b)} = a$
$y$ માટે ઉકેલતા:
$y = \frac{-b^2 - ab}{-(a + b)} = \frac{-b(b + a)}{-(a + b)} = b$
આમ,ઉકેલ $(x, y) = (a, b)$ છે.
170
DifficultMCQ
ચોકડી ગુણાકારની રીતનો ઉપયોગ કરીને નીચેના સમીકરણ યુગ્મનો ઉકેલ મેળવો:
$ax + by - a + b = 0$
$bx - ay - a - b = 0$
A
$(1, 1)$
B
$(1, -1)$
C
$(1, 0)$
D
$(0, -1)$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણો:
$ax + by + (-a + b) = 0$
$bx - ay + (-a - b) = 0$
પ્રમાણિત સ્વરૂપ $a_1x + b_1y + c_1 = 0$ અને $a_2x + b_2y + c_2 = 0$ સાથે સરખાવતા:
$a_1 = a, b_1 = b, c_1 = -a + b$
$a_2 = b, b_2 = -a, c_2 = -a - b$
ચોકડી ગુણાકારની રીતનો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{x}{b_1c_2 - b_2c_1} = \frac{y}{c_1a_2 - c_2a_1} = \frac{1}{a_1b_2 - a_2b_1}$
કિંમતો મૂકતા:
$\frac{x}{b(-a - b) - (-a)(-a + b)} = \frac{y}{(-a + b)(b) - (-a - b)(a)} = \frac{1}{a(-a) - b(b)}$
$\frac{x}{-ab - b^2 - (a^2 - ab)} = \frac{y}{-ab + b^2 - (-a^2 - ab)} = \frac{1}{-a^2 - b^2}$
$\frac{x}{-ab - b^2 - a^2 + ab} = \frac{y}{-ab + b^2 + a^2 + ab} = \frac{1}{-a^2 - b^2}$
$\frac{x}{-(a^2 + b^2)} = \frac{y}{a^2 + b^2} = \frac{1}{-(a^2 + b^2)}$
હવે,$x$ અને $y$ માટે ઉકેલતા:
$x = \frac{-(a^2 + b^2)}{-(a^2 + b^2)} = 1$
$y = \frac{a^2 + b^2}{-(a^2 + b^2)} = -1$
આમ,ઉકેલ $(x, y) = (1, -1)$ છે.
171
DifficultMCQ
બે અંકની સંખ્યાના અંકોનો સરવાળો $9$ છે. અંકોની અદલાબદલી કરવાથી મળતી નવી સંખ્યા મૂળ સંખ્યા કરતાં $45$ જેટલી વધારે છે. તો મૂળ સંખ્યા શોધો.
A
$20$
B
$7$
C
$27$
D
$10$

Solution

(C) ધારો કે બે અંકની મૂળ સંખ્યામાં દશકનો અંક $x$ અને એકમનો અંક $y$ છે.
તેથી,મૂળ સંખ્યા $= 10x + y$ થાય.
અંકોનો સરવાળો $x + y = 9$ છે ......... $(1)$
અંકોની અદલાબદલી કરવાથી મળતી નવી સંખ્યા $= 10y + x$ થાય.
પ્રશ્ન મુજબ,નવી સંખ્યા મૂળ સંખ્યા કરતાં $45$ વધારે છે:
$10y + x = (10x + y) + 45$
$10y + x - 10x - y = 45$
$-9x + 9y = 45$
$9$ વડે ભાગતા,આપણને $-x + y = 5$ મળે ......... $(2)$
સમીકરણ $(1)$ અને $(2)$ નો સરવાળો કરતા:
$(x + y) + (-x + y) = 9 + 5$
$2y = 14$
$y = 7$
$y = 7$ ની કિંમત સમીકરણ $(1)$ માં મૂકતા:
$x + 7 = 9$
$x = 2$
તેથી,મૂળ સંખ્યા $= 10x + y = 10(2) + 7 = 27$ થાય.
172
EasyMCQ
નીચે આપેલા સમીકરણોની જોડીને ચોકડી ગુણાકારની રીતથી ઉકેલો:
$x - 3y = -5$
$3x = 7y - 13$
A
$(-2, 0)$
B
$(-1, 1)$
C
$(2, 1)$
D
$(-2, 1)$

Solution

(D) સૌ પ્રથમ,સમીકરણોને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $a_1x + b_1y + c_1 = 0$ અને $a_2x + b_2y + c_2 = 0$ માં લખો:
$1$) $x - 3y + 5 = 0$
$2$) $3x - 7y + 13 = 0$
અહીં,$a_1 = 1, b_1 = -3, c_1 = 5$ અને $a_2 = 3, b_2 = -7, c_2 = 13$ છે.
ચોકડી ગુણાકારના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{x}{b_1c_2 - b_2c_1} = \frac{y}{c_1a_2 - c_2a_1} = \frac{1}{a_1b_2 - a_2b_1}$
કિંમતો મૂકતા:
$\frac{x}{(-3)(13) - (-7)(5)} = \frac{y}{(5)(3) - (13)(1)} = \frac{1}{(1)(-7) - (3)(-3)}$
$\frac{x}{-39 + 35} = \frac{y}{15 - 13} = \frac{1}{-7 + 9}$
$\frac{x}{-4} = \frac{y}{2} = \frac{1}{2}$
$x$ માટે ઉકેલતા: $x = \frac{-4}{2} = -2$
$y$ માટે ઉકેલતા: $y = \frac{2}{2} = 1$
આમ,ઉકેલ $(-2, 1)$ છે.
173
EasyMCQ
નીચેના સમીકરણોની જોડીને ચોકડી ગુણાકારની રીતથી ઉકેલો:
$3x - 4y = 17$
$4x - 5y = 21$
A
$(-1, -5)$
B
$(-2, 0)$
C
$(-1, 1)$
D
$(2, 1)$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણો:
$3x - 4y - 17 = 0$ --- $(1)$
$4x - 5y - 21 = 0$ --- $(2)$
ચોકડી ગુણાકારની રીતનો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{x}{(-4)(-21) - (-5)(-17)} = \frac{y}{(-17)(4) - (-21)(3)} = \frac{1}{(3)(-5) - (4)(-4)}$
$\frac{x}{84 - 85} = \frac{y}{-68 + 63} = \frac{1}{-15 + 16}$
$\frac{x}{-1} = \frac{y}{-5} = \frac{1}{1}$
તેથી,$x = -1$ અને $y = -5$ મળે છે.
ઉકેલ $(-1, -5)$ છે.
174
EasyMCQ
નીચેના સુરેખ સમીકરણોની જોડીને ચોકડી ગુણાકારની રીતથી ઉકેલો:
$3x + y = 7$
$2x + 3y = 14$
A
$(-1, -5)$
B
$(1, 4)$
C
$(2, -4)$
D
$(-4, 4)$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણો:
$3x + y - 7 = 0$ --- $(i)$
$2x + 3y - 14 = 0$ --- $(ii)$
ચોકડી ગુણાકારની રીતનો ઉપયોગ કરતા,સૂત્ર નીચે મુજબ છે:
$\frac{x}{b_1c_2 - b_2c_1} = \frac{y}{c_1a_2 - c_2a_1} = \frac{1}{a_1b_2 - a_2b_1}$
અહીં,$a_1 = 3, b_1 = 1, c_1 = -7$ અને $a_2 = 2, b_2 = 3, c_2 = -14$ છે.
કિંમતો મૂકતા:
$\frac{x}{(1)(-14) - (3)(-7)} = \frac{y}{(-7)(2) - (-14)(3)} = \frac{1}{(3)(3) - (2)(1)}$
$\frac{x}{-14 + 21} = \frac{y}{-14 + 42} = \frac{1}{9 - 2}$
$\frac{x}{7} = \frac{y}{28} = \frac{1}{7}$
$x$ માટે: $\frac{x}{7} = \frac{1}{7} \implies x = 1$
$y$ માટે: $\frac{y}{28} = \frac{1}{7} \implies y = 4$
આમ,ઉકેલ $(1, 4)$ છે.
175
EasyMCQ
નીચે આપેલા સમીકરણોની જોડીને ચોકડી ગુણાકારની રીતથી ઉકેલો:
$3x + y = 5$
$5x + 3y = 3$
A
$(-1, -5)$
B
$(7, -5)$
C
$(3, -4)$
D
$(1, -4)$

