Gujarati

Mix Examples - Pair of Linear Equations in Two Variables Questions in Gujarati

Class 10 Mathematics · Pair of Linear Equations in Two Variables · Mix Examples - Pair of Linear Equations in Two Variables

360+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 360 questions in Gujarati

201
DifficultMCQ
સ્થળો $A$ અને $B$ એક હાઈવે પર એકબીજાથી $90\, km$ દૂર છે. એક કાર $A$ થી અને બીજી કાર $B$ થી એક જ સમયે શરૂ થાય છે. જો તેઓ એક જ દિશામાં ગતિ કરે,તો તેઓ $9$ કલાકમાં મળે છે અને જો તેઓ વિરુદ્ધ દિશામાં ગતિ કરે,તો તેઓ $\frac{9}{7}$ કલાકમાં મળે છે. કારની ઝડપ શોધો.
A
$40\, km/hr, 30\, km/hr$
B
$50\, km/hr, 40\, km/hr$
C
$60\, km/hr, 50\, km/hr$
D
$30\, km/hr, 20\, km/hr$

Solution

(A) ધારો કે $A$ થી શરૂ થતી કારની ઝડપ $x\, km/hr$ છે અને $B$ થી શરૂ થતી કારની ઝડપ $y\, km/hr$ છે.
જ્યારે તેઓ એક જ દિશામાં ગતિ કરે છે,ત્યારે સાપેક્ષ ઝડપ $(x - y)\, km/hr$ થાય છે. તેઓ $9$ કલાકમાં મળે છે,તેથી કાપેલું અંતર $9(x - y) = 90$ થાય,જેનું સાદું રૂપ $x - y = 10$ (સમીકરણ $1$) મળે છે.
જ્યારે તેઓ વિરુદ્ધ દિશામાં ગતિ કરે છે,ત્યારે સાપેક્ષ ઝડપ $(x + y)\, km/hr$ થાય છે. તેઓ $\frac{9}{7}$ કલાકમાં મળે છે,તેથી કાપેલું અંતર $\frac{9}{7}(x + y) = 90$ થાય,જેનું સાદું રૂપ $x + y = 70$ (સમીકરણ $2$) મળે છે.
સમીકરણ $1$ અને સમીકરણ $2$ નો સરવાળો કરતા: $(x - y) + (x + y) = 10 + 70$,તેથી $2x = 80$,જે આપણને $x = 40\, km/hr$ આપે છે.
$x = 40$ ની કિંમત સમીકરણ $1$ માં મૂકતા: $40 - y = 10$,તેથી $y = 30\, km/hr$.
આમ,કારની ઝડપ $40\, km/hr$ અને $30\, km/hr$ છે.
202
Difficult
પથિક તેના ઘરે જવા માટે $600 \, km$ નું અંતર અંશતઃ ટ્રેન દ્વારા અને અંશતઃ કાર દ્વારા કાપે છે. જો તે $120 \, km$ ટ્રેન દ્વારા અને બાકીનું અંતર કાર દ્વારા કાપે,તો તેને $8$ કલાક લાગે છે. જો તે $200 \, km$ ટ્રેન દ્વારા અને બાકીનું અંતર કાર દ્વારા કાપે,તો તેને $20$ મિનિટ વધુ લાગે છે. ટ્રેન અને કારની ઝડપ શોધો.

Solution

(A) ધારો કે ટ્રેનની ઝડપ $x \, km/hr$ અને કારની ઝડપ $y \, km/hr$ છે.
કિસ્સો $1$: લાગતો સમય = $\frac{120}{x} + \frac{480}{y} = 8$ કલાક. $8$ વડે ભાગતા,આપણને $\frac{15}{x} + \frac{60}{y} = 1$ મળે છે.
કિસ્સો $2$: લાગતો સમય = $8$ કલાક $20$ મિનિટ = $8 + \frac{20}{60} = 8 + \frac{1}{3} = \frac{25}{3}$ કલાક. સમીકરણ $\frac{200}{x} + \frac{400}{y} = \frac{25}{3}$ છે. $25$ વડે ભાગતા,આપણને $\frac{8}{x} + \frac{16}{y} = \frac{1}{3}$ મળે છે.
ધારો કે $u = \frac{1}{x}$ અને $v = \frac{1}{y}$. સમીકરણો $15u + 60v = 1$ અને $8u + 16v = \frac{1}{3}$ બને છે.
આને ઉકેલતા,આપણને $u = \frac{1}{60}$ અને $v = \frac{1}{80}$ મળે છે.
આમ,$x = 60 \, km/hr$ અને $y = 80 \, km/hr$.
203
DifficultMCQ
$8$ પુરુષો અને $12$ સ્ત્રીઓ એક કામ $10$ દિવસમાં પૂરું કરી શકે છે. જ્યારે $6$ પુરુષો અને $8$ સ્ત્રીઓ તે કામ $14$ દિવસમાં પૂરું કરી શકે છે. એક પુરુષ અને એક સ્ત્રીને તે કામ પૂરું કરતા કેટલો સમય લાગશે તે શોધો.
A
પુરુષ: $140$ દિવસ,સ્ત્રી: $280$ દિવસ
B
પુરુષ: $100$ દિવસ,સ્ત્રી: $200$ દિવસ
C
પુરુષ: $70$ દિવસ,સ્ત્રી: $140$ દિવસ
D
પુરુષ: $280$ દિવસ,સ્ત્રી: $140$ દિવસ

Solution

(A) ધારો કે એક પુરુષને કામ પૂરું કરતા $x$ દિવસ લાગે છે અને એક સ્ત્રીને $y$ દિવસ લાગે છે.
એક પુરુષ દ્વારા $1$ દિવસમાં થયેલું કામ = $1/x$.
એક સ્ત્રી દ્વારા $1$ દિવસમાં થયેલું કામ = $1/y$.
પ્રશ્ન મુજબ:
$10(8/x + 12/y) = 1 \implies 8/x + 12/y = 1/10$ (સમીકરણ $1$)
$14(6/x + 8/y) = 1 \implies 6/x + 8/y = 1/14$ (સમીકરણ $2$)
ધારો કે $u = 1/x$ અને $v = 1/y$.
$8u + 12v = 1/10 \implies 80u + 120v = 1$ (સમીકરણ $3$)
$6u + 8v = 1/14 \implies 84u + 112v = 1$ (સમીકરણ $4$)
સમીકરણો ઉકેલતા: સમીકરણ $3$ પરથી,$v = (1 - 80u)/120$. સમીકરણ $4$ માં મૂકતા:
$84u + 112((1 - 80u)/120) = 1$
$84u + (14/15)(1 - 80u) = 1$
$1260u + 14 - 1120u = 15$
$140u = 1 \implies u = 1/140$.
તેથી,$x = 140$ દિવસ.
$u = 1/140$ ને $80(1/140) + 120v = 1$ માં મૂકતા:
$4/7 + 120v = 1 \implies 120v = 3/7 \implies v = 1/280$.
તેથી,$y = 280$ દિવસ.
આમ,એક પુરુષને $140$ દિવસ અને એક સ્ત્રીને $280$ દિવસ લાગે છે.
204
MediumMCQ
જો નીચેની સમીકરણોની જોડી સુસંગત (અનન્ય ઉકેલ) હોય,તો $k$ ની કિંમત શોધો:
$x - ky = 2$
$3x + 2y = -5$
A
$-\frac{9}{4}$
B
$\frac{5}{3}$
C
$\frac{1}{2}$
D
$-\frac{2}{3}$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણો છે:
$x - ky - 2 = 0$ ...... $(1)$
$3x + 2y + 5 = 0$ ...... $(2)$
આ સમીકરણોને વ્યાપક સ્વરૂપ $a_1x + b_1y + c_1 = 0$ અને $a_2x + b_2y + c_2 = 0$ સાથે સરખાવતા:
$a_1 = 1, b_1 = -k, c_1 = -2$
$a_2 = 3, b_2 = 2, c_2 = 5$
અનન્ય ઉકેલ માટેની શરત $\frac{a_1}{a_2} \neq \frac{b_1}{b_2}$ છે.
કિંમતો મૂકતા:
$\frac{1}{3} \neq \frac{-k}{2}$
બંને બાજુ $6$ વડે ગુણતા:
$2 \neq -3k$
$k \neq -\frac{2}{3}$
આમ,$k = -\frac{2}{3}$ સિવાયની તમામ વાસ્તવિક કિંમતો માટે આ સમીકરણ યુગ્મનો ઉકેલ અનન્ય મળે છે.
205
DifficultMCQ
જો નીચે આપેલ સમીકરણોની જોડીને કોઈ ઉકેલ ન હોય,તો $k$ ની કિંમત શોધો:
$3x - 4y + 7 = 0$
$kx + 3y - 5 = 0$
A
$-\frac{9}{4}$
B
$\frac{5}{1}$
C
$\frac{4}{2}$
D
$\frac{9}{4}$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણો છે:
$3x - 4y + 7 = 0$ ... $(1)$
$kx + 3y - 5 = 0$ ... $(2)$
આ સમીકરણોને વ્યાપક સ્વરૂપ $a_1x + b_1y + c_1 = 0$ અને $a_2x + b_2y + c_2 = 0$ સાથે સરખાવતા,આપણને મળે છે:
$a_1 = 3, b_1 = -4, c_1 = 7$
$a_2 = k, b_2 = 3, c_2 = -5$
સુરેખ સમીકરણોની જોડીને કોઈ ઉકેલ ન હોય તે માટેની શરત છે:
$\frac{a_1}{a_2} = \frac{b_1}{b_2} \neq \frac{c_1}{c_2}$
કિંમતો મૂકતા:
$\frac{3}{k} = \frac{-4}{3} \neq \frac{7}{-5}$
અહીં $\frac{-4}{3} \neq \frac{7}{-5}$ હોવાથી,આપણે ફક્ત નીચેના પદને ઉકેલવાની જરૂર છે:
$\frac{3}{k} = \frac{-4}{3}$
ચોકડી ગુણાકાર કરતા:
$-4k = 9$
$k = -\frac{9}{4}$
આમ,$k$ ની કિંમત $-\frac{9}{4}$ છે.
206
MediumMCQ
જો નીચેની સમીકરણોની જોડીને અનંત ઉકેલો હોય,તો $k$ ની કિંમત શોધો:
$5x + 2y = k$
$10x + 4y = 3$
A
$-\frac{2}{3}$
B
$\frac{3}{2}$
C
$\frac{7}{5}$
D
$-\frac{12}{4}$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણો નીચે મુજબ છે:
$5x + 2y - k = 0$ .......... $(1)$
$10x + 4y - 3 = 0$ .......... $(2)$
આ સમીકરણોને વ્યાપક સ્વરૂપ $a_1x + b_1y + c_1 = 0$ અને $a_2x + b_2y + c_2 = 0$ સાથે સરખાવતા:
$a_1 = 5, b_1 = 2, c_1 = -k$
$a_2 = 10, b_2 = 4, c_2 = -3$
સુરેખ સમીકરણોની જોડીને અનંત ઉકેલો હોય તે માટેની શરત:
$\frac{a_1}{a_2} = \frac{b_1}{b_2} = \frac{c_1}{c_2}$
કિંમતો મૂકતા:
$\frac{5}{10} = \frac{2}{4} = \frac{-k}{-3}$
$\frac{1}{2} = \frac{1}{2} = \frac{k}{3}$
$\frac{1}{2} = \frac{k}{3}$ લેતા,આપણને મળે:
$k = \frac{3}{2}$
આમ,$k = \frac{3}{2}$ માટે,સમીકરણોની જોડીને અનંત ઉકેલો છે.
207
Medium
નીચેની માહિતી પરથી બે ચલવાળા સુરેખ સમીકરણોની જોડી મેળવો: ત્રણ વર્ષ પહેલાં,અભિષેકની ઉંમર શ્વેતાની ઉંમર કરતાં ચાર ગણી હતી. પાંચ વર્ષ પછી,અભિષેકની ઉંમર શ્વેતાની ઉંમર કરતાં બે ગણી હશે.

