IIT JEE 1996 Mathematics Question Paper with Answer and Solution in Gujarati

23 QuestionsGujaratiWith Solutions

MathematicsQ123 of 23 questions

Page 1 of 1 · Gujarati

1
MathematicsEasyMCQIIT JEE · 1996
નીચેની અભિવ્યક્તિને આંશિક અપૂર્ણાંકમાં વિભાજિત કરો: $\frac{x + 1}{(x - 1)(x - 2)(x - 3)}$
A
$\frac{1}{x - 1} + \frac{3}{x - 2} + \frac{1}{x - 3}$
B
$-\frac{3}{x - 1} + \frac{1}{x - 2} + \frac{2}{x - 3}$
C
$\frac{1}{x - 1} - \frac{3}{x - 2} + \frac{2}{x - 3}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) ધારો કે $\frac{x + 1}{(x - 1)(x - 2)(x - 3)} = \frac{A}{x - 1} + \frac{B}{x - 2} + \frac{C}{x - 3}$.
બંને બાજુ $(x - 1)(x - 2)(x - 3)$ વડે ગુણતા:
$x + 1 = A(x - 2)(x - 3) + B(x - 1)(x - 3) + C(x - 1)(x - 2)$.
$x = 1$ માટે: $1 + 1 = A(1 - 2)(1 - 3)$ $\Rightarrow 2 = A(-1)(-2)$ $\Rightarrow 2 = 2A$ $\Rightarrow A = 1$.
$x = 2$ માટે: $2 + 1 = B(2 - 1)(2 - 3)$ $\Rightarrow 3 = B(1)(-1)$ $\Rightarrow 3 = -B$ $\Rightarrow B = -3$.
$x = 3$ માટે: $3 + 1 = C(3 - 1)(3 - 2)$ $\Rightarrow 4 = C(2)(1)$ $\Rightarrow 4 = 2C$ $\Rightarrow C = 2$.
તેથી,આંશિક અપૂર્ણાંક વિઘટન $\frac{1}{x - 1} - \frac{3}{x - 2} + \frac{2}{x - 3}$ છે.
2
MathematicsDifficultMCQIIT JEE · 1996
ધન પૂર્ણાંકો $n_1, n_2$ માટે, પદાવલિ $(1 + i)^{n_1} + (1 + i^3)^{n_1} + (1 + i^5)^{n_2} + (1 + i^7)^{n_2}$, જ્યાં $i = \sqrt{-1}$ છે, તે વાસ્તવિક સંખ્યા છે જો અને માત્ર જો:
A
$n_1 = n_2 + 1$
B
$n_1 = n_2 - 1$
C
$n_1 = n_2$
D
$n_1 > 0, n_2 > 0$

Solution

(D) આપેલ પદાવલિ: $(1 + i)^{n_1} + (1 + i^3)^{n_1} + (1 + i^5)^{n_2} + (1 + i^7)^{n_2}$.
$i^3 = -i$, $i^5 = i$, અને $i^7 = -i$ હોવાથી, પદાવલિ નીચે મુજબ બને છે:
$(1 + i)^{n_1} + (1 - i)^{n_1} + (1 + i)^{n_2} + (1 - i)^{n_2}$.
ધારો કે $z = (1 + i)^{n} + (1 - i)^{n}$.
ધ્રુવીય સ્વરૂપ $1 + i = \sqrt{2} e^{i\pi/4}$ અને $1 - i = \sqrt{2} e^{-i\pi/4}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$z = (\sqrt{2})^n (e^{in\pi/4} + e^{-in\pi/4}) = 2^{n/2} \cdot 2 \cos(n\pi/4) = 2^{n/2+1} \cos(n\pi/4)$.
કોઈપણ ધન પૂર્ણાંક $n$ માટે $2^{n/2+1} \cos(n\pi/4)$ હંમેશા વાસ્તવિક સંખ્યા હોવાથી, આવા બે પદોનો સરવાળો પણ હંમેશા વાસ્તવિક જ રહે છે.
તેથી, આ પદાવલિ તમામ ધન પૂર્ણાંકો $n_1$ અને $n_2$ માટે વાસ્તવિક સંખ્યા છે.
3
MathematicsMediumMCQIIT JEE · 1996
પદાવલિ $1.(2 - \omega )(2 - {\omega ^2}) + 2.(3 - \omega )(3 - {\omega ^2}) + ....... + (n - 1).(n - \omega )(n - {\omega ^2}),$ જ્યાં $\omega$ એ એકમનું કાલ્પનિક ઘનમૂળ છે,તેનું મૂલ્ય શું છે?
A
$\frac{1}{2}(n - 1)n({n^2} + 3n + 4)$
B
$\frac{1}{4}(n - 1)n({n^2} + 3n + 4)$
C
$\frac{1}{2}(n + 1)n({n^2} + 3n + 4)$
D
$\frac{1}{4}(n + 1)n({n^2} + 3n + 4)$

Solution

(B) આપેલ શ્રેણીનું $r$-મું પદ $T_r = r[(r + 1) - \omega][(r + 1) - \omega^2]$ છે.
$1 + \omega + \omega^2 = 0$ હોવાથી,$\omega + \omega^2 = -1$ અને $\omega^3 = 1$ થાય.
$T_r = r[(r + 1)^2 - (\omega + \omega^2)(r + 1) + \omega^3] = r[(r + 1)^2 + (r + 1) + 1] = r(r^2 + 3r + 3) = r^3 + 3r^2 + 3r$.
શ્રેણીનો સરવાળો $S = \sum_{r=1}^{n-1} (r^3 + 3r^2 + 3r)$ છે.
$S = [\frac{(n-1)n}{2}]^2 + 3 \cdot \frac{(n-1)n(2n-1)}{6} + 3 \cdot \frac{(n-1)n}{2}$.
સાદુરૂપ આપતા,$S = \frac{1}{4}(n-1)n(n^2 + 3n + 4)$ મળે છે.
4
MathematicsDifficultMCQIIT JEE · 1996
કોઈપણ એકી પૂર્ણાંક $n \ge 1$ માટે,${n^3} - {(n - 1)^3} + \dots + {( - 1)^{n - 1}}{1^3} = $
A
$\frac{1}{2}{(n - 1)^2}(2n - 1)$
B
$\frac{1}{4}{(n - 1)^2}(2n - 1)$
C
$\frac{1}{2}{(n + 1)^2}(2n - 1)$
D
$\frac{1}{4}{(n + 1)^2}(2n - 1)$