Solution

(C) આપેલા સમીકરણો:
$3x + y - 5 = 0$ --- $(1)$
$5x + 3y - 3 = 0$ --- $(2)$
$a_1x + b_1y + c_1 = 0$ અને $a_2x + b_2y + c_2 = 0$ સાથે સરખાવતા:
$a_1 = 3, b_1 = 1, c_1 = -5$
$a_2 = 5, b_2 = 3, c_2 = -3$
ચોકડી ગુણાકારના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{x}{b_1c_2 - b_2c_1} = \frac{y}{c_1a_2 - c_2a_1} = \frac{1}{a_1b_2 - a_2b_1}$
કિંમતો મૂકતા:
$\frac{x}{(1)(-3) - (3)(-5)} = \frac{y}{(-5)(5) - (-3)(3)} = \frac{1}{(3)(3) - (5)(1)}$
$\frac{x}{-3 + 15} = \frac{y}{-25 + 9} = \frac{1}{9 - 5}$
$\frac{x}{12} = \frac{y}{-16} = \frac{1}{4}$
$x$ માટે: $\frac{x}{12} = \frac{1}{4} \implies x = 3$
$y$ માટે: $\frac{y}{-16} = \frac{1}{4} \implies y = -4$
આમ,ઉકેલ $(3, -4)$ છે.
176
MediumMCQ
નીચેના સમીકરણોની જોડીને ચોકડી ગુણાકારની રીતથી ઉકેલો:
$4x + 6y = 11$
$5x - 8y = 6$
A
$\left(\frac{1}{2}, -\frac{1}{2}\right)$
B
$\left(-\frac{2}{5}, \frac{3}{5}\right)$
C
$\left(-\frac{3}{5}, \frac{7}{5}\right)$
D
$\left(2, \frac{1}{2}\right)$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણો:
$4x + 6y - 11 = 0$ ... $(i)$
$5x - 8y - 6 = 0$ ... $(ii)$
ચોકડી ગુણાકારની રીત $a_1x + b_1y + c_1 = 0$ અને $a_2x + b_2y + c_2 = 0$ માટે:
$\frac{x}{b_1c_2 - b_2c_1} = \frac{y}{c_1a_2 - c_2a_1} = \frac{1}{a_1b_2 - a_2b_1}$
અહીં,$a_1 = 4, b_1 = 6, c_1 = -11$ અને $a_2 = 5, b_2 = -8, c_2 = -6$.
$\frac{x}{(6)(-6) - (-8)(-11)} = \frac{y}{(-11)(5) - (-6)(4)} = \frac{1}{(4)(-8) - (5)(6)}$
$\frac{x}{-36 - 88} = \frac{y}{-55 + 24} = \frac{1}{-32 - 30}$
$\frac{x}{-124} = \frac{y}{-31} = \frac{1}{-62}$
$x$ માટે: $x = \frac{-124}{-62} = 2$
$y$ માટે: $y = \frac{-31}{-62} = \frac{1}{2}$
આમ,ઉકેલ $(x, y) = (2, \frac{1}{2})$ છે.
177
EasyMCQ
નીચે આપેલા સમીકરણોની જોડીને ચોકડી ગુણાકારની રીતથી ઉકેલો:
$\frac{x}{5} - \frac{y}{4} = \frac{9}{40}$
$\frac{x}{3} - \frac{y}{2} = \frac{5}{12}$
A
$(\frac{1}{2}, -\frac{1}{2})$
B
$(\frac{1}{2}, \frac{1}{2})$
C
$(\frac{2}{2}, \frac{7}{4})$
D
$(-\frac{2}{5}, \frac{3}{5})$

