AP EAMCET 2025 Chemistry Question Paper with Answer and Solution in Gujarati

(B) ધારો કે ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતી રેખાનું સમીકરણ $y = mx$ છે.
આપેલ સમાંતર રેખાઓ $L_1: 4x + 2y - 9 = 0$ અને $L_2: 2x + y + 6 = 0$ છે.
નોંધો કે $L_1$ ને $2(2x + y) = 9$ અથવા $2x + y = 4.5$ તરીકે લખી શકાય.
ધારો કે રેખા $y = mx$ એ $L_1$ ને $P(x_1, y_1)$ માં અને $L_2$ ને $Q(x_2, y_2)$ માં છેદે છે.
બિંદુ $P$ માટે: $2x_1 + y_1 = 4.5$ અને $y_1 = mx_1$. $y_1$ ની કિંમત મૂકતા,$x_1(2 + m) = 4.5$,તેથી $x_1 = \frac{4.5}{2 + m}$.
બિંદુ $Q$ માટે: $2x_2 + y_2 = -6$ અને $y_2 = mx_2$. $y_2$ ની કિંમત મૂકતા,$x_2(2 + m) = -6$,તેથી $x_2 = \frac{-6}{2 + m}$.
ઉગમબિંદુ $O(0,0)$ એ $PQ$ નું $k:1$ ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે,તેથી $0 = \frac{k x_2 + 1 x_1}{k + 1}$.
આનો અર્થ એ છે કે $k x_2 + x_1 = 0$,અથવા $k = -\frac{x_1}{x_2}$.
કિંમતો મૂકતા: $k = -\frac{4.5 / (2 + m)}{-6 / (2 + m)} = \frac{4.5}{6} = \frac{9}{12} = \frac{3}{4}$.
આમ,ગુણોત્તર $3:4$ છે.

(A) $H$-બંધ ધરાવતા પદાર્થો નક્કી કરવા માટે,આપણે અણુમાં $N$,$O$ અથવા $F$ જેવા અત્યંત વિદ્યુતઋણ પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલા હાઇડ્રોજન પરમાણુઓની હાજરી તપાસીએ છીએ:
$1$. ઇથેનોલ $(C_2H_5OH)$: $-OH$ સમૂહ ધરાવે છે,તેથી તે $H$-બંધ દર્શાવે છે.
$2$. એસિટિક એસિડ $(CH_3COOH)$: $-OH$ સમૂહ ધરાવે છે,તેથી તે $H$-બંધ દર્શાવે છે.
$3$. ઇથાઇલએમાઇન $(C_2H_5NH_2)$: $-NH_2$ સમૂહ ધરાવે છે,તેથી તે $H$-બંધ દર્શાવે છે.
$4$. ટ્રાયમિથાઇલએમાઇન $((CH_3)_3N)$: નાઇટ્રોજન ફક્ત કાર્બન પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલ છે,તેથી $H$-બંધ નથી.
$5$. સેલિસિલિક એસિડ $(C_6H_4(OH)COOH)$: $-OH$ અને $-COOH$ સમૂહ ધરાવે છે,તેથી તે $H$-બંધ દર્શાવે છે.
$6$. ઇથેનાલ $(CH_3CHO)$: કાર્બોનિલ સમૂહ ધરાવે છે પરંતુ $O$ સાથે સીધો જોડાયેલ $H$ પરમાણુ નથી,તેથી $H$-બંધ નથી.
આમ,$H$-બંધ ધરાવતા પદાર્થો ઇથેનોલ,એસિટિક એસિડ,ઇથાઇલએમાઇન અને સેલિસિલિક એસિડ છે.
કુલ સંખ્યા $4$ છે.

(D) શરૂઆતનો પદાર્થ ગ્લુકોઝ $(CHO(CHOH)_4CH_2OH)$ છે.
$1$. $HI$ અને $\Delta$ (રિડક્શન) સાથેની પ્રક્રિયા ગ્લુકોઝને $n$-હેક્ઝેન $(X = CH_3(CH_2)_4CH_3)$ માં રૂપાંતરિત કરે છે.
$2$. $773 \ K$ તાપમાને અને $10-20 \ atm$ દબાણે $Cr_2O_3$ સાથેની પ્રક્રિયા એ એરોમેટાઈઝેશન (ડીહાઈડ્રોસાયક્લાઈઝેશન) પ્રક્રિયા છે,જે $n$-હેક્ઝેનને બેન્ઝીન $(Y = C_6H_6)$ માં રૂપાંતરિત કરે છે.
$3$. $UV$ પ્રકાશની હાજરીમાં બેન્ઝીનની $Cl_2$ સાથેની પ્રક્રિયા એ મુક્ત-મૂલક યોગશીલ પ્રક્રિયા છે,જે હેક્ઝાક્લોરોસાયક્લોહેક્ઝેન ($Z = C_6H_6Cl_6$,જેને $BHC$ અથવા ગેમેક્સેન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) આપે છે.

(A) $1$. $H_2SO_4$ ના મિલિમોલની ગણતરી: $50 \ mL \times 0.5 \ M = 25 \ mmol$.
$2$. વધારાના $H_2SO_4$ ને તટસ્થ કરવા માટે વપરાયેલ $NaOH$ ના મિલિમોલ: $60 \ mL \times 0.5 \ M = 30 \ mmol$.
$3$. $2 \ mol \ NaOH$ એ $1 \ mol \ H_2SO_4$ ને તટસ્થ કરે છે,તેથી $NaOH$ દ્વારા તટસ્થ થયેલ $H_2SO_4 = 30 / 2 = 15 \ mmol$.
$4$. એમોનિયા સાથે પ્રક્રિયા કરનાર $H_2SO_4$ ના મિલિમોલ = $25 - 15 = 10 \ mmol$.
$5$. $1 \ mol \ H_2SO_4$ એ $2 \ mol \ NH_3$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,તેથી $NH_3$ (અને નાઈટ્રોજન) ના મિલિમોલ = $10 \times 2 = 20 \ mmol$.
$6$. નાઈટ્રોજનનું દળ = $20 \ mmol \times 14 \ g/mol = 280 \ mg$.
$7$. નાઈટ્રોજનની ટકાવારી = $(\text{નાઈટ્રોજનનું દળ} / x) \times 100 = 56$.
$8$. $(280 / x) \times 100 = 56 \implies x = 28000 / 56 = 500 \ mg$.

(D) સક્સિનિક એસિડ એ $HOOC-(CH_2)_2-COOH$ સૂત્ર ધરાવતો ડાયકાર્બોક્સિલિક એસિડ છે,જે $HOOC-CH_2-CH_2-COOH$ છે.
મેલોનિક એસિડ એ $HOOC-CH_2-COOH$ સૂત્ર ધરાવતો ડાયકાર્બોક્સિલિક એસિડ છે.
આ બંધારણોને આપેલા વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,વિકલ્પ $(D)$ સક્સિનિક એસિડ $(x)$ અને મેલોનિક એસિડ $(y)$ ને યોગ્ય રીતે દર્શાવે છે.

(D) મધ્યસ્થ પરમાણુ પરના અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મની સંખ્યા શોધવા માટે,આપણે સૂત્રનો ઉપયોગ કરીએ છીએ: $\text{Lone pairs} = \frac{1}{2} \times (V - N)$,જ્યાં $V$ એ મધ્યસ્થ પરમાણુના સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે અને $N$ એ જોડાયેલા એકસંયોજક પરમાણુઓની સંખ્યા છે.
$I) \ ClF_3$: મધ્યસ્થ પરમાણુ $Cl$ ($7$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન). $3$ $F$ પરમાણુ જોડાયેલા છે. $\text{Lone pairs} = \frac{1}{2} \times (7 - 3) = 2$.
$II) \ XeF_2$: મધ્યસ્થ પરમાણુ $Xe$ ($8$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન). $2$ $F$ પરમાણુ જોડાયેલા છે. $\text{Lone pairs} = \frac{1}{2} \times (8 - 2) = 3$.
$III) \ SF_4$: મધ્યસ્થ પરમાણુ $S$ ($6$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન). $4$ $F$ પરમાણુ જોડાયેલા છે. $\text{Lone pairs} = \frac{1}{2} \times (6 - 4) = 1$.
$IV) \ SiH_4$: મધ્યસ્થ પરમાણુ $Si$ ($4$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન). $4$ $H$ પરમાણુ જોડાયેલા છે. $\text{Lone pairs} = \frac{1}{2} \times (4 - 4) = 0$.
મૂલ્યોની સરખામણી કરતા: $IV (0) < III (1) < I (2) < II (3)$.
તેથી,વધતો ક્રમ $IV < III < I < II$ છે.

(C) મધ્યસ્થ પરમાણુ પર અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મની સંખ્યા શોધવા માટેનું સૂત્ર: $\text{Lone pairs} = \frac{1}{2} \times (V - N)$,જ્યાં $V$ એ મધ્યસ્થ પરમાણુના સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે અને $N$ એ બંધકારક ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા છે.
$1$. $SF_6$: $S$ પાસે $6$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન,$6$ બંધ. અબંધકારક યુગ્મ = $\frac{1}{2} \times (6 - 6) = 0$.
$2$. $BF_3$: $B$ પાસે $3$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન,$3$ બંધ. અબંધકારક યુગ્મ = $\frac{1}{2} \times (3 - 3) = 0$.
$3$. $ClF_3$: $Cl$ પાસે $7$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન,$3$ બંધ. અબંધકારક યુગ્મ = $\frac{1}{2} \times (7 - 3) = 2$.
$4$. $PCl_5$: $P$ પાસે $5$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન,$5$ બંધ. અબંધકારક યુગ્મ = $\frac{1}{2} \times (5 - 5) = 0$.
$5$. $BrF_5$: $Br$ પાસે $7$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન,$5$ બંધ. અબંધકારક યુગ્મ = $\frac{1}{2} \times (7 - 5) = 1$.
$6$. $XeF_4$: $Xe$ પાસે $8$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન,$4$ બંધ. અબંધકારક યુગ્મ = $\frac{1}{2} \times (8 - 4) = 2$.
$7$. $H_2O$: $O$ પાસે $6$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન,$2$ બંધ. અબંધકારક યુગ્મ = $\frac{1}{2} \times (6 - 2) = 2$.
$8$. $SF_4$: $S$ પાસે $6$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન,$4$ બંધ. અબંધકારક યુગ્મ = $\frac{1}{2} \times (6 - 4) = 1$.
બે અબંધકારક યુગ્મ ધરાવતા અણુઓ $ClF_3$,$XeF_4$,અને $H_2O$ છે. કુલ સંખ્યા $3$ છે.

(D) મધ્યસ્થ પરમાણુ પર અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ ધરાવતા અણુઓની સંખ્યા નક્કી કરવા માટે,આપણે દરેક અણુની સંકરણ અને બંધારણનું વિશ્લેષણ કરીએ છીએ:
$1$. $BF_3$: મધ્યસ્થ પરમાણુ $B$ પાસે $3$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે,જે બધા બંધ બનાવવામાં વપરાય છે. અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ = $0$.
$2$. $SF_4$: મધ્યસ્થ પરમાણુ $S$ પાસે $6$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે,$4$ બંધ બનાવવામાં વપરાય છે,$1$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ બાકી રહે છે.
$3$. $SiCl_4$: મધ્યસ્થ પરમાણુ $Si$ પાસે $4$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે,બધા બંધ બનાવવામાં વપરાય છે. અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ = $0$.
$4$. $XeF_4$: મધ્યસ્થ પરમાણુ $Xe$ પાસે $8$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે,$4$ બંધ બનાવવામાં વપરાય છે,$2$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ બાકી રહે છે.
$5$. $NCl_3$: મધ્યસ્થ પરમાણુ $N$ પાસે $5$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે,$3$ બંધ બનાવવામાં વપરાય છે,$1$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ બાકી રહે છે.
$6$. $XeF_6$: મધ્યસ્થ પરમાણુ $Xe$ પાસે $8$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે,$6$ બંધ બનાવવામાં વપરાય છે,$1$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ બાકી રહે છે.
$7$. $PCl_5$: મધ્યસ્થ પરમાણુ $P$ પાસે $5$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે,બધા બંધ બનાવવામાં વપરાય છે. અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ = $0$.
$8$. $HgCl_2$: મધ્યસ્થ પરમાણુ $Hg$ પાસે $2$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે,બધા બંધ બનાવવામાં વપરાય છે. અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ = $0$.
$9$. $SnCl_2$: મધ્યસ્થ પરમાણુ $Sn$ પાસે $4$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે,$2$ બંધ બનાવવામાં વપરાય છે,$1$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ બાકી રહે છે.
અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ ધરાવતા અણુઓ $SF_4, XeF_4, NCl_3, XeF_6, SnCl_2$ છે. કુલ સંખ્યા $5$ છે.