Solution

(D) ધારો કે $S = {n^3} - {(n - 1)^3} + {(n - 2)^3} - {(n - 3)^3} + \dots + {1^3}$.
$n$ એકી સંખ્યા હોવાથી,છેલ્લું પદ ${1^3}$ છે.
આપણે $S = \sum_{k=1}^{n} k^3 - 2 \sum_{k=1}^{(n-1)/2} (2k)^3$ લખી શકીએ.
સૂત્ર $\sum_{k=1}^{m} k^3 = \left[ \frac{m(m+1)}{2} \right]^2$ નો ઉપયોગ કરતા:
$S = \left[ \frac{n(n+1)}{2} \right]^2 - 16 \left[ \frac{\frac{n-1}{2} (\frac{n-1}{2} + 1)}{2} \right]^2$
$S = \frac{n^2(n+1)^2}{4} - \frac{(n-1)^2(n+1)^2}{4}$
$S = \frac{(n+1)^2}{4} [n^2 - (n-1)^2]$
$S = \frac{(n+1)^2}{4} (2n - 1)$.
5
MathematicsEasyMCQIIT JEE · 1996
ધારો કે $P(n)$ એ વિધાન દર્શાવે છે કે $n^2 + n$ એકી સંખ્યા છે. તે જોવામાં આવે છે કે $P(n) \Rightarrow P(n + 1)$. $P(n)$ એ તમામ માટે સાચું છે:
A
$n > 1$
B
$n$
C
$n > 2$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(D) વિધાન $P(n)$ એ $n^2 + n$ એકી સંખ્યા છે તે છે.
આપણે $n^2 + n = n(n + 1)$ લખી શકીએ.
કારણ કે $n$ અને $n + 1$ ક્રમિક પૂર્ણાંકો છે,તેમાંથી એક બેકી અને બીજી એકી સંખ્યા હોવી જોઈએ.
બેકી સંખ્યા અને એકી સંખ્યાનો ગુણાકાર હંમેશા બેકી હોય છે.
તેથી,તમામ પ્રાકૃતિક સંખ્યાઓ $n$ માટે $n^2 + n$ હંમેશા બેકી હોય છે.
વિધાન દાવો કરે છે કે $n^2 + n$ એકી છે,તેથી વિધાન $P(n)$ તમામ $n \in \mathbb{N}$ માટે ખોટું છે.
આમ,એવું કોઈ $n$ નથી જેના માટે $P(n)$ સાચું હોય.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(d)$ છે.
6
MathematicsMediumMCQIIT JEE · 1996
સમીકરણ $\tan^2 \theta + \sec 2\theta = 1$ નું સમાધાન કરતી $\theta$ ની વ્યાપક કિંમત શોધો.
A
$m\pi, n\pi + \frac{\pi}{3}$
B
$m\pi, n\pi \pm \frac{\pi}{3}$
C
$m\pi, n\pi \pm \frac{\pi}{6}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ: $\tan^2 \theta + \sec 2\theta = 1$.
નિત્યસમ $\sec 2\theta = \frac{1 + \tan^2 \theta}{1 - \tan^2 \theta}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\tan^2 \theta + \frac{1 + \tan^2 \theta}{1 - \tan^2 \theta} = 1$.
ધારો કે $x = \tan^2 \theta$. તો $x + \frac{1+x}{1-x} = 1$.
$x(1-x) + 1 + x = 1 - x$
$x - x^2 + 1 + x = 1 - x$
$3x - x^2 = 0 \Rightarrow x(3 - x) = 0$.
તેથી,$\tan^2 \theta = 0$ અથવા $\tan^2 \theta = 3$.
જો $\tan^2 \theta = 0$,તો $\tan \theta = 0 \Rightarrow \theta = m\pi$ જ્યાં $m$ પૂર્ણાંક છે.
જો $\tan^2 \theta = 3$,તો $\tan \theta = \pm \sqrt{3} \Rightarrow \theta = n\pi \pm \frac{\pi}{3}$ જ્યાં $n$ પૂર્ણાંક છે.
આમ,વ્યાપક ઉકેલ $\theta = m\pi, n\pi \pm \frac{\pi}{3}$ છે.
7
MathematicsMediumMCQIIT JEE · 1996
ત્રિકોણ $ABC$ માં,$a:b:c = 4:5:6$ છે. તો પરિવૃત્તની ત્રિજ્યા અને અંતઃવૃત્તની ત્રિજ્યાનો ગુણોત્તર શોધો.
A
$\frac{16}{9}$
B
$\frac{16}{7}$
C
$\frac{11}{7}$
D
$\frac{7}{16}$