Solution

(A) સૌ પ્રથમ,સમીકરણોને સરળ બનાવો:
$1$) પ્રથમ સમીકરણને $20$ વડે ગુણતા: $4x - 5y = 4.5$ અથવા $8x - 10y = 9$,તેથી $8x - 10y - 9 = 0$.
$2$) બીજા સમીકરણને $12$ વડે ગુણતા: $4x - 6y = 5$,તેથી $4x - 6y - 5 = 0$.
$a_1x + b_1y + c_1 = 0$ અને $a_2x + b_2y + c_2 = 0$ માટે ચોકડી ગુણાકારની રીતનો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{x}{b_1c_2 - b_2c_1} = \frac{y}{c_1a_2 - c_2a_1} = \frac{1}{a_1b_2 - a_2b_1}$
અહીં,$a_1 = 8, b_1 = -10, c_1 = -9$ અને $a_2 = 4, b_2 = -6, c_2 = -5$.
$\frac{x}{(-10)(-5) - (-6)(-9)} = \frac{y}{(-9)(4) - (-5)(8)} = \frac{1}{(8)(-6) - (4)(-10)}$
$\frac{x}{50 - 54} = \frac{y}{-36 + 40} = \frac{1}{-48 + 40}$
$\frac{x}{-4} = \frac{y}{4} = \frac{1}{-8}$
$x = \frac{-4}{-8} = \frac{1}{2}$ અને $y = \frac{4}{-8} = -\frac{1}{2}$.
આમ,ઉકેલ $(\frac{1}{2}, -\frac{1}{2})$ છે.
178
EasyMCQ
ચોકડી ગુણાકારની રીતનો ઉપયોગ કરીને નીચેના સુરેખ સમીકરણોના યુગ્મનો ઉકેલ મેળવો:
$5x + 2y = 10$
$4x + 3y - 1 = 0$
A
$(1, -3)$
B
$(4, -5)$
C
$(-4, 7)$
D
$(7, -9)$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણો:
$5x + 2y - 10 = 0$ ---$(1)$
$4x + 3y - 1 = 0$ ---$(2)$
$a_1x + b_1y + c_1 = 0$ અને $a_2x + b_2y + c_2 = 0$ સાથે સરખાવતા:
$a_1 = 5, b_1 = 2, c_1 = -10$
$a_2 = 4, b_2 = 3, c_2 = -1$
ચોકડી ગુણાકારના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{x}{b_1c_2 - b_2c_1} = \frac{y}{c_1a_2 - c_2a_1} = \frac{1}{a_1b_2 - a_2b_1}$
$\frac{x}{(2)(-1) - (3)(-10)} = \frac{y}{(-10)(4) - (-1)(5)} = \frac{1}{(5)(3) - (4)(2)}$
$\frac{x}{-2 + 30} = \frac{y}{-40 + 5} = \frac{1}{15 - 8}$
$\frac{x}{28} = \frac{y}{-35} = \frac{1}{7}$
$x$ માટે: $\frac{x}{28} = \frac{1}{7} \implies x = \frac{28}{7} = 4$
$y$ માટે: $\frac{y}{-35} = \frac{1}{7} \implies y = \frac{-35}{7} = -5$
આમ,ઉકેલ $(4, -5)$ છે.
179
DifficultMCQ
નીચેના સમીકરણોની જોડીને ચોકડી ગુણાકારની રીતથી ઉકેલો:
$4x - 19y + 13 = 0$
$13x - 23y + 19 = 0$
A
$(-2/5, -3/5)$
B
$(2/5, -3/5)$
C
$(-2/5, 3/5)$
D
$(-7/5, 1/5)$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણો:
$4x - 19y + 13 = 0$ ... $(i)$
$13x - 23y + 19 = 0$ ... $(ii)$
ચોકડી ગુણાકારની રીતનો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{x}{b_1c_2 - b_2c_1} = \frac{y}{c_1a_2 - c_2a_1} = \frac{1}{a_1b_2 - a_2b_1}$
અહીં,$a_1 = 4, b_1 = -19, c_1 = 13$ અને $a_2 = 13, b_2 = -23, c_2 = 19$ છે.
$\frac{x}{(-19)(19) - (-23)(13)} = \frac{y}{(13)(13) - (19)(4)} = \frac{1}{(4)(-23) - (13)(-19)}$
$\frac{x}{-361 + 299} = \frac{y}{169 - 76} = \frac{1}{-92 + 247}$
$\frac{x}{-62} = \frac{y}{93} = \frac{1}{155}$
$x = -62 / 155 = -2 / 5$
$y = 93 / 155 = 3 / 5$
આમ,ઉકેલ $(-2/5, 3/5)$ છે.
180
MediumMCQ
નીચેના સમીકરણોની જોડીને ચોકડી ગુણાકારની રીતથી ઉકેલો:
$\frac{x}{a} + \frac{y}{b} = a + b$
$\frac{x}{a^2} + \frac{y}{b^2} = 2$
A
$(a, b)$
B
$(a^2, b)$
C
$(a, b^2)$
D
$(a^2, b^2)$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણો:
$1$) $\frac{x}{a} + \frac{y}{b} - (a + b) = 0$
$2$) $\frac{x}{a^2} + \frac{y}{b^2} - 2 = 0$
ચોકડી ગુણાકારની રીતનો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{x}{B_1C_2 - B_2C_1} = \frac{y}{C_1A_2 - C_2A_1} = \frac{1}{A_1B_2 - A_2B_1}$
અહીં,$A_1 = \frac{1}{a}, B_1 = \frac{1}{b}, C_1 = -(a + b)$
$A_2 = \frac{1}{a^2}, B_2 = \frac{1}{b^2}, C_2 = -2$
ગણતરી કરતા:
$\frac{x}{\frac{-2}{b} + \frac{a+b}{b^2}} = \frac{y}{\frac{-(a+b)}{a^2} + \frac{2}{a}} = \frac{1}{\frac{1}{ab^2} - \frac{1}{a^2b}}$
છેદનું સાદું રૂપ આપતા:
$\frac{x}{\frac{a-b}{b^2}} = \frac{y}{\frac{a-b}{a^2}} = \frac{a^2b^2}{a-b}$
તેથી,$x = a^2$ અને $y = b^2$ મળે છે.
આમ,ઉકેલ $(a^2, b^2)$ છે.
181
MediumMCQ
નીચેના સમીકરણોની જોડીને ચોકડી ગુણાકારની રીતથી ઉકેલો:
$ax - by = \frac{a-b}{2}$
$x + 3y = 2$
A
$(\frac{1}{2}, \frac{1}{2})$
B
$(\frac{1}{2}, -\frac{1}{2})$
C
$(-\frac{1}{2}, \frac{1}{2})$
D
$(-\frac{1}{2}, -\frac{1}{2})$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણો:
$ax - by - \frac{a-b}{2} = 0$ --- $(1)$
$x + 3y - 2 = 0$ --- $(2)$
ચોકડી ગુણાકારની રીતનો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{x}{b_1c_2 - b_2c_1} = \frac{y}{c_1a_2 - c_2a_1} = \frac{1}{a_1b_2 - a_2b_1}$
અહીં,$a_1 = a, b_1 = -b, c_1 = -\frac{a-b}{2}$ અને $a_2 = 1, b_2 = 3, c_2 = -2$.
કિંમતો મૂકતા:
$\frac{x}{2b + \frac{3a-3b}{2}} = \frac{y}{-\frac{a-b}{2} + 2a} = \frac{1}{3a + b}$
ગણતરી કરતા:
$\frac{x}{\frac{3a+b}{2}} = \frac{y}{\frac{3a+b}{2}} = \frac{1}{3a+b}$
તેથી,$x = \frac{1}{2}$ અને $y = \frac{1}{2}$ મળે છે.
આમ,ઉકેલ $(\frac{1}{2}, \frac{1}{2})$ છે.
182
EasyMCQ
નીચેના સમીકરણોની જોડીને ચોકડી ગુણાકારની રીતથી ઉકેલો:
$\frac{x}{a} - \frac{y}{b} = 0$
$ax + by = a^2 + b^2$
A
$(-a, -b)$
B
$(a, b)$
C
$(-a, b)$
D
$(a, -b)$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણો:
$1$) $\frac{x}{a} - \frac{y}{b} = 0 \implies bx - ay = 0$
$2$) $ax + by = a^2 + b^2 \implies ax + by - (a^2 + b^2) = 0$
ચોકડી ગુણાકારની રીતનો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{x}{b_1c_2 - b_2c_1} = \frac{y}{c_1a_2 - c_2a_1} = \frac{1}{a_1b_2 - a_2b_1}$
અહીં,$a_1 = b, b_1 = -a, c_1 = 0$ અને $a_2 = a, b_2 = b, c_2 = -(a^2 + b^2)$.
$\frac{x}{(-a)(-(a^2 + b^2)) - (b)(0)} = \frac{y}{(0)(a) - (-(a^2 + b^2))(b)} = \frac{1}{(b)(b) - (a)(-a)}$
$\frac{x}{a(a^2 + b^2)} = \frac{y}{b(a^2 + b^2)} = \frac{1}{b^2 + a^2}$
$x = \frac{a(a^2 + b^2)}{a^2 + b^2} = a$
$y = \frac{b(a^2 + b^2)}{a^2 + b^2} = b$
આમ,ઉકેલ $(a, b)$ છે.
183
MediumMCQ
નીચેના સુરેખ સમીકરણોની જોડીને ચોકડી ગુણાકારની રીતથી ઉકેલો:
$\frac{x}{a} + \frac{y}{b} = 0$
$(a+b)x + (a-b)y = a^2 + b^2$
A
$(-a, -b)$
B
$(a, b)$
C
$(a, -b)$
D
$(-a, b)$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણો:
$1$) $\frac{x}{a} + \frac{y}{b} = 0 \implies bx + ay = 0$
$2$) $(a+b)x + (a-b)y = a^2 + b^2$
પ્રમાણિત સ્વરૂપ $a_1x + b_1y + c_1 = 0$ માં લખતા:
$1$) $bx + ay + 0 = 0$
$2$) $(a+b)x + (a-b)y - (a^2 + b^2) = 0$
ચોકડી ગુણાકારની રીત $\frac{x}{b_1c_2 - b_2c_1} = \frac{y}{c_1a_2 - c_2a_1} = \frac{1}{a_1b_2 - a_2b_1}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{x}{a(-(a^2+b^2)) - (a-b)(0)} = \frac{y}{0(a+b) - (- (a^2+b^2))b} = \frac{1}{b(a-b) - a(a+b)}$
$\frac{x}{-a(a^2+b^2)} = \frac{y}{b(a^2+b^2)} = \frac{1}{ab - b^2 - a^2 - ab}$
$\frac{x}{-a(a^2+b^2)} = \frac{y}{b(a^2+b^2)} = \frac{1}{-(a^2+b^2)}$
$x$ માટે: $x = \frac{-a(a^2+b^2)}{-(a^2+b^2)} = a$
$y$ માટે: $y = \frac{b(a^2+b^2)}{-(a^2+b^2)} = -b$
આમ,ઉકેલ $(a, -b)$ છે.
184
MediumMCQ
નીચેના સમીકરણોની જોડીને ચોકડી ગુણાકારની રીતથી ઉકેલો:
$0.5x + 0.3y = 0.1$
$0.6x + 0.3y = 0.3$
A
$(2, 3)$
B
$(-2, 3)$
C
$(-2, -3)$
D
$(2, -3)$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણો:
$0.5x + 0.3y - 0.1 = 0$ --- $(1)$
$0.6x + 0.3y - 0.3 = 0$ --- $(2)$
સમીકરણોને સરળ બનાવવા માટે $10$ વડે ગુણતા:
$5x + 3y - 1 = 0$
$6x + 3y - 3 = 0$
ચોકડી ગુણાકારની રીત મુજબ:
$\frac{x}{b_1c_2 - b_2c_1} = \frac{y}{c_1a_2 - c_2a_1} = \frac{1}{a_1b_2 - a_2b_1}$
અહીં,$a_1 = 5, b_1 = 3, c_1 = -1$ અને $a_2 = 6, b_2 = 3, c_2 = -3$.
$\frac{x}{(3)(-3) - (3)(-1)} = \frac{y}{(-1)(6) - (-3)(5)} = \frac{1}{(5)(3) - (6)(3)}$
$\frac{x}{-9 + 3} = \frac{y}{-6 + 15} = \frac{1}{15 - 18}$
$\frac{x}{-6} = \frac{y}{9} = \frac{1}{-3}$
$x = \frac{-6}{-3} = 2$
$y = \frac{9}{-3} = -3$
આમ,ઉકેલ $(2, -3)$ છે.
185
MediumMCQ
એક સંખ્યા બીજી સંખ્યા કરતા $3$ ઓછી છે. મોટી સંખ્યાના બમણામાં $17$ ઉમેરતા તે નાની સંખ્યાના ત્રણ ગણી થાય છે. આ સંખ્યાઓ શોધો.
A
$26, 23$
B
$62, 20$
C
$20, 27$
D
$29, 21$