(C) લુઈસ બેઝ એ એવી સ્પીસીઝ છે જે ઇલેક્ટ્રોનની એક અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ (lone pair) દાન કરી શકે છે.
$1$. $NH_4^{+}$: નાઇટ્રોજન પાસે કોઈ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ નથી; તે એસિડ છે.
$2$. $NH_3$: નાઇટ્રોજન પાસે એક અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ છે; તે લુઈસ બેઝ છે.
$3$. $BF_3$: બોરોન પાસે અપૂર્ણ અષ્ટક છે; તે લુઈસ એસિડ છે.
$4$. $OH^{-}$: ઓક્સિજન પાસે અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ છે; તે લુઈસ બેઝ છે.
$5$. $CH_3^{+}$: કાર્બન પાસે અપૂર્ણ અષ્ટક છે; તે લુઈસ એસિડ છે.
$6$. $H^{+}$: તે ઇલેક્ટ્રોન-ઉણપ ધરાવતી સ્પીસીઝ છે; તે લુઈસ એસિડ છે.
$7$. $CO$: કાર્બન પાસે અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ છે; તે લુઈસ બેઝ છે.
$8$. $C_2H_4$: $\pi$-બંધ ઇલેક્ટ્રોન દાતા તરીકે કાર્ય કરે છે; તે લુઈસ બેઝ છે.
તેથી,લુઈસ બેઝ $NH_3, OH^{-}, CO, C_2H_4$ છે.
લુઈસ બેઝની કુલ સંખ્યા $4$ છે.

(D) બંધ લંબાઈ બંધાયેલા પરમાણુઓની પરમાણુ ત્રિજ્યા અને બંધ ક્રમ પર આધાર રાખે છે।
$1$. $O-H$: બંધ લંબાઈ $\approx 96 \ pm$
$2$. $H-H$: બંધ લંબાઈ $\approx 74 \ pm$
$3$. $C-H$: બંધ લંબાઈ $\approx 109 \ pm$
$4$. $C-C$: બંધ લંબાઈ $\approx 154 \ pm$
આ મૂલ્યોની સરખામણી કરતા: $74 \ pm (H-H) < 96 \ pm (O-H) < 109 \ pm (C-H) < 154 \ pm (C-C)$.
તેથી, સાચો ક્રમ $H-H < O-H < C-H < C-C$ છે।

(B) ભૌમિતિક આકાર નક્કી કરવા માટે,આપણે દરેક સ્પીસીઝના સંકરણ અને અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ (lone pairs) તપાસીએ:
$1$. $BO_3^{3-}$: મધ્યસ્થ પરમાણુ $B$ પાસે $3$ બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ અને $0$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ છે ($sp^2$ સંકરણ). આકાર: ત્રિકોણીય સમતલીય.
$2$. $NH_3$: મધ્યસ્થ પરમાણુ $N$ પાસે $3$ બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ અને $1$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ છે ($sp^3$ સંકરણ). આકાર: ત્રિકોણીય પિરામિડલ.
$3$. $PCl_3$: મધ્યસ્થ પરમાણુ $P$ પાસે $3$ બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ અને $1$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ છે ($sp^3$ સંકરણ). આકાર: ત્રિકોણીય પિરામિડલ.
$4$. $BCl_3$: મધ્યસ્થ પરમાણુ $B$ પાસે $3$ બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ અને $0$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ છે ($sp^2$ સંકરણ). આકાર: ત્રિકોણીય સમતલીય.
$5$. $ClF_3$: મધ્યસ્થ પરમાણુ $Cl$ પાસે $3$ બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ અને $2$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ છે ($sp^3d$ સંકરણ). આકાર: $T$-આકાર.
$6$. $XeO_3$: મધ્યસ્થ પરમાણુ $Xe$ પાસે $3$ બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ અને $1$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ છે ($sp^3$ સંકરણ). આકાર: ત્રિકોણીય પિરામિડલ.
આમ,માત્ર $BO_3^{3-}$ અને $BCl_3$ ત્રિકોણીય સમતલીય બંધારણ ધરાવે છે. કુલ સંખ્યા $2$ છે.

(B) $VSEPR$ સિદ્ધાંત મુજબ,$T$-આકાર ધરાવતો અણુ $AX_3E_2$ પ્રકારનો હોય છે,જ્યાં $A$ એ મધ્યસ્થ પરમાણુ છે,$X$ એ બંધ બનાવતા પરમાણુઓ છે અને $E$ એ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ (lone pairs) છે.
આ ગોઠવણીમાં,$3$ બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ અને $2$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ હોય છે.
કુલ ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મની સંખ્યા = $(\text{બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ} + \text{અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ}) = 3 + 2 = 5$.
તેથી,મધ્યસ્થ પરમાણુની સંયોજકતા કક્ષામાં કુલ ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મની સંખ્યા $5$ છે.

(C) $Xenon$ $(II)$ fluoride નું રાસાયણિક સૂત્ર $XeF_2$ છે.
$XeF_2$ માં $Xe$ નું સંકરણ શોધવા માટે,આપણે સ્ટેરિક નંબરની ગણતરી કરીએ છીએ:
$Steric \ number = \frac{1}{2} \times (8 + 2) = 5$.
$5$ નો સ્ટેરિક નંબર $sp^3d$ સંકરણ સૂચવે છે.
આપેલા વિકલ્પો તપાસતા:
$C) C\ell F_3$ અને $SF_4$ બંને $sp^3d$ સંકરણ ધરાવે છે,જે $XeF_2$ સાથે મેળ ખાય છે.

(D) ચાલો દરેક અણુનું વિશ્લેષણ કરીએ:
$I. PCl_3$: મધ્યસ્થ પરમાણુ $P$ પાસે $5$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે. તે $Cl$ પરમાણુઓ સાથે $3$ બંધ બનાવે છે,$1$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ બાકી રહે છે. સંકરણ $sp^3$ છે. (સાચું)
$II. SO_2$: મધ્યસ્થ પરમાણુ $S$ પાસે $6$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે. તે $O$ પરમાણુઓ સાથે $2$ દ્વિબંધ બનાવે છે,$1$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ બાકી રહે છે. સંકરણ $sp^2$ છે. (સાચું)
$III. SF_4$: મધ્યસ્થ પરમાણુ $S$ પાસે $6$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે. તે $F$ પરમાણુઓ સાથે $4$ બંધ બનાવે છે,$1$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ બાકી રહે છે. સંકરણ $sp^3d$ છે. (સાચું)
$IV. ClF_3$: મધ્યસ્થ પરમાણુ $Cl$ પાસે $7$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે. તે $F$ પરમાણુઓ સાથે $3$ બંધ બનાવે છે,$2$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ બાકી રહે છે. સંકરણ $sp^3d$ છે. (સાચું)
બધા સેટ યોગ્ય રીતે જોડાયેલા છે.

(D) $1$. $BrF_5$ માટે: મધ્યસ્થ પરમાણુ $Br$ પાસે $7$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે. તે $F$ સાથે $5$ બંધ બનાવે છે અને $1$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ ધરાવે છે. સ્ટેરિક નંબર = $5 + 1 = 6$,જે $sp^3d^2$ સંકરણ દર્શાવે છે. તેની ભૂમિતિ સ્ક્વેર પિરામિડલ છે. આ યોગ્ય રીતે જોડાયેલ છે.
$2$. $XeF_6$ માટે: મધ્યસ્થ પરમાણુ $Xe$ પાસે $8$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે. તે $F$ સાથે $6$ બંધ બનાવે છે અને $1$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ ધરાવે છે. સ્ટેરિક નંબર = $6 + 1 = 7$,જે $sp^3d^3$ સંકરણ દર્શાવે છે. તેની ભૂમિતિ વિકૃત અષ્ટફલકીય છે. આ યોગ્ય રીતે જોડાયેલ છે.
$3$. $SF_4$ માટે: મધ્યસ્થ પરમાણુ $S$ પાસે $6$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે. તે $F$ સાથે $4$ બંધ બનાવે છે અને $1$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ ધરાવે છે. સ્ટેરિક નંબર = $4 + 1 = 5$,જે $sp^3d$ સંકરણ દર્શાવે છે. તેની ભૂમિતિ સી-સો (see-saw) છે. આ ખોટી રીતે જોડાયેલ છે.
$4$. $PbCl_2$ માટે: $Pb$ એ $14$ માં સમૂહનું તત્વ છે. તે $Cl$ સાથે $2$ બંધ બનાવે છે અને $1$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ ધરાવે છે. સ્ટેરિક નંબર = $2 + 1 = 3$,જે $sp^2$ સંકરણ દર્શાવે છે. તેની ભૂમિતિ બેન્ટ (વળેલી) છે. આ ખોટી રીતે જોડાયેલ છે.
તેથી,સેટ $I$ અને $II$ યોગ્ય રીતે જોડાયેલા છે.

(B) $O_2$ ($16$ ઇલેક્ટ્રોન) ની ઇલેક્ટ્રોનિક રચના: $\sigma 1s^2, \sigma^* 1s^2, \sigma 2s^2, \sigma^* 2s^2, \sigma 2p_z^2, \pi 2p_x^2 = \pi 2p_y^2, \pi^* 2p_x^1 = \pi^* 2p_y^1$ છે. બંધ ક્રમાંક = $(10-6)/2 = 2.0$. તે અનુચુંબકીય છે.
ફેરફાર $(I)$: $O_2 \rightarrow O_2^+$ ($15$ ઇલેક્ટ્રોન). રચના: $\dots \pi^* 2p_x^1, \pi^* 2p_y^0$. બંધ ક્રમાંક = $(10-5)/2 = 2.5$. બંધ ક્રમાંકમાં વધારો = $2.5 - 2.0 = 0.5$. તે અનુચુંબકીય છે. ચુંબકીય ગુણધર્મ બદલાતો નથી.
ફેરફાર $(II)$: $O_2 \rightarrow O_2^-$ ($17$ ઇલેક્ટ્રોન). રચના: $\dots \pi^* 2p_x^2, \pi^* 2p_y^1$. બંધ ક્રમાંક = $(10-7)/2 = 1.5$. બંધ ક્રમાંકમાં ઘટાડો = $2.0 - 1.5 = 0.5$. તે અનુચુંબકીય છે. ચુંબકીય ગુણધર્મ બદલાતો નથી.
આમ,વિધાન $A$ સાચું છે ($I$ માં બંધ ક્રમાંક $0.5$ વધે છે).
વિધાન $D$ સાચું છે ($I$ અને $II$ બંનેમાં ચુંબકીય ગુણધર્મ બદલાતો નથી કારણ કે બધી સ્પીસીઝ અનુચુંબકીય છે).
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ (માત્ર $A$ અને $D$) છે.

(B) બંધ ક્રમ શોધવા માટેનું સૂત્ર: $\text{Bond Order} = \frac{1}{2} (N_b - N_a)$.
$O_2$ માટે બંધ ક્રમ $2$ છે અને $C_2$ માટે પણ બંધ ક્રમ $2$ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(B) $1$. $C_2$ નો બોન્ડ ઓર્ડર: ઇલેક્ટ્રોનિક કોન્ફિગરેશન $\sigma 1s^2, \sigma^* 1s^2, \sigma 2s^2, \sigma^* 2s^2, \pi 2p_x^2 = \pi 2p_y^2$ છે. બોન્ડ ઓર્ડર = $(8-4)/2 = 2$.
$2$. $O_2^{2+}$ નો બોન્ડ ઓર્ડર: કુલ ઇલેક્ટ્રોન $16 - 2 = 14$ છે. કોન્ફિગરેશન $\sigma 1s^2, \sigma^* 1s^2, \sigma 2s^2, \sigma^* 2s^2, \sigma 2p_z^2, \pi 2p_x^2 = \pi 2p_y^2$ છે. બોન્ડ ઓર્ડર = $(10-4)/2 = 3$.
$3$. સરવાળો $x = 2 + 3 = 5$.
$4$. વિકલ્પ $B$ માટે બોન્ડ ઓર્ડરનો સરવાળો: $B_2$ $(1)$,$N_2$ $(3)$,$F_2$ $(1)$. સરવાળો = $1 + 3 + 1 = 5$.
$5$. તેથી,વિકલ્પ $B$ સાચો છે.

(B) આઈસોઈલેક્ટ્રોનિક સ્પીસીઝ એટલે કે જેમાં ઈલેક્ટ્રોનની સંખ્યા સમાન હોય.
$1$. $N_2$ માટે: $7 + 7 = 14$ ઈલેક્ટ્રોન.
$2$. $CO$ માટે: $6 + 8 = 14$ ઈલેક્ટ્રોન.
$3$. $NO^{+}$ માટે: $7 + 8 - 1 = 14$ ઈલેક્ટ્રોન.
વિકલ્પ $B$ માં ત્રણેય સ્પીસીઝમાં $14$ ઈલેક્ટ્રોન હોવાથી,તેઓ આઈસોઈલેક્ટ્રોનિક છે.

(A) આણ્વીય કક્ષક સિદ્ધાંત $(MOT)$ નો ઉપયોગ કરતા,ઇલેક્ટ્રોનિક રચના અને ગુણધર્મો નીચે મુજબ છે:
$O_2^{2+}$: બંધ ક્રમાંક = $3$,અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન = $0$
$O_2^{2-}$: બંધ ક્રમાંક = $1$,અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન = $0$
$O_2^{+}$: બંધ ક્રમાંક = $2.5$,અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન = $1$
$O_2^{-}$: બંધ ક્રમાંક = $1.5$,અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન = $1$
$O_2$: બંધ ક્રમાંક = $2$,અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન = $2$
બંધ ક્રમાંકનો સરવાળો = $3 + 1 + 2.5 + 1.5 + 2 = 10$
અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનનો સરવાળો = $0 + 0 + 1 + 1 + 2 = 4$
તેથી,સાચો જવાબ $10, 4$ છે.

