Gujarati

Textbook - Pair of Linear Equations in Two Variables Questions in Gujarati

Class 10 Mathematics · Pair of Linear Equations in Two Variables · Textbook - Pair of Linear Equations in Two Variables

98+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 98 questions in Gujarati

1
Medium
ચાલો આપણે એક ઉદાહરણ લઈએ: અખિલા ₹ $20$ લઈને મેળામાં જાય છે અને તે ચકડોળમાં બેસવા અને હૂપલા (Hoopla) રમત રમવા માંગે છે. આ પરિસ્થિતિને બીજગણિતીય અને આલેખની રીતે (ભૌમિતિક રીતે) દર્શાવો.

Solution

(N/A) બનેલા સમીકરણોની જોડી નીચે મુજબ છે:
$y = \frac{1}{2}x$
એટલે કે,$x - 2y = 0$ ......$(1)$
$3x + 4y = 20$ ......$(2)$
ચાલો આ સમીકરણોને આલેખની રીતે દર્શાવીએ. આ માટે,આપણને દરેક સમીકરણ માટે ઓછામાં ઓછા બે ઉકેલોની જરૂર છે. આપણે આ ઉકેલો નીચેના કોષ્ટકોમાં આપીએ છીએ:
$x$$0$$2$
$y = \frac{x}{2}$$0$$1$

$x$$0$$\frac{20}{3}$$4$
$y = \frac{20 - 3x}{4}$$5$$0$$2$

ધોરણ $IX$ માંથી યાદ કરો કે દરેક સુરેખ સમીકરણ માટે અનંત ઉકેલો હોય છે. તેથી,તમે દરેક કોઈ પણ બે કિંમતો પસંદ કરી શકો છો,જે આપણે પસંદ કરી છે તેના કરતા અલગ હોઈ શકે છે. જ્યારે એક ચલ શૂન્ય હોય,ત્યારે સમીકરણ એક ચલવાળા સુરેખ સમીકરણમાં ફેરવાય છે,જેને સરળતાથી ઉકેલી શકાય છે. ઉદાહરણ તરીકે,સમીકરણ $(2)$ માં $x = 0$ મૂકતા,આપણને $4y = 20$ મળે છે,એટલે કે $y = 5$. તેવી જ રીતે,સમીકરણ $(2)$ માં $y = 0$ મૂકતા,આપણને $3x = 20$ મળે છે,એટલે કે $x = \frac{20}{3}$. પરંતુ $\frac{20}{3}$ પૂર્ણાંક ન હોવાથી,તેને આલેખપત્ર પર ચોક્કસ રીતે દર્શાવવું સરળ રહેશે નહીં. તેથી,આપણે $y = 2$ પસંદ કરીએ છીએ,જે $x = 4$ આપે છે,જે એક પૂર્ણાંક કિંમત છે.
કોષ્ટકોમાં આપેલા ઉકેલોને અનુરૂપ બિંદુઓ $A(0, 0), B(2, 1)$ અને $P(0, 5), Q(4, 2)$ ને આલેખ પર દર્શાવો. હવે રેખાઓ $AB$ અને $PQ$ દોરો,જે સમીકરણો $x - 2y = 0$ અને $3x + 4y = 20$ નું નિરૂપણ કરે છે.
Solution diagram
2
Medium
રોમિલા સ્ટેશનરીની દુકાને ગઈ અને ₹ $9$ માં $2$ પેન્સિલ અને $3$ રબર ખરીદ્યા. તેની મિત્ર સોનાલીએ રોમિલા પાસે પેન્સિલ અને રબરની નવી વેરાયટી જોઈ અને તેણે પણ તે જ પ્રકારની $4$ પેન્સિલ અને $6$ રબર ₹ $18$ માં ખરીદ્યા. આ પરિસ્થિતિને બીજગણિતીય અને આલેખની રીતે દર્શાવો.

Solution

(N/A) ધારો કે $1$ પેન્સિલની કિંમત ₹ $x$ છે અને $1$ રબરની કિંમત ₹ $y$ છે. બીજગણિતીય નિરૂપણ નીચેના સમીકરણો દ્વારા આપવામાં આવે છે:
$2x + 3y = 9$ $.......(1)$
$4x + 6y = 18$ $.......(2)$
આને આલેખની રીતે દર્શાવવા માટે,આપણે દરેક રેખા માટે બિંદુઓ શોધીએ છીએ:
સમીકરણ $(1)$ માટે,$y = \frac{9 - 2x}{3}$:
$x$$0$$4.5$
$y$$3$$0$

સમીકરણ $(2)$ માટે,$y = \frac{18 - 4x}{6}$:
$x$$0$$3$
$y$$3$$1$

જ્યારે આપણે આ બિંદુઓને આલેખપત્ર પર દર્શાવીએ છીએ,ત્યારે આપણે જોઈએ છીએ કે બંને રેખાઓ એકબીજા પર સંપાતી છે. આ એટલા માટે છે કારણ કે બંને સમીકરણો સમાન છે,એટલે કે સમીકરણ $(2)$ એ સમીકરણ $(1)$ ના $2$ ગણા છે.
Solution diagram
3
Medium
બે પાટાઓ સમીકરણો $x+2y-4=0$ અને $2x+4y-12=0$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવ્યા છે. આ પરિસ્થિતિને ભૌમિતિક રીતે દર્શાવો.

Solution

(N/A) સમીકરણોને ભૌમિતિક રીતે દર્શાવવા માટે,આપણે દરેક સમીકરણ માટે બે ઉકેલો શોધીએ છીએ.
સમીકરણ $x+2y-4=0$ માટે:
$x$$0$$4$
$y = \frac{4-x}{2}$$2$$0$

આપણે બિંદુઓ $R(0, 2)$ અને $S(4, 0)$ ને આલેખપત્ર પર દર્શાવીને $x+2y-4=0$ દર્શાવતી રેખા મેળવીએ છીએ.
સમીકરણ $2x+4y-12=0$ માટે:
$x$$0$$6$
$y = \frac{12-2x}{4}$$3$$0$

આપણે બિંદુઓ $P(0, 3)$ અને $Q(6, 0)$ ને આલેખપત્ર પર દર્શાવીને $2x+4y-12=0$ દર્શાવતી રેખા મેળવીએ છીએ.
આલેખનું અવલોકન કરતા,આપણે જોઈ શકીએ છીએ કે બંને રેખાઓ ક્યાંય પણ એકબીજાને છેદતી નથી,જેનો અર્થ છે કે તેઓ એકબીજાને સમાંતર છે.
Solution diagram
4
Difficult
આફતાબ તેની પુત્રીને કહે છે,"સાત વર્ષ પહેલાં,મારી ઉંમર તારી તે સમયની ઉંમર કરતાં સાત ગણી હતી. હવે પછીના ત્રણ વર્ષ પછી,મારી ઉંમર તારી ઉંમર કરતાં ત્રણ ગણી હશે." આ પરિસ્થિતિને બેઝિક અને આલેખની રીતે દર્શાવો.

Solution

(N/A) ધારો કે આફતાબની હાલની ઉંમર $x$ છે અને તેની પુત્રીની હાલની ઉંમર $y$ છે.
સાત વર્ષ પહેલાં:
આફતાબની ઉંમર $= x - 7$
તેની પુત્રીની ઉંમર $= y - 7$
પ્રશ્ન મુજબ,$(x - 7) = 7(y - 7) \implies x - 7 = 7y - 49 \implies x - 7y = -42$ $...(1)$
હવે પછીના ત્રણ વર્ષ પછી:
આફતાબની ઉંમર $= x + 3$
તેની પુત્રીની ઉંમર $= y + 3$
પ્રશ્ન મુજબ,$(x + 3) = 3(y + 3) \implies x + 3 = 3y + 9 \implies x - 3y = 6$ $...(2)$
બીજગણિતીય નિરૂપણ:
$x - 7y = -42$
$x - 3y = 6$
$x - 7y = -42$ માટે,$x = 7y - 42$:
$x$$-7$$0$$7$
$y$$5$$6$$7$

$x - 3y = 6$ માટે,$x = 3y + 6$:
$x$$6$$3$$0$
$y$$0$$-1$$-2$
Solution diagram
5
Difficult
એક ક્રિકેટ ટીમના કોચ ₹ $3900$ માં $3$ બેટ અને $6$ દડા ખરીદે છે. પછીથી,તે બીજા $1$ બેટ અને તે જ પ્રકારના $3$ વધુ દડા ₹ $1300$ માં ખરીદે છે. આ પરિસ્થિતિને બીજગણિતીય અને ભૌમિતિક રીતે દર્શાવો.

Solution

(N/A) ધારો કે એક બેટની કિંમત ₹ $x$ છે અને એક દડાની કિંમત ₹ $y$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,બીજગણિતીય નિરૂપણ નીચે મુજબ છે:
$3x + 6y = 3900$
$x + 3y = 1300$
પ્રથમ સમીકરણ $3x + 6y = 3900$ માટે,તેને $x + 2y = 1300$ તરીકે સરળ બનાવી શકાય,તેથી $x = 1300 - 2y$.
| $x$ | $300$ | $100$ | $-100$ |
| $y$ | $500$ | $600$ | $700$ |
બીજા સમીકરણ $x + 3y = 1300$ માટે,$x = 1300 - 3y$.
| $x$ | $400$ | $700$ | $1000$ |
| $y$ | $300$ | $200$ | $100$ |
ભૌમિતિક નિરૂપણ આપેલા આલેખમાં દર્શાવેલ છે.
Solution diagram
6
Medium
એક દિવસે $2\, kg$ સફરજન અને $1\, kg$ દ્રાક્ષની કિંમત ₹ $160$ હતી. એક મહિના પછી,$4\, kg$ સફરજન અને $2\, kg$ દ્રાક્ષની કિંમત ₹ $300$ છે. આ પરિસ્થિતિને બીજગણિતીય અને ભૌમિતિક રીતે દર્શાવો.