Solution

(B) આપેલ છે કે $a:b:c = 4:5:6$. ધારો કે $a = 4k, b = 5k, c = 6k$.
અર્ધ-પરિમિતિ $s = \frac{a+b+c}{2} = \frac{15k}{2}$.
ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $\Delta = \sqrt{s(s-a)(s-b)(s-c)} = \frac{15k^2\sqrt{7}}{4}$.
પરિવૃત્તની ત્રિજ્યા $R = \frac{abc}{4\Delta} = \frac{8k}{\sqrt{7}}$.
અંતઃવૃત્તની ત્રિજ્યા $r = \frac{\Delta}{s} = \frac{k\sqrt{7}}{2}$.
ગુણોત્તર $\frac{R}{r} = \frac{8k/\sqrt{7}}{k\sqrt{7}/2} = \frac{16}{7}$.
8
MathematicsDifficultMCQIIT JEE · 1996
બિંદુ $P$ માંથી વર્તુળ ${x^2} + {y^2} + 4x - 6y + 9{\sin ^2}\alpha + 13{\cos ^2}\alpha = 0$ પર દોરેલા સ્પર્શકો વચ્ચેનો ખૂણો $2\alpha$ છે. બિંદુ $P$ ના બિંદુપથનું સમીકરણ શોધો.
A
${x^2} + {y^2} + 4x - 6y + 4 = 0$
B
${x^2} + {y^2} + 4x - 6y - 9 = 0$
C
${x^2} + {y^2} + 4x - 6y - 4 = 0$
D
${x^2} + {y^2} + 4x - 6y + 9 = 0$

Solution

(D) વર્તુળનું સમીકરણ ${x^2} + {y^2} + 4x - 6y + 9{\sin ^2}\alpha + 13{\cos ^2}\alpha = 0$ છે.
કેન્દ્ર $C(-2, 3)$ અને ત્રિજ્યા $r = 2\sin \alpha$ છે.
ધારો કે $P(h, k)$ એ બિંદુપથ પરનું કોઈ બિંદુ છે. $\triangle PAC$ માં,$\sin \alpha = \frac{r}{PC} = \frac{2\sin \alpha}{\sqrt{(h + 2)^2 + (k - 3)^2}}$.
તેથી,$\sqrt{(h + 2)^2 + (k - 3)^2} = 2$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$(h + 2)^2 + (k - 3)^2 = 4$.
આમ,બિંદુપથનું સમીકરણ ${x^2} + {y^2} + 4x - 6y + 9 = 0$ છે.
Solution diagram
9
MathematicsDifficultMCQIIT JEE · 1996
વર્તુળ $x^2 + y^2 - 2x = 0$ દ્વારા રેખા $y = x$ પર બનતો અંતઃખંડ $AB$ છે. $AB$ ને વ્યાસ તરીકે ધરાવતા વર્તુળનું સમીકરણ શોધો.
A
$x^2 + y^2 - x - y = 0$
B
$x^2 + y^2 - 2x - y = 0$
C
$x^2 + y^2 - x + y = 0$
D
$x^2 + y^2 + x - y = 0$

Solution

(A) વર્તુળ $x^2 + y^2 - 2x = 0$ અને રેખા $y - x = 0$ ના છેદબિંદુમાંથી પસાર થતા કોઈપણ વર્તુળનું સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$x^2 + y^2 - 2x + \lambda(y - x) = 0$
$x^2 + y^2 - (2 + \lambda)x + \lambda y = 0$
આ વર્તુળનું કેન્દ્ર $\left( \frac{2 + \lambda}{2}, -\frac{\lambda}{2} \right)$ છે.
$AB$ એ વ્યાસ હોવાથી,વર્તુળનું કેન્દ્ર રેખા $y = x$ પર આવેલું હોવું જોઈએ.
કેન્દ્રના યામને $y = x$ માં મૂકતા:
$-\frac{\lambda}{2} = \frac{2 + \lambda}{2}
-\lambda = 2 + \lambda
2\lambda = -2
\lambda = -1$
$\lambda = -1$ ને સમીકરણમાં મૂકતા:
$x^2 + y^2 - (2 - 1)x - 1y = 0$
$x^2 + y^2 - x - y = 0$.
10
MathematicsDifficultMCQIIT JEE · 1996
એક ઉપવલયની ઉત્કેન્દ્રતા $\frac{1}{2}$ છે અને એક નાભિ બિંદુ $P\left( \frac{1}{2}, 1 \right)$ પર છે. તેની એક નિયામિકા એ વર્તુળ $x^2 + y^2 = 1$ અને અતિવલય $x^2 - y^2 = 1$ નો બિંદુ $P$ ની નજીકનો સામાન્ય સ્પર્શક છે. ઉપવલયનું પ્રમાણિત સ્વરૂપમાં સમીકરણ શોધો:
A
$\frac{(x - 1/3)^2}{1/9} + \frac{(y - 1)^2}{1/12} = 1$
B
$\frac{(x - 1/3)^2}{1/9} + \frac{(y + 1)^2}{1/12} = 1$
C
$\frac{(x - 1/3)^2}{1/9} - \frac{(y - 1)^2}{1/12} = 1$
D
$\frac{(x - 1/3)^2}{1/9} - \frac{(y + 1)^2}{1/12} = 1$