Solution

(N/A) ધારો કે અભિષેકની હાલની ઉંમર $x$ વર્ષ છે અને શ્વેતાની હાલની ઉંમર $y$ વર્ષ છે.
કિસ્સો $1$: ત્રણ વર્ષ પહેલાં,અભિષેકની ઉંમર $(x-3)$ હતી અને શ્વેતાની ઉંમર $(y-3)$ હતી.
પ્રશ્ન મુજબ: $(x-3) = 4(y-3)$
$x-3 = 4y-12$
$x-4y = -9$ --- (સમીકરણ $1$)
કિસ્સો $2$: પાંચ વર્ષ પછી,અભિષેકની ઉંમર $(x+5)$ હશે અને શ્વેતાની ઉંમર $(y+5)$ હશે.
પ્રશ્ન મુજબ: $(x+5) = 2(y+5)$
$x+5 = 2y+10$
$x-2y = 5$ --- (સમીકરણ $2$)
આમ,જરૂરી સુરેખ સમીકરણોની જોડી $x-4y = -9$ અને $x-2y = 5$ છે.
208
MediumMCQ
સમીકરણો $2x + 3y = 8$ અને $x + 2y = 5$ ના આલેખ એક જ આલેખપત્ર પર દોરો. આલેખ પરથી તેમનો ઉકેલ શોધો.
A
$(9, 0)$
B
$(7, 5)$
C
$(3, 6)$
D
$(1, 2)$

Solution

(D) ઉકેલ શોધવા માટે,આપણે દરેક રેખા માટે બિંદુઓ નક્કી કરીએ છીએ:
$2x + 3y = 8$ માટે:
જો $x = 1$ હોય,તો $2(1) + 3y = 8 \implies 3y = 6 \implies y = 2$. બિંદુ: $(1, 2)$.
જો $x = 4$ હોય,તો $2(4) + 3y = 8 \implies 3y = 0 \implies y = 0$. બિંદુ: $(4, 0)$.
$x + 2y = 5$ માટે:
જો $x = 1$ હોય,તો $1 + 2y = 5 \implies 2y = 4 \implies y = 2$. બિંદુ: $(1, 2)$.
જો $x = 3$ હોય,તો $3 + 2y = 5 \implies 2y = 2 \implies y = 1$. બિંદુ: $(3, 1)$.
બંને રેખાઓ બિંદુ $(1, 2)$ માંથી પસાર થતી હોવાથી,સમીકરણોની જોડનો ઉકેલ $(1, 2)$ છે.
209
MediumMCQ
નીચે આપેલા સમીકરણોની જોડીનો લોપની રીત દ્વારા ઉકેલ મેળવો:
$\frac{11}{y} - \frac{7}{x} = 1, \, \frac{9}{y} - \frac{4}{x} = 6$; $x \neq 0, \, y \neq 0$
A
$(\frac{1}{3}, \frac{1}{2})$
B
$(\frac{1}{2}, -\frac{1}{2})$
C
$(-\frac{2}{5}, \frac{3}{5})$
D
$(2, \frac{1}{2})$

Solution

(A) ધારો કે $u = \frac{1}{x}$ અને $v = \frac{1}{y}$ છે.
સમીકરણો આ મુજબ બનશે:
$11v - 7u = 1$ --- $(1)$
$9v - 4u = 6$ --- $(2)$
$u$ નો લોપ કરવા માટે,સમીકરણ $(1)$ ને $4$ વડે અને સમીકરણ $(2)$ ને $7$ વડે ગુણતા:
$44v - 28u = 4$ --- $(3)$
$63v - 28u = 42$ --- $(4)$
સમીકરણ $(4)$ માંથી $(3)$ બાદ કરતા:
$(63v - 44v) = (42 - 4)$
$19v = 38 \implies v = 2$
અહીં $v = \frac{1}{y} = 2$ હોવાથી,$y = \frac{1}{2}$ મળે.
$v = 2$ ની કિંમત સમીકરણ $(1)$ માં મૂકતા:
$11(2) - 7u = 1$
$22 - 7u = 1$
$7u = 21 \implies u = 3$
અહીં $u = \frac{1}{x} = 3$ હોવાથી,$x = \frac{1}{3}$ મળે.
આમ,ઉકેલ $(x, y) = (\frac{1}{3}, \frac{1}{2})$ છે.
210
Medium
ચોકડી ગુણાકારની રીતનો ઉપયોગ કરીને નીચેના સમીકરણ યુગ્મનો ઉકેલ મેળવો: $ax + by = 1$ અને $bx + ay = \frac{2ab}{a^2 + b^2}$.

Solution

(N/A) આપેલ સમીકરણો:
$ax + by - 1 = 0$ --- $(1)$
$bx + ay - \frac{2ab}{a^2 + b^2} = 0$ --- $(2)$
ચોકડી ગુણાકારની રીતનો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{x}{b(-\frac{2ab}{a^2+b^2}) - a(-1)} = \frac{-y}{a(-\frac{2ab}{a^2+b^2}) - b(-1)} = \frac{1}{a^2 - b^2}$
$\frac{x}{\frac{-2ab^2 + a(a^2+b^2)}{a^2+b^2}} = \frac{-y}{\frac{-2a^2b + b(a^2+b^2)}{a^2+b^2}} = \frac{1}{a^2 - b^2}$
$\frac{x}{\frac{a^3 - ab^2}{a^2+b^2}} = \frac{-y}{\frac{b^3 - a^2b}{a^2+b^2}} = \frac{1}{a^2 - b^2}$
$\frac{x}{\frac{a(a^2-b^2)}{a^2+b^2}} = \frac{y}{\frac{b(a^2-b^2)}{a^2+b^2}} = \frac{1}{a^2 - b^2}$
$x = \frac{a(a^2-b^2)}{(a^2+b^2)(a^2-b^2)} = \frac{a}{a^2+b^2}$
$y = \frac{b(a^2-b^2)}{(a^2+b^2)(a^2-b^2)} = \frac{b}{a^2+b^2}$
આમ,ઉકેલ $(x, y) = (\frac{a}{a^2+b^2}, \frac{b}{a^2+b^2})$ છે.
211
DifficultMCQ
નીચે આપેલા સુરેખ સમીકરણોની જોડી ઉકેલો: $\frac{25}{x+y} - \frac{7}{x-y} = -2$ અને $\frac{15}{x+y} - \frac{7}{x-y} = -4$.
A
$(-2, 1)$
B
$(3, -4)$
C
$(3, 2)$
D
$(7, -2)$