Solution

(N/A) ધારો કે $1\, kg$ સફરજનની કિંમત ₹ $x$ છે અને $1\, kg$ દ્રાક્ષની કિંમત ₹ $y$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,બીજગણિતીય નિરૂપણ નીચે મુજબ છે:
$2x + y = 160$
$4x + 2y = 300$
સમીકરણ $2x + y = 160$ માટે,$y = 160 - 2x$. ઉકેલનું કોષ્ટક:
$x$$50$$60$$70$
$y$$60$$40$$20$

સમીકરણ $4x + 2y = 300$ માટે,$y = \frac{300 - 4x}{2} = 150 - 2x$. ઉકેલનું કોષ્ટક:
$x$$70$$80$$75$
$y$$10$$-10$$0$

ભૌમિતિક નિરૂપણમાં બે સમાંતર રેખાઓ મળે છે,જે દર્શાવે છે કે આ સમીકરણ યુગ્મનો કોઈ ઉકેલ નથી.
Solution diagram
7
Difficult
આલેખની મદદથી ચકાસો કે સમીકરણોની જોડ
$x+3y=6$ $...(1)$
અને $2x-3y=12$ $...(2)$
સુસંગત છે કે નહીં? જો હોય,તો તેમને આલેખની મદદથી ઉકેલો.

Solution

(N/A) ચાલો સમીકરણો $(1)$ અને $(2)$ ના આલેખ દોરીએ. આ માટે,આપણે દરેક સમીકરણ માટે બે ઉકેલો શોધીએ છીએ,જે નીચેના કોષ્ટકોમાં આપેલા છે:
સમીકરણ $(1)$ માટે: $x+3y=6$
$x$$0$$6$
$y = \frac{6-x}{3}$$2$$0$

સમીકરણ $(2)$ માટે: $2x-3y=12$
$x$$0$$3$
$y = \frac{2x-12}{3}$$-4$$-2$

આલેખપત્ર પર રેખા $(1)$ માટે બિંદુઓ $A(0, 2), B(6, 0)$ અને રેખા $(2)$ માટે $P(0, -4), Q(3, -2)$ ને અંકિત કરો. બિંદુઓને જોડીને રેખાઓ $AB$ અને $PQ$ બનાવો.
આપણે જોઈએ છીએ કે રેખાઓ $AB$ અને $PQ$ બંનેમાં એક બિંદુ $B(6, 0)$ સામાન્ય છે. કારણ કે રેખાઓ એક બિંદુમાં છેદે છે,તેથી સુરેખ સમીકરણોની આ જોડ સુસંગત છે. ઉકેલ $x=6$ અને $y=0$ છે.
Solution diagram
8
Medium
આલેખની રીતે શોધો કે નીચેના સમીકરણોની જોડને ઉકેલ નથી,અનન્ય ઉકેલ છે કે અનંત ઉકેલો છે.
$5x - 8y + 1 = 0$ $...(1)$
$3x - \frac{24}{5}y + \frac{3}{5} = 6$ $...(2)$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણો છે:
$5x - 8y + 1 = 0$ $...(1)$
$3x - \frac{24}{5}y + \frac{3}{5} = 6$ $...(2)$
સમીકરણ $(2)$ ને $\frac{5}{3}$ વડે ગુણતા:
$\frac{5}{3} \times (3x - \frac{24}{5}y + \frac{3}{5}) = \frac{5}{3} \times 6$
$5x - 8y + 1 = 10$
આમ,$5x - 8y - 9 = 0$ મળે છે.
સમીકરણ $(1)$ એટલે કે $5x - 8y + 1 = 0$ અને સમીકરણ $(2)$ એટલે કે $5x - 8y - 9 = 0$ ની સરખામણી કરતા,$x$ અને $y$ ના સહગુણકો સમાન છે પરંતુ અચળ પદ અલગ છે.
તેથી,આ રેખાઓ સમાંતર છે અને તેમને કોઈ ઉકેલ નથી.
9
DifficultMCQ
ચંપા પેન્ટ અને સ્કર્ટ ખરીદવા માટે 'સેલ'માં ગઈ હતી. જ્યારે તેના મિત્રોએ તેને પૂછ્યું કે તેણે દરેક વસ્તુ કેટલી ખરીદી છે,ત્યારે તેણે જવાબ આપ્યો,"સ્કર્ટની સંખ્યા ખરીદેલા પેન્ટની સંખ્યાના બમણા કરતાં બે ઓછી છે. વળી,સ્કર્ટની સંખ્યા ખરીદેલા પેન્ટની સંખ્યાના ચાર ગણા કરતાં ચાર ઓછી છે". તેના મિત્રોને શોધવામાં મદદ કરો કે ચંપાએ કેટલા પેન્ટ અને સ્કર્ટ ખરીદ્યા.
A
$1$ પેન્ટ,$0$ સ્કર્ટ
B
$2$ પેન્ટ,$2$ સ્કર્ટ
C
$0$ પેન્ટ,$1$ સ્કર્ટ
D
$1$ પેન્ટ,$2$ સ્કર્ટ

Solution

(A) ધારો કે પેન્ટની સંખ્યા $x$ છે અને સ્કર્ટની સંખ્યા $y$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,બનતા સમીકરણો નીચે મુજબ છે:
$y = 2x - 2$ $...(1)$
$y = 4x - 4$ $...(2)$
આ સુરેખ સમીકરણોની જોડીને આલેખની રીતે ઉકેલવા માટે,આપણે દરેક સમીકરણ માટે બે ઉકેલો શોધીએ:
સમીકરણ $(1)$,$y = 2x - 2$ માટે:
$x$$2$$0$
$y$$2$$-2$

સમીકરણ $(2)$,$y = 4x - 4$ માટે:
$x$$0$$1$
$y$$-4$$0$

આ બિંદુઓને આલેખ પર દર્શાવીને અને રેખાઓ દોરતા,આપણે જોઈએ છીએ કે બંને રેખાઓ બિંદુ $(1, 0)$ પર છેદે છે.
આમ,ઉકેલ $x = 1$ અને $y = 0$ છે.
તેથી,ચંપાએ $1$ પેન્ટ અને $0$ સ્કર્ટ ખરીદ્યા હતા.
Solution diagram
10
Difficult
નીચેની સમસ્યાઓમાં સુરેખ સમીકરણોની જોડી બનાવો અને તેમના ઉકેલ આલેખની રીતે શોધો.
ધોરણ $X$ ના $10$ વિદ્યાર્થીઓએ ગણિતની ક્વિઝમાં ભાગ લીધો હતો. જો છોકરીઓની સંખ્યા છોકરાઓની સંખ્યા કરતાં $4$ વધારે હોય,તો ક્વિઝમાં ભાગ લેનાર છોકરાઓ અને છોકરીઓની સંખ્યા શોધો.

Solution

(N/A) ધારો કે છોકરીઓની સંખ્યા $x$ છે અને છોકરાઓની સંખ્યા $y$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,બીજગણિતીય નિરૂપણ નીચે મુજબ છે:
$x + y = 10$
$x - y = 4$
$x + y = 10$ માટે,$x = 10 - y$:
$x$$5$$4$$6$
$y$$5$$6$$4$

$x - y = 4$ માટે,$x = 4 + y$:
$x$$5$$4$$3$
$y$$1$$0$$-1$

આ બિંદુઓને આલેખ પર દર્શાવતા,આપણે જોઈ શકીએ છીએ કે રેખાઓ બિંદુ $(7, 3)$ પર છેદે છે.
તેથી,છોકરીઓની સંખ્યા $7$ અને છોકરાઓની સંખ્યા $3$ છે.
Solution diagram
11
Easy
નીચેની સમસ્યાઓમાં સુરેખ સમીકરણોની જોડી બનાવો અને તેમના ઉકેલો આલેખની રીતે શોધો.
$5$ પેન્સિલ અને $7$ પેનની કુલ કિંમત ₹ $50$ છે,જ્યારે $7$ પેન્સિલ અને $5$ પેનની કુલ કિંમત ₹ $46$ છે. એક પેન્સિલ અને એક પેનની કિંમત શોધો.

Solution

(N/A) ધારો કે $1$ પેન્સિલની કિંમત ₹ $x$ છે અને $1$ પેનની કિંમત ₹ $y$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,બીજગણિતીય નિરૂપણ નીચે મુજબ છે:
$5x + 7y = 50$
$7x + 5y = 46$
$5x + 7y = 50$ માટે,$x = \frac{50 - 7y}{5}$ મળે.
$x$$3$$10$$-4$
$y$$5$$0$$10$