(D) જો અણુની ચોખ્ખી ડાયપોલ મોમેન્ટ $0$ હોય,તો તે અણુ શૂન્ય ડાયપોલ મોમેન્ટ ધરાવે છે. આ ત્યારે થાય છે જ્યારે સંમિત અણુઓમાં બંધ ડાયપોલ એકબીજાને નાબૂદ કરે છે.
$1$. $CH_4$ (મિથેન): તેનો આકાર સમચતુષ્ફલકીય ($sp^3$ સંકરણ) છે,અને ચાર $C-H$ બંધ ડાયપોલ એકબીજાને નાબૂદ કરે છે,પરિણામે ચોખ્ખી ડાયપોલ મોમેન્ટ $0$ થાય છે.
$2$. $BF_3$ (બોરોન ટ્રાયફ્લોરાઈડ): તેનો આકાર ત્રિકોણીય સમતલીય ($sp^2$ સંકરણ) છે,અને ત્રણ $B-F$ બંધ ડાયપોલ એકબીજાને નાબૂદ કરે છે,પરિણામે ચોખ્ખી ડાયપોલ મોમેન્ટ $0$ થાય છે.
$3$. $CO_2$ (કાર્બન ડાયોક્સાઇડ): તેનો આકાર રેખીય ($sp$ સંકરણ) છે,અને બે $C=O$ બંધ ડાયપોલ સમાન અને વિરુદ્ધ દિશામાં હોવાથી એકબીજાને નાબૂદ કરે છે,પરિણામે ચોખ્ખી ડાયપોલ મોમેન્ટ $0$ થાય છે.
તેથી,શૂન્ય ડાયપોલ મોમેન્ટ ધરાવતા અણુઓનો સમૂહ $CH_4, BF_3, CO_2$ છે.

(A) $NH_3$ માં,નાઇટ્રોજન પરમાણુ હાઇડ્રોજન કરતા વધુ વિદ્યુતઋણ છે. ત્રણ $N-H$ બંધોની ડાયપોલ મોમેન્ટ નાઇટ્રોજન પરમાણુ તરફ હોય છે,અને અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મની ડાયપોલ મોમેન્ટ પણ તે જ દિશામાં હોય છે. આમ,તેઓ એક મોટી ચોખ્ખી ડાયપોલ મોમેન્ટ $(1.46 \ D)$ આપે છે.
$NF_3$ માં,ફ્લોરિન નાઇટ્રોજન કરતા વધુ વિદ્યુતઋણ છે. ત્રણ $N-F$ બંધોની ડાયપોલ મોમેન્ટ નાઇટ્રોજન પરમાણુથી દૂર જાય છે. અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મની ડાયપોલ મોમેન્ટ નાઇટ્રોજન પરમાણુ તરફ હોય છે. અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મની ડાયપોલ અને પરિણામી બંધ ડાયપોલ વિરુદ્ધ દિશામાં હોવાથી,તેઓ એકબીજાની અસરને આંશિક રીતે નાબૂદ કરે છે,જેના પરિણામે નાની ચોખ્ખી ડાયપોલ મોમેન્ટ $(0.24 \ D)$ મળે છે.
તેથી,$(A)$ અને $(R)$ બંને સાચા છે,અને $(R)$ એ $(A)$ ની સાચી સમજૂતી છે.

(A) આપેલા અણુઓની ડાયપોલ મોમેન્ટ નીચે મુજબ છે:
$A. HCl = 1.07 \ D$
$B. NH_3 = 1.47 \ D$
$C. H_2O = 1.85 \ D$
$D. NF_3 = 0.23 \ D$
આ મૂલ્યોને યાદી સાથે સરખાવતા:
$A-I, B-IV, C-II, D-III$ મળે છે.

(A) આપેલ અણુઓના ડાયપોલ મોમેન્ટ નીચે મુજબ છે:
$1$. $H_2O$: $1.85 \ D$
$2$. $NH_3$: $1.47 \ D$
$3$. $CHCl_3$: $1.04 \ D$
આ મૂલ્યોની સરખામણી કરતા,આપણને ક્રમ મળે છે: $CHCl_3 (B) < NH_3 (C) < H_2O (A)$.
તેથી,સાચો ક્રમ $B < C < A$ છે.

(C) આંતર-આણ્વીય (intramolecular) $H$-બંધ ત્યારે થાય છે જ્યારે હાઈડ્રોજન પરમાણુ એક વિદ્યુતઋણ પરમાણુ સાથે જોડાયેલ હોય અને તે જ અણુમાં બીજા વિદ્યુતઋણ પરમાણુ સાથે આકર્ષાયેલ હોય,જે સામાન્ય રીતે $5$ અથવા $6$ સભ્યોની સ્થિર રીંગ બનાવે છે.
$1$. $Salicylic \ acid$ ($o$-hydroxybenzoic acid) માં,$-OH$ અને $-COOH$ સમૂહ પાસપાસે હોવાથી આંતર-આણ્વીય $H$-બંધ જોવા મળે છે.
$2$. $Salicylaldehyde$ ($o$-hydroxybenzaldehyde) માં,$-OH$ અને $-CHO$ સમૂહ પાસપાસે હોવાથી આંતર-આણ્વીય $H$-બંધ જોવા મળે છે.
$3$. $Catechol$ ($o$-dihydroxybenzene) માં,બે $-OH$ સમૂહ પાસપાસે હોવાથી આંતર-આણ્વીય $H$-બંધ જોવા મળે છે.
$4$. $Quinol$ ($p$-dihydroxybenzene) માં,બે $-OH$ સમૂહ $1$ અને $4$ સ્થાન પર (પેરા-સ્થાન) હોય છે. બંને સમૂહ વચ્ચેના વધુ અંતરને કારણે,તેઓ આંતર-આણ્વીય $H$-બંધ બનાવી શકતા નથી. તેના બદલે,તેઓ આંતર-આણ્વિક (intermolecular) $H$-બંધ દર્શાવે છે.
તેથી,$Quinol$ માં આંતર-આણ્વીય $H$-બંધ ગેરહાજર છે.

(A) ધારો કે $B_2$ ના શરૂઆતના મોલ $1 \ mol$ છે. સંતુલન સમયે,વિયોજન અંશ $\alpha$ છે.
પ્રક્રિયા: $B_{2(g)} \rightleftharpoons 2B_{(g)}$.
સંતુલન સમયે મોલ: $B_2$ માટે $(1-\alpha)$ અને $B$ માટે $2\alpha$.
કુલ મોલ = $1+\alpha$.
$B$ નો મોલ અંશ = $\frac{2\alpha}{1+\alpha} = 0.2$.
$\alpha = 1/9$.
$P_B = 0.2 \ bar$ અને $P_{B_2} = 0.8 \ bar$.
$K_p = \frac{(0.2)^2}{0.8} = 0.05$.

(A) $K_p$ અને $K_c$ વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે: $K_p = K_c(RT)^{\Delta n_g}$.
પ્રક્રિયા $A_2O_{4(g)} \rightleftharpoons 2AO_{2(g)}$ માટે,વાયુરૂપ ઘટકોના મોલની સંખ્યામાં ફેરફાર $\Delta n_g = 2 - 1 = 1$ છે.
આપેલ છે કે $T = 298 \ K$,$R = 0.082 \ L \ atm \ mol^{-1} \ K^{-1}$,અને $K_c = x$.
આ કિંમતો મૂકતા: $K_p = x \times (0.082 \times 298)^1$.
ગુણાકાર કરતા: $0.082 \times 298 \approx 24.436 \approx 24.4$.
તેથી,$K_p = 24.4x$.

(C) આપેલ પ્રક્રિયા $AO_{2(g)} + BO_{2(g)} \rightleftharpoons AO_{3(g)} + BO_{(g)}$ છે,જ્યાં $K_c = 16$.
$1 \ L$ ફ્લાસ્કમાં પ્રારંભિક સાંદ્રતા $[AO_2] = 1 \ M$,$[BO_2] = 1 \ M$,$[AO_3] = 1 \ M$ અને $[BO] = 1 \ M$ છે.
પ્રક્રિયા ભાગફળ $Q_c = \frac{[AO_3][BO]}{[AO_2][BO_2]} = \frac{1 \times 1}{1 \times 1} = 1$.
અહીં $Q_c < K_c$ $(1 < 16)$ હોવાથી,પ્રક્રિયા પુરોગામી દિશામાં આગળ વધશે.
ધારો કે સંતુલન સમયે $x$ મોલ $AO_2$ અને $BO_2$ વપરાય છે.
સંતુલન સાંદ્રતા: $[AO_2] = 1-x$,$[BO_2] = 1-x$,$[AO_3] = 1+x$,$[BO] = 1+x$.
$K_c = \frac{(1+x)(1+x)}{(1-x)(1-x)} = \left(\frac{1+x}{1-x}\right)^2 = 16$.
વર્ગમૂળ લેતા: $\frac{1+x}{1-x} = 4$.
$1+x = 4 - 4x \implies 5x = 3 \implies x = 0.6$.
સંતુલન સમયે $AO_3$ ની સાંદ્રતા $= 1 + x = 1 + 0.6 = 1.6 \ mol \ L^{-1}$.

(C) ધારો કે $X$ ની પ્રારંભિક સાંદ્રતા $c$ છે. તેથી,$W$ ની પ્રારંભિક સાંદ્રતા $2c$ છે. ધારો કે સંતુલન સમયે $Y$ ની સાંદ્રતા $4x$ છે. પ્રક્રિયા $W + X \rightleftharpoons Y + Z$ ના તત્વયોગમિતિ મુજબ,સંતુલન સમયે $Z$ ની સાંદ્રતા પણ $4x$ થશે. પ્રક્રિયામાં વપરાયેલ $W$ અને $X$ નો જથ્થો $4x$ છે. સંતુલન સાંદ્રતા: $[W] = 2c - 4x$,$[X] = c - 4x$,$[Y] = 4x$,$[Z] = 4x$. આપેલ છે કે સંતુલન સમયે $[Y] = 4[X]$,તેથી $4x = 4(c - 4x)$,જેનું સાદું રૂપ આપતા $x = c - 4x$,એટલે કે $c = 5x$. $c = 5x$ ને સંતુલન સાંદ્રતામાં મૂકતા: $[W] = 2(5x) - 4x = 6x$,$[X] = 5x - 4x = x$,$[Y] = 4x$,$[Z] = 4x$. સંતુલન અચળાંક $K_c = \frac{[Y][Z]}{[W][X]} = \frac{(4x)(4x)}{(6x)(x)} = \frac{16x^2}{6x^2} = \frac{16}{6} = 2.666$.

(A) આપેલ પ્રતિક્રિયાઓ:
$I$) $\frac{1}{2} N_2 + \frac{3}{2} H_2 \rightleftharpoons NH_3$ $(K_1)$
$II$) $2 NO \rightleftharpoons N_2 + O_2$ $(K_2)$
$III$) $H_2 + \frac{1}{2} O_2 \rightleftharpoons H_2 O$ $(K_3)$
આપણે પ્રતિક્રિયા $2 NH_3 + \frac{5}{2} O_2 \rightleftharpoons 2 NO + 3 H_2 O$ માટે સંતુલન અચળાંક $K$ શોધવા માંગીએ છીએ.
આ મેળવવા માટે,આપણે પ્રતિક્રિયાઓમાં ફેરફાર કરીએ છીએ:
$1$. પ્રતિક્રિયા $(I)$ ને ઉલટાવો અને $2$ વડે ગુણો: $2 NH_3 \rightleftharpoons N_2 + 3 H_2$ $(K_{new1} = \frac{1}{K_1^2})$
$2$. પ્રતિક્રિયા $(II)$ ને ઉલટાવો: $N_2 + O_2 \rightleftharpoons 2 NO$ $(K_{new2} = \frac{1}{K_2})$
$3$. પ્રતિક્રિયા $(III)$ ને $3$ વડે ગુણો: $3 H_2 + \frac{3}{2} O_2 \rightleftharpoons 3 H_2 O$ $(K_{new3} = K_3^3)$
આ ત્રણેય પ્રતિક્રિયાઓનો સરવાળો કરતા:
$2 NH_3 + \frac{5}{2} O_2 \rightleftharpoons 2 NO + 3 H_2 O$
સંતુલન અચળાંક $K = \frac{K_3^3}{K_1^2 \times K_2}$ થશે.

(D) પ્રક્રિયા $N_2O_{4(g)} \rightleftharpoons 2NO_{2(g)}$ માટે સંતુલન અચળાંકનું સૂત્ર $K_p = \frac{(P_{NO_2})^2}{P_{N_2O_4}}$ છે.
આપેલ છે કે $K_p = 0.113 \ atm$ અને $P_{N_2O_4} = 0.2 \ atm$.
કિંમતો મૂકતા: $0.113 = \frac{(P_{NO_2})^2}{0.2}$.
$(P_{NO_2})^2 = 0.113 \times 0.2 = 0.0226$.
$P_{NO_2} = \sqrt{0.0226} \approx 0.15 \ atm$.