Solution

(A) વર્તુળ $x^2 + y^2 = 1$ અને અતિવલય $x^2 - y^2 = 1$ ના સામાન્ય સ્પર્શકો $x = 1$ અને $x = -1$ છે.
આમાંથી, $x = 1$ એ બિંદુ $P\left( \frac{1}{2}, 1 \right)$ ની નજીક છે.
તેથી, જરૂરી ઉપવલયની નિયામિકા $x = 1$ છે.
ધારો કે $Q(x, y)$ એ ઉપવલય પરનું કોઈપણ બિંદુ છે.
ઉપવલયની વ્યાખ્યા મુજબ, નાભિ $P$ થી અંતર $QP = e \times (\text{\text{નિયામિકાથી અંતર}})$.
$QP = \sqrt{(x - 1/2)^2 + (y - 1)^2}$ અને નિયામિકા $x = 1$ થી અંતર $|x - 1|$ છે.
$e = 1/2$ આપેલ હોવાથી, $\sqrt{(x - 1/2)^2 + (y - 1)^2} = \frac{1}{2} |x - 1|$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $(x - 1/2)^2 + (y - 1)^2 = \frac{1}{4}(x - 1)^2$.
સાદુરૂપ આપતા: $\frac{(x - 1/3)^2}{1/9} + \frac{(y - 1)^2}{1/12} = 1$.
Solution diagram
11
MathematicsMediumMCQIIT JEE · 1996
$\mathop {\lim }\limits_{x \to 0} {\left( {\frac{{1 + 5{x^2}}}{{1 + 3{x^2}}}} \right)^{1/{x^2}}} = $
A
$e^2$
B
$e$
C
$e^{-2}$
D
$e^{-1}$

Solution

(A) આપણે પ્રમાણિત લક્ષના સૂત્રનો ઉપયોગ કરીએ છીએ: $\mathop {\lim }\limits_{x \to 0} (1 + f(x))^{1/g(x)} = e^{\mathop {\lim }\limits_{x \to 0} \frac{f(x)}{g(x)}}$.
આપેલ પદ $\mathop {\lim }\limits_{x \to 0} {\left( {\frac{{1 + 5{x^2}}}{{1 + 3{x^2}}}} \right)^{1/{x^2}}}$ માટે,આપણે આધારને $1 + \left( \frac{1 + 5x^2}{1 + 3x^2} - 1 \right) = 1 + \frac{2x^2}{1 + 3x^2}$ તરીકે લખી શકીએ.
તેથી,લક્ષ $e^{\mathop {\lim }\limits_{x \to 0} \frac{1}{x^2} \cdot \frac{2x^2}{1 + 3x^2}}$ બને છે.
ઘાતનું સાદું રૂપ આપતા: $\mathop {\lim }\limits_{x \to 0} \frac{2}{1 + 3x^2} = \frac{2}{1 + 0} = 2$.
તેથી,જવાબ $e^2$ છે.
12
MathematicsAdvancedMCQIIT JEE · 1996
ધારો કે $n$ અને $k$ એવા ધન પૂર્ણાંકો છે કે જેથી $n \ge \frac{k(k + 1)}{2}$ થાય. $x_1 + x_2 + ... + x_k = n$ ને સંતોષતા $(x_1, x_2, ..., x_k)$ ઉકેલોની સંખ્યા શોધો,જ્યાં $x_1 \ge 1, x_2 \ge 2, ..., x_k \ge k$ તમામ પૂર્ણાંકો છે.
A
$^mC_{k-1}$
B
$^mC_{k+1}$
C
$^mC_k$
D
આમાંથી કોઈ નહીં (જ્યાં $m = \frac{1}{2}(2n - k^2 + k - 2)$)

Solution

(A) $x_1 + x_2 + ... + x_k = n$ માટે ઉકેલોની સંખ્યા,જ્યાં $x_i \ge i$ હોય,તે $(t^1 + t^2 + ...) (t^2 + t^3 + ...) ... (t^k + t^{k+1} + ...)$ ના ગુણાકારમાં $t^n$ નો સહગુણક છે.
આ $t^{1+2+...+k} (1 + t + t^2 + ...)^k$ માં $t^n$ નો સહગુણક છે.
ધારો કે $r = 1 + 2 + ... + k = \frac{k(k+1)}{2}$.
આ અભિવ્યક્તિ $(1-t)^{-k}$ માં $t^{n-r}$ નો સહગુણક બને છે.
દ્વિપદી વિસ્તરણ $(1-t)^{-k} = \sum_{j=0}^{\infty} \binom{k+j-1}{k-1} t^j$ નો ઉપયોગ કરતા,$t^{n-r}$ નો સહગુણક $\binom{k+(n-r)-1}{k-1}$ છે.
ધારો કે $m = k + n - r - 1 = k + n - \frac{k(k+1)}{2} - 1 = \frac{2n - k^2 + k - 2}{2}$.
આમ,ઉકેલોની સંખ્યા $\binom{m}{k-1}$ છે.
13
MathematicsDifficultMCQIIT JEE · 1996
$\frac{x + 1}{(x - 1)(x - 2)(x - 3)}$ ને આંશિક અપૂર્ણાંકમાં વિભાજિત કરો.
A
$\frac{1}{x - 1} + \frac{3}{x - 2} + \frac{1}{x - 3}$
B
$-\frac{1}{x - 1} + \frac{3}{x - 2} - \frac{2}{x - 3}$
C
$\frac{1}{x - 1} - \frac{3}{x - 2} + \frac{2}{x - 3}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) ધારો કે $\frac{x + 1}{(x - 1)(x - 2)(x - 3)} = \frac{A}{x - 1} + \frac{B}{x - 2} + \frac{C}{x - 3}$.
બંને બાજુ $(x - 1)(x - 2)(x - 3)$ વડે ગુણતા:
$x + 1 = A(x - 2)(x - 3) + B(x - 1)(x - 3) + C(x - 1)(x - 2)$.
$x = 1$ માટે: $1 + 1 = A(1 - 2)(1 - 3) \implies 2 = 2A \implies A = 1$.
$x = 2$ માટે: $2 + 1 = B(2 - 1)(2 - 3) \implies 3 = -B \implies B = -3$.
$x = 3$ માટે: $3 + 1 = C(3 - 1)(3 - 2) \implies 4 = 2C \implies C = 2$.
આમ,આંશિક અપૂર્ણાંક $\frac{1}{x - 1} - \frac{3}{x - 2} + \frac{2}{x - 3}$ છે.
14
MathematicsDifficultMCQIIT JEE · 1996
જો $b$ અને $c$ કોઈપણ બે અસમરેખ એકમ સદિશો હોય અને $a$ કોઈપણ સદિશ હોય,તો $(a \cdot b)b + (a \cdot c)c + \frac{a \cdot (b \times c)}{|b \times c|} (b \times c) = $
A
$a$
B
$b$
C
$c$
D
$0$