Solution

(A) ધારો કે મોટી સંખ્યા $x$ છે અને નાની સંખ્યા $y$ છે.
પ્રથમ શરત મુજબ,$x = y + 3$ અથવા $x - y = 3$ (સમીકરણ $1$).
બીજી શરત મુજબ,$2x + 17 = 3y$ અથવા $2x - 3y = -17$ (સમીકરણ $2$).
સમીકરણ $1$ માંથી $x = y + 3$ ની કિંમત સમીકરણ $2$ માં મૂકતા:
$2(y + 3) - 3y = -17$
$2y + 6 - 3y = -17$
$-y + 6 = -17$
$-y = -23$
$y = 23$.
હવે,$x = y + 3$ નો ઉપયોગ કરીને $x$ શોધો:
$x = 23 + 3 = 26$.
તેથી,તે સંખ્યાઓ $26$ અને $23$ છે.
186
MediumMCQ
ધોરણ $X$ ના વિદ્યાર્થીઓને હારમાં ગોઠવતી વખતે,જો બે હાર ઘટાડવામાં આવે,તો બાકીની દરેક હારમાં એક વિદ્યાર્થી વધુ ગોઠવવો પડે છે અને જો ત્રણ વધુ હાર બનાવવામાં આવે,તો અગાઉની દરેક હારમાંથી એક વિદ્યાર્થી ઓછો કરવો પડે છે. વર્ગમાં વિદ્યાર્થીઓની કુલ સંખ્યા શોધો.
A
$23$
B
$60$
C
$63$
D
$32$