(C) ધારો કે $N_2O_5$ નું પ્રારંભિક દબાણ $P_0 = 300 \ mm \ Hg$ છે. ધારો કે $\alpha$ એ $N_2O_5$ નો વિઘટન પામતો અંશ છે.
પ્રક્રિયા: $N_2O_5 \rightleftharpoons 2NO_2 + \frac{1}{2}O_2$.
$t=0$ સમયે: $P_0, 0, 0$.
સંતુલન સમયે: $P_0(1-\alpha), 2P_0\alpha, \frac{1}{2}P_0\alpha$.
સંતુલન સમયે કુલ દબાણ $P_t = P_0(1-\alpha) + 2P_0\alpha + 0.5P_0\alpha = P_0(1 + 1.5\alpha)$.
આપેલ છે કે $P_t = 480 \ mm \ Hg$ અને $P_0 = 300 \ mm \ Hg$.
$480 = 300(1 + 1.5\alpha)$.
$1.6 = 1 + 1.5\alpha$.
$0.6 = 1.5\alpha$.
$\alpha = \frac{0.6}{1.5} = 0.4$.

(D) પ્રક્રિયા $AO_{2(g)} + BO_{2(g)} \rightleftharpoons AO_{3(g)} + BO_{(g)}$ છે. શરૂઆતના મોલ $1 \ L$ કદમાં દરેકના $1 \ mol$ છે,તેથી શરૂઆતની સાંદ્રતા દરેકની $1 \ M$ છે. પ્રક્રિયા ભાગફળ $Q_c = \frac{[AO_3][BO]}{[AO_2][BO_2]} = \frac{1 \times 1}{1 \times 1} = 1$. $Q_c < K_c$ $(1 < 16)$ હોવાથી,પ્રક્રિયા પુરોગામી દિશામાં આગળ વધશે. ધારો કે સંતુલને $x$ મોલ વપરાય છે. સંતુલન સાંદ્રતા: $[AO_2] = 1-x, [BO_2] = 1-x, [AO_3] = 1+x, [BO] = 1+x$. $K_c = \frac{(1+x)(1+x)}{(1-x)(1-x)} = 16$. વર્ગમૂળ લેતા: $\frac{1+x}{1-x} = 4$. $x$ માટે ઉકેલતા: $1+x = 4-4x \implies 5x = 3 \implies x = 0.6$.
સંતુલને: $[AO_2] = 0.4, [BO_2] = 0.4, [AO_3] = 1.6, [BO] = 1.6$.
વિધાન $I$: કુલ મોલ = $0.4 + 0.4 + 1.6 + 1.6 = 4$. (સાચું)
વિધાન $II$: ગુણોત્તર $[AO_2] : [AO_3] = 0.4 : 1.6 = 1 : 4$. (સાચું)
વિધાન $III$: $AO_2 + BO_2$ ના કુલ મોલ = $0.4 + 0.4 = 0.8$. (સાચું)

(C) $K_p$ અને $K_c$ વચ્ચેનો સંબંધ $K_p = K_c(RT)^{\Delta n_g}$ સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે.
તેને ફરીથી ગોઠવતા,આપણને $\frac{K_c}{K_p} = (RT)^{-\Delta n_g}$ મળે છે.
પ્રક્રિયા $N_{2(g)} + 3H_{2(g)} \rightleftharpoons 2NH_{3(g)}$ માટે,વાયુરૂપ ઘટકોના મોલની સંખ્યામાં ફેરફાર $\Delta n_g = 2 - (1 + 3) = -2$ છે.
સમીકરણમાં કિંમતો મૂકતા: $\frac{K_c}{K_p} = (RT)^{-(-2)} = (RT)^2$.
આપેલ છે કે $\frac{K_c}{K_p} = 1076$,તેથી $(RT)^2 = 1076$.
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા: $RT = \sqrt{1076} \approx 32.8$.
$R = 0.082 \ L \ atm \ K^{-1} \ mol^{-1}$ હોવાથી,$0.082 \times T = 32.8$.
$T = \frac{32.8}{0.082} = 400 \ K$.

(D) ધારો કે $A$ ની પ્રારંભિક સાંદ્રતા $a$ અને $B$ ની $1.5a$ છે.
પ્રક્રિયા: $A + 2B \rightleftharpoons 2C + D$
પ્રારંભિક: $a, 1.5a, 0, 0$
સંતુલન સમયે: $(a-x), (1.5a-2x), 2x, x$
આપેલ છે કે સંતુલન સમયે,$[A] = [B]$,તેથી $a-x = 1.5a-2x$.
$x$ માટે ઉકેલતા: $x = 0.5a$.
સંતુલન સાંદ્રતા: $[A] = a - 0.5a = 0.5a$,$[B] = 1.5a - 2(0.5a) = 0.5a$,$[C] = 2(0.5a) = a$,$[D] = 0.5a$.
સંતુલન અચળાંક $K_c = \frac{[C]^2 [D]}{[A] [B]^2} = \frac{(a)^2 (0.5a)}{(0.5a) (0.5a)^2} = \frac{a^2 \times 0.5a}{0.5a \times 0.25a^2} = \frac{0.5a^3}{0.125a^3} = 4$.

(A) આપેલ તત્વોની ઇલેક્ટ્રોનિક રચના નીચે મુજબ છે:
$A$. $Z = 112$ (કોપરનિશિયમ): $[Rn] 5f^{14} 6d^{10} 7s^2$. છેલ્લો ઇલેક્ટ્રોન $d$-ઓર્બિટલમાં પ્રવેશે છે $(III)$.
$B$. $Z = 116$ (લિવરમોરિયમ): $[Rn] 5f^{14} 6d^{10} 7s^2 7p^4$. છેલ્લો ઇલેક્ટ્રોન $p$-ઓર્બિટલમાં પ્રવેશે છે $(II)$.
$C$. $Z = 88$ (રેડિયમ): $[Rn] 7s^2$. છેલ્લો ઇલેક્ટ્રોન $s$-ઓર્બિટલમાં પ્રવેશે છે $(I)$.
$D$. $Z = 100$ (ફર્મિયમ): $[Rn] 5f^{12} 7s^2$. છેલ્લો ઇલેક્ટ્રોન $f$-ઓર્બિટલમાં પ્રવેશે છે $(IV)$.
આમ,સાચી જોડ $A-III, B-II, C-I, D-IV$ છે.

(B) દરેક વિકલ્પનું વિશ્લેષણ કરીએ:
$1$. પ્રથમ આયનીકરણ એન્થાલ્પી: ક્રમ $N > O > P > S$ છે. નાઇટ્રોજન $(2p^3)$ અર્ધ-ભરાયેલી સ્થાયી કક્ષા ધરાવે છે,તેથી તેની $IE_1$ ઓક્સિજન $(2p^4)$ કરતા વધારે છે. તેવી જ રીતે,ફોસ્ફરસ $(3p^3)$ સલ્ફર $(3p^4)$ કરતા વધારે છે. આમ,$N > O > P > S$ સાચું છે.
$2$. ઋણ ઇલેક્ટ્રોન પ્રાપ્તિ એન્થાલ્પી: સાચો ક્રમ $Cl > F > S > O$ છે. ફ્લોરિનની નાની કદને કારણે ઇલેક્ટ્રોન-ઇલેક્ટ્રોન અપાકર્ષણને લીધે ક્લોરિનની ઇલેક્ટ્રોન પ્રાપ્તિ એન્થાલ્પી ફ્લોરિન કરતા વધારે હોય છે. આપેલ ક્રમ $F > Cl > O > S$ ખોટો છે.
$3$. કદ: એક જ તત્વ માટે ઓક્સિડેશન અવસ્થા વધતા કદ ઘટે છે. તેથી $Fe^{3+} < Fe^{2+} < Fe$ સાચું છે.
$4$. અધાત્વીય ગુણધર્મ: આવર્તમાં ડાબેથી જમણે જતાં અધાત્વીય ગુણધર્મ વધે છે અને સમૂહમાં ઉપરથી નીચે જતાં ઘટે છે. તેથી $O > N > S > P$ સાચું છે.
આમ,ખોટો ક્રમ વિકલ્પ $B$ છે.

(D) આવર્તમાં ડાબેથી જમણે જતાં અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભાર વધવાને કારણે પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા ઘટે છે,અને સમૂહમાં ઉપરથી નીચે જતાં નવી કક્ષા ઉમેરાવાને કારણે ત્રિજ્યા વધે છે.
$C$ (કાર્બન) આવર્ત $2$,સમૂહ $14$ માં છે.
$S$ (સલ્ફર) આવર્ત $3$,સમૂહ $16$ માં છે.
$Al$ (એલ્યુમિનિયમ) આવર્ત $3$,સમૂહ $13$ માં છે.
$C$ અને $S$ ની સરખામણી: $C$ આવર્ત $2$ માં છે અને $S$ આવર્ત $3$ માં છે,તેથી $C < S$.
$S$ અને $Al$ ની સરખામણી: બંને આવર્ત $3$ માં છે. $Al$ સમૂહ $13$ માં છે અને $S$ સમૂહ $16$ માં છે. આવર્તમાં ડાબેથી જમણે જતાં ત્રિજ્યા ઘટે છે,તેથી $Al > S$.
આમ,સાચો ક્રમ $C < S < Al$ છે.

(C) આવર્ત કોષ્ટકમાં ડાબેથી જમણી તરફ જતાં અધાત્વીય ગુણધર્મ વધે છે અને સમૂહમાં ઉપરથી નીચે જતાં ઘટે છે.
આપેલા તત્વોમાં $F, N, C, B$ બીજા આવર્તના છે,તેથી તેમનો અધાત્વીય ગુણધર્મનો ક્રમ $F > N > C > B$ છે.
$Si$ ત્રીજા આવર્તમાં $C$ ની નીચે આવેલું છે. સમૂહમાં નીચે જતાં અધાત્વીય ગુણધર્મ ઘટતો હોવાથી $C > Si$ થાય.
આમ,અધાત્વીય ગુણધર્મનો સાચો ક્રમ $F > N > C > B > Si$ છે.

(B) $1$. આયનીકરણ એન્થાલ્પી: સમૂહ $14$ ના તત્વો માટે,ક્રમ $Ge > Sn > Pb$ છે. આ નિષ્ક્રિય યુગ્મ અસર અને શીલ્ડિંગને કારણે સાચું છે.
$2$. ગલનબિંદુ: સાચો ક્રમ $Ge > Sn > Pb$ છે. આપેલ વિકલ્પ $Ge > Pb > Sn$ ખોટો છે કારણ કે $Sn$ ની ધાત્વિક રચનાને કારણે તેનું ગલનબિંદુ $Pb$ કરતા ઓછું હોય છે.
$3$. ઘનતા: ક્રમ $Pb > Sn > Ge$ છે. આ સાચું છે કારણ કે સમૂહમાં નીચે જતાં ઘનતા વધે છે.
$4$. વિદ્યુત અવરોધકતા: ક્રમ $Ge > Pb > Sn$ છે. આ સાચું છે કારણ કે $Ge$ અર્ધધાતુ (સેમિકન્ડક્ટર) છે અને $Sn, Pb$ ધાતુઓ છે.

(D) ઇલેક્ટ્રોનિક રચનાઓ નીચે મુજબ છે:
$A$: $1s^2 2s^2 2p^6 3s^1$ (સોડિયમ,$Na$)
$B$: $1s^2 2s^2 2p^6 3s^2 3p^1$ (એલ્યુમિનિયમ,$Al$)
$C$: $1s^2 2s^2 2p^6 3s^2$ (મેગ્નેશિયમ,$Mg$)
$D$: $1s^2 2s^2 2p^6 3s^2 3p^2$ (સિલિકોન,$Si$)
આયનીકરણ એન્થાલ્પી સામાન્ય રીતે આવર્તમાં ડાબેથી જમણે જતાં વધે છે.
આ તત્વો $3^{rd}$ આવર્તમાં $Na < Mg < Al < Si$ ક્રમમાં આવે છે.
જોકે,$Mg$ $(3s^2)$ સંપૂર્ણ ભરાયેલી કક્ષક ધરાવે છે,જે તેને $Al$ $(3s^2 3p^1)$ કરતા વધુ સ્થિર બનાવે છે. તેથી,$Mg$ ની $IE_1 > Al$ છે.
સાચો ક્રમ $Na < Al < Mg < Si$ છે,જે $A < B < C < D$ ને અનુરૂપ છે.
તેથી,પ્રથમ આયનીકરણ એન્થાલ્પીનો સાચો ક્રમ $D > C > B > A$ છે.

(A) આવર્ત કોષ્ટકમાં સૌથી વધુ વિદ્યુતઋણતા ધરાવતું તત્વ ફ્લોરિન $(F)$ છે.
ફ્લોરિનનો પરમાણુ ક્રમાંક $9$ છે અને તેની ઇલેક્ટ્રોન રચના $1s^2, 2s^2, 2p^5$ છે.
તેમાં મુખ્ય ક્વોન્ટમ આંક $n = 2$ હોવાથી,તે $2$ જા આવર્તનું તત્વ છે.
તેની સંયોજકતા કક્ષામાં $7$ ઇલેક્ટ્રોન હોવાથી,તે સમૂહ $17$ (હેલોજન સમૂહ) માં આવે છે.
તેથી,આવર્ત અને સમૂહના ક્રમાંક અનુક્રમે $2$ અને $17$ છે.