Solution

(A) ધારો કે $b$ અને $c$ બે અસમરેખ એકમ સદિશો છે. તેઓ અસમરેખ હોવાથી,$b, c,$ અને $k = \frac{b \times c}{|b \times c|}$ એ $\mathbb{R}^3$ અવકાશ માટે એક ઓર્થોનોર્મલ આધાર બનાવે છે.
કોઈપણ સદિશ $a$ ને આ આધાર સદિશોના રેખીય સંયોજન તરીકે દર્શાવી શકાય છે:
$a = (a \cdot b)b + (a \cdot c)c + (a \cdot k)k$
$k = \frac{b \times c}{|b \times c|}$ ને સમીકરણમાં મૂકતા,આપણને મળે છે:
$a = (a \cdot b)b + (a \cdot c)c + \left(a \cdot \frac{b \times c}{|b \times c|}\right) \frac{b \times c}{|b \times c|}$
અહીં,$\frac{a \cdot (b \times c)}{|b \times c|} (b \times c) = (a \cdot k) (|b \times c| k) = (a \cdot k) (\sin \alpha) k$ થાય,જ્યાં $\alpha$ એ $b$ અને $c$ વચ્ચેનો ખૂણો છે.
$|b \times c| = \sin \alpha$ હોવાથી,આ પદ $(a \cdot k)k$ માં પરિણમે છે.
તેથી,$(a \cdot b)b + (a \cdot c)c + (a \cdot k)k = a$.
15
MathematicsDifficultMCQIIT JEE · 1996
જો $f$ એ અંતરાલ $(-5, 5)$ પર વ્યાખ્યાયિત યુગ્મ વિધેય હોય,તો સમીકરણ $f(x) = f\left( \frac{x + 1}{x + 2} \right)$ નું સમાધાન કરતા $x$ ના ચાર વાસ્તવિક મૂલ્યો કયા છે?
A
$\frac{-3 - \sqrt{5}}{2}, \frac{-3 + \sqrt{5}}{2}, \frac{3 - \sqrt{5}}{2}, \frac{3 + \sqrt{5}}{2}$
B
$\frac{-5 + \sqrt{3}}{2}, \frac{-3 + \sqrt{5}}{2}, \frac{3 + \sqrt{5}}{2}, \frac{3 - \sqrt{5}}{2}$
C
$\frac{3 - \sqrt{5}}{2}, \frac{3 + \sqrt{5}}{2}, \frac{-3 - \sqrt{5}}{2}, \frac{5 + \sqrt{3}}{2}$
D
$-3 - \sqrt{5}, -3 + \sqrt{5}, 3 - \sqrt{5}, 3 + \sqrt{5}$

Solution

(A) કારણ કે $f$ એ યુગ્મ વિધેય છે,તેથી તમામ $x \in (-5, 5)$ માટે $f(-x) = f(x).$
આપેલ છે કે $f(x) = f\left( \frac{x + 1}{x + 2} \right).$
$f(x) = f(-x)$ હોવાથી,સમીકરણ $f(x) = f\left( \frac{x + 1}{x + 2} \right)$ ત્યારે સંતોષાય છે જો $x = \frac{x + 1}{x + 2}$ અથવા $-x = \frac{x + 1}{x + 2}.$
કિસ્સો $1$: $x = \frac{x + 1}{x + 2} \Rightarrow x^2 + 2x = x + 1 \Rightarrow x^2 + x - 1 = 0.$
દ્વિઘાત સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$x = \frac{-1 \pm \sqrt{5}}{2}.$
કિસ્સો $2$: $-x = \frac{x + 1}{x + 2} \Rightarrow -x^2 - 2x = x + 1 \Rightarrow x^2 + 3x + 1 = 0.$
દ્વિઘાત સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$x = \frac{-3 \pm \sqrt{5}}{2}.$
આમ,$x$ ના ચાર મૂલ્યો $\frac{-1 \pm \sqrt{5}}{2}$ અને $\frac{-3 \pm \sqrt{5}}{2}$ છે.
16
MathematicsDifficultMCQIIT JEE · 1996
જો $f(x) = \sin^2 x + \sin^2(x + \frac{\pi}{3}) + \cos x \cos(x + \frac{\pi}{3})$ અને $g(\frac{5}{4}) = 1$ હોય,તો $(g \circ f)(x) = $
A
$-2$
B
$-1$
C
$2$
D
$1$