Solution

(B) ધારો કે હારની સંખ્યા $x$ છે અને દરેક હારમાં વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યા $y$ છે. વિદ્યાર્થીઓની કુલ સંખ્યા $xy$ છે.
પ્રથમ શરત મુજબ: $(x - 2)(y + 1) = xy$
$xy + x - 2y - 2 = xy$
$x - 2y = 2$ --- $(1)$
બીજી શરત મુજબ: $(x + 3)(y - 1) = xy$
$xy - x + 3y - 3 = xy$
$-x + 3y = 3$ --- $(2)$
સમીકરણ $(1)$ અને $(2)$ નો સરવાળો કરતા:
$(x - 2y) + (-x + 3y) = 2 + 3$
$y = 5$
સમીકરણ $(1)$ માં $y = 5$ મુકતા:
$x - 2(5) = 2$
$x - 10 = 2$
$x = 12$
વિદ્યાર્થીઓની કુલ સંખ્યા $= xy = 12 \times 5 = 60$.
187
MediumMCQ
બે અંકની એક સંખ્યા અને તેના અંકોની અદલાબદલી કરવાથી મળતી સંખ્યાનો સરવાળો $110$ છે. જો મૂળ સંખ્યામાંથી $10$ બાદ કરતાં મળતી સંખ્યા,મૂળ સંખ્યાના અંકોના સરવાળાના પાંચ ગણા કરતાં $4$ જેટલી વધારે હોય,તો મૂળ સંખ્યા શોધો.
A
$60$
B
$78$
C
$64$
D
$94$

Solution

(C) ધારો કે દશકનો અંક $x$ છે અને એકમનો અંક $y$ છે. મૂળ સંખ્યા $10x + y$ છે.
અંકોની અદલાબદલી કરવાથી મળતી સંખ્યા $10y + x$ છે.
પ્રથમ શરત મુજબ: $(10x + y) + (10y + x) = 110$.
$11x + 11y = 110 \implies x + y = 10$ (સમીકરણ $1$).
બીજી શરત મુજબ: $(10x + y - 10) = 5(x + y) + 4$.
સમીકરણમાં $x + y = 10$ મૂકતા: $10x + y - 10 = 5(10) + 4$.
$10x + y - 10 = 54 \implies 10x + y = 64$ (સમીકરણ $2$).
$x + y = 10$ અને $10x + y = 64$ પરથી,સમીકરણોની બાદબાકી કરતા: $(10x + y) - (x + y) = 64 - 10$.
$9x = 54 \implies x = 6$.
$x = 6$ ને $x + y = 10$ માં મૂકતા,આપણને $y = 4$ મળે છે.
આમ,મૂળ સંખ્યા $10(6) + 4 = 64$ છે.
188
Difficult
ચક્રીય ચતુષ્કોણ $ABCD$ માં,$m \angle A = 2x + 4$,$m \angle B = y + 3$,$m \angle C = 2y + 10$ અને $m \angle D = 4x - 5$ છે. તો ચારેય ખૂણાઓના માપ શોધો.

Solution

(A) ચક્રીય ચતુષ્કોણમાં સામસામેના ખૂણાઓનો સરવાળો $180^{\circ}$ થાય છે.
તેથી,$m \angle A + m \angle C = 180^{\circ}$ અને $m \angle B + m \angle D = 180^{\circ}$.
ખૂણા $A$ અને $C$ માટે: $(2x + 4) + (2y + 10) = 180 \implies 2x + 2y + 14 = 180 \implies 2x + 2y = 166 \implies x + y = 83$ (સમીકરણ $1$).
ખૂણા $B$ અને $D$ માટે: $(y + 3) + (4x - 5) = 180 \implies 4x + y - 2 = 180 \implies 4x + y = 182$ (સમીકરણ $2$).
સમીકરણ $2$ માંથી સમીકરણ $1$ બાદ કરતા: $(4x + y) - (x + y) = 182 - 83 \implies 3x = 99 \implies x = 33$.
$x = 33$ ની કિંમત સમીકરણ $1$ માં મૂકતા: $33 + y = 83 \implies y = 50$.
ખૂણાઓના માપની ગણતરી:
$m \angle A = 2(33) + 4 = 66 + 4 = 70^{\circ}$.
$m \angle B = 50 + 3 = 53^{\circ}$.
$m \angle C = 2(50) + 10 = 100 + 10 = 110^{\circ}$.
$m \angle D = 4(33) - 5 = 132 - 5 = 127^{\circ}$.
189
MediumMCQ
એક લંબચોરસની લંબાઈ તેની પહોળાઈના બમણા કરતાં $5$ ઓછી છે. જો તેની પરિમિતિ $110$ હોય,તો લંબચોરસનું ક્ષેત્રફળ શોધો. ઉકેલ માટે ચોકડી ગુણાકારની રીતનો ઉપયોગ કરો.
A
$700$
B
$730$
C
$690$
D
$790$

Solution

(A) ધારો કે લંબચોરસની પહોળાઈ $x$ છે અને લંબાઈ $y$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,લંબાઈ એ પહોળાઈના બમણા કરતાં $5$ ઓછી છે: $y = 2x - 5$,જેને $2x - y - 5 = 0$ તરીકે લખી શકાય.
લંબચોરસની પરિમિતિ $2(l + b) = 110$ છે,તેથી $l + b = 55$,એટલે કે $x + y = 55$,અથવા $x + y - 55 = 0$.
આપણી પાસે સમીકરણોની જોડી છે:
$2x - y - 5 = 0$
$x + y - 55 = 0$
ચોકડી ગુણાકારની રીતનો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{x}{(-1)(-55) - (1)(-5)} = \frac{-y}{(2)(-55) - (1)(-5)} = \frac{1}{(2)(1) - (1)(-1)}$
$\frac{x}{55 + 5} = \frac{-y}{-110 + 5} = \frac{1}{2 + 1}$
$\frac{x}{60} = \frac{-y}{-105} = \frac{1}{3}$
$x = \frac{60}{3} = 20$ અને $y = \frac{105}{3} = 35$.
લંબચોરસનું ક્ષેત્રફળ $l \times b = 35 \times 20 = 700$ ચોરસ એકમ થાય.
190
Difficult
નીચેના સમીકરણોની જોડી ઉકેલો: $2x + y = \frac{7xy}{3}, x + 3y = \frac{11xy}{3}$