$7x + 5y = 46$ માટે,$x = \frac{46 - 5y}{7}$ મળે.
$x$$8$$3$$-2$
$y$$-2$$5$$12$

આ બિંદુઓને આલેખ પર દર્શાવતા,આપણે જોઈ શકીએ છીએ કે રેખાઓ બિંદુ $(3, 5)$ પર છેદે છે.
તેથી,એક પેન્સિલની કિંમત ₹ $3$ અને એક પેનની કિંમત ₹ $5$ છે.
Solution diagram
12
EasyMCQ
ગુણોત્તર $\frac{a_{1}}{a_{2}}, \frac{b_{1}}{b_{2}}$ અને $\frac{c_{1}}{c_{2}}$ ની સરખામણી કરીને,નીચે આપેલ સુરેખ સમીકરણોની જોડી દ્વારા દર્શાવતી રેખાઓ એક બિંદુએ છેદે છે,સમાંતર છે કે સંપાતી છે તે નક્કી કરો:
$5x - 4y + 8 = 0$
$7x + 6y - 9 = 0$
A
એક બિંદુએ છેદે છે
B
સમાંતર છે
C
સંપાતી છે
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) આપેલ સમીકરણો:
$5x - 4y + 8 = 0$
$7x + 6y - 9 = 0$
આ સમીકરણોને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $a_{1}x + b_{1}y + c_{1} = 0$ અને $a_{2}x + b_{2}y + c_{2} = 0$ સાથે સરખાવતા,આપણને મળે છે:
$a_{1} = 5, b_{1} = -4, c_{1} = 8$
$a_{2} = 7, b_{2} = 6, c_{2} = -9$
હવે,ગુણોત્તરની ગણતરી કરતા:
$\frac{a_{1}}{a_{2}} = \frac{5}{7}$
$\frac{b_{1}}{b_{2}} = \frac{-4}{6} = -\frac{2}{3}$
અહીં $\frac{a_{1}}{a_{2}} \neq \frac{b_{1}}{b_{2}}$ હોવાથી,આપેલ સુરેખ સમીકરણોની જોડી દ્વારા દર્શાવતી રેખાઓ એક બિંદુએ છેદે છે.
13
EasyMCQ
ગુણોત્તર $\frac{a_{1}}{a_{2}}, \frac{b_{1}}{b_{2}}$ અને $\frac{c_{1}}{c_{2}}$ ની તુલના કરીને,નીચે આપેલ સુરેખ સમીકરણોની જોડી દ્વારા દર્શાવતી રેખાઓ એક બિંદુએ છેદે છે,સમાંતર છે કે સંપાતી છે તે નક્કી કરો:
$9x + 3y + 12 = 0$
$18x + 6y + 24 = 0$
A
એક બિંદુએ છેદે છે
B
સમાંતર છે
C
સંપાતી છે
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) આપેલ સમીકરણો:
$9x + 3y + 12 = 0$
$18x + 6y + 24 = 0$
આ સમીકરણોને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $a_{1}x + b_{1}y + c_{1} = 0$ અને $a_{2}x + b_{2}y + c_{2} = 0$ સાથે સરખાવતા,આપણને મળે છે:
$a_{1} = 9, b_{1} = 3, c_{1} = 12$
$a_{2} = 18, b_{2} = 6, c_{2} = 24$
હવે,ગુણોત્તરની ગણતરી કરતા:
$\frac{a_{1}}{a_{2}} = \frac{9}{18} = \frac{1}{2}$
$\frac{b_{1}}{b_{2}} = \frac{3}{6} = \frac{1}{2}$
$\frac{c_{1}}{c_{2}} = \frac{12}{24} = \frac{1}{2}$
અહીં $\frac{a_{1}}{a_{2}} = \frac{b_{1}}{b_{2}} = \frac{c_{1}}{c_{2}}$ હોવાથી,આપેલ સમીકરણોની જોડી દ્વારા દર્શાવતી રેખાઓ સંપાતી છે અને તેના અનંત ઉકેલો મળે છે.
14
MediumMCQ
ગુણોત્તર $\frac{a_{1}}{a_{2}}, \frac{b_{1}}{b_{2}}$ અને $\frac{c_{1}}{c_{2}}$ ની સરખામણી કરીને,નીચે આપેલ સુરેખ સમીકરણોની જોડી દ્વારા દર્શાવતી રેખાઓ એક બિંદુએ છેદે છે,સમાંતર છે કે સંપાતી છે તે નક્કી કરો:
$6x - 3y + 10 = 0$
$2x - y + 9 = 0$
A
એક બિંદુએ છેદે છે
B
સમાંતર છે
C
સંપાતી છે
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) આપેલ સમીકરણો:
$6x - 3y + 10 = 0$
$2x - y + 9 = 0$
આ સમીકરણોને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $a_{1}x + b_{1}y + c_{1} = 0$ અને $a_{2}x + b_{2}y + c_{2} = 0$ સાથે સરખાવતા,આપણને મળે છે:
$a_{1} = 6, b_{1} = -3, c_{1} = 10$
$a_{2} = 2, b_{2} = -1, c_{2} = 9$
હવે,ગુણોત્તરની ગણતરી કરતા:
$\frac{a_{1}}{a_{2}} = \frac{6}{2} = \frac{3}{1} = 3$
$\frac{b_{1}}{b_{2}} = \frac{-3}{-1} = \frac{3}{1} = 3$
$\frac{c_{1}}{c_{2}} = \frac{10}{9}$
અહીં $\frac{a_{1}}{a_{2}} = \frac{b_{1}}{b_{2}} \neq \frac{c_{1}}{c_{2}}$ હોવાથી,આપેલ સમીકરણોની જોડી દ્વારા દર્શાવતી રેખાઓ એકબીજાને સમાંતર છે. તેથી,આ રેખાઓ ક્યારેય એકબીજાને છેદશે નહીં અને આ સમીકરણોની જોડી માટે કોઈ ઉકેલ શક્ય નથી.
15
Medium
ગુણોત્તર $\frac{a_{1}}{a_{2}}, \frac{b_{1}}{b_{2}}$ અને $\frac{c_{1}}{c_{2}}$ ની સરખામણી કરીને,નીચેની સુરેખ સમીકરણોની જોડી સુસંગત છે કે અસંગત તે શોધો.
$3x + 2y = 5; \quad 2x - 3y = 7$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણો:
$3x + 2y - 5 = 0$
$2x - 3y - 7 = 0$
આ સમીકરણોને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $a_{1}x + b_{1}y + c_{1} = 0$ અને $a_{2}x + b_{2}y + c_{2} = 0$ સાથે સરખાવતા:
$a_{1} = 3, b_{1} = 2, c_{1} = -5$
$a_{2} = 2, b_{2} = -3, c_{2} = -7$
હવે,ગુણોત્તરની ગણતરી કરતા:
$\frac{a_{1}}{a_{2}} = \frac{3}{2}$
$\frac{b_{1}}{b_{2}} = \frac{2}{-3} = -\frac{2}{3}$
અહીં $\frac{a_{1}}{a_{2}} \neq \frac{b_{1}}{b_{2}}$ હોવાથી,રેખાઓ એક બિંદુમાં છેદે છે.
તેથી,સુરેખ સમીકરણોની આ જોડીનો અનન્ય ઉકેલ મળે છે અને તે સુસંગત છે.
16
EasyMCQ
ગુણોત્તર $\frac{a_{1}}{a_{2}}, \frac{b_{1}}{b_{2}}$ અને $\frac{c_{1}}{c_{2}}$ ની સરખામણી કરીને નક્કી કરો કે નીચે આપેલ સુરેખ સમીકરણોની જોડ સુસંગત છે કે અસંગત.
$2x - 3y = 8$; $4x - 6y = 9$
A
સુસંગત
B
અસંગત
C
અવલંબી
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) આપેલ સમીકરણો:
$2x - 3y = 8$ (અથવા $2x - 3y - 8 = 0$)
$4x - 6y = 9$ (અથવા $4x - 6y - 9 = 0$)
$a_{1}x + b_{1}y + c_{1} = 0$ અને $a_{2}x + b_{2}y + c_{2} = 0$ સાથે સરખાવતા:
$a_{1} = 2, b_{1} = -3, c_{1} = -8$
$a_{2} = 4, b_{2} = -6, c_{2} = -9$
ગુણોત્તરની ગણતરી:
$\frac{a_{1}}{a_{2}} = \frac{2}{4} = \frac{1}{2}$
$\frac{b_{1}}{b_{2}} = \frac{-3}{-6} = \frac{1}{2}$
$\frac{c_{1}}{c_{2}} = \frac{-8}{-9} = \frac{8}{9}$
અહીં $\frac{a_{1}}{a_{2}} = \frac{b_{1}}{b_{2}} \neq \frac{c_{1}}{c_{2}}$ હોવાથી,આ સમીકરણો દ્વારા દર્શાવતી રેખાઓ સમાંતર છે.
તેથી,સુરેખ સમીકરણોની આ જોડનો કોઈ ઉકેલ નથી અને તે અસંગત છે.
17
EasyMCQ
ગુણોત્તર $\frac{a_{1}}{a_{2}}, \frac{b_{1}}{b_{2}}$ અને $\frac{c_{1}}{c_{2}}$ ની તુલના કરીને,નીચે આપેલ સુરેખ સમીકરણોની જોડી સુસંગત છે કે અસંગત તે શોધો.
$\frac{3}{2} x + \frac{5}{3} y = 7$; $9 x - 10 y = 14$
A
સુસંગત
B
અસંગત
C
અવલંબી
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) આપેલ સમીકરણો:
$1) \frac{3}{2} x + \frac{5}{3} y = 7 \implies \frac{3}{2} x + \frac{5}{3} y - 7 = 0$
$2) 9 x - 10 y = 14 \implies 9 x - 10 y - 14 = 0$
$a_{1} x + b_{1} y + c_{1} = 0$ અને $a_{2} x + b_{2} y + c_{2} = 0$ સાથે સરખાવતા:
$a_{1} = \frac{3}{2}, b_{1} = \frac{5}{3}, c_{1} = -7$
$a_{2} = 9, b_{2} = -10, c_{2} = -14$
હવે,ગુણોત્તરની ગણતરી કરતા:
$\frac{a_{1}}{a_{2}} = \frac{3/2}{9} = \frac{3}{18} = \frac{1}{6}$
$\frac{b_{1}}{b_{2}} = \frac{5/3}{-10} = \frac{5}{-30} = -\frac{1}{6}$
અહીં $\frac{a_{1}}{a_{2}} \neq \frac{b_{1}}{b_{2}}$ હોવાથી,રેખાઓ એક બિંદુમાં છેદે છે.
તેથી,સુરેખ સમીકરણોની આ જોડી સુસંગત છે.
18
EasyMCQ
ગુણોત્તર $\frac{a_{1}}{a_{2}}, \frac{b_{1}}{b_{2}}$ અને $\frac{c_{1}}{c_{2}}$ ની સરખામણી કરીને નક્કી કરો કે નીચે આપેલ સુરેખ સમીકરણોની જોડ સુસંગત છે કે અસંગત.
$5x - 3y = 11$; $-10x + 6y = -22$
A
સુસંગત
B
અસંગત
C
અવલંબી
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) આપેલ સમીકરણો:
$5x - 3y = 11$ (સમીકરણ $1$)
$-10x + 6y = -22$ (સમીકરણ $2$)
પ્રમાણિત સ્વરૂપ $a_{1}x + b_{1}y = c_{1}$ અને $a_{2}x + b_{2}y = c_{2}$ સાથે સરખાવતા:
$a_{1} = 5, b_{1} = -3, c_{1} = 11$
$a_{2} = -10, b_{2} = 6, c_{2} = -22$
ગુણોત્તરની ગણતરી કરતા:
$\frac{a_{1}}{a_{2}} = \frac{5}{-10} = -\frac{1}{2}$
$\frac{b_{1}}{b_{2}} = \frac{-3}{6} = -\frac{1}{2}$
$\frac{c_{1}}{c_{2}} = \frac{11}{-22} = -\frac{1}{2}$
અહીં $\frac{a_{1}}{a_{2}} = \frac{b_{1}}{b_{2}} = \frac{c_{1}}{c_{2}} = -\frac{1}{2}$ હોવાથી,રેખાઓ સંપાતી છે.
રેખાઓ સંપાતી હોવાથી,તેમને અનંત ઉકેલો મળે છે.
તેથી,સુરેખ સમીકરણોની આ જોડ સુસંગત છે.
19
MediumMCQ
ગુણોત્તર $\frac{a_{1}}{a_{2}}, \frac{b_{1}}{b_{2}}$ અને $\frac{c_{1}}{c_{2}}$ ની તુલના કરીને,નીચે આપેલ સુરેખ સમીકરણોની જોડ સુસંગત છે કે અસંગત તે શોધો:
$\frac{4}{3} x + 2 y = 8$; $2 x + 3 y = 12$
A
સુસંગત
B
અસંગત
C
અવલંબી
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) આપેલ સમીકરણો:
$1) \frac{4}{3} x + 2 y - 8 = 0$
$2) 2 x + 3 y - 12 = 0$
પ્રમાણિત સ્વરૂપ $a_{1}x + b_{1}y + c_{1} = 0$ અને $a_{2}x + b_{2}y + c_{2} = 0$ સાથે સરખાવતા:
$a_{1} = \frac{4}{3}, b_{1} = 2, c_{1} = -8$
$a_{2} = 2, b_{2} = 3, c_{2} = -12$
ગુણોત્તરની ગણતરી કરતા:
$\frac{a_{1}}{a_{2}} = \frac{4/3}{2} = \frac{4}{6} = \frac{2}{3}$
$\frac{b_{1}}{b_{2}} = \frac{2}{3}$
$\frac{c_{1}}{c_{2}} = \frac{-8}{-12} = \frac{2}{3}$
અહીં $\frac{a_{1}}{a_{2}} = \frac{b_{1}}{b_{2}} = \frac{c_{1}}{c_{2}}$ હોવાથી,રેખાઓ સંપાતી છે.
રેખાઓ સંપાતી હોવાથી,તેમને અનંત ઉકેલો મળે છે.
તેથી,સુરેખ સમીકરણોની આ જોડ સુસંગત છે.
20
Difficult
નીચેનામાંથી કઈ સુરેખ સમીકરણોની જોડી સુસંગત/અસુસંગત છે? જો સુસંગત હોય,તો આલેખની મદદથી ઉકેલ મેળવો:
$x+y=5, \quad 2x+2y=10$