Solution

(D) આપેલ છે કે $f(x) = \sin^2 x + \sin^2(x + \frac{\pi}{3}) + \cos x \cos(x + \frac{\pi}{3})$.
નિત્યસમ $\sin^2 \theta = \frac{1 - \cos 2\theta}{2}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$f(x) = \frac{1 - \cos 2x}{2} + \frac{1 - \cos(2x + \frac{2\pi}{3})}{2} + \cos x \cos(x + \frac{\pi}{3})$
$f(x) = 1 - \frac{1}{2} [\cos 2x + \cos(2x + \frac{2\pi}{3})] + \cos x \cos(x + \frac{\pi}{3})$
$\cos A + \cos B = 2 \cos(\frac{A+B}{2}) \cos(\frac{A-B}{2})$ નો ઉપયોગ કરતા:
$f(x) = 1 - \frac{1}{2} [2 \cos(2x + \frac{\pi}{3}) \cos(-\frac{\pi}{3})] + \cos x \cos(x + \frac{\pi}{3})$
$\cos(\frac{\pi}{3}) = \frac{1}{2}$ હોવાથી:
$f(x) = 1 - \frac{1}{2} \cos(2x + \frac{\pi}{3}) + \cos x \cos(x + \frac{\pi}{3})$
$2 \cos A \cos B = \cos(A+B) + \cos(A-B)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$f(x) = 1 - \frac{1}{2} \cos(2x + \frac{\pi}{3}) + \frac{1}{2} [\cos(2x + \frac{\pi}{3}) + \cos(-\frac{\pi}{3})]$
$f(x) = 1 + \frac{1}{2} \cos(\frac{\pi}{3}) = 1 + \frac{1}{2} \cdot \frac{1}{2} = 1 + \frac{1}{4} = \frac{5}{4}$.
બધા $x \in R$ માટે $f(x) = \frac{5}{4}$ હોવાથી,$(g \circ f)(x) = g(f(x)) = g(\frac{5}{4})$.
આપેલ છે કે $g(\frac{5}{4}) = 1$,તેથી $(g \circ f)(x) = 1$.
17
MathematicsEasyMCQIIT JEE · 1996
જો $x{e^{xy}} = y + {\sin ^2}x$ હોય,તો $x = 0$ આગળ $\frac{dy}{dx} = $
A
$-1$
B
$-2$
C
$1$
D
$2$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ $x{e^{xy}} = y + {\sin ^2}x$ છે.
જ્યારે $x = 0$ હોય,ત્યારે સમીકરણમાં કિંમત મૂકતા $0 \cdot {e^0} = y + {\sin ^2}(0)$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $y = 0$.
બંને બાજુ $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{d}{dx}(x{e^{xy}}) = \frac{d}{dx}(y + {\sin ^2}x)$
${e^{xy}} + x{e^{xy}} \cdot \frac{d}{dx}(xy) = \frac{dy}{dx} + 2\sin x \cos x$
${e^{xy}} + x{e^{xy}} \left( y + x \frac{dy}{dx} \right) = \frac{dy}{dx} + \sin(2x)$
હવે $x = 0$ અને $y = 0$ ની કિંમત વિકલિત સમીકરણમાં મૂકતા:
${e^0} + 0 \cdot {e^0} (0 + 0 \cdot \frac{dy}{dx}) = \frac{dy}{dx} + \sin(0)$
$1 + 0 = \frac{dy}{dx} + 0$
તેથી,$\frac{dy}{dx} = 1$.
18
MathematicsDifficultMCQIIT JEE · 1996
જો શૂન્યતર $x$ માટે,$af(x) + bf\left( {\frac{1}{x}} \right) = \frac{1}{x} - 5,$ જ્યાં $a \ne b,$ હોય,તો $\int_1^2 {f(x)\,dx = } $
A
$\frac{1}{{({a^2} + {b^2})}}\left[ {a\log 2 - 5a + \frac{7}{2}b} \right]$
B
$\frac{1}{{({a^2} - {b^2})}}\left[ {a\log 2 - 5a + \frac{7}{2}b} \right]$
C
$\frac{1}{{({a^2} - {b^2})}}\left[ {a\log 2 - 5a - \frac{7}{2}b} \right]$
D
$\frac{1}{{({a^2} + {b^2})}}\left[ {a\log 2 - 5a - \frac{7}{2}b} \right]$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ: $af(x) + bf\left( {\frac{1}{x}} \right) = \frac{1}{x} - 5$ ... $(i)$
$(i)$ માં $x$ ને $\frac{1}{x}$ વડે બદલતા,આપણને મળે: $af\left( {\frac{1}{x}} \right) + bf(x) = x - 5$ ... $(ii)$
$f\left( {\frac{1}{x}} \right)$ નો લોપ કરવા માટે,$(i)$ ને $a$ વડે અને $(ii)$ ને $b$ વડે ગુણતા:
$a^2 f(x) + ab f\left( {\frac{1}{x}} \right) = \frac{a}{x} - 5a$
$b^2 f(x) + ab f\left( {\frac{1}{x}} \right) = bx - 5b$
પ્રથમમાંથી બીજું સમીકરણ બાદ કરતા: $(a^2 - b^2) f(x) = \frac{a}{x} - bx - 5a + 5b$
બંને બાજુ $1$ થી $2$ સુધી સંકલન કરતા:
$(a^2 - b^2) \int_1^2 f(x) dx = \int_1^2 \left( \frac{a}{x} - bx - 5(a - b) \right) dx$
$= \left[ a \log |x| - \frac{b x^2}{2} - 5(a - b)x \right]_1^2$
$= \left( a \log 2 - \frac{b(4)}{2} - 5(a - b)(2) \right) - \left( a \log 1 - \frac{b(1)}{2} - 5(a - b)(1) \right)$
$= a \log 2 - 2b - 10a + 10b - 0 + \frac{b}{2} + 5a - 5b$
$= a \log 2 - 5a + \frac{7}{2}b$