Solution

(C) ધારો કે $u = \frac{1}{x+y}$ અને $v = \frac{1}{x-y}$.
સમીકરણો નીચે મુજબ બનશે:
$25u - 7v = -2$ --- $(1)$
$15u - 7v = -4$ --- $(2)$
સમીકરણ $(1)$ માંથી સમીકરણ $(2)$ બાદ કરતા:
$(25u - 7v) - (15u - 7v) = -2 - (-4)$
$10u = 2 \implies u = \frac{2}{10} = \frac{1}{5}$.
$u = \frac{1}{5}$ ની કિંમત સમીકરણ $(1)$ માં મૂકતા:
$25(\frac{1}{5}) - 7v = -2$
$5 - 7v = -2$
$-7v = -7 \implies v = 1$.
હવે,$\frac{1}{x+y} = \frac{1}{5} \implies x+y = 5$ --- $(3)$
અને $\frac{1}{x-y} = 1 \implies x-y = 1$ --- $(4)$
સમીકરણ $(3)$ અને $(4)$ નો સરવાળો કરતા:
$2x = 6 \implies x = 3$.
$x = 3$ ની કિંમત સમીકરણ $(3)$ માં મૂકતા:
$3 + y = 5 \implies y = 2$.
આમ,ઉકેલ $(x, y) = (3, 2)$ છે.
212
MediumMCQ
જો હું આપેલી બે સંખ્યાઓમાંથી દરેક માં $1$ ઉમેરું,તો તેમનો ગુણોત્તર $1:2$ થાય છે. જો હું દરેક સંખ્યામાંથી $5$ બાદ કરું,તો ગુણોત્તર $5:11$ થાય છે. તે સંખ્યાઓ શોધો.
A
$23, 62$
B
$78, 90$
C
$30, 45$
D
$35, 71$

Solution

(D) ધારો કે બે સંખ્યાઓ $x$ અને $y$ છે.
પ્રથમ શરત મુજબ: $\frac{x+1}{y+1} = \frac{1}{2} \implies 2x + 2 = y + 1 \implies y = 2x + 1$ (સમીકરણ $1$).
બીજી શરત મુજબ: $\frac{x-5}{y-5} = \frac{5}{11} \implies 11x - 55 = 5y - 25 \implies 11x - 5y = 30$ (સમીકરણ $2$).
સમીકરણ $2$ માં $y = 2x + 1$ મૂકતા: $11x - 5(2x + 1) = 30$.
$11x - 10x - 5 = 30 \implies x = 35$.
હવે,$y$ શોધો: $y = 2(35) + 1 = 70 + 1 = 71$.
આમ,તે સંખ્યાઓ $35$ અને $71$ છે.
213
MediumMCQ
બે અંકની એક સંખ્યા,અંકોના સરવાળાને $8$ વડે ગુણીને $1$ ઉમેરવાથી અથવા અંકોના તફાવતને $13$ વડે ગુણીને $2$ ઉમેરવાથી મળે છે. તે સંખ્યા શોધો.
A
$41$
B
$30$
C
$55$
D
$70$

Solution

(A) ધારો કે બે અંકની સંખ્યા $10x + y$ છે,જ્યાં $x$ દશકનો અંક છે અને $y$ એકમનો અંક છે.
પ્રથમ શરત મુજબ: $10x + y = 8(x + y) + 1$.
$10x + y = 8x + 8y + 1 \implies 2x - 7y = 1$ --- (સમીકરણ $1$).
બીજી શરત મુજબ: $10x + y = 13(x - y) + 2$.
$10x + y = 13x - 13y + 2 \implies -3x + 14y = 2$ --- (સમીકરણ $2$).
સમીકરણ $1$ ને $2$ વડે ગુણતા: $4x - 14y = 2$ --- (સમીકરણ $3$).
સમીકરણ $2$ અને સમીકરણ $3$ નો સરવાળો કરતા: $(-3x + 14y) + (4x - 14y) = 2 + 2$.
$x = 4$.
$x = 4$ ની કિંમત સમીકરણ $1$ માં મૂકતા: $2(4) - 7y = 1 \implies 8 - 7y = 1 \implies 7y = 7 \implies y = 1$.
તેથી,સંખ્યા $10(4) + 1 = 41$ છે.
214
DifficultMCQ
એક અપૂર્ણાંકનો અંશ તેના છેદ કરતાં $4$ ઓછો છે. જો અંશમાં $2$ ઘટાડવામાં આવે અને છેદમાં $1$ વધારવામાં આવે,તો છેદ એ અંશ કરતાં આઠ ગણો થાય છે. તો તે અપૂર્ણાંક શોધો.
A
$4/2$
B
$3/7$
C
$1/5$
D
$13/5$

Solution

(B) ધારો કે અંશ $x$ છે અને છેદ $y$ છે. અપૂર્ણાંક $\frac{x}{y}$ છે.
પ્રથમ શરત મુજબ,અંશ એ છેદ કરતાં $4$ ઓછો છે: $x = y - 4$,જેનો અર્થ છે $y = x + 4$.
બીજી શરત મુજબ,જો અંશમાં $2$ ઘટાડવામાં આવે અને છેદમાં $1$ વધારવામાં આવે,તો છેદ એ અંશ કરતાં આઠ ગણો થાય છે: $(y + 1) = 8(x - 2)$.
બીજા સમીકરણમાં $y = x + 4$ મૂકતા: $(x + 4 + 1) = 8(x - 2)$.
$x + 5 = 8x - 16$.
$5 + 16 = 8x - x$.
$21 = 7x$,તેથી $x = 3$.
હવે,$y$ શોધો: $y = x + 4 = 3 + 4 = 7$.
તેથી,અપૂર્ણાંક $\frac{3}{7}$ છે.
215
DifficultMCQ
એક વર્ગના વિદ્યાર્થીઓને હારમાં ઊભા રાખવામાં આવે છે. જો એક હારમાં $1$ વિદ્યાર્થી વધારે હોય,તો $2$ હાર ઓછી થાય છે. જો એક હારમાં $1$ વિદ્યાર્થી ઓછો હોય,તો $3$ હાર વધારે થાય છે. વર્ગમાં વિદ્યાર્થીઓની કુલ સંખ્યા શોધો.
A
$12$
B
$30$
C
$36$
D
$60$

Solution

(D) ધારો કે હારની સંખ્યા $x$ છે અને દરેક હારમાં વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યા $y$ છે. વિદ્યાર્થીઓની કુલ સંખ્યા $xy$ છે.
પ્રથમ શરત મુજબ: $(x - 2)(y + 1) = xy$
$xy + x - 2y - 2 = xy$
$x - 2y = 2$ --- $(1)$
બીજી શરત મુજબ: $(x + 3)(y - 1) = xy$
$xy - x + 3y - 3 = xy$
$-x + 3y = 3$ --- $(2)$
સમીકરણ $(1)$ અને $(2)$ નો સરવાળો કરતા:
$(x - 2y) + (-x + 3y) = 2 + 3$
$y = 5$
સમીકરણ $(1)$ માં $y = 5$ મૂકતા:
$x - 2(5) = 2$
$x - 10 = 2$
$x = 12$
વિદ્યાર્થીઓની કુલ સંખ્યા $= xy = 12 \times 5 = 60$.
216
DifficultMCQ
જો એક લંબચોરસમાં,લંબાઈમાં $2$ એકમનો વધારો અને પહોળાઈમાં $2$ એકમનો ઘટાડો કરવામાં આવે,તો ક્ષેત્રફળમાં $28$ ચોરસ એકમનો ઘટાડો થાય છે. જો કે,જો લંબાઈમાં $1$ એકમનો ઘટાડો અને પહોળાઈમાં $2$ એકમનો વધારો કરવામાં આવે,તો ક્ષેત્રફળમાં $33$ ચોરસ એકમનો વધારો થાય છે. લંબચોરસનું ક્ષેત્રફળ શોધો.
A
$236$
B
$220$
C
$275$
D
$253$

Solution

(D) ધારો કે લંબચોરસની લંબાઈ $x$ અને પહોળાઈ $y$ છે. ક્ષેત્રફળ $A = xy$ છે.
પ્રથમ શરત મુજબ: $(x + 2)(y - 2) = xy - 28$.
આનું વિસ્તરણ કરતા: $xy - 2x + 2y - 4 = xy - 28$.
સાદું રૂપ આપતા: $-2x + 2y = -24$,જે આપે છે $x - y = 12$ (સમીકરણ $1$).
બીજી શરત મુજબ: $(x - 1)(y + 2) = xy + 33$.
આનું વિસ્તરણ કરતા: $xy + 2x - y - 2 = xy + 33$.
સાદું રૂપ આપતા: $2x - y = 35$ (સમીકરણ $2$).
સમીકરણ $2$ માંથી સમીકરણ $1$ બાદ કરતા: $(2x - y) - (x - y) = 35 - 12$,તેથી $x = 23$.
$x = 23$ ની કિંમત સમીકરણ $1$ માં મૂકતા: $23 - y = 12$,તેથી $y = 11$.
લંબચોરસનું ક્ષેત્રફળ $A = x \times y = 23 \times 11 = 253$ ચોરસ એકમ છે.
217
MediumMCQ
નીચે આપેલ સુરેખ સમીકરણોની જોડી માટે $2x - 3y = 1$ અને $kx + 5y = 7$ માટે $k$ ની કિંમત શોધો,જેથી આ સમીકરણોને અનન્ય ઉકેલ મળે.
A
$k = -10/3$
B
$k \neq -10/3$
C
$k = 10/3$
D
$k \neq 10/3$