(B) આવર્ત કોષ્ટકમાં ડાબેથી જમણી તરફ જતાં ઇલેક્ટ્રોન પ્રાપ્તિ એન્થાલ્પી વધુ ઋણ બને છે અને સમૂહમાં ઉપરથી નીચે તરફ જતાં ઓછી ઋણ બને છે.
આપેલા તત્વો માટે:
$Cl$ (સમૂહ $17$,આવર્ત $3$) ની ઋણ ઇલેક્ટ્રોન પ્રાપ્તિ એન્થાલ્પી સૌથી વધુ છે.
$S$ (સમૂહ $16$,આવર્ત $3$) ત્યારબાદ આવે છે.
$Li$ (સમૂહ $1$,આવર્ત $2$) અને $Na$ (સમૂહ $1$,આવર્ત $3$) ના મૂલ્યો ઓછા ઋણ હોય છે,જેમાં $Li$ નું કદ નાનું હોવાથી તે $Na$ કરતા વધુ ઋણ હોય છે.
આમ,ઋણ ઇલેક્ટ્રોન પ્રાપ્તિ એન્થાલ્પીનો સાચો ક્રમ $Cl > S > Li > Na$ છે.

(D) આપેલા તમામ આયનો $(Mg^{2+}, O^{2-}, Al^{3+}, F^{-}, Na^{+}, N^{3-})$ આઈસોઈલેક્ટ્રોનિક સ્પીસીઝ છે,કારણ કે તે બધામાં $10$ ઈલેક્ટ્રોન છે.
આઈસોઈલેક્ટ્રોનિક સ્પીસીઝ માટે,જેમ પરમાણુ ક્રમાંક (કેન્દ્રીય વીજભાર) વધે તેમ આયનીય કદ ઘટે છે.
પરમાણુ ક્રમાંક આ મુજબ છે: $N=7, O=8, F=9, Na=11, Mg=12, Al=13$.
$Al^{3+}$ નો પરમાણુ ક્રમાંક સૌથી વધુ $(Z=13)$ હોવાથી,તેનું કદ સૌથી નાનું છે.
$N^{3-}$ નો પરમાણુ ક્રમાંક સૌથી ઓછો $(Z=7)$ હોવાથી,તેનું કદ સૌથી મોટું છે.
તેથી,સૌથી મોટી કદ ધરાવતો આયન $N^{3-}$ છે અને સૌથી નાનું કદ ધરાવતો આયન $Al^{3+}$ છે.

(B) દરેક વિકલ્પનું વિશ્લેષણ કરીએ:
$1$. $Li < Na < K$ (ધાત્વિક ત્રિજ્યા): સમૂહમાં ઉપરથી નીચે જતાં કક્ષાની સંખ્યા વધવાને કારણે ધાત્વિક ત્રિજ્યા વધે છે. આ ક્રમ સાચો છે.
$2$. $Br < F < Cl$ (ઇલેક્ટ્રોન પ્રાપ્તિ એન્થાલ્પી): $F$ નું કદ નાનું હોવાથી અને આંતર-ઇલેક્ટ્રોનિક અપાકર્ષણને કારણે તેની ઇલેક્ટ્રોન પ્રાપ્તિ એન્થાલ્પી $Cl$ કરતા ઓછી ઋણ હોય છે. સાચો ક્રમ $F < Br < Cl$ છે. તેથી,$Br < F < Cl$ ખોટું છે.
$3$. $C < N < O$ (પ્રથમ આયનીકરણ એન્થાલ્પી): આવર્તમાં સામાન્ય રીતે આયનીકરણ એન્થાલ્પી વધે છે. $N$ ની અર્ધ-પૂર્ણ $p$-કક્ષક સ્થાયી હોવાથી તેની આયનીકરણ એન્થાલ્પી $O$ કરતા વધારે હોય છે.
$4$. $Mg^{2+} < Na^{+} < F^{-}$ (આયનીય ત્રિજ્યા): આ આઇસોઇલેક્ટ્રોનિક સ્પીસીઝ છે ($10$ ઇલેક્ટ્રોન). આઇસોઇલેક્ટ્રોનિક સ્પીસીઝ માટે,જેમ પરમાણુ ક્રમાંક $(Z)$ વધે તેમ આયનીય ત્રિજ્યા ઘટે છે. તેથી આ ક્રમ સાચો છે.

(D) $Na^{+}, Mg^{2+}, Al^{3+}, Si^{4+}$ આયનો આઈસોઈલેક્ટ્રોનિક છે, જેમાં દરેક પાસે $10$ ઈલેક્ટ્રોન છે।
આઈસોઈલેક્ટ્રોનિક સ્પીસીઝ માટે, જેમ પરમાણુ ક્રમાંક વધે તેમ આયનીય ત્રિજ્યા ઘટે છે।
પરમાણુ ક્રમાંક: $Na (11), Mg (12), Al (13), Si (14)$।
આયનીય ત્રિજ્યાનો ઘટતો ક્રમ: $Na^{+} (100 \ pm) > Mg^{2+} (72 \ pm) > Al^{3+} (53 \ pm) > Si^{4+} (40 \ pm)$।
આપેલ ત્રિજ્યા મુજબ:
$Y^{c+} = 40 \ pm = Si^{4+}$
$Q^{a+} = 53 \ pm = Al^{3+}$
$X^{b+} = 66 \ pm = Mg^{2+}$
$Z^{d+} = 100 \ pm = Na^{+}$
આમ, $Q^{a+}, X^{b+}, Y^{c+}, Z^{d+}$ એ $Al^{3+}, Mg^{2+}, Si^{4+}, Na^{+}$ છે।

(B) ધારો કે $Fe^{2+}$ આયનોની સંખ્યા $x$ છે અને $Fe^{3+}$ આયનોની સંખ્યા $y$ છે.
કુલ $Fe$ આયનોની સંખ્યા $x + y = 0.93$ છે.
સંયોજન વિદ્યુતીય રીતે તટસ્થ હોવાથી,કુલ ધન વીજભાર કુલ ઋણ વીજભાર જેટલો હોવો જોઈએ.
$2x + 3y = 2$ ($O^{2-}$ પરનો વીજભાર $-2$ છે).
પ્રથમ સમીકરણ પરથી,$x = 0.93 - y$.
બીજા સમીકરણમાં કિંમત મૂકતા: $2(0.93 - y) + 3y = 2$.
$1.86 - 2y + 3y = 2$.
$y = 2 - 1.86 = 0.14$.
તેથી,$x = 0.93 - 0.14 = 0.79$.
$Fe^{3+}$ આયનોની ટકાવારી $\frac{y}{x+y} \times 100 = \frac{0.14}{0.93} \times 100 \approx 15.05\%$.
આમ,ટકાવારી આશરે $15\%$ છે.

(B) હવાનું પ્રદૂષક $SO_2$ (સલ્ફર ડાયોક્સાઇડ) વનસ્પતિઓને નુકસાન પહોંચાડવા માટે જાણીતું છે.
$SO_2$ ની ઉચ્ચ સાંદ્રતા ફૂલની કળીઓમાં જડતા પેદા કરે છે,જે અંતે છોડ પરથી ખરી પડે છે.
આ વનસ્પતિઓમાં $SO_2$ ની ઝેરી અસરનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.

(A) ઓઝોન સ્તરનું ક્ષય એવા પદાર્થો દ્વારા થાય છે જે સ્ટ્રેટોસ્ફિયરમાં $Cl^{\bullet}$ અથવા $NO^{\bullet}$ જેવા સક્રિય રેડિકલ મુક્ત કરે છે.
$CFCl_3$ (ક્લોરોફ્લોરોકાર્બન) $Cl^{\bullet}$ રેડિકલ મુક્ત કરે છે.
$NO$ (નાઈટ્રિક ઓક્સાઈડ) ઓઝોન સાથે પ્રક્રિયા કરીને $NO_2$ અને $O_2$ બનાવે છે.
$Cl_2$ પણ ક્લોરિન રેડિકલના નિર્માણ તરફ દોરી શકે છે.
$CH_4$ (મિથેન) ઓઝોન ક્ષય માટે જવાબદાર નથી; વાસ્તવમાં,તે ક્લોરિન રેડિકલ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે $(Cl^{\bullet} + CH_4 \rightarrow CH_3^{\bullet} + HCl)$ અને તેમને સ્ટ્રેટોસ્ફિયરમાંથી દૂર કરવામાં મદદ કરે છે,આમ તે ક્લોરિન રેડિકલ માટે સિંક તરીકે કાર્ય કરે છે.

(C) ફોટોકેમિકલ સ્મોગ વાતાવરણમાં નાઈટ્રોજન ઓક્સાઈડ $(NO_x)$ અને હાઈડ્રોકાર્બન $(VOCs)$ પર સૂર્યપ્રકાશની અસરથી બને છે.
તે ઓક્સિડાઈઝિંગ સ્મોગ છે,જ્યારે $SO_2$,ધુમાડો અને ધુમ્મસ ક્લાસિકલ સ્મોગ (રિડ્યુસિંગ સ્મોગ) બનાવે છે.
તેથી,ફોટોકેમિકલ સ્મોગ એ $SO_2$,ધુમાડો અને ધુમ્મસનું મિશ્રણ છે તે વિધાન ખોટું છે.

(C) કાર્બનિક સંયોજનોના ઉત્કલનબિંદુ આંતરઆણ્વીય આકર્ષણ બળોની પ્રબળતા પર આધાર રાખે છે.
$1$. પ્રોપેન-$1$-ઓલ $(CH_3CH_2CH_2OH)$ માં પ્રબળ આંતરઆણ્વીય હાઇડ્રોજન બંધ જોવા મળે છે,તેથી તેનું ઉત્કલનબિંદુ સૌથી વધુ છે.
$2$. પ્રોપેનોન $(CH_3COCH_3)$ અને પ્રોપેનાલ $(CH_3CH_2CHO)$ ધ્રુવીય સંયોજનો છે જેમાં દ્વિધ્રુવ-દ્વિધ્રુવ આકર્ષણ હોય છે. પ્રોપેનોનનો ડાયપોલ મોમેન્ટ પ્રોપેનાલ કરતા વધારે હોવાથી તેનું ઉત્કલનબિંદુ વધારે હોય છે.
$3$. મેથોક્સી ઇથેન $(CH_3OCH_2CH_3)$ એ ઇથર છે જેમાં નબળા દ્વિધ્રુવ-દ્વિધ્રુવ આકર્ષણ હોય છે અને હાઇડ્રોજન બંધ હોતો નથી,તેથી તેનું ઉત્કલનબિંદુ સૌથી ઓછું છે.
સાચો ક્રમ: પ્રોપેન-$1$-ઓલ $(B)$ > પ્રોપેનોન $(D)$ > પ્રોપેનાલ $(C)$ > મેથોક્સી ઇથેન $(A)$.
તેથી,સાચો ક્રમ $B > D > C > A$ છે.

(B) $1$. $X$ ના નિર્માણ માટે: બેન્ઝોઈક એસિડ $B_2H_6$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ત્યારબાદ જળવિભાજન $(H_3O^+)$ દ્વારા રિડક્શન પામે છે,જે $X$ તરીકે બેન્ઝાઈલ આલ્કોહોલ $(C_6H_5CH_2OH)$ આપે છે.
$2$. $Y$ ના નિર્માણ માટે: બેન્ઝોઈક એસિડ $SOCl_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને બેન્ઝોઈલ ક્લોરાઈડ $(C_6H_5COCl)$ બનાવે છે,જે ત્યારબાદ $H_2/Pd-BaSO_4$ નો ઉપયોગ કરીને રોઝનમન્ડ રિડક્શન દ્વારા $Y$ તરીકે બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ $(C_6H_5CHO)$ આપે છે.
$3$. તેથી,$X$ એ બેન્ઝાઈલ આલ્કોહોલ છે અને $Y$ એ બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ છે.

(B) પ્રથમ પ્રક્રિયા માટે:
$CH_2O$ (ફોર્માલ્ડિહાઈડ) ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક $(RMgBr)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ત્યારબાદ જળવિભાજન પામીને પ્રાથમિક આલ્કોહોલ બનાવે છે. નીપજ $CH_3CH_2CH_2CH_2OH$ (બ્યુટેન$-1-$ઓલ) છે. તેથી ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક $CH_3CH_2CH_2MgBr$ (પ્રોપાઈલ મેગ્નેશિયમ બ્રોમાઈડ) હોવો જોઈએ.
બીજી પ્રક્રિયા માટે:
$Y$ એ $C_2H_5MgBr$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ત્યારબાદ જળવિભાજન પામીને $CH_3CH_2C(CH_3)_2OH$ ($2$-મિથાઈલબ્યુટેન$-2-$ઓલ) બનાવે છે. આ એક તૃતીયક આલ્કોહોલ છે. કીટોનની ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક સાથેની પ્રક્રિયાથી તૃતીયક આલ્કોહોલ મળે છે. બંધારણની સરખામણી કરતા,$Y$ એ $CH_3COCH_3$ (એસીટોન અથવા પ્રોપેનોન) હોવું જોઈએ.
આમ,$X = CH_3CH_2CH_2MgBr$ અને $Y = CH_3COCH_3$.