Solution

(N/A) આપેલ સમીકરણો:
$x+y=5$
$2x+2y=10$
$a_1x + b_1y + c_1 = 0$ અને $a_2x + b_2y + c_2 = 0$ સાથે સરખાવતા:
$\frac{a_1}{a_2} = \frac{1}{2}, \quad \frac{b_1}{b_2} = \frac{1}{2}, \quad \frac{c_1}{c_2} = \frac{-5}{-10} = \frac{1}{2}$
અહીં $\frac{a_1}{a_2} = \frac{b_1}{b_2} = \frac{c_1}{c_2}$ હોવાથી,આ સુરેખ સમીકરણો સંપાતી રેખાઓ દર્શાવે છે અને તેથી તેને અનંત ઉકેલો છે. આમ,સુરેખ સમીકરણોની આ જોડી સુસંગત છે.
$x+y=5$ માટે,$x = 5-y$:
$x$$4$$3$$2$
$y$$1$$2$$3$

$2x+2y=10$ માટે,$x = \frac{10-2y}{2} = 5-y$:
$x$$4$$3$$2$
$y$$1$$2$$3$

આલેખ પરથી જોઈ શકાય છે કે આ રેખાઓ એકબીજા પર સંપાતી છે. તેથી,આપેલ સમીકરણોની જોડી માટે અનંત ઉકેલો શક્ય છે.
Solution diagram
21
Medium
નીચેના પૈકી કઈ સુરેખ સમીકરણોની જોડી સુસંગત/અસુસંગત છે? જો સુસંગત હોય,તો આલેખની રીતે ઉકેલ મેળવો: $x-y=8, 3x-3y=16$.

Solution

(N/A) આપેલ સમીકરણો $x-y=8$ અને $3x-3y=16$ છે.
$a_1x + b_1y + c_1 = 0$ અને $a_2x + b_2y + c_2 = 0$ સાથે સરખાવતા:
$a_1 = 1, b_1 = -1, c_1 = -8$
$a_2 = 3, b_2 = -3, c_2 = -16$
ગુણોત્તરની ગણતરી કરતા:
$\frac{a_1}{a_2} = \frac{1}{3}$
$\frac{b_1}{b_2} = \frac{-1}{-3} = \frac{1}{3}$
$\frac{c_1}{c_2} = \frac{-8}{-16} = \frac{1}{2}$
અહીં $\frac{a_1}{a_2} = \frac{b_1}{b_2} \neq \frac{c_1}{c_2}$ હોવાથી,આ સમીકરણો દ્વારા દર્શાવતી રેખાઓ એકબીજાને સમાંતર છે.
તેથી,રેખાઓ વચ્ચે કોઈ સામાન્ય બિંદુ નથી,જેનો અર્થ છે કે સુરેખ સમીકરણોની આ જોડી અસુસંગત છે.
22
DifficultMCQ
નીચેના પૈકી કઈ સુરેખ સમીકરણોની જોડી સુસંગત/અસુસંગત છે? જો સુસંગત હોય,તો આલેખની મદદથી ઉકેલ મેળવો: $2x + y - 6 = 0, 4x - 2y - 4 = 0$.
A
સુસંગત
B
અસુસંગત
C
અવલંબી
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) આપેલ સમીકરણો $2x + y - 6 = 0$ અને $4x - 2y - 4 = 0$ છે.
$a_1x + b_1y + c_1 = 0$ અને $a_2x + b_2y + c_2 = 0$ સાથે સરખાવતા:
$a_1 = 2, b_1 = 1, c_1 = -6$
$a_2 = 4, b_2 = -2, c_2 = -4$
ગુણોત્તરની ગણતરી:
$\frac{a_1}{a_2} = \frac{2}{4} = \frac{1}{2}$
$\frac{b_1}{b_2} = \frac{1}{-2} = -\frac{1}{2}$
અહીં $\frac{a_1}{a_2} \neq \frac{b_1}{b_2}$ હોવાથી,રેખાઓ એક બિંદુએ છેદે છે,તેથી સમીકરણોની જોડી સુસંગત છે.
$2x + y - 6 = 0 \implies y = 6 - 2x$ માટે:
જો $x=0, y=6$; જો $x=1, y=4$; જો $x=2, y=2$.
$4x - 2y - 4 = 0 \implies y = 2x - 2$ માટે:
જો $x=0, y=-2$; જો $x=1, y=0$; જો $x=2, y=2$.
આમ,રેખાઓ $(2, 2)$ બિંદુએ છેદે છે.
23
Medium
નીચેના પૈકી કઈ સુરેખ સમીકરણોની જોડી સુસંગત/અસુસંગત છે? જો સુસંગત હોય,તો આલેખની રીતે ઉકેલ મેળવો: $2x - 2y - 2 = 0, 4x - 4y - 5 = 0$.

Solution

(B) આપેલ સમીકરણો:
$2x - 2y - 2 = 0$ (સમીકરણ $1$)
$4x - 4y - 5 = 0$ (સમીકરણ $2$)
આ સમીકરણોને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $a_1x + b_1y + c_1 = 0$ અને $a_2x + b_2y + c_2 = 0$ સાથે સરખાવતા:
$a_1 = 2, b_1 = -2, c_1 = -2$
$a_2 = 4, b_2 = -4, c_2 = -5$
હવે,ગુણોત્તર મેળવીએ:
$\frac{a_1}{a_2} = \frac{2}{4} = \frac{1}{2}$
$\frac{b_1}{b_2} = \frac{-2}{-4} = \frac{1}{2}$
$\frac{c_1}{c_2} = \frac{-2}{-5} = \frac{2}{5}$
અહીં $\frac{a_1}{a_2} = \frac{b_1}{b_2} \neq \frac{c_1}{c_2}$ હોવાથી,રેખાઓ એકબીજાને સમાંતર છે.
તેથી,સુરેખ સમીકરણોની આ જોડી અસુસંગત છે અને તેનો કોઈ ઉકેલ નથી.
24
Difficult
એક લંબચોરસ બગીચાની અર્ધ-પરિમિતિ $36\, m$ છે,જેની લંબાઈ તેની પહોળાઈ કરતાં $4\, m$ વધારે છે. બગીચાના પરિમાણો શોધો.

Solution

(N/A) ધારો કે બગીચાની પહોળાઈ $x$ છે અને લંબાઈ $y$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ:
$y - x = 4$ $...(1)$
$y + x = 36$ $...(2)$
સમીકરણ $(1)$ પરથી,$y = x + 4$. કિંમતોનું કોષ્ટક નીચે મુજબ છે:
$x$$0$$8$$12$
$y$$4$$12$$16$

સમીકરણ $(2)$ પરથી,$y = 36 - x$. કિંમતોનું કોષ્ટક નીચે મુજબ છે:
$x$$0$$36$$16$
$y$$36$$0$$20$

આ રેખાઓને આલેખ પર દોરતા,આપણે જોઈ શકીએ છીએ કે તેઓ $(16, 20)$ બિંદુએ છેદે છે.
તેથી,બગીચાની પહોળાઈ $16\, m$ અને લંબાઈ $20\, m$ છે.
Solution diagram
25
Easy
આપેલ સુરેખ સમીકરણ $2x + 3y - 8 = 0$ માટે,બે ચલવાળું બીજું એવું સુરેખ સમીકરણ લખો કે જેથી આ બંને સમીકરણોની ભૌમિતિક રજૂઆત પરસ્પર છેદતી રેખાઓ હોય.