Solution

(N/A) આપેલ સમીકરણો $2x + y = \frac{7xy}{3}$ અને $x + 3y = \frac{11xy}{3}$ છે.
સ્પષ્ટ છે કે $x = 0$ અને $y = 0$ બંને સમીકરણોનું સમાધાન કરે છે. તેથી,$(0, 0)$ એક ઉકેલ છે.
ધારો કે $x \neq 0$ અને $y \neq 0$,બંને સમીકરણોને $xy$ વડે ભાગતા:
પ્રથમ સમીકરણ માટે: $\frac{2x}{xy} + \frac{y}{xy} = \frac{7}{3} \implies \frac{2}{y} + \frac{1}{x} = \frac{7}{3} \implies \frac{6}{y} + \frac{3}{x} = 7$ ... $(1)$
બીજા સમીકરણ માટે: $\frac{x}{xy} + \frac{3y}{xy} = \frac{11}{3} \implies \frac{1}{y} + \frac{3}{x} = \frac{11}{3} \implies \frac{3}{y} + \frac{9}{x} = 11$ ... $(2)$
ધારો કે $u = \frac{1}{x}$ અને $v = \frac{1}{y}$. સમીકરણો નીચે મુજબ બનશે:
$3u + 6v = 7$ ... $(3)$
$9u + 3v = 11$ ... $(4)$
સમીકરણ $(4)$ ને $2$ વડે ગુણતા: $18u + 6v = 22$ ... $(5)$
સમીકરણ $(5)$ માંથી $(3)$ બાદ કરતા: $(18u - 3u) + (6v - 6v) = 22 - 7 \implies 15u = 15 \implies u = 1$.
$u = 1$ ને સમીકરણ $(3)$ માં મૂકતા: $3(1) + 6v = 7 \implies 6v = 4 \implies v = \frac{2}{3}$.
તેથી $u = \frac{1}{x} = 1 \implies x = 1$ અને $v = \frac{1}{y} = \frac{2}{3} \implies y = \frac{3}{2}$.
આમ,ઉકેલો $(x, y) = (0, 0)$ અને $(x, y) = (1, \frac{3}{2})$ છે.
191
DifficultMCQ
નીચે આપેલા સમીકરણોની જોડી ઉકેલો: $(a \neq 0, b \neq 0)$
$\frac{2}{a} + \frac{3}{b} = 1$
$\frac{1}{a} + \frac{1}{b} = 1$
A
$\left(2, \frac{1}{2}\right)$
B
$\left(\frac{1}{2}, -\frac{1}{2}\right)$
C
$\left(\frac{1}{2}, -1\right)$
D
$\left(-\frac{2}{5}, \frac{3}{5}\right)$

Solution

(C) ધારો કે $\frac{1}{a} = x$ અને $\frac{1}{b} = y$. સમીકરણો નીચે મુજબ બનશે:
$2x + 3y = 1$ ....... $(1)$
$x + y = 1$ ........... $(2)$
સમીકરણ $(2)$ ને $2$ વડે ગુણતા,આપણને $2x + 2y = 2$ મળે છે ....... $(3)$
સમીકરણ $(1)$ માંથી સમીકરણ $(3)$ બાદ કરતા:
$(2x + 3y) - (2x + 2y) = 1 - 2$
$y = -1$
$y = -1$ ની કિંમત સમીકરણ $(2)$ માં મૂકતા:
$x + (-1) = 1$
$x = 2$
અહીં $x = \frac{1}{a} = 2$ હોવાથી,$a = \frac{1}{2}$ મળે છે.
અહીં $y = \frac{1}{b} = -1$ હોવાથી,$b = -1$ મળે છે.
આમ,ઉકેલ $(a, b) = \left(\frac{1}{2}, -1\right)$ છે.
192
DifficultMCQ
નીચે આપેલા સમીકરણોની જોડી ઉકેલો: $(a \neq 0, b \neq 0)$
$\frac{5}{a} + \frac{3}{2b} = 1$
$\frac{1}{2a} - \frac{3}{b} = 1$
A
$(\frac{1}{2}, \frac{1}{2})$
B
$(-\frac{2}{5}, \frac{3}{5})$
C
$(\frac{1}{2}, -\frac{1}{2})$
D
$(\frac{7}{2}, -\frac{7}{2})$

Solution

(D) ધારો કે $\frac{1}{a} = x$ અને $\frac{1}{b} = y$. સમીકરણો નીચે મુજબ બનશે:
$5x + \frac{3}{2}y = 1$ અને $\frac{1}{2}x - 3y = 1$
પ્રથમ સમીકરણને $2$ વડે ગુણતા,આપણને $10x + 3y = 2$ મળે છે ... $(1)$
બીજા સમીકરણને $2$ વડે ગુણતા,આપણને $x - 6y = 2$ મળે છે ... $(2)$
$y$ નો લોપ કરવા માટે,સમીકરણ $(1)$ ને $2$ વડે ગુણીને સમીકરણ $(2)$ માં ઉમેરતા:
$20x + 6y = 4$
$x - 6y = 2$
સરવાળો કરતા $21x = 6$ મળે,તેથી $x = \frac{6}{21} = \frac{2}{7}$.
$x = \frac{2}{7}$ ની કિંમત સમીકરણ $(1)$ માં મૂકતા:
$10(\frac{2}{7}) + 3y = 2$
$\frac{20}{7} + 3y = 2$
$3y = 2 - \frac{20}{7} = \frac{14 - 20}{7} = -\frac{6}{7}$
$y = -\frac{6}{7} \times \frac{1}{3} = -\frac{2}{7}$.
અહીં $x = \frac{1}{a} = \frac{2}{7}$ હોવાથી,$a = \frac{7}{2}$.
અહીં $y = \frac{1}{b} = -\frac{2}{7}$ હોવાથી,$b = -\frac{7}{2}$.
આમ,ઉકેલ $(a, b) = (\frac{7}{2}, -\frac{7}{2})$ છે.
193
MediumMCQ
નીચે આપેલા સમીકરણોની જોડી ઉકેલો: $(a \neq 0, b \neq 0)$
$\frac{2}{a} = -1 - \frac{3}{b}$
$\frac{9}{b} = \frac{4}{a} + 7$
A
$(-1, 3)$
B
$(1, 3)$
C
$(-1, -3)$
D
$(1, -3)$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણો:
$\frac{2}{a} + \frac{3}{b} = -1$ --- $(1)$
$\frac{4}{a} - \frac{9}{b} = -7$ --- $(2)$
ધારો કે $\frac{1}{a} = x$ અને $\frac{1}{b} = y$. તેથી સમીકરણો નીચે મુજબ બનશે:
$2x + 3y = -1$ --- $(3)$
$4x - 9y = -7$ --- $(4)$
$y$ નો લોપ કરવા માટે સમીકરણ $(3)$ ને $3$ વડે ગુણતા:
$6x + 9y = -3$ --- $(5)$
સમીકરણ $(4)$ અને $(5)$ નો સરવાળો કરતા:
$(4x - 9y) + (6x + 9y) = -7 + (-3)$
$10x = -10$
$x = -1$
અહીં $x = \frac{1}{a}$ હોવાથી,$\frac{1}{a} = -1$,તેથી $a = -1$.
$x = -1$ ની કિંમત સમીકરણ $(3)$ માં મૂકતા:
$2(-1) + 3y = -1$
$-2 + 3y = -1$
$3y = 1$
$y = \frac{1}{3}$
અહીં $y = \frac{1}{b}$ હોવાથી,$\frac{1}{b} = \frac{1}{3}$,તેથી $b = 3$.
આમ,ઉકેલ $(a, b) = (-1, 3)$ છે.
194
DifficultMCQ
એક હોડી $7$ કલાકમાં $32 \, km$ પ્રવાહની સામે અને $36 \, km$ પ્રવાહની દિશામાં જાય છે. $9$ કલાકમાં,તે $40 \, km$ પ્રવાહની સામે અને $48 \, km$ પ્રવાહની દિશામાં જઈ શકે છે. પ્રવાહની ઝડપ અને સ્થિર પાણીમાં હોડીની ઝડપ શોધો. (સ્થિર પાણીમાં હોડીની ઝડપ નદીના પ્રવાહની ઝડપ કરતા વધારે છે.)
Question diagram
A
$(10, 2)$
B
$(10, 1)$
C
$(9, 3)$
D
$(7, 3)$