(C) $C_5H_{12}O$ અણુસૂત્ર માટે શક્ય આલ્કોહોલ નીચે મુજબ છે:
$1^{\circ}$ આલ્કોહોલ: $4$ શક્ય છે.
$2^{\circ}$ આલ્કોહોલ: $3$ શક્ય છે.
$3^{\circ}$ આલ્કોહોલ: $1$ શક્ય છે.
આમ,સાચો જવાબ $4, 3, 1$ છે.

(A) $CH_3-CHO$ (એસીટાલ્ડિહાઈડ) ની $C_2H_5MgBr$ (ઈથાઈલ મેગ્નેશિયમ બ્રોમાઈડ) સાથે પ્રક્રિયા અને ત્યારબાદ જળવિભાજન કરવાથી $CH_3-CH(OH)-C_2H_5$ (બ્યુટેન$-2-$ઓલ) મળે છે.
$CH_3-CHO + C_2H_5MgBr$ $\rightarrow CH_3-CH(OMgBr)-C_2H_5$ $\xrightarrow{H_2O} CH_3-CH(OH)-C_2H_5$.
બ્યુટેન$-2-$ઓલ એ દ્વિતીયક આલ્કોહોલ છે.
$(A)$ દ્વિતીયક આલ્કોહોલ $358 \ K$ તાપમાને $20 \% H_3PO_4$ સાથે નિર્જલીકરણ પામીને આલ્કીન બનાવે છે. આ વિધાન સાચું છે.
$(B)$ $CrO_3$ સાથે દ્વિતીયક આલ્કોહોલનું ઓક્સિડેશન કરવાથી કીટોન (બ્યુટેનોન) મળે છે. આ વિધાન પણ સાચું છે.
$(C)$ બ્યુટેન$-2-$ઓલમાં $CH_3-CH(OH)-$ સમૂહ હોવાથી તે ધન આયોડોફોર્મ કસોટી આપે છે. તેથી આ વિધાન ખોટું છે.
$(D)$ તે વિનાઇલિક આલ્કોહોલ નથી.

(C) આલ્કોહોલની થાયોનાઈલ ક્લોરાઈડ $(SOCl_2)$ સાથેની પ્રક્રિયા આલ્કાઈલ ક્લોરાઈડ બનાવવા માટેની શ્રેષ્ઠ પદ્ધતિ છે કારણ કે તેમાં ઉત્પન્ન થતી આડપેદાશો ($SO_2$ અને $HCl$) વાયુ સ્વરૂપે હોય છે.
આ વાયુઓ વાતાવરણમાં મુક્ત થઈ જતા હોવાથી,મળતું આલ્કાઈલ ક્લોરાઈડ શુદ્ધ સ્વરૂપમાં પ્રાપ્ત થાય છે.
પ્રક્રિયા: $R-OH + SOCl_2 \rightarrow R-Cl + SO_2(g) + HCl(g)$.

(B) $1$. $X$ $(C_4H_{10}O)$ ના નિર્જલીકરણથી $C_4H_8$ (મુખ્ય નીપજ તરીકે બ્યુટ$-2-$ઈન) મળે છે. આ સૂચવે છે કે $X$ એ બ્યુટેન$-2-$ઓલ છે.
$2$. બ્યુટ$-2-$ઈનનું બ્રોમિનેશન કરવાથી $2,3-$ડાયબ્રોમોબ્યુટેન મળે છે.
$3$. $2,3-$ડાયબ્રોમોબ્યુટેનની $Y$ $(NaNH_2)$ સાથે પ્રક્રિયા કરવાથી બે વાર હાઈડ્રોહેલોજન દૂર થઈને બ્યુટ$-2-$આઈન $(CH_3-C \equiv C-CH_3)$ મળે છે.
$4$. બ્યુટ$-2-$આઈન એ આંતરિક આલ્કાઈન છે અને તેમાં એસિડિક હાઈડ્રોજન હોતો નથી,તેથી તે સોડિયમ ધાતુ સાથે પ્રક્રિયા કરતું નથી.
$5$. આમ,$X$ એ બ્યુટેન$-2-$ઓલ છે અને $Y$ એ $(i) alc. KOH, (ii) NaNH_2$ છે.

(B) $1$. આલ્કોહોલ $X$ $(C_5H_{12}O)$ નું નિર્જલીકરણ થઈને આલ્કીન $Y$ (મુખ્ય નીપજ) બને છે.
$2$. $Y$ ની $HBr$ સાથેની પ્રક્રિયાથી માર્કોવનીકોવના નિયમ મુજબ $Z$ ($C_5H_{11}Br$,મુખ્ય નીપજ) બને છે.
$3$. $Z$ બે તબક્કામાં ન્યુક્લિયોફિલિક વિસ્થાપન પ્રક્રિયા આપે છે,જે $S_N1$ ક્રિયાવિધિ સૂચવે છે. આનો અર્થ એ છે કે $Z$ એક તૃતીયક આલ્કાઈલ હેલાઈડ છે.
$4$. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$2$-મિથાઈલબ્યુટેન-$2$-ઓલ એ તૃતીયક આલ્કોહોલ છે. તેનું નિર્જલીકરણ મુખ્ય નીપજ તરીકે $2$-મિથાઈલબ્યુટ-$2$-ઈન (સેટઝેફ નીપજ) આપે છે.
$5$. $2$-મિથાઈલબ્યુટ-$2$-ઈનની $HBr$ સાથેની પ્રક્રિયાથી $2$-બ્રોમો-$2$-મિથાઈલબ્યુટેન $(Z)$ મુખ્ય નીપજ તરીકે મળે છે,જે તૃતીયક આલ્કાઈલ હેલાઈડ છે અને $S_N1$ ક્રિયાવિધિ (બે તબક્કા) અનુસરે છે.
$6$. આમ,$X$ એ $2$-મિથાઈલબ્યુટેન-$2$-ઓલ છે અને $Y$ એ $2$-મિથાઈલબ્યુટ-$2$-ઈન છે.

(A) સંયોજનની એસિડિકતા પ્રોટોન $(H^+)$ ગુમાવ્યા પછી બનતા સંયુગ્મી બેઝની સ્થિરતા પર આધાર રાખે છે.
$1$. $p-$નાઈટ્રોફિનોલ $(A)$: નાઈટ્રો ગ્રુપ $(-NO_2)$ એ પ્રબળ ઇલેક્ટ્રોન-ખેંચનાર ગ્રુપ ($-I$ અને $-M$ અસર) છે,જે ફિનોક્સાઇડ આયનને સ્થિર કરે છે,તેથી તે સૌથી વધુ એસિડિક છે. તેનો $pK_a$ $7.1$ $(I)$ છે.
$2$. ફિનોલ $(B)$: ફિનોલ ઇથેનોલ કરતા વધુ એસિડિક છે પણ $p-$નાઈટ્રોફિનોલ કરતા ઓછો એસિડિક છે. તેનો $pK_a$ $10.0$ $(II)$ છે.
$3$. ઇથેનોલ $(C)$: એલિફેટિક આલ્કોહોલ ફિનોલ કરતા ઘણા ઓછા એસિડિક હોય છે કારણ કે આલ્કાઇલ ગ્રુપની ઇલેક્ટ્રોન-ડોનેટિંગ અસર ($+I$ અસર) આલ્કોક્સાઇડ આયનને અસ્થિર બનાવે છે. તેનો $pK_a$ $15.9$ $(III)$ છે.
$4$. $p-$ક્રેસોલ $(D)$: મિથાઈલ ગ્રુપ $(-CH_3)$ ઇલેક્ટ્રોન-ડોનેટિંગ ગ્રુપ ($+I$ અને હાઇપરકોન્જુગેશન) છે,જે ફિનોક્સાઇડ આયનને ફિનોલની સરખામણીમાં અસ્થિર બનાવે છે,તેથી તે ઓછો એસિડિક છે. તેનો $pK_a$ $10.2$ $(IV)$ છે.
તેથી,સાચી જોડ $A-I, B-II, C-III, D-IV$ છે.

(C) જ્યારે પ્રાથમિક આલ્કોહોલની બાષ્પને $573 \ K$ તાપમાને ગરમ કરેલા કોપર પરથી પસાર કરવામાં આવે છે,ત્યારે હાઇડ્રોજનેશન દૂર થાય છે અને આલ્ડિહાઇડ બને છે: $R-CH_2OH \xrightarrow{Cu/573 \ K} R-CHO + H_2$।
તૃતીયક આલ્કોહોલના કિસ્સામાં,નિર્જલીકરણ (dehydration) થાય છે અને આલ્કીન બને છે: $(CH_3)_3C-OH \xrightarrow{Cu/573 \ K} (CH_3)_2C=CH_2 + H_2O$।
આમ,$X$ એ આલ્ડિહાઇડ $(RCHO)$ છે અને $Y$ એ આલ્કીન $((CH_3)_2C=CH_2)$ છે.

(C) આ પ્રક્રિયા શ્રેણી ક્યુમીન (આઈસોપ્રોપાઈલ બેન્ઝીન) માંથી ફિનોલ અને એસિટોન બનાવવાની ઔદ્યોગિક પદ્ધતિ છે.
$1.$ આઈસોપ્રોપાઈલ બેન્ઝીન $O_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ક્યુમીન હાઈડ્રોપેરોક્સાઈડ $(x)$ બનાવે છે.
$2.$ ક્યુમીન હાઈડ્રોપેરોક્સાઈડનું એસિડિક જળવિભાજન કરવાથી ફિનોલ $(y)$ અને એસિટોન $(z = CH_3COCH_3)$ મળે છે.
એસિટોન $(z)$ વિશેના વિધાનોનું વિશ્લેષણ:
$A.$ એસિટોનમાં $CH_3CO-$ સમૂહ હોવાથી તે આયોડોફોર્મ કસોટી ($CHI_3$ પીળા અવક્ષેપ) આપે છે. આ વિધાન સાચું છે.
$B.$ એસિટોનનું $H_2/Pd$ દ્વારા રિડક્શન કરવાથી આઈસોપ્રોપાઈલ આલ્કોહોલ મળે છે. આ વિધાન સાચું છે.
$C.$ એસિટોનની $CH_3MgBr$ સાથે પ્રક્રિયા અને ત્યારબાદ જળવિભાજન કરવાથી ટર્ટ-બ્યુટાઈલ આલ્કોહોલ મળે છે,જે $3^{\circ}$ આલ્કોહોલ છે,$2^{\circ}$ નથી. આ વિધાન ખોટું છે.
$D.$ એસિટોન કીટોન છે અને ફેહલિંગના દ્રાવણનું રિડક્શન કરતું નથી. આ વિધાન સાચું છે.
તેથી,ખોટું વિધાન $C$ છે.

(B) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$A$. રાઈમર-ટીમેન પ્રતિક્રિયા: ફિનોલ $CHCl_3$ અને $NaOH$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $o$-હાઈડ્રોક્સીબેન્ઝાલ્ડિહાઈડ (સેલિસિલલ્ડિહાઈડ) બનાવે છે. તેથી,$A-II$.
$B$. એટાર્ડ પ્રતિક્રિયા: ટોલ્યુઈન $CrO_2Cl_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ત્યારબાદ જળવિભાજન દ્વારા બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ બનાવે છે. તેથી,$B-III$.
$C$. સેન્ડમેયર પ્રતિક્રિયા: બેન્ઝિન ડાયઝોનિયમ ક્લોરાઈડ $CuCl/HCl$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ક્લોરોબેન્ઝિન બનાવે છે. તેથી,$C-I$.
$D$. ફ્રિડેલ-ક્રાફ્ટ પ્રતિક્રિયા: બેન્ઝિન નિર્જળ $AlCl_3$ ની હાજરીમાં એસિટાઈલ ક્લોરાઈડ સાથે પ્રક્રિયા કરીને એસિટોફેનોન બનાવે છે. તેથી,$D-IV$.
તેથી,સાચો ક્રમ $A-II, B-III, C-I, D-IV$ છે.

(B) $1$. $Zn$ ડસ્ટ અને ગરમી સાથેની પ્રતિક્રિયા: $p-Cresol$ $(p-methylphenol)$ $Zn$ ડસ્ટ સાથે પ્રતિક્રિયા કરીને રિડક્શન અનુભવે છે,જ્યાં $-OH$ સમૂહ દૂર થાય છે અને તેની જગ્યાએ હાઇડ્રોજન પરમાણુ આવે છે,જેના પરિણામે $Toluene$ $(X)$ બને છે.
$2$. $(CH_3CO)_2O$ અને ત્યારબાદ $H^+$ સાથેની પ્રતિક્રિયા: $p-Cresol$ એસિટિક એનહાઇડ્રાઇડ $(CH_3CO)_2O$ સાથે પ્રતિક્રિયા કરીને ફિનોલિક $-OH$ સમૂહનું એસિટિલેશન કરે છે,જેનાથી $p-acetoxy-toluene$ $(Y)$ બને છે.