Solution

(B) બે સુરેખ સમીકરણો $a_1x + b_1y = c_1$ અને $a_2x + b_2y = c_2$ ની જોડીને અનન્ય ઉકેલ હોય તે માટેની શરત $\frac{a_1}{a_2} \neq \frac{b_1}{b_2}$ છે.
આપેલ સમીકરણો $2x - 3y = 1$ અને $kx + 5y = 7$ છે.
અહીં,$a_1 = 2, b_1 = -3$ અને $a_2 = k, b_2 = 5$ છે.
આ કિંમતોને શરતમાં મૂકતા: $\frac{2}{k} \neq \frac{-3}{5}$.
ચોકડી ગુણાકાર કરતા: $2 \times 5 \neq -3 \times k$,જેનું સાદું રૂપ $10 \neq -3k$ થાય છે.
તેથી,$k \neq -\frac{10}{3}$.
આમ,$k = -\frac{10}{3}$ સિવાયની તમામ વાસ્તવિક કિંમતો માટે સમીકરણોની જોડીને અનન્ય ઉકેલ મળે છે.
218
DifficultMCQ
નીચે આપેલ સુરેખ સમીકરણોની જોડી માટે $k$ ની કિંમત શોધો જેથી આ સમીકરણોને કોઈ ઉકેલ ન હોય:
$2x - ky + 3 = 0$
$3x + 2y - 1 = 0$
A
$-\frac{9}{3}$
B
$-\frac{4}{3}$
C
$\frac{1}{3}$
D
$\frac{1}{6}$

Solution

(B) સુરેખ સમીકરણોની જોડી $a_1x + b_1y + c_1 = 0$ અને $a_2x + b_2y + c_2 = 0$ ને કોઈ ઉકેલ ન હોય તે માટેની શરત $\frac{a_1}{a_2} = \frac{b_1}{b_2} \neq \frac{c_1}{c_2}$ છે.
આપેલ સમીકરણો $2x - ky + 3 = 0$ અને $3x + 2y - 1 = 0$ છે.
અહીં,$a_1 = 2, b_1 = -k, c_1 = 3$ અને $a_2 = 3, b_2 = 2, c_2 = -1$ છે.
શરત $\frac{a_1}{a_2} = \frac{b_1}{b_2}$ લાગુ પાડતા:
$\frac{2}{3} = \frac{-k}{2}$
બંને બાજુ $2$ વડે ગુણતા,આપણને $4 = -3k$ મળે છે.
તેથી,$k = -\frac{4}{3}$.
હવે શરત $\frac{b_1}{b_2} \neq \frac{c_1}{c_2}$ ચકાસતા:
$\frac{-(-4/3)}{2} = \frac{4/3}{2} = \frac{2}{3}$.
અહીં $\frac{c_1}{c_2} = \frac{3}{-1} = -3$ છે,અને $\frac{2}{3} \neq -3$ હોવાથી,$k = -\frac{4}{3}$ માટે શરત સંતોષાય છે.
219
MediumMCQ
નીચે આપેલ સુરેખ સમીકરણોની જોડીને અનંત ઉકેલો હોય,તો $k$ ની કિંમત શોધો:
$kx + 3y = k - 3$
$12x + ky = k$
A
$6$
B
$0$
C
$1$
D
$5$

Solution

(A) સુરેખ સમીકરણોની જોડી $a_1x + b_1y = c_1$ અને $a_2x + b_2y = c_2$ માટે અનંત ઉકેલો હોવાની શરત $\frac{a_1}{a_2} = \frac{b_1}{b_2} = \frac{c_1}{c_2}$ છે.
આપેલ સમીકરણો $kx + 3y = (k - 3)$ અને $12x + ky = k$ છે.
અહીં,$a_1 = k, b_1 = 3, c_1 = k - 3$ અને $a_2 = 12, b_2 = k, c_2 = k$ છે.
શરત લાગુ પાડતા: $\frac{k}{12} = \frac{3}{k} = \frac{k - 3}{k}$.
પ્રથમ બે ભાગ લેતા: $\frac{k}{12} = \frac{3}{k} \implies k^2 = 36 \implies k = \pm 6$.
છેલ્લા બે ભાગ લેતા: $\frac{3}{k} = \frac{k - 3}{k} \implies 3k = k(k - 3) \implies 3k = k^2 - 3k \implies k^2 - 6k = 0 \implies k(k - 6) = 0$.
આનાથી $k = 0$ અથવા $k = 6$ મળે છે.
બંને શરતોનું પાલન થાય તે માટે સામાન્ય કિંમત $k = 6$ છે.
220
MediumMCQ
સમીકરણોની જોડી $2x + 3y = 4$ અને $6x + 9y = 17$ નો ઉકેલ ગણ ............ છે.
A
$(-1, 2)$
B
$\{(x, y) \mid 2x + 3y = 4, x, y \in R \}$
C
અનંત ગણ
D
$\phi$

Solution

(D) આપેલ સુરેખ સમીકરણોની જોડી:
$2x + 3y = 4$ --- $(1)$
$6x + 9y = 17$ --- $(2)$
આ સમીકરણોને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $a_1x + b_1y = c_1$ અને $a_2x + b_2y = c_2$ સાથે સરખાવતા:
$a_1 = 2, b_1 = 3, c_1 = 4$
$a_2 = 6, b_2 = 9, c_2 = 17$
હવે,ગુણોત્તરની ગણતરી કરીએ:
$\frac{a_1}{a_2} = \frac{2}{6} = \frac{1}{3}$
$\frac{b_1}{b_2} = \frac{3}{9} = \frac{1}{3}$
$\frac{c_1}{c_2} = \frac{4}{17}$
અહીં $\frac{a_1}{a_2} = \frac{b_1}{b_2} \neq \frac{c_1}{c_2}$ હોવાથી,આ સમીકરણો દ્વારા દર્શાવતી રેખાઓ સમાંતર છે.
તેથી,તેમનો કોઈ સામાન્ય બિંદુ નથી,જેનો અર્થ છે કે આ સમીકરણોનો કોઈ ઉકેલ નથી.
આમ,ઉકેલ ગણ ખાલી ગણ છે,જેને $\phi$ વડે દર્શાવવામાં આવે છે.
221
EasyMCQ
સમીકરણોની જોડી $x + 2y = 5$ અને $2x + y = 4$ નો ઉકેલ ......... છે.
A
$(1, 2)$
B
$(1, 1)$
C
$(1, -1)$
D
$(2, 2)$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણો:
$(1)$ $x + 2y = 5$
$(2)$ $2x + y = 4$
સમીકરણ $(1)$ પરથી,આપણને $x = 5 - 2y$ મળે છે.
$x$ ની આ કિંમતને સમીકરણ $(2)$ માં મૂકતા:
$2(5 - 2y) + y = 4$
$10 - 4y + y = 4$
$10 - 3y = 4$
$-3y = 4 - 10$
$-3y = -6$
$y = 2$
હવે,$y = 2$ ને $x = 5 - 2y$ માં મૂકતા:
$x = 5 - 2(2)$
$x = 5 - 4$
$x = 1$
તેથી,ઉકેલ $(x, y) = (1, 2)$ છે.
222
MediumMCQ
જો $\frac{3}{x}-\frac{2}{y}=5$ અને $\frac{4}{x}-\frac{5}{y}=2$ હોય,તો $\frac{1}{x}-\frac{1}{y}$ ની કિંમત ............ થાય. $(x, y \neq 0)$
A
$-1$
B
$1$
C
$5$
D
$2$

Solution

(B) ધારો કે $u = \frac{1}{x}$ અને $v = \frac{1}{y}$ છે.
આપેલ સમીકરણો નીચે મુજબ બને છે:
$3u - 2v = 5$ --- $(1)$
$4u - 5v = 2$ --- $(2)$
$u$ અને $v$ શોધવા માટે,સમીકરણ $(1)$ ને $5$ વડે અને સમીકરણ $(2)$ ને $2$ વડે ગુણતા:
$15u - 10v = 25$ --- $(3)$
$8u - 10v = 4$ --- $(4)$
સમીકરણ $(3)$ માંથી $(4)$ બાદ કરતા:
$(15u - 8u) = 25 - 4$
$7u = 21 \implies u = 3$
$u = 3$ ની કિંમત સમીકરણ $(1)$ માં મૂકતા:
$3(3) - 2v = 5$
$9 - 2v = 5$
$-2v = -4 \implies v = 2$
આમ,$\frac{1}{x} = 3$ અને $\frac{1}{y} = 2$ મળે છે.
તેથી,$\frac{1}{x} - \frac{1}{y} = 3 - 2 = 1$.
223
EasyMCQ
સમીકરણો $3x - 2y = 1$ અને $5x + y = 6$ માંથી $y$ નો લોપ કરવા માટે,બીજા સમીકરણને કેટલા વડે ગુણવું જોઈએ?
A
$1$
B
$3$
C
$2$
D
$4$