Solution

(A) ધારો કે સ્થિર પાણીમાં હોડીની ઝડપ $x \, km/hr$ છે અને પ્રવાહની ઝડપ $y \, km/hr$ છે. શરત મુજબ $x > y$ હોવું જરૂરી છે.
પ્રવાહની દિશામાં હોડીની ઝડપ $(x+y) \, km/hr$ અને પ્રવાહની સામે હોડીની ઝડપ $(x-y) \, km/hr$ થાય.
સૂત્ર $\text{સમય} = \frac{\text{અંતર}}{\text{ઝડપ}}$ નો ઉપયોગ કરતા:
પ્રથમ કિસ્સા માટે: $\frac{32}{x-y} + \frac{36}{x+y} = 7$ --- $(1)$
બીજા કિસ્સા માટે: $\frac{40}{x-y} + \frac{48}{x+y} = 9$ --- $(2)$
ધારો કે $\frac{1}{x-y} = a$ અને $\frac{1}{x+y} = b$. સમીકરણો નીચે મુજબ બનશે:
$32a + 36b = 7$ --- $(3)$
$40a + 48b = 9$ --- $(4)$
આ સુરેખ સમીકરણોને લોપની રીતથી ઉકેલતા:
સમીકરણ $(3)$ ને $4$ વડે અને $(4)$ ને $3$ વડે ગુણતા:
$128a + 144b = 28$
$120a + 144b = 27$
બંને સમીકરણોની બાદબાકી કરતા: $8a = 1 \implies a = \frac{1}{8}$.
$a = \frac{1}{8}$ ની કિંમત સમીકરણ $(3)$ માં મુકતા:
$32(\frac{1}{8}) + 36b = 7 \implies 4 + 36b = 7 \implies 36b = 3 \implies b = \frac{1}{12}$.
હવે,$x-y = 8$ અને $x+y = 12$.
બંનેનો સરવાળો કરતા: $2x = 20 \implies x = 10$.
બંનેની બાદબાકી કરતા: $2y = 4 \implies y = 2$.
આમ,સ્થિર પાણીમાં હોડીની ઝડપ $10 \, km/hr$ અને પ્રવાહની ઝડપ $2 \, km/hr$ છે.
195
DifficultMCQ
નીચેના સુરેખ સમીકરણોની જોડી ઉકેલો: $x+y=5xy$ અને $3x+2y=13xy$.
A
$(1/2, 1), (3, 2)$
B
$(-2, 1), (-2/5, 3/5)$
C
$(0, 0), (1/2, 1/3)$
D
$(3, -4), (1/2, -1/2)$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણો:
$(1)$ $x + y = 5xy$
$(2)$ $3x + 2y = 13xy$
બંને સમીકરણોને $xy$ વડે ભાગતા ($x \neq 0, y \neq 0$ ધારીને):
$(1)$ પરથી: $1/y + 1/x = 5$ => $1/x + 1/y = 5$ --- $(3)$
$(2)$ પરથી: $3/y + 2/x = 13$ => $2/x + 3/y = 13$ --- $(4)$
ધારો કે $u = 1/x$ અને $v = 1/y$. સમીકરણો નીચે મુજબ બનશે:
$(3)$ $u + v = 5$
$(4)$ $2u + 3v = 13$
સમીકરણ $(3)$ ને $2$ વડે ગુણતા: $2u + 2v = 10$ --- $(5)$
સમીકરણ $(4)$ માંથી $(5)$ બાદ કરતા: $(2u + 3v) - (2u + 2v) = 13 - 10$ => $v = 3$
$v = 3$ ની કિંમત $(3)$ માં મૂકતા: $u + 3 = 5$ => $u = 2$
$u = 1/x = 2$ હોવાથી,$x = 1/2$.
$v = 1/y = 3$ હોવાથી,$y = 1/3$.
વળી,જો $x=0$ અને $y=0$ હોય,તો બંને સમીકરણોનું સમાધાન થાય છે $(0=0)$.
આમ,ઉકેલ $(0, 0)$ અને $(1/2, 1/3)$ છે.
196
DifficultMCQ
નીચે આપેલા સુરેખ સમીકરણોના યુગ્મનો ઉકેલ શોધો: $\frac{5}{x-1} + \frac{1}{y-2} = 2$ અને $\frac{6}{x-1} - \frac{3}{y-2} = 1$.
A
$x = 4, y = 5$
B
$x = 6, y = 3$
C
$x = 7, y = 0$
D
$x = 2, y = 1$

Solution

(A) ધારો કે $u = \frac{1}{x-1}$ અને $v = \frac{1}{y-2}$.
આ કિંમતો આપેલા સમીકરણોમાં મૂકતા:
$5u + v = 2$ --- $(1)$
$6u - 3v = 1$ --- $(2)$
$v$ નો લોપ કરવા માટે સમીકરણ $(1)$ ને $3$ વડે ગુણતા:
$15u + 3v = 6$ --- $(3)$
સમીકરણ $(2)$ અને $(3)$ નો સરવાળો કરતા:
$(6u - 3v) + (15u + 3v) = 1 + 6$
$21u = 7$
$u = \frac{7}{21} = \frac{1}{3}$
$u = \frac{1}{3}$ ની કિંમત સમીકરણ $(1)$ માં મૂકતા:
$5(\frac{1}{3}) + v = 2$
$v = 2 - \frac{5}{3} = \frac{6-5}{3} = \frac{1}{3}$
હવે,$x$ અને $y$ માટે ઉકેલતા:
$\frac{1}{x-1} = \frac{1}{3} \implies x-1 = 3 \implies x = 4$
$\frac{1}{y-2} = \frac{1}{3} \implies y-2 = 3 \implies y = 5$
આમ,ઉકેલ $(x, y) = (4, 5)$ છે.
197
Medium
નીચેના સુરેખ સમીકરણોની જોડી ઉકેલો: $2(3u - v) = 5uv$ અને $2(u + 3v) = 5uv$.