Solution

(N/A) બે સુરેખ સમીકરણો $a_1x + b_1y + c_1 = 0$ અને $a_2x + b_2y + c_2 = 0$ માટે પરસ્પર છેદતી રેખાઓની શરત $\frac{a_1}{a_2} \neq \frac{b_1}{b_2}$ છે.
આપેલ સમીકરણ $2x + 3y - 8 = 0$ માં,$a_1 = 2$ અને $b_1 = 3$ છે.
આપણે $a_2$ અને $b_2$ એવી રીતે પસંદ કરવાના છે કે જેથી $\frac{2}{a_2} \neq \frac{3}{b_2}$ થાય.
જો આપણે $a_2 = 3$ અને $b_2 = 2$ લઈએ,તો $\frac{2}{3} \neq \frac{3}{2}$ થાય,જે શરતનું પાલન કરે છે.
આમ,એક આવું સમીકરણ $3x + 2y - 5 = 0$ છે (અથવા શરતનું પાલન કરતું અન્ય કોઈ પણ સમીકરણ).
26
Easy
આપેલ સુરેખ સમીકરણ $2x + 3y - 8 = 0$ માટે,બે ચલવાળું બીજું એવું સુરેખ સમીકરણ લખો કે જેથી આ બંને સમીકરણોની ભૌમિતિક રજૂઆત સમાંતર રેખાઓ હોય.

Solution

(A) બે રેખાઓ $a_1x + b_1y + c_1 = 0$ અને $a_2x + b_2y + c_2 = 0$ સમાંતર હોય તે માટેની શરત $\frac{a_1}{a_2} = \frac{b_1}{b_2} \neq \frac{c_1}{c_2}$ છે.
આપેલ સમીકરણ $2x + 3y - 8 = 0$ માટે,$a_1 = 2, b_1 = 3, c_1 = -8$ છે.
આ શરતનું પાલન કરવા માટે,આપણે $a_2 = 4$ અને $b_2 = 6$ લઈ શકીએ (જેથી $\frac{a_1}{a_2} = \frac{b_1}{b_2} = \frac{1}{2}$ થાય) અને $c_2$ એવી રીતે પસંદ કરીએ કે જેથી $\frac{c_1}{c_2} \neq \frac{1}{2}$ થાય.
ધારો કે $c_2 = -10$. તેથી સમીકરણ $4x + 6y - 10 = 0$ મળે.
શરત ચકાસતા: $\frac{2}{4} = \frac{3}{6} \neq \frac{-8}{-10}$,જેનું સાદું રૂપ $\frac{1}{2} = \frac{1}{2} \neq \frac{4}{5}$ થાય છે.
આમ,$4x + 6y - 10 = 0$ એ એક યોગ્ય જવાબ છે.
27
EasyMCQ
આપેલ સુરેખ સમીકરણ $2x + 3y - 8 = 0$ માટે,બે ચલવાળું બીજું એવું સુરેખ સમીકરણ લખો કે જેથી આ બંને સમીકરણોની ભૌમિતિક રજૂઆત સંપાતી રેખાઓ હોય.
A
$4x + 6y - 16 = 0$
B
$2x + 3y - 10 = 0$
C
$4x + 6y - 8 = 0$
D
$2x + 3y + 8 = 0$

Solution

(A) બે સુરેખ સમીકરણો $a_1x + b_1y + c_1 = 0$ અને $a_2x + b_2y + c_2 = 0$ માટે સંપાતી રેખાઓની શરત $\frac{a_1}{a_2} = \frac{b_1}{b_2} = \frac{c_1}{c_2}$ છે.
આપેલ સમીકરણ $2x + 3y - 8 = 0$ માટે,$a_1 = 2, b_1 = 3, c_1 = -8$ છે.
બીજું સમીકરણ શોધવા માટે,આપણે આપેલ સમીકરણને કોઈપણ શૂન્યતર અચળાંક $k$ વડે ગુણી શકીએ છીએ. ધારો કે $k = 2$.
સમીકરણને $2$ વડે ગુણતા,આપણને $2(2x + 3y - 8) = 2(0)$ મળે છે,જેનું સાદું રૂપ $4x + 6y - 16 = 0$ થાય છે.
શરત તપાસતા: $\frac{2}{4} = \frac{3}{6} = \frac{-8}{-16} = \frac{1}{2}$.
ગુણોત્તર સમાન હોવાથી,રેખાઓ સંપાતી છે. આમ,$4x + 6y - 16 = 0$ એ સાચો જવાબ છે.
28
Easy
સમીકરણો $x-y+1=0$ અને $3x+2y-12=0$ ના આલેખ દોરો. આ રેખાઓ અને $x$-અક્ષ દ્વારા બનતા ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓના યામ શોધો અને ત્રિકોણીય પ્રદેશને છાયાંકિત કરો.

Solution

(N/A) સમીકરણ $x-y+1=0$ માટે,આપણે $x=y-1$ લખી શકીએ છીએ. મૂલ્યોનું કોષ્ટક નીચે મુજબ છે:
$x$$0$$1$$2$
$y$$1$$2$$3$

સમીકરણ $3x+2y-12=0$ માટે,આપણે $x=\frac{12-2y}{3}$ લખી શકીએ છીએ. મૂલ્યોનું કોષ્ટક નીચે મુજબ છે:
$x$$4$$2$$0$
$y$$0$$3$$6$

આ બિંદુઓને આલેખ પર દર્શાવતા,આપણને બે છેદતી રેખાઓ મળે છે. આ રેખાઓ એકબીજાને $(2,3)$ બિંદુએ છેદે છે અને $x$-અક્ષને $(-1,0)$ અને $(4,0)$ બિંદુએ છેદે છે.
આમ,આ રેખાઓ અને $x$-અક્ષ દ્વારા બનતા ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $(2,3)$,$(-1,0)$ અને $(4,0)$ છે.
Solution diagram
29
Medium
આપેલ સમીકરણ યુગ્મને આદેશની રીતથી ઉકેલો:
$7x - 15y = 2$ $...(1)$
$x + 2y = 3$ $...(2)$

Solution

(N/A) પગલું $1:$ આપણે કોઈપણ એક સમીકરણ પસંદ કરીએ અને એક ચલને બીજા ચલના સ્વરૂપમાં લખીએ. ચાલો સમીકરણ $(2)$ લઈએ.
$x + 2y = 3$
તેને $x = 3 - 2y$ $...(3)$ તરીકે લખી શકાય.
પગલું $2:$ સમીકરણ $(3)$ માંથી $x$ ની કિંમત સમીકરણ $(1)$ માં મૂકતા,આપણને મળે છે:
$7(3 - 2y) - 15y = 2$
$21 - 14y - 15y = 2$
$-29y = 2 - 21$
$-29y = -19$
તેથી,$y = \frac{19}{29}$
પગલું $3:$ $y$ ની આ કિંમત સમીકરણ $(3)$ માં મૂકતા,આપણને મળે છે:
$x = 3 - 2\left(\frac{19}{29}\right)$
$x = 3 - \frac{38}{29}$
$x = \frac{87 - 38}{29} = \frac{49}{29}$
તેથી,ઉકેલ $x = \frac{49}{29}, y = \frac{19}{29}$ છે.
30
Easy
આદેશની રીતનો ઉપયોગ કરીને ઉકેલો. આફતાબ તેની પુત્રીને કહે છે,"સાત વર્ષ પહેલાં,મારી ઉંમર તારી તે સમયની ઉંમર કરતાં સાત ગણી હતી. હવે પછીના ત્રણ વર્ષ પછી,મારી ઉંમર તારી તે સમયની ઉંમર કરતાં ત્રણ ગણી હશે." આ પરિસ્થિતિને બીજગણિતીય રીતે દર્શાવો.

Solution

(N/A) ધારો કે આફતાબની હાલની ઉંમર $s$ વર્ષ અને તેની પુત્રીની હાલની ઉંમર $t$ વર્ષ છે.
પ્રથમ શરત મુજબ,સાત વર્ષ પહેલાં:
$(s - 7) = 7(t - 7)$
$s - 7 = 7t - 49$
$s - 7t = -42$ $...(1)$
બીજી શરત મુજબ,ત્રણ વર્ષ પછી:
$(s + 3) = 3(t + 3)$
$s + 3 = 3t + 9$
$s - 3t = 6$ $...(2)$
સમીકરણ $(2)$ પરથી,આપણને $s = 3t + 6$ મળે છે.
આ $s$ ની કિંમત સમીકરણ $(1)$ માં મૂકતા:
$(3t + 6) - 7t = -42$
$-4t + 6 = -42$
$-4t = -48$
$t = 12$
હવે,$t = 12$ ની કિંમત $s = 3t + 6$ માં મૂકતા:
$s = 3(12) + 6 = 36 + 6 = 42$
આમ,આફતાબની હાલની ઉંમર $42$ વર્ષ અને તેની પુત્રીની ઉંમર $12$ વર્ષ છે.
31
Medium
$2$ પેન્સિલ અને $3$ રબરની કિંમત ₹ $9$ છે,અને $4$ પેન્સિલ અને $6$ રબરની કિંમત ₹ $18$ છે. દરેક પેન્સિલ અને દરેક રબરની કિંમત શોધો.

Solution

(D) ધારો કે એક પેન્સિલની કિંમત ₹ $x$ છે અને એક રબરની કિંમત ₹ $y$ છે.
આપેલ માહિતી મુજબ,રચાતા સુરેખ સમીકરણોની જોડ નીચે મુજબ છે:
$2x + 3y = 9$ $...(1)$
$4x + 6y = 18$ $...(2)$
અહીં આપણે જોઈ શકીએ છીએ કે સમીકરણ $(2)$ એ સમીકરણ $(1)$ કરતા બમણું છે.
સમીકરણ $(2)$ ને $2$ વડે ભાગતા,આપણને $2x + 3y = 9$ મળે છે,જે સમીકરણ $(1)$ જેવું જ છે.
આમ,બંને સમીકરણો એક જ રેખા દર્શાવે છે,એટલે કે તે સંપાતી રેખાઓ છે.
તેથી,$x$ અને $y$ માટે અનંત ઉકેલો મળે છે જે આ સમીકરણોનું સમાધાન કરે છે. આથી,દરેક પેન્સિલ અને રબરની ચોક્કસ કિંમત નક્કી કરી શકાતી નથી.
32
Difficult
બે પાટાઓ $x + 2y - 4 = 0$ અને $2x + 4y - 12 = 0$ સમીકરણો દ્વારા દર્શાવવામાં આવ્યા છે. શું આ પાટાઓ એકબીજાને છેદશે?