Solution

(C) આપેલા સમીકરણો:
$1) 3x - 2y = 1$
$2) 5x + y = 6$
$y$ નો લોપ કરવા માટે,બંને સમીકરણોમાં $y$ ના સહગુણકોનું મૂલ્ય સમાન અને ચિહ્ન વિરુદ્ધ હોવા જોઈએ.
પ્રથમ સમીકરણમાં $y$ નો સહગુણક $-2$ છે.
બીજા સમીકરણમાં $y$ નો સહગુણક $1$ છે.
બીજા સમીકરણમાં $y$ ના સહગુણકને $2$ બનાવવા માટે (જેથી $-2y + 2y = 0$ થાય),આપણે બીજા સમીકરણને $2$ વડે ગુણવું પડશે.
224
EasyMCQ
$x+y-3=0$ અને $3x+3y-9=0$ નો ઉકેલ ગણ ............ છે.
A
$\{(1,0)\}$
B
$\{(0,1)\}$
C
ખાલી ગણ
D
અનંત ગણ

Solution

(D) આપેલા સમીકરણો:
$x+y-3=0$ --- $(1)$
$3x+3y-9=0$ --- $(2)$
સમીકરણ $(2)$ ને $3$ વડે ભાગતા,આપણને મળે છે:
$x+y-3=0$
બંને સમીકરણો સમાન હોવાથી,તેઓ એક જ રેખા દર્શાવે છે.
તેથી,રેખા $x+y=3$ પરના દરેક બિંદુ આ સમીકરણ સંહતિનો ઉકેલ છે.
આમ,આ સંહતિને અનંત ઉકેલો છે,અને ઉકેલ ગણ એ અનંત ગણ છે.
225
EasyMCQ
$x+y-1=0$ અને $3x+3y-2=0$ નો ઉકેલ ગણ ........... છે.
A
$\phi$
B
$x=0, y=1$
C
$x=1, y=0$
D
$x=1, y=1$

Solution

(A) આપેલા સમીકરણો:
$x+y-1=0 \implies x+y=1$ (સમીકરણ $1$)
$3x+3y-2=0 \implies 3(x+y)=2 \implies x+y=\frac{2}{3}$ (સમીકરણ $2$)
સુરેખ સમીકરણ યુગ્મ $a_1x + b_1y + c_1 = 0$ અને $a_2x + b_2y + c_2 = 0$ ના સહગુણકોની સરખામણી કરતા:
$\frac{a_1}{a_2} = \frac{1}{3}$,$\frac{b_1}{b_2} = \frac{1}{3}$,અને $\frac{c_1}{c_2} = \frac{-1}{-2} = \frac{1}{2}$.
અહીં $\frac{a_1}{a_2} = \frac{b_1}{b_2} \neq \frac{c_1}{c_2}$ હોવાથી,આ રેખાઓ સમાંતર છે અને એકબીજાને છેદતી નથી.
તેથી,આ સમીકરણ યુગ્મનો કોઈ ઉકેલ નથી.
આમ,ઉકેલ ગણ $\phi$ (ખાલી ગણ) છે.
226
EasyMCQ
.......... એ બે ચલવાળું સુરેખ સમીકરણ નથી.
A
$x = 3y - 1$
B
$x^2 - 5 = 0$
C
$y = 2x + 3$
D
$x - y = 0$

Solution

(B) બે ચલવાળું સુરેખ સમીકરણ એ $ax + by + c = 0$ સ્વરૂપનું સમીકરણ છે,જ્યાં $a$,$b$ અને $c$ વાસ્તવિક સંખ્યાઓ છે અને $a$ તથા $b$ બંને એકસાથે શૂન્ય નથી.
આ સમીકરણમાં,$x$ અને $y$ ચલની ઘાત $1$ હોવી જોઈએ.
ચાલો વિકલ્પોનું વિશ્લેષણ કરીએ:
$A) x = 3y - 1$ ને $x - 3y + 1 = 0$ તરીકે લખી શકાય છે,જે બે ચલવાળું સુરેખ સમીકરણ છે.
$B) x^2 - 5 = 0$ એ એક ચલવાળું દ્વિઘાત સમીકરણ છે કારણ કે $x$ ની ઘાત $2$ છે અને $y$ ચલ ગેરહાજર છે.
$C) y = 2x + 3$ ને $2x - y + 3 = 0$ તરીકે લખી શકાય છે,જે બે ચલવાળું સુરેખ સમીકરણ છે.
$D) x - y = 0$ એ બે ચલવાળું સુરેખ સમીકરણ છે.
તેથી,$x^2 - 5 = 0$ એ બે ચલવાળું સુરેખ સમીકરણ નથી.
227
EasyMCQ
જો $2x + y = 5$ અને $y - 1 = 0$ હોય,તો $x$ ની કિંમત ............ છે.
A
$4$
B
$5$
C
$2$
D
$0$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણો:
$2x + y = 5$ --- $(1)$
$y - 1 = 0$ --- $(2)$
સમીકરણ $(2)$ પરથી,આપણને $y = 1$ મળે છે.
$y = 1$ ની કિંમત સમીકરણ $(1)$ માં મૂકતા:
$2x + 1 = 5$
$2x = 5 - 1$
$2x = 4$
$x = 4 / 2$
$x = 2$
તેથી,$x$ ની કિંમત $2$ છે.
228
EasyMCQ
જો $2x + 3y = 7$ અને $3x + 2y = 3$ હોય,તો $x + y$ ની કિંમત .......... છે.
A
$10$
B
$4$
C
$6$
D
$2$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણો:
$2x + 3y = 7$ --- $(1)$
$3x + 2y = 3$ --- $(2)$
સમીકરણ $(1)$ અને $(2)$ નો સરવાળો કરતા:
$(2x + 3x) + (3y + 2y) = 7 + 3$
$5x + 5y = 10$
આખા સમીકરણને $5$ વડે ભાગતા:
$x + y = 2$
આમ,$x + y$ ની કિંમત $2$ છે.
229
EasyMCQ
જો $\frac{x}{2} = \frac{6}{y} = 2$ હોય,તો $x - y$ ની કિંમત .......... છે.
A
$1$
B
$0$
C
$-1$
D
$4$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણો: $\frac{x}{2} = 2$ અને $\frac{6}{y} = 2$.
પ્રથમ સમીકરણ પરથી: $x = 2 \times 2 = 4$.
બીજા સમીકરણ પરથી: $6 = 2y$,જેનો અર્થ છે કે $y = \frac{6}{2} = 3$.
હવે,$x - y$ ની કિંમત શોધો: $x - y = 4 - 3 = 1$.
તેથી,સાચી કિંમત $1$ છે.
230
EasyMCQ
બે અંકની સંખ્યાના અંકોનો સરવાળો $9$ છે અને તેમનો તફાવત $1$ છે. તો તે સંખ્યા ............ છે.
A
$27$
B
$54$
C
$87$
D
$63$

Solution

(B) ધારો કે દશકનો અંક $x$ છે અને એકમનો અંક $y$ છે.
સંખ્યા $10x + y$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ:
$x + y = 9$ (સમીકરણ $1$)
$x - y = 1$ (સમીકરણ $2$)
સમીકરણ $1$ અને સમીકરણ $2$ નો સરવાળો કરતા:
$(x + y) + (x - y) = 9 + 1$
$2x = 10$
$x = 5$
સમીકરણ $1$ માં $x = 5$ મુકતા:
$5 + y = 9$
$y = 4$
તેથી,તે સંખ્યા $10(5) + 4 = 54$ છે.
231
EasyMCQ
$x=6$ અને $y=4$ સમીકરણોની જોડનો ઉકેલ ગણ ......... છે.
A
$\{(4,6)\}$
B
$\{(3,2)\}$
C
$\{(6,4)\}$
D
$\{(10,2)\}$

Solution

(C) $x$ અને $y$ બે ચલવાળા સુરેખ સમીકરણોની જોડ $x = 6$ અને $y = 4$ આપેલ છે.
આ સમીકરણો અનુક્રમે $y$-અક્ષ અને $x$-અક્ષને સમાંતર રેખાઓ દર્શાવે છે.
આ બે રેખાઓનું છેદબિંદુ અનન્ય ઉકેલ $(x, y)$ આપે છે.
આપેલ કિંમતો મૂકતા,આપણને બિંદુ $(6, 4)$ મળે છે.
તેથી,ઉકેલ ગણ $\{(6, 4)\}$ છે.
232
MediumMCQ
સમીકરણોની જોડી માટે,જો $a_{1} b_{2}-a_{2} b_{1}=0, b_{1} c_{2}-b_{2} c_{1}=0$ અને $c_{1} a_{2}-c_{2} a_{1}=0$ હોય,તો સમીકરણોની જોડીનો ઉકેલ ગણ ........... છે.
A
અનન્ય
B
$\phi$
C
$\{(1,1)\}$
D
અનંત ગણ