Solution

(A) આપેલ સમીકરણો:
$1) 2(3u - v) = 5uv \implies 6u - 2v = 5uv$
$2) 2(u + 3v) = 5uv \implies 2u + 6v = 5uv$
બંને સમીકરણોને $uv$ વડે ભાગતા (ધારો કે $u, v \neq 0$):
$1) \frac{6}{v} - \frac{2}{u} = 5$
$2) \frac{2}{v} + \frac{6}{u} = 5$
ધારો કે $x = \frac{1}{u}$ અને $y = \frac{1}{v}$. સમીકરણો આ મુજબ બનશે:
$1) -2x + 6y = 5$
$2) 6x + 2y = 5$
સમીકરણ $(2)$ ને $3$ વડે ગુણતા: $18x + 6y = 15$. તેમાંથી સમીકરણ $(1)$ બાદ કરતા:
$(18x + 6y) - (-2x + 6y) = 15 - 5 \implies 20x = 10 \implies x = \frac{1}{2}$.
$x = \frac{1}{2}$ ની કિંમત $6x + 2y = 5$ માં મૂકતા:
$6(\frac{1}{2}) + 2y = 5 \implies 3 + 2y = 5 \implies 2y = 2 \implies y = 1$.
અહીં $x = \frac{1}{u} = \frac{1}{2} \implies u = 2$ અને $y = \frac{1}{v} = 1 \implies v = 1$.
આમ,$(u, v) = (2, 1)$.
198
DifficultMCQ
નીચેના સુરેખ સમીકરણોની જોડી ઉકેલો: $\frac{2}{x} + \frac{3}{y} = \frac{9}{xy}, \quad \frac{4}{x} + \frac{9}{y} = \frac{21}{xy} \quad (x \neq 0, y \neq 0)$
A
$(4, 5)$
B
$(1, 3)$
C
$(3, 2)$
D
$(7, 0)$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણો:
$(1)$ $\frac{2}{x} + \frac{3}{y} = \frac{9}{xy}$
$(2)$ $\frac{4}{x} + \frac{9}{y} = \frac{21}{xy}$
બંને સમીકરણોને $xy$ વડે ગુણતા ($x \neq 0, y \neq 0$ હોવાથી):
$(1)$ $2y + 3x = 9 \implies 3x + 2y = 9$
$(2)$ $4y + 9x = 21 \implies 9x + 4y = 21$
$y$ નો લોપ કરવા માટે પ્રથમ સમીકરણને $2$ વડે ગુણતા:
$2(3x + 2y) = 2(9) \implies 6x + 4y = 18$
હવે બીજા સમીકરણમાંથી આ સમીકરણ બાદ કરતા:
$(9x + 4y) - (6x + 4y) = 21 - 18$
$3x = 3 \implies x = 1$
$x = 1$ ની કિંમત $3x + 2y = 9$ માં મૂકતા:
$3(1) + 2y = 9$
$3 + 2y = 9 \implies 2y = 6 \implies y = 3$
આમ,ઉકેલ $(x, y) = (1, 3)$ છે.
199
MediumMCQ
નીચેના સુરેખ સમીકરણોની જોડી ઉકેલો: $\frac{5}{a} - \frac{6}{b} = 3$ અને $\frac{1}{a} + \frac{4}{b} = 11$.
A
$\left(-\frac{2}{5}, \frac{3}{5}\right)$
B
$\left(\frac{7}{3}, \frac{1}{5}\right)$
C
$\left(\frac{1}{3}, \frac{1}{2}\right)$
D
$\left(\frac{2}{5}, \frac{3}{1}\right)$

Solution

(C) ધારો કે $x = \frac{1}{a}$ અને $y = \frac{1}{b}$.
સમીકરણો નીચે મુજબ બનશે:
$5x - 6y = 3$ --- $(1)$
$x + 4y = 11$ --- $(2)$
સમીકરણ $(2)$ પરથી,$x = 11 - 4y$.
$x$ ની કિંમત સમીકરણ $(1)$ માં મૂકતા:
$5(11 - 4y) - 6y = 3$
$55 - 20y - 6y = 3$
$55 - 26y = 3$
$26y = 52$
$y = 2$.
અહીં $y = \frac{1}{b} = 2$ હોવાથી,$b = \frac{1}{2}$ મળે.
$y = 2$ ની કિંમત $x = 11 - 4y$ માં મૂકતા:
$x = 11 - 4(2) = 11 - 8 = 3$.
અહીં $x = \frac{1}{a} = 3$ હોવાથી,$a = \frac{1}{3}$ મળે.
આમ,$(a, b) = \left(\frac{1}{3}, \frac{1}{2}\right)$.
200
MediumMCQ
નીચે આપેલા સુરેખ સમીકરણોની જોડી ઉકેલો: $\frac{9}{a} + \frac{8}{b} = 7$ અને $\frac{2}{a} - \frac{3}{b} = -8$.
A
$\left(2, \frac{1}{2}\right)$
B
$\left(-\frac{2}{5}, \frac{3}{5}\right)$
C
$\left(\frac{1}{2}, -\frac{1}{2}\right)$
D
$\left(-1, \frac{1}{2}\right)$

Solution

(D) ધારો કે $x = \frac{1}{a}$ અને $y = \frac{1}{b}$.
સમીકરણો નીચે મુજબ બનશે:
$9x + 8y = 7$ --- $(1)$
$2x - 3y = -8$ --- $(2)$
$y$ નો લોપ કરવા માટે સમીકરણ $(1)$ ને $3$ વડે અને સમીકરણ $(2)$ ને $8$ વડે ગુણતા:
$27x + 24y = 21$ --- $(3)$
$16x - 24y = -64$ --- $(4)$
સમીકરણ $(3)$ અને $(4)$ નો સરવાળો કરતા:
$43x = -43 \implies x = -1$.
અહીં $x = \frac{1}{a} = -1$ હોવાથી,$a = -1$ મળે છે.
$x = -1$ ની કિંમત સમીકરણ $(2)$ માં મૂકતા:
$2(-1) - 3y = -8$
$-2 - 3y = -8$
$-3y = -6 \implies y = 2$.
અહીં $y = \frac{1}{b} = 2$ હોવાથી,$b = \frac{1}{2}$ મળે છે.
આમ,$(a, b) = \left(-1, \frac{1}{2}\right)$.

Pair of Linear Equations in Two Variables — Mix Examples - Pair of Linear Equations in Two Variables · Frequently Asked Questions

1Are these Pair of Linear Equations in Two Variables questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Pair of Linear Equations in Two Variables Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.