આમ,$\int_1^2 f(x) dx = \frac{1}{a^2 - b^2} \left[ a \log 2 - 5a + \frac{7}{2}b \right]$.
19
MathematicsMediumMCQIIT JEE · 1996
વિધેય $L(x) = \int_1^x \frac{dt}{t}$ એ કયું સમીકરણ સંતોષે છે?
A
$L(x + y) = L(x) + L(y)$
B
$L\left( \frac{x}{y} \right) = L(x) + L(y)$
C
$L(xy) = L(x) + L(y)$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) આપેલ વિધેય $L(x) = \int_1^x \frac{1}{t} dt$ છે.
સંકલનનું મૂલ્ય શોધતા,આપણને મળે છે $L(x) = [\ln |t|]_1^x$.
$L(x) = \ln |x| - \ln |1| = \ln |x|$.
હવે,$L(xy) = \ln |xy| = \ln |x| + \ln |y|$ ધ્યાનમાં લો.
કારણ કે $L(x) = \ln |x|$ અને $L(y) = \ln |y|$,તેથી $L(xy) = L(x) + L(y)$ થાય છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
20
MathematicsDifficultMCQIIT JEE · 1996
એક શૂન્યતર સદિશ $a$ એ સદિશો $i, i + j$ દ્વારા નિર્ધારિત સમતલ અને સદિશો $i - j, i + k$ દ્વારા નિર્ધારિત સમતલના છેદરેખાને સમાંતર છે. $a$ અને સદિશ $i - 2j + 2k$ વચ્ચેનો ખૂણો કેટલો છે?
A
$\frac{\pi}{4}$ અથવા $\frac{3\pi}{4}$
B
$\frac{2\pi}{4}$ અથવા $\frac{3\pi}{4}$
C
$\frac{\pi}{2}$ અથવા $\frac{3\pi}{2}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) સદિશો $i$ અને $i + j$ ને સમાવતા સમતલનો અભિલંબ સદિશ $n_1 = i \times (i + j) = k$ છે. આ સમતલનું સમીકરણ $r \cdot k = 0$ છે,જેનો અર્થ છે કે $z = 0.$
સદિશો $i - j$ અને $i + k$ ને સમાવતા સમતલનો અભિલંબ સદિશ $n_2 = (i - j) \times (i + k) = -i - j + k$ છે. આ સમતલનું સમીકરણ $r \cdot (-i - j + k) = 0$ છે,જેનો અર્થ છે કે $x + y - z = 0.$
સદિશ $a$ આ બંને સમતલોની છેદરેખાને સમાંતર છે,તેથી $a$ એ અભિલંબ $n_1$ અને $n_2$ ના સદિશ ગુણાકારને સમાંતર હોવો જોઈએ: $v = n_1 \times n_2 = k \times (-i - j + k) = i - j.$
આમ,$a$ એ $i - j$ ને સમાંતર છે.
ધારો કે $a = i - j$ અને $b = i - 2j + 2k$ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ છે.
$\cos \theta = \frac{a \cdot b}{|a| |b|} = \frac{(1)(1) + (-1)(-2) + (0)(2)}{\sqrt{1^2 + (-1)^2} \sqrt{1^2 + (-2)^2 + 2^2}} = \frac{3}{\sqrt{2} \cdot 3} = \frac{1}{\sqrt{2}}.$
સદિશ $a$ એ $i - j$ અથવા $-(i - j)$ ની દિશામાં હોઈ શકે છે,તેથી $\cos \theta = \pm \frac{1}{\sqrt{2}}.$
તેથી,$\theta = \frac{\pi}{4}$ અથવા $\theta = \frac{3\pi}{4}$.
21
MathematicsDifficultMCQIIT JEE · 1996
ધારો કે $f(x) = [x]\sin \left( \frac{\pi}{[x + 1]} \right)$,જ્યાં $[.]$ એ મહત્તમ પૂર્ણાંક વિધેય દર્શાવે છે. $f$ નો પ્રદેશ અને $f$ ના પ્રદેશમાં અસતત બિંદુઓ કયા છે?
A
$\left\{ x \in R \mid x \notin [ - 1, 0) \right\}, I - \{ 0 \}$
B
$\left\{ x \in R \mid x \notin [1, 0) \right\}, I - \{ 0 \}$
C
$\left\{ x \in R \mid x \notin [ - 1, 0) \right\}, I - \{ 0 \}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) વિધેય $f(x) = [x]\sin \left( \frac{\pi}{[x + 1]} \right)$ વ્યાખ્યાયિત છે જો $[x + 1] \neq 0$ હોય.
કારણ કે $[x + 1] = 0$ એ $0 \le x + 1 < 1$ માટે થાય છે,જેનો અર્થ છે કે $-1 \le x < 0$,તેથી $f$ નો પ્રદેશ $R - [-1, 0)$ છે.
આમ,પ્રદેશ $\left\{ x \in R \mid x \notin [-1, 0) \right\}$ છે.
વિધેય $[x]$ એ તમામ પૂર્ણાંકો $I$ પર અસતત છે.
$x \in I$ માટે,$f(x)$ અસતત છે સિવાય કે ગુણાકાર $[x]\sin \left( \frac{\pi}{[x + 1]} \right)$ સતત હોય.
$x = 0$ પર,$f(0) = [0]\sin \left( \frac{\pi}{[1]} \right) = 0$.
$x \to 0^+$ માટે,$[x] = 0$,તેથી $f(x) = 0 \cdot \sin \left( \frac{\pi}{1} \right) = 0$.
આમ,$f$ એ $x = 0$ પર સતત છે.
અન્ય પૂર્ણાંકો $n \in I \setminus \{0\}$ માટે,વિધેય અસતત રહે છે.
તેથી,અસતત બિંદુઓનો ગણ $I - \{0\}$ છે.
22
MathematicsDifficultMCQIIT JEE · 1996
$n > 0$ માટે,$\int_0^{2\pi } {\frac{{x{{\sin }^{2n}}x}}{{{{\sin }^{2n}}x + {{\cos }^{2n}}x}}\,dx = } $
A
${\pi ^{ - 1}}$
B
$\pi $
C
${\pi ^{ - 2}}$
D
${\pi ^2}$