Solution

(D) આપેલ સમીકરણો $a_{1}x + b_{1}y + c_{1} = 0$ અને $a_{2}x + b_{2}y + c_{2} = 0$ છે.
આપેલ શરતો:
$a_{1}b_{2} - a_{2}b_{1} = 0 \implies \frac{a_{1}}{a_{2}} = \frac{b_{1}}{b_{2}}$
$b_{1}c_{2} - b_{2}c_{1} = 0 \implies \frac{b_{1}}{b_{2}} = \frac{c_{1}}{c_{2}}$
$c_{1}a_{2} - c_{2}a_{1} = 0 \implies \frac{c_{1}}{c_{2}} = \frac{a_{1}}{a_{2}}$
આ ત્રણેયને જોડતા,આપણને $\frac{a_{1}}{a_{2}} = \frac{b_{1}}{b_{2}} = \frac{c_{1}}{c_{2}} = k$ મળે છે (જ્યાં $k$ અચળાંક છે).
આનો અર્થ એ છે કે બંને સમીકરણો પરસ્પર અવલંબિત છે (સંપાતી રેખાઓ).
સંપાતી રેખાઓ માટે,અનંત ઉકેલો મળે છે.
તેથી,ઉકેલ ગણ એ અનંત ગણ છે.
233
MediumMCQ
ચાર વર્ષ પહેલાં,ચાર વ્યક્તિઓની ઉંમરનો સરવાળો $40$ વર્ષ હતો. બે વર્ષ પછી,તે જ ચાર વ્યક્તિઓની ઉંમરનો સરવાળો ............ વર્ષ થશે.
A
$64$
B
$48$
C
$42$
D
$10$

Solution

(A) ધારો કે ચાર વ્યક્તિઓની હાલની ઉંમર $a, b, c,$ અને $d$ છે.
ચાર વર્ષ પહેલાં,તેમની ઉંમરનો સરવાળો $(a-4) + (b-4) + (c-4) + (d-4) = 40$ હતો.
આનું સાદું રૂપ આપતા $a + b + c + d - 16 = 40$ મળે,જેનો અર્થ છે કે $a + b + c + d = 56$.
આ તેમની હાલની ઉંમરનો સરવાળો છે.
બે વર્ષ પછી,તેમની ઉંમરનો સરવાળો $(a+2) + (b+2) + (c+2) + (d+2)$ થશે.
આ $(a + b + c + d) + 8$ ની બરાબર છે.
હાલના સરવાળાની કિંમત મૂકતા,આપણને $56 + 8 = 64$ વર્ષ મળે છે.
234
EasyMCQ
$x + y - 1 = 0$ અને $2x + 2y - 5 = 0$ નો ઉકેલ ........... છે.
A
$x = 1, y = 0$
B
શક્ય નથી
C
$x = 1, y = 1$
D
$x = 0, y = 1$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણો:
$1) \, x + y - 1 = 0 \implies x + y = 1$
$2) \, 2x + 2y - 5 = 0 \implies 2(x + y) = 5 \implies x + y = 2.5$
બંને સમીકરણોની સરખામણી કરતા,આપણે જોઈ શકીએ છીએ કે $x + y$ ની કિંમત એકસાથે $1$ અને $2.5$ હોઈ શકે નહીં.
વૈકલ્પિક રીતે,સહગુણકોનો ગુણોત્તર તપાસતા:
$\frac{a_1}{a_2} = \frac{1}{2}$,$\frac{b_1}{b_2} = \frac{1}{2}$,અને $\frac{c_1}{c_2} = \frac{-1}{-5} = \frac{1}{5}$.
અહીં $\frac{a_1}{a_2} = \frac{b_1}{b_2} \neq \frac{c_1}{c_2}$ હોવાથી,રેખાઓ સમાંતર છે અને એકબીજાને છેદતી નથી.
તેથી,આ સમીકરણ યુગ્મનો કોઈ ઉકેલ નથી.
235
EasyMCQ
$x+y-1=0$ અને $2x+2y-2=0$ નો ઉકેલ ............ છે.
A
$\{(1,0)\}$
B
$\{(0,1)\}$
C
અનંત ગણ
D
ખાલી ગણ

Solution

(C) આપેલા સમીકરણો:
$x + y - 1 = 0$ --- $(1)$
$2x + 2y - 2 = 0$ --- $(2)$
સમીકરણ $(2)$ ને $2$ વડે ભાગતા:
$x + y - 1 = 0$
બંને સમીકરણો સમાન હોવાથી,તે એક જ રેખા દર્શાવે છે.
સુરેખ સમીકરણ યુગ્મ $a_1x + b_1y + c_1 = 0$ અને $a_2x + b_2y + c_2 = 0$ માટે,જો $\frac{a_1}{a_2} = \frac{b_1}{b_2} = \frac{c_1}{c_2}$ હોય,તો સમીકરણ યુગ્મને અનંત ઉકેલો મળે છે.
અહીં,$\frac{1}{2} = \frac{1}{2} = \frac{-1}{-2} = \frac{1}{2}$ છે.
તેથી,આ સમીકરણ યુગ્મને અનંત ઉકેલો છે,જે અનંત ગણ દર્શાવે છે.
236
EasyMCQ
બે અંકની એક સંખ્યા માટે,જો તેના અંકોનો સરવાળો તેના અંકોના ગુણાકાર જેટલો હોય,તો તે સંખ્યા ............. છે.
A
$11$
B
$23$
C
$10$
D
$22$

Solution

(D) ધારો કે બે અંકની સંખ્યા $10x + y$ છે,જ્યાં $x$ એ દશકનો અંક છે અને $y$ એ એકમનો અંક છે.
પ્રશ્ન મુજબ,અંકોનો સરવાળો એ અંકોના ગુણાકાર જેટલો છે:
$x + y = xy$
સમીકરણને ફરીથી ગોઠવતા:
$xy - x - y = 0$
અવયવ પાડવા માટે બંને બાજુ $1$ ઉમેરતા:
$xy - x - y + 1 = 1$
$(x - 1)(y - 1) = 1$
અહીં $x$ અને $y$ અંકો હોવાથી ($x$ માટે $1$ થી $9$ અને $y$ માટે $0$ થી $9$),$(x - 1)(y - 1) = 1$ માટે માત્ર એક જ પૂર્ણાંક ઉકેલ શક્ય છે:
$x - 1 = 1 \implies x = 2$
$y - 1 = 1 \implies y = 2$
તેથી,તે સંખ્યા $10(2) + 2 = 22$ છે.
237
EasyMCQ
$x + 2y - 3 = 0$ અને $5x + ky + 7 = 0$ નો ઉકેલ ગણ ખાલી ગણ છે. $k$ ની કિંમત ....... છે.
A
$10$
B
$3$
C
$6$
D
$7$

Solution

(A) બે સુરેખ સમીકરણો $a_1x + b_1y + c_1 = 0$ અને $a_2x + b_2y + c_2 = 0$ ની સંહતિનો ઉકેલ ખાલી ગણ (કોઈ ઉકેલ ન મળે) હોય,તો તે રેખાઓ સમાંતર હોવી જોઈએ.
આ શરત $\frac{a_1}{a_2} = \frac{b_1}{b_2} \neq \frac{c_1}{c_2}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ સમીકરણો $x + 2y - 3 = 0$ અને $5x + ky + 7 = 0$ છે.
અહીં,$a_1 = 1, b_1 = 2, c_1 = -3$ અને $a_2 = 5, b_2 = k, c_2 = 7$ છે.
સમાંતર રેખાઓ માટેની શરત લાગુ પાડતા: $\frac{1}{5} = \frac{2}{k}$.
ચોકડી ગુણાકાર કરતા $k = 5 \times 2 = 10$ મળે છે.
અસમાનતાની શરત તપાસતા: $\frac{c_1}{c_2} = \frac{-3}{7}$. કારણ કે $\frac{1}{5} \neq \frac{-3}{7}$,તેથી આ શરત સંતોષાય છે.
આમ,$k$ ની કિંમત $10$ છે.
238
MediumMCQ
$2x + 3y = 5$ અને $4x + ky = 10$ નો ઉકેલ ગણ અનંત છે. $k$ ની કિંમત ........... છે.
A
$3$
B
$6$
C
$4$
D
$2$