(D) ફિનોલની $CHCl_3$ અને જલીય $NaOH$ સાથેની પ્રક્રિયા અને ત્યારબાદ એસિડિફિકેશન એ રાઈમર-ટીમેન પ્રક્રિયા છે,જે નીપજ $X$ તરીકે $2$-હાઈડ્રોક્સીબેન્ઝાલડીહાઈડ (સેલિસાઈલાલ્ડિહાઈડ) આપે છે.
ફિનોલની $NaOH$ સાથે અને ત્યારબાદ $CO_2$ અને એસિડિફિકેશન સાથેની પ્રક્રિયા એ કોલ્બે-શ્મિટ પ્રક્રિયા છે,જે નીપજ $Y$ તરીકે $2$-હાઈડ્રોક્સીબેન્ઝોઈક એસિડ (સેલિસાઈલિક એસિડ) આપે છે.
તેથી,$X$ એ $2$-હાઈડ્રોક્સીબેન્ઝાલડીહાઈડ છે અને $Y$ એ $2$-હાઈડ્રોક્સીબેન્ઝોઈક એસિડ છે.

(B) ફિનોલનું ક્રોમિક એસિડ ($H_2SO_4$ ની હાજરીમાં $Na_2Cr_2O_7$) સાથે ઓક્સિડેશન કરવાથી $p$-બેન્ઝોક્વિનોન મળે છે.
તેથી,$X$ એ ફિનોલ છે અને $Y$ એ $Na_2Cr_2O_7 / H_2SO_4$ છે.

(B) ઈથરની $HI$ સાથેની પ્રક્રિયામાં વધુ સ્થાયી કાર્બોકેટાયન બને છે. $(CH_3)_3COC_2H_5$ માટે,વિભાજન થઈને $(CH_3)_3C^+$ અને $C_2H_5OH$ બને છે.
આમ,$X = (CH_3)_3CI$ (tert-બ્યુટાઈલ આયોડાઈડ) અને $Y = C_2H_5OH$ (ઈથેનોલ).
$X$ એ તૃતીયક આલ્કાઈલ હેલાઈડ છે,જે $S_{N}1$ ક્રિયાવિધિ દ્વારા વિસ્થાપન અનુભવે છે,$S_{N}2$ દ્વારા નહીં.
$Y$ એ પ્રાથમિક આલ્કોહોલ છે. પ્રાથમિક આલ્કોહોલ ઓરડાના તાપમાને સાંદ્ર $HCl$ સાથે પ્રક્રિયા કરતા નથી; તેમને $ZnCl_2$ (લ્યુકાસ પ્રક્રિયક) અને ગરમીની જરૂર પડે છે.
$Y$ $(C_2H_5OH)$ ની $Cu / 573 \ K$ સાથેની પ્રક્રિયા એ ડિહાઈડ્રોજનેશન પ્રક્રિયા છે જે આલ્ડિહાઈડ $(CH_3CHO)$ આપે છે,કીટોન નહીં.
$X$ એ તૃતીયક હેલાઈડ છે,જે $S_{N}1$ ક્રિયાવિધિ દ્વારા પાણી સાથે વિસ્થાપન અનુભવે છે,જેમાં બે તબક્કાઓનો સમાવેશ થાય છે (કાર્બોકેટાયનનું નિર્માણ અને ત્યારબાદ ન્યુક્લિયોફિલિક હુમલો).

(B) $hv$ ની હાજરીમાં ટોલ્યુઈનની $Cl_2$ સાથેની પ્રક્રિયા (ફોટોકેમિકલ ક્લોરિનેશન) મધ્યવર્તી $X$ તરીકે બેન્ઝાલ ક્લોરાઈડ $(C_6H_5CHCl_2)$ બનાવે છે,જેનું $373 \ K$ તાપમાને જળવિભાજન કરવાથી બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ મળે છે.
$CS_2$ માં ક્રોમિલ ક્લોરાઈડ $(CrO_2Cl_2)$ સાથે ટોલ્યુઈનની પ્રક્રિયા એ ઈટાર્ડ પ્રક્રિયા છે. આ પ્રક્રિયામાં ક્રોમિયમ સંકીર્ણ મધ્યવર્તી $Y$ બને છે,જે $C_6H_5CH[OCr(OH)Cl_2]_2$ છે. આ સંકીર્ણનું એસિડિક જળવિભાજન $(H_3O^+)$ કરવાથી બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ મળે છે.
તેથી,$X = C_6H_5CHCl_2$ અને $Y = C_6H_5CH[OCr(OH)Cl_2]_2$ છે.

(C) Etard પ્રક્રિયા $(I)$ માં ટોલ્યુઈનનું બેન્ઝાલ્ડિહાઈડમાં ઓક્સિડેશન કરવા માટે $CCl_4$ દ્રાવકની હાજરીમાં ક્રોમિલ ક્લોરાઈડ $(CrO_2Cl_2)$ નો ઉપયોગ થાય છે. આ પ્રક્રિયામાં એક કથ્થઈ રંગનો ક્રોમિયમ સંકીર્ણ બને છે,જેનું જળવિભાજન કરતા બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ મળે છે.
Stephen પ્રક્રિયા $(II)$ માં નાઈટ્રાઈલ્સ $(R-CN)$ નું હાઈડ્રોક્લોરિક એસિડ $(HCl)$ ની હાજરીમાં સ્ટેનસ ક્લોરાઈડ $(SnCl_2)$ દ્વારા રિડક્શન કરવામાં આવે છે,ત્યારબાદ તેનું જળવિભાજન કરતા અનુરૂપ આલ્ડિહાઈડ $(R-CHO)$ મળે છે.

(D) $C_2H_2$ (એસીટીલીન) ની $333 \ K$ તાપમાને $H_2O / H_2SO_4, Hg^{2+}$ સાથેની પ્રતિક્રિયા એ આલ્કાઈનનું જલીયકરણ છે,જે એસીટાલ્ડિહાઈડ $(CH_3CHO)$ આપે છે. તેથી,$x = H_2O / H_2SO_4, Hg^{2+}$.
$CH_3-CH=CH-CH_2OH$ (ક્રોટાઈલ આલ્કોહોલ) નું $CH_3-CH=CH-CHO$ (ક્રોટોનાલ્ડિહાઈડ) માં રૂપાંતર એ પ્રાથમિક એલાઈલિક આલ્કોહોલનું આલ્ડિહાઈડમાં ઓક્સિડેશન છે. $PCC$ (પિરિડીનિયમ ક્લોરોક્રોમેટ) એ એક પસંદગીયુક્ત ઓક્સિડેશનકર્તા છે જે પ્રાથમિક આલ્કોહોલનું આલ્ડિહાઈડમાં ઓક્સિડેશન કરે છે,જેનું આગળ કાર્બોક્સિલિક એસિડમાં ઓક્સિડેશન થતું નથી. તેથી,$y = PCC$.

(A) પગલું $1$: $but-2-ene$ $(CH_3-CH=CH-CH_3)$ નું એસિડિક $KMnO_4$ $(X)$ સાથે ઓક્સિડેશન કરવાથી ઇથેનોઇક એસિડ $(CH_3COOH)$ મળે છે.
પગલું $2$: ઇથેનોઇક એસિડ $SOCl_2$ $(Y)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ઇથેનોઇલ ક્લોરાઇડ $(CH_3COCl)$ બનાવે છે.
પગલું $3$: ઇથેનોઇલ ક્લોરાઇડ નિર્જળ $AlCl_3$ ની હાજરીમાં બેન્ઝીન સાથે પ્રક્રિયા કરીને (ફ્રિડલ-ક્રાફ્ટ એસિલેશન) એસિટોફિનોન ($Z$,$C_6H_5COCH_3$) બનાવે છે.
તેથી,$X = KMnO_4 / H^{+}$,$Y = SOCl_2$,અને $Z = \text{Acetophenone}$.

(C) પ્રતિક્રિયા શ્રેણી નીચે મુજબ છે:
$1$. બેન્ઝીન નિર્જળ $AlCl_3$ ની હાજરીમાં $CH_3COCl$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને એસિટોફેનોન ($X$ = $C_6H_5COCH_3$) બનાવે છે (ફ્રિડેલ-ક્રાફ્ટ એસિલેશન).
$2$. $X$ $(C_6H_5COCH_3)$ નું $Y$ ($C_6H_5CH_2CH_3$,ઇથાઇલબેન્ઝીન) માં રૂપાંતર હાઇડ્રેઝીન $(N_2H_4)$ નો ઉપયોગ કરીને અને ત્યારબાદ ગ્લાયકોલમાં $KOH$ સાથે ગરમ કરીને કરવામાં આવે છે.
$3$. આ વિશિષ્ટ પ્રક્રિયક સિસ્ટમ $(N_2H_4, KOH/glycol, \Delta)$ વોલ્ફ-કિશનર રિડક્શનની લાક્ષણિકતા છે,જે કાર્બોનિલ જૂથો $(C=O)$ ને મિથિલીન જૂથો $(CH_2)$ માં ઘટાડે છે.

(A) કાર્બોનિલ કાર્બનની ઇલેક્ટ્રોફિલિસિટી તેના પરના ધન વીજભારના મૂલ્ય પર આધાર રાખે છે. આ કાર્બોનિલ કાર્બન સાથે જોડાયેલા સમૂહોની ઇલેક્ટ્રોનિક અસરો (પ્રેરક અને સંસ્પંદન અસરો) દ્વારા પ્રભાવિત થાય છે.
$I)$ બેન્ઝાલ્ડિહાઇડ $(C_6H_5CHO)$: ફિનાઇલ સમૂહ સંસ્પંદન દર્શાવે છે,જે કાર્બોનિલ કાર્બનની ઇલેક્ટ્રોફિલિસિટી ઘટાડે છે.
$II)$ બેન્ઝોઇક એસિડ $(C_6H_5COOH)$: $-OH$ સમૂહ સંસ્પંદન દ્વારા કાર્બોનિલ કાર્બનને ઇલેક્ટ્રોન આપે છે,જે તેની ઇલેક્ટ્રોફિલિસિટીમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો કરે છે.
$III)$ એસિટોફિનોન $(C_6H_5COCH_3)$: ફિનાઇલ સમૂહ અને મિથાઇલ સમૂહ બંને કાર્બોનિલ કાર્બનની ઇલેક્ટ્રોફિલિસિટી ઘટાડે છે. મિથાઇલ સમૂહ અતિસંયુગ્મન અને પ્રેરક અસર દ્વારા ઇલેક્ટ્રોન આપે છે,અને ફિનાઇલ સમૂહ સંસ્પંદન દ્વારા આપે છે.
$IV)$ પ્રોપેનાલ $(CH_3CH_2CHO)$: આ એક એલિફેટિક આલ્ડિહાઇડ છે. તેમાં ફિનાઇલ રિંગ દ્વારા મળતી સંસ્પંદન સ્થિરતાનો અભાવ છે,જે તેના કાર્બોનિલ કાર્બનને આપેલા વિકલ્પોમાં સૌથી વધુ ઇલેક્ટ્રોફિલિક બનાવે છે.
ચારેયની સરખામણી કરતા:
$IV$ (એલિફેટિક આલ્ડિહાઇડ) > $I$ (બેન્ઝાલ્ડિહાઇડ) > $III$ (એસિટોફિનોન) > $II$ (બેન્ઝોઇક એસિડ).
આમ,ઘટતો ક્રમ $IV > I > III > II$ છે.

(A) શુષ્ક $HCl(g)$ ની હાજરીમાં $p$-નાઈટ્રોબેન્ઝાલ્ડિહાઈડની ઇથેનોલ સાથેની પ્રક્રિયા એ એસિટલ બનાવવાની પ્રક્રિયા છે.
આલ્ડિહાઈડ શુષ્ક $HCl$ ની હાજરીમાં આલ્કોહોલ સાથે પ્રક્રિયા કરીને હેમિયાસિટલ બનાવે છે,જે વધુ આલ્કોહોલના અણુ સાથે પ્રક્રિયા કરીને એસિટલ બનાવે છે.
પગલું $1$: $p$-નાઈટ્રોબેન્ઝાલ્ડિહાઈડ $HCl(g)$ ની હાજરીમાં $C_2H_5OH$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ડાયઇથાઇલ એસિટલ $(X)$ બનાવે છે,જે $p-NO_2-C_6H_4-CH(OC_2H_5)_2$ છે.
પગલું $2$: મંદ $HCl$ સાથે એસિટલ $X$ નું જળવિભાજન (એસિડિક જળવિભાજન) મૂળ આલ્ડિહાઈડ $(Y)$ ને પુનઃસ્થાપિત કરે છે,જે $p$-નાઈટ્રોબેન્ઝાલ્ડિહાઈડ $(p-NO_2-C_6H_4-CHO)$ છે.
તેથી,$X$ એ ડાયઇથાઇલ એસિટલ છે અને $Y$ એ મૂળ આલ્ડિહાઈડ છે.