Solution

(B) આપેલ સુરેખ સમીકરણોની જોડી નીચે મુજબ છે:
$x + 2y - 4 = 0$ $...(1)$
$2x + 4y - 12 = 0$ $...(2)$
આ સમીકરણોને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $a_1x + b_1y + c_1 = 0$ અને $a_2x + b_2y + c_2 = 0$ સાથે સરખાવતા,આપણને મળે છે:
$a_1 = 1, b_1 = 2, c_1 = -4$
$a_2 = 2, b_2 = 4, c_2 = -12$
હવે,સહગુણકોનો ગુણોત્તર શોધતા:
$\frac{a_1}{a_2} = \frac{1}{2}$
$\frac{b_1}{b_2} = \frac{2}{4} = \frac{1}{2}$
$\frac{c_1}{c_2} = \frac{-4}{-12} = \frac{1}{3}$
અહીં $\frac{a_1}{a_2} = \frac{b_1}{b_2} \neq \frac{c_1}{c_2}$ હોવાથી,આ સમીકરણો દ્વારા દર્શાવતી રેખાઓ સમાંતર છે.
તેથી,પાટાઓ એકબીજાને છેદશે નહીં.
33
Medium
આપેલ સુરેખ સમીકરણ યુગ્મને આદેશની રીતથી ઉકેલો.
$x+y=14$
$x-y=4$

Solution

(A) $x+y=14$ $....(1)$
$x-y=4$ $....(2)$
સમીકરણ $(1)$ પરથી,આપણે $x$ ને $y$ ના સ્વરૂપમાં દર્શાવીએ:
$x=14-y$ $....(3)$
સમીકરણ $(3)$ માંથી $x$ ની કિંમત સમીકરણ $(2)$ માં મૂકતા:
$(14-y)-y=4$
$14-2y=4$
$14-4=2y$
$10=2y$
$y=5$ $....(4)$
હવે,$y=5$ ની કિંમત સમીકરણ $(3)$ માં મૂકતા:
$x=14-5$
$x=9$
આમ,ઉકેલ $x=9$ અને $y=5$ મળે છે.
34
Difficult
આપેલ સુરેખ સમીકરણ યુગ્મને આદેશની રીતથી ઉકેલો.
$s-t=3$
$\frac{s}{3}+\frac{t}{2}=6$

Solution

(S=9, T=6) $s-t=3$ $...(1)$
$\frac{s}{3}+\frac{t}{2}=6$ $...(2)$
સમીકરણ $(1)$ પરથી,આપણે $s$ ને $t$ ના સ્વરૂપમાં મેળવીએ છીએ:
$s = t + 3$ $...(3)$
સમીકરણ $(3)$ માંથી $s$ ની કિંમત સમીકરણ $(2)$ માં મૂકતા:
$\frac{t+3}{3} + \frac{t}{2} = 6$
છેદ દૂર કરવા માટે આખા સમીકરણને $6$ ($3$ અને $2$ નો લ.સા.અ.) વડે ગુણતા:
$2(t+3) + 3t = 36$
$2t + 6 + 3t = 36$
$5t + 6 = 36$
$5t = 30$
$t = 6$ $...(4)$
હવે,$t = 6$ ની કિંમત સમીકરણ $(3)$ માં મૂકતા:
$s = 6 + 3$
$s = 9$
તેથી,ઉકેલ $s = 9$ અને $t = 6$ છે.
35
Medium
નીચે આપેલા સુરેખ સમીકરણ યુગ્મને આદેશની રીતથી ઉકેલો.
$3x - y = 3$
$9x - 3y = 9$

Solution

(D) આપેલા સમીકરણો:
$3x - y = 3$ $...(1)$
$9x - 3y = 9$ $...(2)$
સમીકરણ $(1)$ પરથી,આપણે $y$ ને $x$ ના સ્વરૂપમાં દર્શાવી શકીએ:
$y = 3x - 3$ $...(3)$
સમીકરણ $(3)$ માંથી $y$ ની કિંમત સમીકરણ $(2)$ માં મૂકતા:
$9x - 3(3x - 3) = 9$
$9x - 9x + 9 = 9$
$9 = 9$
અહીં $9 = 9$ એ $x$ ની તમામ કિંમતો માટે સાચું વિધાન છે,તેથી આ બંને સમીકરણો સંપાતી રેખાઓ દર્શાવે છે.
આમ,આપેલા સુરેખ સમીકરણ યુગ્મને અનંત ઉકેલો છે.
ચલ વચ્ચેનો સંબંધ $y = 3x - 3$ દ્વારા દર્શાવી શકાય છે.
36
Difficult
આપેલ સુરેખ સમીકરણ યુગ્મને આદેશની રીતથી ઉકેલો.
$0.2 x + 0.3 y = 1.3$
$0.4 x + 0.5 y = 2.3$

Solution

(N/A) આપેલ સમીકરણો છે:
$0.2 x + 0.3 y = 1.3$ $...(1)$
$0.4 x + 0.5 y = 2.3$ $...(2)$
સમીકરણ $(1)$ પરથી,$x$ ને $y$ ના સ્વરૂપમાં દર્શાવતા:
$0.2 x = 1.3 - 0.3 y$
$x = \frac{1.3 - 0.3 y}{0.2}$ $...(3)$
સમીકરણ $(3)$ માંથી $x$ ની કિંમત સમીકરણ $(2)$ માં મૂકતા:
$0.4 \left( \frac{1.3 - 0.3 y}{0.2} \right) + 0.5 y = 2.3$
$2(1.3 - 0.3 y) + 0.5 y = 2.3$
$2.6 - 0.6 y + 0.5 y = 2.3$
$2.6 - 0.1 y = 2.3$
$2.6 - 2.3 = 0.1 y$
$0.3 = 0.1 y$
$y = \frac{0.3}{0.1} = 3$
હવે,$y = 3$ ની કિંમત સમીકરણ $(3)$ માં મૂકતા:
$x = \frac{1.3 - 0.3(3)}{0.2}$
$x = \frac{1.3 - 0.9}{0.2}$
$x = \frac{0.4}{0.2} = 2$
તેથી,ઉકેલ $x = 2$ અને $y = 3$ છે.
37
DifficultMCQ
આપેલ સુરેખ સમીકરણ યુગ્મને આદેશની રીતથી ઉકેલો:
$\sqrt{2} x + \sqrt{3} y = 0$
$\sqrt{3} x - \sqrt{8} y = 0$
A
$x = 0, y = 0$
B
$x = 1, y = 1$
C
$x = 2, y = 2$
D
$x = -1, y = -1$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણો:
$\sqrt{2} x + \sqrt{3} y = 0$ $...(1)$
$\sqrt{3} x - \sqrt{8} y = 0$ $...(2)$
સમીકરણ $(1)$ પરથી,$x$ ને $y$ ના સ્વરૂપમાં દર્શાવતા:
$x = -\frac{\sqrt{3} y}{\sqrt{2}}$ $...(3)$
સમીકરણ $(3)$ માંથી $x$ ની કિંમત સમીકરણ $(2)$ માં મૂકતા:
$\sqrt{3} \left( -\frac{\sqrt{3} y}{\sqrt{2}} \right) - \sqrt{8} y = 0$
$-\frac{3 y}{\sqrt{2}} - 2\sqrt{2} y = 0$
$y$ સામાન્ય લેતા:
$y \left( -\frac{3}{\sqrt{2}} - 2\sqrt{2} \right) = 0$
અહીં કૌંસમાં રહેલી કિંમત શૂન્ય નથી,તેથી $y = 0$ મળે.
$y = 0$ ની કિંમત સમીકરણ $(3)$ માં મૂકતા:
$x = -\frac{\sqrt{3} (0)}{\sqrt{2}} = 0$
આમ,ઉકેલ $x = 0$ અને $y = 0$ છે.
38
MediumMCQ
આપેલ સુરેખ સમીકરણ યુગ્મને આદેશની રીતથી ઉકેલો:
$\frac{3x}{2} - \frac{5y}{3} = -2$
$\frac{x}{3} + \frac{y}{2} = \frac{13}{6}$
A
$x = 2, y = 3$
B
$x = 3, y = 2$
C
$x = 1, y = 2$
D
$x = 2, y = 1$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણો:
$(1) \frac{3x}{2} - \frac{5y}{3} = -2$
$(2) \frac{x}{3} + \frac{y}{2} = \frac{13}{6}$
પગલું $1$: સમીકરણોનું સાદું રૂપ આપો.
સમીકરણ $(1)$ ને $6$ વડે ગુણતા: $9x - 10y = -12$ --- $(3)$
સમીકરણ $(2)$ ને $6$ વડે ગુણતા: $2x + 3y = 13$ --- $(4)$
પગલું $2$: સમીકરણ $(4)$ માંથી $x$ ને $y$ ના સ્વરૂપમાં દર્શાવો:
$2x = 13 - 3y$
$x = \frac{13 - 3y}{2}$ --- $(5)$
પગલું $3$: સમીકરણ $(5)$ ની કિંમત $(3)$ માં મૂકો:
$9(\frac{13 - 3y}{2}) - 10y = -12$
$2$ વડે ગુણતા: $9(13 - 3y) - 20y = -24$
$117 - 27y - 20y = -24$
$-47y = -24 - 117$
$-47y = -141$
$y = \frac{141}{47} = 3$
પગલું $4$: $y = 3$ ની કિંમત $(5)$ માં મૂકો:
$x = \frac{13 - 3(3)}{2} = \frac{13 - 9}{2} = \frac{4}{2} = 2$
આમ,ઉકેલ $x = 2, y = 3$ છે.
39
Difficult
$2x + 3y = 11$ અને $2x - 4y = -24$ ને ઉકેલો અને તે પરથી $m$ ની કિંમત શોધો જેના માટે $y = mx + 3$ થાય.