Solution

(B) બે સુરેખ સમીકરણો $a_1x + b_1y = c_1$ અને $a_2x + b_2y = c_2$ માટે અનંત ઉકેલો હોય તે માટેની શરત: $\frac{a_1}{a_2} = \frac{b_1}{b_2} = \frac{c_1}{c_2}$ છે.
આપેલ સમીકરણો $2x + 3y = 5$ અને $4x + ky = 10$ છે.
અહીં,$a_1 = 2, b_1 = 3, c_1 = 5$ અને $a_2 = 4, b_2 = k, c_2 = 10$ છે.
આ કિંમતોને શરતમાં મૂકતા: $\frac{2}{4} = \frac{3}{k} = \frac{5}{10}$.
ગુણોત્તરનું સાદું રૂપ આપતા: $\frac{1}{2} = \frac{3}{k} = \frac{1}{2}$.
$\frac{1}{2} = \frac{3}{k}$ પરથી,આપણને $k = 3 \times 2 = 6$ મળે છે.
239
MediumMCQ
જો બે સંખ્યાઓનો સરવાળો $20$ હોય અને તેમનો તફાવત $8$ હોય,તો મોટી સંખ્યા ........... છે.
A
$6$
B
$20$
C
$14$
D
$18$

Solution

(C) ધારો કે બે સંખ્યાઓ $x$ અને $y$ છે,જ્યાં $x > y$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ:
$x + y = 20$ (સમીકરણ $1$)
$x - y = 8$ (સમીકરણ $2$)
સમીકરણ $1$ અને સમીકરણ $2$ નો સરવાળો કરતા:
$(x + y) + (x - y) = 20 + 8$
$2x = 28$
$x = 14$
સમીકરણ $1$ માં $x = 14$ મુકતા:
$14 + y = 20$
$y = 20 - 14 = 6$
આમ,બે સંખ્યાઓ $14$ અને $6$ છે. તેથી મોટી સંખ્યા $14$ છે.
240
MediumMCQ
નીચે આપેલા સુરેખ સમીકરણોના યુગ્મ ઉકેલો: $8y - 3x = 5xy$,$6y - 5x = -2xy$.
A
$(1, 2), \left(\frac{12}{6}, \frac{14}{17}\right)$
B
$(0, 2), \left(\frac{20}{15}, \frac{9}{3}\right)$
C
$(7, 0), \left(\frac{22}{31}, \frac{7}{20}\right)$
D
$(0, 0), \left(\frac{22}{31}, \frac{11}{23}\right)$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણો:
$8y - 3x = 5xy$ ---$(1)$
$6y - 5x = -2xy$ ---$(2)$
કિસ્સો $1$: જો $x = 0$ હોય,તો $(1)$ પરથી $8y = 0 \implies y = 0$. $(2)$ માં ચકાસતા,$6(0) - 5(0) = -2(0)(0) \implies 0 = 0$. આમ,$(0, 0)$ એ ઉકેલ છે.
કિસ્સો $2$: જો $x \neq 0$ અને $y \neq 0$ હોય,તો બંને સમીકરણોને $xy$ વડે ભાગતા:
$(1)$ $\implies \frac{8}{x} - \frac{3}{y} = 5$
$(2)$ $\implies \frac{6}{x} - \frac{5}{y} = -2$
ધારો કે $u = \frac{1}{x}$ અને $v = \frac{1}{y}$.
$8u - 3v = 5$ ---$(3)$
$6u - 5v = -2$ ---$(4)$
$(3)$ ને $5$ વડે અને $(4)$ ને $3$ વડે ગુણતા:
$40u - 15v = 25$
$18u - 15v = -6$
બાદબાકી કરતા: $22u = 31 \implies u = \frac{31}{22} \implies x = \frac{22}{31}$.
$u$ ની કિંમત $(3)$ માં મુકતા: $8(\frac{31}{22}) - 3v = 5 \implies \frac{124}{11} - 3v = 5 \implies 3v = \frac{124}{11} - 5 = \frac{69}{11} \implies v = \frac{23}{11} \implies y = \frac{11}{23}$.
આમ,ઉકેલો $(0, 0)$ અને $\left(\frac{22}{31}, \frac{11}{23}\right)$ છે.
241
MediumMCQ
નીચેના સુરેખ સમીકરણોની જોડી ઉકેલો: $\frac{8}{a} - \frac{9}{b} = 1$ અને $\frac{10}{a} + \frac{6}{b} = 7$.
A
$(2, 3)$
B
$(3, 2)$
C
$(7, 1)$
D
$(6, 0)$

Solution

(A) ધારો કે $x = \frac{1}{a}$ અને $y = \frac{1}{b}$. સમીકરણો નીચે મુજબ બનશે:
$8x - 9y = 1$ ---$(1)$
$10x + 6y = 7$ ---$(2)$
$y$ નો લોપ કરવા માટે સમીકરણ $(1)$ ને $2$ વડે અને સમીકરણ $(2)$ ને $3$ વડે ગુણતા:
$16x - 18y = 2$ ---$(3)$
$30x + 18y = 21$ ---$(4)$
સમીકરણ $(3)$ અને $(4)$ નો સરવાળો કરતા:
$46x = 23 \implies x = \frac{23}{46} = \frac{1}{2}$.
$x = \frac{1}{a}$ હોવાથી,$a = 2$ મળે.
$x = \frac{1}{2}$ ની કિંમત સમીકરણ $(1)$ માં મૂકતા:
$8(\frac{1}{2}) - 9y = 1 \implies 4 - 9y = 1 \implies 9y = 3 \implies y = \frac{1}{3}$.
$y = \frac{1}{b}$ હોવાથી,$b = 3$ મળે.
આમ,$(a, b) = (2, 3)$.
242
EasyMCQ
બે ચલ ધરાવતા સુરેખ સમીકરણનું વ્યાપક સ્વરૂપ .......... છે. (જ્યાં,$a^{2}+b^{2} \neq 0$)
A
$ax^{2}+bx+c=0$
B
$ax^{2}+by+c=0$
C
$ax+by+c=0$
D
$ax+b=0$

Solution

(C) બે ચલ $x$ અને $y$ ધરાવતું સુરેખ સમીકરણ એવું સમીકરણ છે જેને $ax + by + c = 0$ સ્વરૂપમાં લખી શકાય છે,જ્યાં $a$,$b$ અને $c$ વાસ્તવિક સંખ્યાઓ છે અને $a$ તથા $b$ બંને એકસાથે શૂન્ય નથી.
આ શરતને ગાણિતિક રીતે $a^{2} + b^{2} \neq 0$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે,જે સુનિશ્ચિત કરે છે કે ચલના સહગુણકોમાંથી ઓછામાં ઓછો એક સહગુણક શૂન્યતર છે.
તેથી,સાચું વ્યાપક સ્વરૂપ $ax + by + c = 0$ છે.
243
EasyMCQ
બે ચલ ધરાવતા સુરેખ સમીકરણ $ax + by + c = 0$ માટે,$\ldots \ldots \ldots \ldots$ સત્ય નથી.
A
$a \neq 0, b \neq 0$
B
$a \neq 0, b = 0$
C
$a = 0, b \neq 0$
D
$a = 0, b = 0$

Solution

(D) બે ચલ ધરાવતા સુરેખ સમીકરણને $ax + by + c = 0$ સ્વરૂપમાં વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે,જ્યાં $a$,$b$ અને $c$ વાસ્તવિક સંખ્યાઓ છે અને $a$ તથા $b$ બંને એકસાથે શૂન્ય હોઈ શકે નહીં.
જો $a = 0$ અને $b = 0$ હોય,તો સમીકરણ $0x + 0y + c = 0$ બને છે,જેનું સાદું રૂપ $c = 0$ થાય છે. આ બે ચલ ધરાવતું સુરેખ સમીકરણ નથી કારણ કે તેમાં ચલ $x$ અને $y$ દૂર થઈ જાય છે.
તેથી,બે ચલ ધરાવતા સુરેખ સમીકરણ માટે $a = 0$ અને $b = 0$ હોવું તે સત્ય નથી.
244
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયું બે ચલ ધરાવતું સુરેખ સમીકરણ છે?
A
$x^{2}+x-3=0$
B
$x^{2}+y=0$
C
$x-3=y^{2}$
D
$x+3=y$

Solution

(D) બે ચલ ધરાવતું સુરેખ સમીકરણ એ $ax + by + c = 0$ સ્વરૂપનું સમીકરણ છે,જ્યાં $a$,$b$ અને $c$ વાસ્તવિક સંખ્યાઓ છે અને $a$ તથા $b$ બંને એકસાથે શૂન્ય નથી.
આ સ્વરૂપમાં,ચલ $x$ અને $y$ નો ઘાતાંક $1$ હોવો જોઈએ.
વિકલ્પો તપાસતા:
$A$: $x^{2}+x-3=0$ એ એક ચલ ધરાવતું દ્વિઘાત સમીકરણ છે.
$B$: $x^{2}+y=0$ એ સુરેખ નથી કારણ કે ચલ $x$ નો ઘાતાંક $2$ છે.
$C$: $x-3=y^{2}$ એ સુરેખ નથી કારણ કે ચલ $y$ નો ઘાતાંક $2$ છે.
$D$: $x+3=y$ ને $x - y + 3 = 0$ તરીકે ફરીથી લખી શકાય છે,જે $ax + by + c = 0$ ના પ્રમાણિત સ્વરૂપમાં છે,જ્યાં $a=1, b=-1, c=3$.
તેથી,$x+3=y$ એ બે ચલ ધરાવતું સુરેખ સમીકરણ છે.
245
EasyMCQ
............ એ બે ચલવાળું સુરેખ સમીકરણ નથી.
A
$6x - 5 = y$
B
$x - 6y = 0$
C
$6x + y = 7$
D
$x^{2} - 6x + 7 = 0$