Solution

(D) ધારો કે $I = \int_0^{2\pi } {\frac{{x{{\sin }^{2n}}x}}{{{{\sin }^{2n}}x + {{\cos }^{2n}}x}}dx} $.
ગુણધર્મ $\int_0^a {f(x)dx = \int_0^a {f(a - x)dx} }$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે છે:
$I = \int_0^{2\pi } {\frac{{(2\pi - x){{\sin }^{2n}}(2\pi - x)}}{{{{\sin }^{2n}}(2\pi - x) + {{\cos }^{2n}}(2\pi - x)}}dx} $
$I = \int_0^{2\pi } {\frac{{(2\pi - x){{\sin }^{2n}}x}}{{{{\sin }^{2n}}x + {{\cos }^{2n}}x}}dx} $
$I$ માટેના બંને પદોનો સરવાળો કરતા:
$2I = \int_0^{2\pi } {\frac{{2\pi {{\sin }^{2n}}x}}{{{{\sin }^{2n}}x + {{\cos }^{2n}}x}}dx} $
$I = \pi \int_0^{2\pi } {\frac{{{{\sin }^{2n}}x}}{{{{\sin }^{2n}}x + {{\cos }^{2n}}x}}dx} $
ગુણધર્મ $\int_0^{2a} {f(x)dx = 2\int_0^a {f(x)dx} }$ નો ઉપયોગ કરતા જો $f(2a-x) = f(x)$ હોય:
$I = 2\pi \int_0^{\pi } {\frac{{{{\sin }^{2n}}x}}{{{{\sin }^{2n}}x + {{\cos }^{2n}}x}}dx} $
$I = 4\pi \int_0^{\pi /2} {\frac{{{{\sin }^{2n}}x}}{{{{\sin }^{2n}}x + {{\cos }^{2n}}x}}dx} $ (સમીકરણ $i$)
તે જ રીતે,$I = 4\pi \int_0^{\pi /2} {\frac{{{{\cos }^{2n}}x}}{{{{\sin }^{2n}}x + {{\cos }^{2n}}x}}dx} $ (સમીકરણ $ii$)
$(i)$ અને $(ii)$ નો સરવાળો કરતા:
$2I = 4\pi \int_0^{\pi /2} {1 dx} = 4\pi \left( \frac{\pi }{2} \right) = 2{\pi ^2}$
તેથી,$I = {\pi ^2}$.
23
MathematicsDifficultMCQIIT JEE · 1996
ત્રણ ઘટનાઓ $A, B$ અને $C$ માટે,$P$ (ઘટના $A$ અથવા $B$ માંથી બરાબર એક ઘટના બને છે) = $P$ (ઘટના $B$ અથવા $C$ માંથી બરાબર એક ઘટના બને છે) = $P$ (ઘટના $C$ અથવા $A$ માંથી બરાબર એક ઘટના બને છે) = $p$ અને $P$ (ત્રણેય ઘટનાઓ એકસાથે બને છે) = $p^2$,જ્યાં $0 < p < 1/2$. તો ત્રણ ઘટનાઓ $A, B$ અને $C$ માંથી ઓછામાં ઓછી એક ઘટના બનવાની સંભાવના કેટલી છે?
A
$\frac{3p + 2p^2}{2}$
B
$\frac{p + 3p^2}{4}$
C
$\frac{p + 3p^2}{2}$
D
$\frac{3p + 2p^2}{4}$

Solution

(A) આપણે જાણીએ છીએ કે $P$ (ઘટના $A$ અથવા $B$ માંથી બરાબર એક ઘટના બને છે) = $P(A) + P(B) - 2P(A \cap B) = p$ ..... $(i)$
તે જ રીતે,$P(B) + P(C) - 2P(B \cap C) = p$ ..... $(ii)$
અને $P(C) + P(A) - 2P(C \cap A) = p$ ..... $(iii)$
$(i), (ii)$ અને $(iii)$ નો સરવાળો કરતા,આપણને મળે છે $2[P(A) + P(B) + P(C)] - 2[P(A \cap B) + P(B \cap C) + P(C \cap A)] = 3p$
તેથી,$P(A) + P(B) + P(C) - [P(A \cap B) + P(B \cap C) + P(C \cap A)] = \frac{3p}{2}$ ..... $(iv)$
આપણને આપેલ છે કે $P(A \cap B \cap C) = p^2$ ..... $(v)$
ત્રણ ઘટનાઓ $A, B$ અને $C$ માંથી ઓછામાં ઓછી એક ઘટના બનવાની સંભાવના નીચે મુજબ છે:
$P(A \cup B \cup C) = P(A) + P(B) + P(C) - [P(A \cap B) + P(B \cap C) + P(C \cap A)] + P(A \cap B \cap C)$
$(iv)$ અને $(v)$ ને આ સમીકરણમાં મૂકતા:
$P(A \cup B \cup C) = \frac{3p}{2} + p^2 = \frac{3p + 2p^2}{2}$

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real IIT JEE style covering Mathematics with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D Mathematics papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Run live IIT JEE mock exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo

Frequently Asked Questions

How many Mathematics questions are in IIT JEE 1996?

There are 23 Mathematics questions from the IIT JEE 1996 paper on Vedclass, each with a detailed step-by-step solution in Gujarati.

Are IIT JEE 1996 Mathematics solutions available in Gujarati?

Yes. All solutions on this page are in Gujarati. You can also switch to English or Hindi using the language buttons above the questions.

Can I practice IIT JEE 1996 Mathematics as a timed test?

Yes. Use the Vedclass Test Series to attempt a full IIT JEE mock test covering Mathematics with time limits and instant score analysis.

Can teachers create Mathematics papers from IIT JEE previous year questions?

Yes. The Vedclass Exam Paper Generator lets teachers mix IIT JEE Mathematics questions and generate Set A/B/C/D papers in minutes.

For Teachers & Institutes

Build a Custom Mathematics Paper

Pick IIT JEE 1996 Mathematics questions, set difficulty, and generate Set A/B/C/D in 2 minutes.