Solution

(M = -1) આપેલ સમીકરણો:
$2x + 3y = 11$ $...(1)$
$2x - 4y = -24$ $...(2)$
સમીકરણ $(1)$ પરથી,$x$ ને $y$ ના સ્વરૂપમાં દર્શાવતા:
$2x = 11 - 3y$
$x = \frac{11 - 3y}{2}$ $...(3)$
સમીકરણ $(3)$ માંથી $x$ ની કિંમત સમીકરણ $(2)$ માં મૂકતા:
$2\left(\frac{11 - 3y}{2}\right) - 4y = -24$
$11 - 3y - 4y = -24$
$11 - 7y = -24$
$-7y = -24 - 11$
$-7y = -35$
$y = 5$
હવે,$x$ શોધવા માટે $y = 5$ ની કિંમત સમીકરણ $(3)$ માં મૂકતા:
$x = \frac{11 - 3(5)}{2} = \frac{11 - 15}{2} = \frac{-4}{2} = -2$
આમ,ઉકેલ $x = -2$ અને $y = 5$ છે.
હવે,$m$ શોધવા માટે આ કિંમતોને $y = mx + 3$ માં મૂકતા:
$5 = m(-2) + 3$
$5 - 3 = -2m$
$2 = -2m$
$m = -1$
40
Easy
નીચેની સમસ્યા માટે સુરેખ સમીકરણોની જોડી બનાવો અને આદેશની રીતનો ઉપયોગ કરીને તેમનો ઉકેલ શોધો.
બે સંખ્યાઓનો તફાવત $26$ છે અને એક સંખ્યા બીજી સંખ્યા કરતાં ત્રણ ગણી છે. તે સંખ્યાઓ શોધો.

Solution

(N/A) ધારો કે પ્રથમ સંખ્યા $x$ છે અને બીજી સંખ્યા $y$ છે,જ્યાં $y > x$ છે.
આપેલ માહિતી મુજબ:
$y = 3x$ $...(1)$
$y - x = 26$ $...(2)$
સમીકરણ $(1)$ માંથી $y$ ની કિંમત સમીકરણ $(2)$ માં મૂકતા,આપણને મળે છે:
$3x - x = 26$
$2x = 26$
$x = 13$ $...(3)$
$x$ ની આ કિંમત સમીકરણ $(1)$ માં મૂકતા,આપણને મળે છે:
$y = 3(13) = 39$
આમ,તે બે સંખ્યાઓ $13$ અને $39$ છે.
41
Medium
નીચેની સમસ્યા માટે સુરેખ સમીકરણોની જોડી બનાવો અને આદેશની રીત દ્વારા તેમનો ઉકેલ શોધો.
બે પૂરકકોણોમાં મોટો ખૂણો નાના ખૂણા કરતાં $18^{\circ}$ જેટલો મોટો છે. તો તે ખૂણાઓ શોધો.

Solution

(A) ધારો કે મોટો ખૂણો $x$ છે અને નાનો ખૂણો $y$ છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે પૂરકકોણોની જોડીના માપનો સરવાળો હંમેશા $180^{\circ}$ હોય છે.
આપેલ માહિતી મુજબ:
$x + y = 180^{\circ}$ $...(1)$
$x - y = 18^{\circ}$ $...(2)$
સમીકરણ $(1)$ પરથી,આપણને મળે છે:
$x = 180^{\circ} - y$ $...(3)$
$x$ ની કિંમત સમીકરણ $(2)$ માં મૂકતા,આપણને મળે છે:
$(180^{\circ} - y) - y = 18^{\circ}$
$180^{\circ} - 2y = 18^{\circ}$
$180^{\circ} - 18^{\circ} = 2y$
$162^{\circ} = 2y$
$y = 81^{\circ}$ $...(4)$
$y$ ની કિંમત સમીકરણ $(3)$ માં મૂકતા,આપણને મળે છે:
$x = 180^{\circ} - 81^{\circ}$
$x = 99^{\circ}$
આમ,બે ખૂણાઓ $99^{\circ}$ અને $81^{\circ}$ છે.
42
Difficult
નીચેની સમસ્યાઓ માટે સુરેખ સમીકરણોની જોડ બનાવો અને આદેશની રીતનો ઉપયોગ કરીને તેમનો ઉકેલ શોધો.
એક ક્રિકેટ ટીમના કોચ $7$ બેટ અને $6$ દડા ₹ $3800$ માં ખરીદે છે. ત્યારબાદ,તે $3$ બેટ અને $5$ દડા ₹ $1750$ માં ખરીદે છે. દરેક બેટ અને દરેક દડાની કિંમત શોધો.

Solution

(A) ધારો કે એક બેટની કિંમત $x$ છે અને એક દડાની કિંમત $y$ છે.
આપેલ માહિતી મુજબ:
$7x + 6y = 3800$ $...(1)$
$3x + 5y = 1750$ $...(2)$
સમીકરણ $(1)$ પરથી,$y$ ને $x$ ના સ્વરૂપમાં દર્શાવતા:
$6y = 3800 - 7x$
$y = \frac{3800 - 7x}{6}$ $...(3)$
આ $y$ ની કિંમતને સમીકરણ $(2)$ માં મૂકતા:
$3x + 5\left(\frac{3800 - 7x}{6}\right) = 1750$
સમીકરણને સરળ બનાવવા માટે આખા સમીકરણને $6$ વડે ગુણતા:
$18x + 5(3800 - 7x) = 10500$
$18x + 19000 - 35x = 10500$
$-17x = 10500 - 19000$
$-17x = -8500$
$x = 500$
હવે,$x = 500$ ની કિંમત સમીકરણ $(3)$ માં મૂકતા:
$y = \frac{3800 - 7(500)}{6}$
$y = \frac{3800 - 3500}{6}$
$y = \frac{300}{6} = 50$
આમ,એક બેટની કિંમત ₹ $500$ અને એક દડાની કિંમત ₹ $50$ છે.
43
Difficult
નીચેની સમસ્યા માટે સુરેખ સમીકરણ યુગ્મ બનાવો અને આદેશની રીત દ્વારા તેનો ઉકેલ શોધો.
એક શહેરમાં ટેક્સીના ભાડામાં એક નિશ્ચિત ભાડાની સાથે કાપેલા અંતર માટેનું ભાડું લેવામાં આવે છે. $10 \, km$ ના અંતર માટે ચૂકવવામાં આવતું ભાડું ₹ $105$ છે અને $15 \, km$ ની મુસાફરી માટે ચૂકવવામાં આવતું ભાડું ₹ $155$ છે. નિશ્ચિત ભાડું અને પ્રતિ $km$ ભાડું કેટલું છે? એક વ્યક્તિએ $25 \, km$ ની મુસાફરી કરવા માટે કેટલું ભાડું ચૂકવવું પડશે?

Solution

(D) ધારો કે નિશ્ચિત ભાડું ₹ $x$ છે અને પ્રતિ $km$ ભાડું ₹ $y$ છે.
આપેલ માહિતી મુજબ:
$x + 10y = 105$ $(1)$
$x + 15y = 155$ $(2)$
સમીકરણ $(1)$ પરથી,આપણને મળે છે:
$x = 105 - 10y$ $(3)$
સમીકરણ $(3)$ માંથી $x$ ની કિંમત સમીકરણ $(2)$ માં મૂકતા:
$(105 - 10y) + 15y = 155$
$105 + 5y = 155$
$5y = 155 - 105$
$5y = 50$
$y = 10$
$y = 10$ ની કિંમત સમીકરણ $(3)$ માં મૂકતા:
$x = 105 - 10(10)$
$x = 105 - 100$
$x = 5$
આમ,નિશ્ચિત ભાડું ₹ $5$ છે અને પ્રતિ $km$ ભાડું ₹ $10$ છે.
$25 \, km$ ના અંતર માટે કુલ ભાડું:
$x + 25y = 5 + 25(10) = 5 + 250 = ₹ 255$.
44
Difficult
નીચેની સમસ્યા માટે સુરેખ સમીકરણોની જોડી બનાવો અને આદેશની રીત (substitution method) દ્વારા તેનો ઉકેલ શોધો.
જો અપૂર્ણાંકના અંશ અને છેદ બંનેમાં $2$ ઉમેરવામાં આવે તો તે $\frac{9}{11}$ બને છે. જો અંશ અને છેદ બંનેમાં $3$ ઉમેરવામાં આવે તો તે $\frac{5}{6}$ બને છે. તો તે અપૂર્ણાંક શોધો.

Solution

(A) ધારો કે અપૂર્ણાંકનો અંશ $x$ છે અને છેદ $y$ છે. તેથી અપૂર્ણાંક $\frac{x}{y}$ છે.
પ્રથમ શરત મુજબ: $\frac{x+2}{y+2} = \frac{9}{11}$.
ચોકડી ગુણાકાર કરતા: $11(x+2) = 9(y+2) \implies 11x + 22 = 9y + 18 \implies 11x - 9y = -4$ (સમીકરણ $1$).
બીજી શરત મુજબ: $\frac{x+3}{y+3} = \frac{5}{6}$.
ચોકડી ગુણાકાર કરતા: $6(x+3) = 5(y+3) \implies 6x + 18 = 5y + 15 \implies 6x - 5y = -3$ (સમીકરણ $2$).
સમીકરણ $2$ પરથી,$5y = 6x + 3 \implies y = \frac{6x+3}{5}$.
આ કિંમત સમીકરણ $1$ માં મૂકતા: $11x - 9(\frac{6x+3}{5}) = -4$.
$5$ વડે ગુણતા: $55x - 9(6x+3) = -20 \implies 55x - 54x - 27 = -20 \implies x = 7$.
હવે,$y$ શોધો: $y = \frac{6(7)+3}{5} = \frac{42+3}{5} = \frac{45}{5} = 9$.
તેથી,માંગેલ અપૂર્ણાંક $\frac{7}{9}$ છે.
45
Medium
નીચેની સમસ્યા માટે સુરેખ સમીકરણોની જોડી બનાવો અને આદેશની રીતનો ઉપયોગ કરીને તેમનો ઉકેલ શોધો: 'પાંચ વર્ષ પછી,જેકબની ઉંમર તેના પુત્રની ઉંમર કરતાં ત્રણ ગણી હશે. પાંચ વર્ષ પહેલાં,જેકબની ઉંમર તેના પુત્રની ઉંમર કરતાં સાત ગણી હતી. તેમની હાલની ઉંમર કેટલી છે?'