Solution

(D) બે ચલવાળું સુરેખ સમીકરણ એ $ax + by + c = 0$ સ્વરૂપનું સમીકરણ છે,જ્યાં $a, b,$ અને $c$ વાસ્તવિક સંખ્યાઓ છે અને $a$ તથા $b$ બંને એકસાથે શૂન્ય નથી. ચલની ઘાત $1$ હોવી જોઈએ.
સમીકરણ $x^{2} - 6x + 7 = 0$ માં,ચલ $x$ ની મહત્તમ ઘાત $2$ છે. તેથી,તે દ્વિઘાત સમીકરણ છે,સુરેખ સમીકરણ નથી.
અન્ય વિકલ્પો,$6x - 5 = y$,$x - 6y = 0$,અને $6x + y = 7$ એ બધા બે ચલવાળા સુરેખ સમીકરણો છે કારણ કે તેમાં ચલની ઘાત $1$ છે.
246
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયું બે ચલ ધરાવતું સુરેખ સમીકરણ છે?
A
$\frac{x}{2} + \frac{3}{x} = y$
B
$3y - x = \frac{1}{y}$
C
$x^{2} - 2 = y^{2}$
D
$x = y$

Solution

(D) બે ચલ ધરાવતું સુરેખ સમીકરણ એ $ax + by + c = 0$ સ્વરૂપનું સમીકરણ છે,જ્યાં $a, b$ અને $c$ વાસ્તવિક સંખ્યાઓ છે અને $a$ તથા $b$ બંને એકસાથે શૂન્ય નથી.
$1$. વિકલ્પ $A$ માં,$\frac{3}{x}$ પદ તેને સુરેખ સમીકરણ રહેવા દેતું નથી.
$2$. વિકલ્પ $B$ માં,$\frac{1}{y}$ પદ તેને સુરેખ સમીકરણ રહેવા દેતું નથી.
$3$. વિકલ્પ $C$ માં,ચલની ઘાત $2$ છે,તેથી તે દ્વિઘાત સમીકરણ છે.
$4$. વિકલ્પ $D$ માં,$x = y$ ને $1x - 1y + 0 = 0$ તરીકે લખી શકાય છે,જે બે ચલ ધરાવતા સુરેખ સમીકરણના પ્રમાણિત સ્વરૂપને અનુરૂપ છે અને તેની ઘાત $1$ છે.
247
EasyMCQ
સમીકરણોની જોડી $a_{1}x + b_{1}y + c_{1} = 0$ અને $a_{2}x + b_{2}y + c_{2} = 0$ માં,જો ............ હોય તો તેનો અનન્ય ઉકેલ મળે.
A
$a_{1}b_{2} \neq a_{2}b_{1}$
B
$a_{1}b_{2} = b_{1}a_{2}$
C
$b_{1}c_{2} = c_{1}b_{2}$
D
$c_{1}a_{2} = a_{1}c_{2}$

Solution

(A) સુરેખ સમીકરણોની જોડી $a_{1}x + b_{1}y + c_{1} = 0$ અને $a_{2}x + b_{2}y + c_{2} = 0$ માટે,અનન્ય ઉકેલ મેળવવાની શરત એ છે કે રેખાઓ એકબીજાને એક બિંદુમાં છેદવી જોઈએ.
આ શરત ત્યારે પૂરી થાય છે જ્યારે $x$ અને $y$ ના સહગુણકોનો ગુણોત્તર સમાન ન હોય,એટલે કે $\frac{a_{1}}{a_{2}} \neq \frac{b_{1}}{b_{2}}$.
આ અસમતાનો ચોકડી ગુણાકાર કરતા આપણને $a_{1}b_{2} \neq a_{2}b_{1}$ મળે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
248
EasyMCQ
સુરેખ સમીકરણોની જોડી $a_{1}x + b_{1}y + c_{1} = 0$ અને $a_{2}x + b_{2}y + c_{2} = 0$ માટે,જો $\ldots \ldots \ldots \ldots$ હોય,તો ઉકેલ અનંત મળે છે.
A
$\frac{a_{1}}{a_{2}} \neq \frac{b_{1}}{b_{2}} \neq \frac{c_{1}}{c_{2}}$
B
$\frac{a_{1}}{a_{2}} \neq \frac{b_{1}}{b_{2}} = \frac{c_{1}}{c_{2}}$
C
$\frac{a_{1}}{a_{2}} = \frac{b_{1}}{b_{2}} = \frac{c_{1}}{c_{2}}$
D
$\frac{a_{1}}{a_{2}} = \frac{b_{1}}{b_{2}} \neq \frac{c_{1}}{c_{2}}$

Solution

(C) સુરેખ સમીકરણોની જોડી $a_{1}x + b_{1}y + c_{1} = 0$ અને $a_{2}x + b_{2}y + c_{2} = 0$ માટે:
$1$. જો $\frac{a_{1}}{a_{2}} \neq \frac{b_{1}}{b_{2}}$ હોય,તો રેખાઓ એક બિંદુમાં છેદે છે,જેનો અનન્ય ઉકેલ મળે છે.
$2$. જો $\frac{a_{1}}{a_{2}} = \frac{b_{1}}{b_{2}} \neq \frac{c_{1}}{c_{2}}$ હોય,તો રેખાઓ સમાંતર હોય છે,જેનો કોઈ ઉકેલ મળતો નથી.
$3$. જો $\frac{a_{1}}{a_{2}} = \frac{b_{1}}{b_{2}} = \frac{c_{1}}{c_{2}}$ હોય,તો રેખાઓ સંપાતી હોય છે,એટલે કે તે દરેક બિંદુ પર એકબીજા પર સંપાત થાય છે,તેથી અનંત ઉકેલો મળે છે.
તેથી,અનંત ઉકેલો માટેની શરત $\frac{a_{1}}{a_{2}} = \frac{b_{1}}{b_{2}} = \frac{c_{1}}{c_{2}}$ છે.
249
EasyMCQ
સમીકરણોની જોડી $a_{1}x + b_{1}y + c_{1} = 0$ અને $a_{2}x + b_{2}y + c_{2} = 0$ માં જો $\ldots \ldots \ldots \ldots$ હોય,તો તેનો કોઈ ઉકેલ મળતો નથી (ઉકેલ ગણ ખાલી ગણ છે).
A
$\frac{a_{1}}{a_{2}} = \frac{b_{1}}{b_{2}} \neq \frac{c_{1}}{c_{2}}$
B
$\frac{a_{1}}{a_{2}} \neq \frac{b_{1}}{b_{2}}$
C
$\frac{b_{1}}{b_{2}} = \frac{c_{1}}{c_{2}}$
D
$\frac{c_{1}}{c_{2}} = \frac{a_{1}}{a_{2}}$

Solution

(A) સુરેખ સમીકરણોની જોડી $a_{1}x + b_{1}y + c_{1} = 0$ અને $a_{2}x + b_{2}y + c_{2} = 0$ માટે,જ્યારે રેખાઓ સમાંતર હોય ત્યારે કોઈ ઉકેલ મળતો નથી.
આ સ્થિતિ ત્યારે સર્જાય છે જ્યારે $x$ અને $y$ ના સહગુણકોનો ગુણોત્તર સમાન હોય,પરંતુ તે અચળ પદોના ગુણોત્તર જેટલો ન હોય.
તેથી,આ માટેની ગાણિતિક શરત $\frac{a_{1}}{a_{2}} = \frac{b_{1}}{b_{2}} \neq \frac{c_{1}}{c_{2}}$ છે.
250
EasyMCQ
સમીકરણોની જોડી $x=1$ અને $y=2$ નો ઉકેલ ગણ .......... છે.
A
$\{(1, 2)\}$
B
$(1, 2)$
C
$\{(2, 1)\}$
D
$\{(1, 1)\}$

Solution

(A) આપેલા સમીકરણો $x = 1$ અને $y = 2$ છે.
આ સમીકરણો કાર્તેઝિયન સમતલમાં બે રેખાઓ દર્શાવે છે.
રેખા $x = 1$ એ $x$-અક્ષ પરના બિંદુ $(1, 0)$ માંથી પસાર થતી શિરોલંબ રેખા છે.
રેખા $y = 2$ એ $y$-અક્ષ પરના બિંદુ $(0, 2)$ માંથી પસાર થતી સમક્ષિતિજ રેખા છે.
આ બે રેખાઓનું છેદબિંદુ એ બિંદુ છે જ્યાં $x$-યામ $1$ અને $y$-યામ $2$ છે.
તેથી,ઉકેલ ગણ એ ક્રમયુક્ત જોડ $(1, 2)$ ધરાવતો ગણ છે,જેને $\{(1, 2)\}$ તરીકે લખવામાં આવે છે.

Pair of Linear Equations in Two Variables — Mix Examples - Pair of Linear Equations in Two Variables · Frequently Asked Questions

1Are these Pair of Linear Equations in Two Variables questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Pair of Linear Equations in Two Variables Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.