Solution

(N/A) ધારો કે જેકબની હાલની ઉંમર $x$ વર્ષ છે અને તેના પુત્રની હાલની ઉંમર $y$ વર્ષ છે.
કિસ્સો $1$: પાંચ વર્ષ પછી,જેકબની ઉંમર $(x + 5)$ થશે અને તેના પુત્રની ઉંમર $(y + 5)$ થશે.
પ્રશ્ન મુજબ,$(x + 5) = 3(y + 5) \implies x + 5 = 3y + 15 \implies x - 3y = 10$ (સમીકરણ $1$).
કિસ્સો $2$: પાંચ વર્ષ પહેલાં,જેકબની ઉંમર $(x - 5)$ હતી અને તેના પુત્રની ઉંમર $(y - 5)$ હતી.
પ્રશ્ન મુજબ,$(x - 5) = 7(y - 5) \implies x - 5 = 7y - 35 \implies x - 7y = -30$ (સમીકરણ $2$).
સમીકરણ $1$ પરથી,$x = 3y + 10$.
આ કિંમતને સમીકરણ $2$ માં મૂકતા: $(3y + 10) - 7y = -30 \implies -4y = -40 \implies y = 10$.
$y = 10$ ને $x = 3y + 10$ માં મૂકતા: $x = 3(10) + 10 = 40$.
તેથી,જેકબની હાલની ઉંમર $40$ વર્ષ છે અને તેના પુત્રની હાલની ઉંમર $10$ વર્ષ છે.
46
DifficultMCQ
બે વ્યક્તિઓની આવકનો ગુણોત્તર $9:7$ છે અને તેમના ખર્ચનો ગુણોત્તર $4:3$ છે. જો દરેક વ્યક્તિ દર મહિને ₹ $2000$ ની બચત કરે છે,તો તેમની માસિક આવક શોધો.
A
₹ $18,000$ અને ₹ $14,000$
B
₹ $16,000$ અને ₹ $12,000$
C
₹ $20,000$ અને ₹ $16,000$
D
₹ $27,000$ અને ₹ $21,000$

Solution

(A) ધારો કે બે વ્યક્તિઓની આવક અનુક્રમે ₹ $9x$ અને ₹ $7x$ છે અને તેમનો ખર્ચ અનુક્રમે ₹ $4y$ અને ₹ $3y$ છે.
આવક - ખર્ચ = બચત હોવાથી,આપણને મળે છે:
$9x - 4y = 2000$ $...(1)$
$7x - 3y = 2000$ $...(2)$
આ સમીકરણો ઉકેલવા માટે,સમીકરણ $(1)$ ને $3$ વડે અને સમીકરણ $(2)$ ને $4$ વડે ગુણતા:
$27x - 12y = 6000$ $...(3)$
$28x - 12y = 8000$ $...(4)$
સમીકરણ $(4)$ માંથી સમીકરણ $(3)$ બાદ કરતા:
$(28x - 27x) - (12y - 12y) = 8000 - 6000$
$x = 2000$
$x = 2000$ ની કિંમત સમીકરણ $(1)$ માં મૂકતા:
$9(2000) - 4y = 2000$
$18000 - 4y = 2000$
$4y = 16000$
$y = 4000$
તેથી,તેમની માસિક આવક $9x = 9 \times 2000 = ₹ 18,000$ અને $7x = 7 \times 2000 = ₹ 14,000$ છે.
47
Medium
નીચે આપેલા સુરેખ સમીકરણોની જોડીના તમામ શક્ય ઉકેલો શોધવા માટે લોપની રીતનો ઉપયોગ કરો:
$2x + 3y = 8$ $...(1)$
$4x + 6y = 7$ $...(2)$

Solution

(D) પગલું $1$: $x$ ના સહગુણકો સમાન કરવા માટે સમીકરણ $(1)$ ને $2$ વડે અને સમીકરણ $(2)$ ને $1$ વડે ગુણો. તેથી આપણને નીચે મુજબના સમીકરણો મળે છે:
$4x + 6y = 16$ $...(3)$
$4x + 6y = 7$ $...(4)$
પગલું $2$: સમીકરણ $(3)$ માંથી સમીકરણ $(4)$ બાદ કરતાં:
$(4x - 4x) + (6y - 6y) = 16 - 7$
એટલે કે,$0 = 9$,જે એક અસત્ય વિધાન છે.
તેથી,સુરેખ સમીકરણોની આ જોડીને કોઈ ઉકેલ નથી.
48
Difficult
બે અંકની સંખ્યા અને તેના અંકોની અદલાબદલી કરવાથી મળતી સંખ્યાનો સરવાળો $66$ છે. જો સંખ્યાના અંકોનો તફાવત $2$ હોય,તો તે સંખ્યા શોધો. આવી કેટલી સંખ્યાઓ શક્ય છે?

Solution

(A) ધારો કે દશકનો અંક $x$ છે અને એકમનો અંક $y$ છે. સંખ્યા $10x + y$ છે.
જ્યારે અંકોની અદલાબદલી કરવામાં આવે,ત્યારે નવી સંખ્યા $10y + x$ બને છે.
પ્રશ્ન મુજબ,$(10x + y) + (10y + x) = 66$.
$11x + 11y = 66$,જેનું સાદું રૂપ $x + y = 6$ થાય છે $...(1)$.
આપેલ છે કે અંકોનો તફાવત $2$ છે,તેથી બે કિસ્સાઓ શક્ય છે:
કિસ્સો $1$: $x - y = 2$ $...(2)$.
$(1)$ અને $(2)$ નો સરવાળો કરતા: $2x = 8 \implies x = 4$. $(1)$ માં $x=4$ મૂકતા,$y = 2$ મળે છે. સંખ્યા $42$ છે.
કિસ્સો $2$: $y - x = 2$ $...(3)$.
$(1)$ અને $(3)$ નો સરવાળો કરતા: $2y = 8 \implies y = 4$. $(1)$ માં $y=4$ મૂકતા,$x = 2$ મળે છે. સંખ્યા $24$ છે.
આમ,આવી બે સંખ્યાઓ શક્ય છે: $42$ અને $24$.
49
Difficult
નીચે આપેલા સુરેખ સમીકરણોના યુગ્મને લોપની રીત અને આદેશની રીતથી ઉકેલો:
$x+y=5$ અને $2x-3y=4$

Solution

(N/A) લોપની રીત દ્વારા:
$x+y=5$ $...(1)$
$2x-3y=4$ $...(2)$
સમીકરણ $(1)$ ને $2$ વડે ગુણતા,આપણને મળે છે:
$2x+2y=10$ $...(3)$
સમીકરણ $(3)$ માંથી સમીકરણ $(2)$ બાદ કરતા,આપણને મળે છે:
$(2x+2y) - (2x-3y) = 10 - 4$
$5y = 6$
$y = \frac{6}{5}$ $...(4)$
$y$ ની કિંમત સમીકરણ $(1)$ માં મૂકતા,આપણને મળે છે:
$x + \frac{6}{5} = 5$
$x = 5 - \frac{6}{5} = \frac{25-6}{5} = \frac{19}{5}$
તેથી,$x = \frac{19}{5}, y = \frac{6}{5}$.
આદેશની રીત દ્વારા:
સમીકરણ $(1)$ પરથી,આપણને મળે છે:
$x = 5 - y$ $...(5)$
આ કિંમત સમીકરણ $(2)$ માં મૂકતા,આપણને મળે છે:
$2(5-y) - 3y = 4$
$10 - 2y - 3y = 4$
$10 - 5y = 4$
$-5y = 4 - 10$
$-5y = -6$
$y = \frac{6}{5}$
$y$ ની કિંમત સમીકરણ $(5)$ માં મૂકતા,આપણને મળે છે:
$x = 5 - \frac{6}{5} = \frac{19}{5}$
તેથી,$x = \frac{19}{5}, y = \frac{6}{5}$.
50
Medium
નીચે આપેલા સુરેખ સમીકરણોની જોડીને લોપની રીત અને આદેશની રીતથી ઉકેલો:
$3x + 4y = 10$ અને $2x - 2y = 2$

Solution

(N/A) લોપની રીત દ્વારા:
$3x + 4y = 10$ $...(1)$
$2x - 2y = 2$ $...(2)$
સમીકરણ $(2)$ ને $2$ વડે ગુણતા,આપણને મળે છે:
$4x - 4y = 4$ $...(3)$
સમીકરણ $(1)$ અને $(3)$ નો સરવાળો કરતા,આપણને મળે છે:
$7x = 14$
$x = 2$ $...(4)$
$x = 2$ ની કિંમત સમીકરણ $(1)$ માં મૂકતા,આપણને મળે છે:
$3(2) + 4y = 10$
$6 + 4y = 10$
$4y = 4$
$y = 1$
આમ,$x = 2, y = 1$.
આદેશની રીત દ્વારા:
સમીકરણ $(2)$ પરથી,આપણને મળે છે:
$2x = 2 + 2y$
$x = 1 + y$ $...(5)$
આ કિંમત સમીકરણ $(1)$ માં મૂકતા,આપણને મળે છે:
$3(1 + y) + 4y = 10$
$3 + 3y + 4y = 10$
$7y = 7$
$y = 1$
$y = 1$ ની કિંમત સમીકરણ $(5)$ માં મૂકતા,આપણને મળે છે:
$x = 1 + 1 = 2$
તેથી,$x = 2, y = 1$.

Pair of Linear Equations in Two Variables — Textbook - Pair of Linear Equations in Two Variables · Frequently Asked Questions

1Are these Pair of Linear Equations in Two Variables questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Pair of Linear Equations in Two Variables Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.