(A) આણ્વિય સૂત્ર $C_8H_8O$ અને તે સાંદ્ર $KOH$ સાથે કેનિઝારો પ્રક્રિયા આપે છે તે દર્શાવે છે કે $X$ એ ફિનાઇલએસીટાલ્ડિહાઇડ $(C_6H_5CH_2CHO)$ છે. $Zn-Hg/HCl$ (ક્લેમેન્સન રિડક્શન) દ્વારા $X$ નું રિડક્શન થતા ઇથાઇલબેન્ઝિન $(Y)$ મળે છે અને $NaBH_4$ દ્વારા રિડક્શન થતા $2-$ફિનાઇલઇથેનોલ $(Z)$ મળે છે. તેથી સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(C) આપેલ પ્રક્રિયા કેનિઝારો પ્રક્રિયા છે. બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ $(C_6H_5CHO)$ પાસે $\alpha$-હાઈડ્રોજન પરમાણુ નથી,તેથી તે સાંદ્ર બેઝ જેમ કે $NaOH$ ની હાજરીમાં સ્વ-ઓક્સિડેશન અને રિડક્શન (અસમાનતા) પ્રક્રિયા અનુભવે છે.
બેન્ઝાલ્ડિહાઈડનો એક અણુ બેન્ઝાઈલ આલ્કોહોલ $(C_6H_5CH_2OH)$ માં રિડ્યુસ થાય છે અને બીજો અણુ સોડિયમ બેન્ઝોએટ $(C_6H_5COONa)$ માં ઓક્સિડાઈઝ થાય છે.
આમ,નીપજો '$X$' અને '$Y$' બેન્ઝાઈલ આલ્કોહોલ અને સોડિયમ બેન્ઝોએટ છે.

(C) કાર્બોનિલ સંયોજન $X$ નું આણ્વીય સૂત્ર $C_8H_8O$ છે.
તે $NaOI$ સાથે પીળા અવક્ષેપ આપે છે (આયોડોફોર્મ કસોટી),તેથી તેમાં $CH_3CO-$ સમૂહ હોવો જોઈએ.
આથી તે એસિટોફિનોન $(C_6H_5COCH_3)$ છે.
જ્યારે એસિટોફિનોન શુષ્ક $HCl$ ની હાજરીમાં મિથેનોલ $(CH_3OH)$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે તે હેમિયાસીટલ બનાવે છે.
પ્રક્રિયા: $C_6H_5COCH_3 + CH_3OH \xrightarrow{dry \ HCl} C_6H_5C(OH)(OCH_3)CH_3$.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,વિકલ્પ $C$ માં દર્શાવેલ બંધારણ હેમિયાસીટલ $1$-મિથોક્સી-$1$-ફિનાઈલઈથેનોલ છે.

(C) $1$. પ્રક્રિયા $C_6H_5CONH_2 \xrightarrow{NaOBr} y$ એ હોફમેન બ્રોમામાઇડ ડિગ્રેડેશન પ્રક્રિયા છે,જે એમાઇડને એક કાર્બન ઓછા ધરાવતા પ્રાથમિક એમાઇડમાં રૂપાંતરિત કરે છે. તેથી,$y$ એ એનિલીન $(C_6H_5NH_2)$ છે.
$2$. પ્રક્રિયા $C_6H_5CONH_2 \xrightarrow[(ii) H_3O^+]{(i) C_6H_5SO_2Cl / py, \Delta} x$ માં બેન્ઝેમાઇડની પિરિડિનની હાજરીમાં બેન્ઝીન સલ્ફોનાઇલ ક્લોરાઇડ સાથે પ્રક્રિયા થાય છે,ત્યારબાદ ગરમ કરવામાં આવે છે અને એસિડિક જળવિભાજન થાય છે. આ પ્રક્રિયા એનિલીન $(C_6H_5NH_2)$ બનાવે છે.
$3$. તેથી,$y$ અને $x$ બંને એનિલીન $(C_6H_5NH_2)$ છે. સાચો વિકલ્પ $(C)$ છે.

(C) વિધાન-$I$ સાચું છે: મિથાઇલ સમૂહની ઇલેક્ટ્રોન-ડોનેટિંગ $+I$ અસરને કારણે $CH_3NH_2$ એ $NH_3$ કરતા વધુ બેઝિક છે. $C_6H_5NH_2$ (એનિલીન) $NH_3$ કરતા ઓછું બેઝિક છે કારણ કે નાઇટ્રોજન પરની અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ રેઝોનન્સ દ્વારા બેન્ઝીન રિંગમાં વિસ્થાનિકૃત થાય છે.
વિધાન-$II$ ખોટું છે: જલીય તબક્કામાં,ઇથાઇલ-વિસ્થાપિત એમાઇન્સની બેઝિકતા ઇન્ડક્ટિવ અસર,સોલ્વેશન અસર અને અવકાશી અવરોધના સંયોજન દ્વારા નક્કી થાય છે. ઇથાઇલ એમાઇન્સ માટે સાચો ક્રમ $(C_2H_5)_2NH > C_2H_5NH_2 > (C_2H_5)_3N$ છે. આપેલ ક્રમ $(C_2H_5)_3N > (C_2H_5)_2NH > C_2H_5NH_2$ ખોટો છે.

(B) $C_3H_9N$ આણ્વીય સૂત્ર નીચેના સમઘટક એમાઈન દર્શાવે છે:
$1$. $CH_3CH_2CH_2NH_2$ (પ્રોપેન-$1$-એમાઈન,$1^{\circ}$ એમાઈન)
$2$. $CH_3CH(NH_2)CH_3$ (પ્રોપેન-$2$-એમાઈન,$1^{\circ}$ એમાઈન)
$3$. $CH_3CH_2NHCH_3$ ($N$-મિથાઈલઈથેનેમાઈન,$2^{\circ}$ એમાઈન)
$4$. $(CH_3)_3N$ ($N,N$-ડાયમિથાઈલમિથેનેમાઈન,$3^{\circ}$ એમાઈન)
બેન્ઝીન સલ્ફોનાઈલ ક્લોરાઈડ (હિન્સબર્ગ પ્રક્રિયક) $1^{\circ}$ અને $2^{\circ}$ એમાઈન સાથે પ્રક્રિયા કરીને સલ્ફોનેમાઈડ બનાવે છે.
$1^{\circ}$ એમાઈન ($CH_3CH_2CH_2NH_2$ અને $CH_3CH(NH_2)CH_3$) પ્રક્રિયા કરીને $N$-આલ્કાઈલબેન્ઝીન સલ્ફોનેમાઈડ બનાવે છે.
$2^{\circ}$ એમાઈન $(CH_3CH_2NHCH_3)$ પ્રક્રિયા કરીને $N,N$-ડાયઆલ્કાઈલબેન્ઝીન સલ્ફોનેમાઈડ બનાવે છે.
$3^{\circ}$ એમાઈન $((CH_3)_3N)$ બેન્ઝીન સલ્ફોનાઈલ ક્લોરાઈડ સાથે પ્રક્રિયા કરતા નથી.
તેથી,કુલ $3$ એમાઈન ($2$ પ્રાથમિક અને $1$ દ્વિતીયક) બેન્ઝીન સલ્ફોનાઈલ ક્લોરાઈડ સાથે પ્રક્રિયા કરી શકે છે.

(C) એનિલીનનું બેન્ઝોઇક એસિડમાં રૂપાંતર નીચેના પગલાં દ્વારા થાય છે:
$1$. ડાયઝોટાઇઝેશન: એનિલીન $NaNO_2 / HCl$ સાથે $273-278 \ K$ તાપમાને પ્રક્રિયા કરીને બેન્ઝીન ડાયઝોનિયમ ક્લોરાઇડ બનાવે છે.
$2$. સાયનેશન: બેન્ઝીન ડાયઝોનિયમ ક્લોરાઇડ $CuCN / KCN$ (સેન્ડમેયર પ્રક્રિયા) સાથે પ્રક્રિયા કરીને બેન્ઝોનાઇટ્રાઇલ $(C_6H_5CN)$ બનાવે છે.
$3$. જળવિભાજન: બેન્ઝોનાઇટ્રાઇલનું એસિડિક જળવિભાજન $(H_3O^+)$ કરવાથી બેન્ઝોઇક એસિડ $(C_6H_5COOH)$ મળે છે.

(C) પ્રક્રિયક $AlH(i-Bu)_2$ એ ડાયઆઈસોબ્યુટાઈલ એલ્યુમિનિયમ હાઈડ્રાઈડ છે,જેને સામાન્ય રીતે $DIBAL-H$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$DIBAL-H$ એ એક પસંદગીયુક્ત રિડક્શન કર્તા છે જે હાઈડ્રોલિસિસ પછી નાઈટ્રાઈલ $(-CN)$ નું આલ્ડિહાઈડ $(-CHO)$ માં રિડક્શન કરે છે.
આપેલ પ્રક્રિયામાં,નાઈટ્રાઈલ ગ્રુપ $(-CN)$ નું આલ્ડિહાઈડ ગ્રુપ $(-CHO)$ માં રૂપાંતર થાય છે જ્યારે દ્વિબંધ $(C=C)$ અપરિવર્તિત રહે છે.
તેથી,પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $CH_3-CH=CH-CH_2-CH_2-CN \xrightarrow[\text{2) } H_2O]{\text{1) } DIBAL-H} CH_3-CH=CH-CH_2-CH_2-CHO$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(A) સાંદ્ર $HNO_3$ અને સાંદ્ર $H_2SO_4$ નો ઉપયોગ કરીને એનિલીનના નાઈટ્રેશનમાં,એનિલીન પ્રોટોનેટેડ થઈને એનિલીનિયમ આયન $(C_6H_5NH_3^+)$ બનાવે છે.
$-NH_3^+$ સમૂહ ઇલેક્ટ્રોન-આકર્ષક છે અને તેના ધન વીજભારને કારણે તે મેટા-ડાયરેક્ટિંગ છે.
તેથી,ઓર્થો અને પેરા નીપજોની સાથે $m$-નાઈટ્રોએનિલીનનું નોંધપાત્ર પ્રમાણ બને છે.
વિધાન-$I$ અને વિધાન-$II$ બંને સાચા છે.

(D) પગલું $1$: બેન્ઝીન ડાયઝોનિયમ ક્લોરાઇડ $(C_6H_5N_2^+Cl^-)$ નું બેન્ઝોનાઇટ્રાઇલ $(C_6H_5CN)$ માં રૂપાંતર એ સેન્ડમેયર પ્રક્રિયા છે,જેમાં પ્રક્રિયક $X$ તરીકે $CuCN \mid KCN$ વપરાય છે.
પગલું $2$: બેન્ઝોનાઇટ્રાઇલની ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક $(CH_3MgBr)$ સાથેની પ્રક્રિયા અને ત્યારબાદ એસિડિક જળવિભાજન $(H_2O)$ એ કીટોન બનાવવાની પ્રમાણિત પદ્ધતિ છે.
પગલું $3$: આ પ્રક્રિયામાં નાઇટ્રાઇલ કાર્બન પર $CH_3^-$ નો ન્યુક્લિયોફિલિક હુમલો થાય છે,જેનાથી ઇમાઇન મધ્યવર્તી બને છે,જેનું જળવિભાજન થતા એસિટોફિનોન $(C_6H_5COCH_3)$ મળે છે.
તેથી,$X = CuCN \mid KCN$ અને $Y = C_6H_5COCH_3$.

(C) $1$. શરૂઆતનો પદાર્થ $m$-ટોલ્યુઈડિન ($3$-મિથાઈલએનિલીન) છે.
$2$. $273 \text{ K}$ તાપમાને $NaNO_2/HCl$ સાથેની પ્રક્રિયાથી $m$-ટોલ્યુઈનડાયઝોનિયમ ક્લોરાઈડ $(x)$ મળે છે.
$3$. $HBF_4$ સાથેની પ્રક્રિયાથી $m$-ટોલ્યુઈનડાયઝોનિયમ ટેટ્રાફ્લોરોબોરેટ $(y)$ મળે છે.
$4$. $NaNO_2$ અને $Cu$ ની હાજરીમાં $y$ નું ઉષ્મીય વિઘટન થવાથી $m$-નાઈટ્રોટોલ્યુઈન $(z)$ મળે છે,જેનું અણુસૂત્ર $C_7H_7NO_2$ છે.
$5$. $C_7H_7NO_2$ નું આણ્વીય દળ = $(7 \times 12) + (7 \times 1) + 14 + (2 \times 16) = 137 \text{ g/mol}$.
$6$. કાર્બનનું ટકાવાર પ્રમાણ = $(84 / 137) \times 100 \approx 61.31 \%$.

(D) બેન્ઝાઇલ એમાઇન $C_6H_5CH_2NH_2$ છે.
વિકલ્પ $A$ $N$-મિથાઇલએનિલીન આપે છે.
વિકલ્પ $B$ બેન્ઝાઇલ આઇસોસાયનાઇડ આપે છે જેનું રિડક્શન થતા $C_6H_5CH_2NHCH_3$ મળે છે.
વિકલ્પ $C$ એ હોફમેન બ્રોમામાઇડ ડિગ્રેડેશન છે,જે એનિલીન $(C_6H_5NH_2)$ આપે છે.
વિકલ્પ $D$ એ $LiAlH_4$ નો ઉપયોગ કરીને બેન્ઝેમાઇડ $(C_6H_5CONH_2)$ નું રિડક્શન છે,જે બેન્ઝાઇલ એમાઇન $(C_6H_5CH_2NH_2)$ આપે છે.

(A) $1$. બેન્ઝેમાઇડ $(C_6H_5CONH_2)$ ની પિરિડિનની હાજરીમાં બેન્ઝીન સલ્ફોનાઇલ ક્લોરાઇડ $(C_6H_5SO_2Cl)$ સાથેની પ્રતિક્રિયા એમાઇડના નિર્જલીકરણ દ્વારા બેન્ઝોનાઇટ્રિલ $(C_6H_5CN)$ બનાવે છે,જે મધ્યવર્તી $X$ છે.
$2$. ત્યારબાદ બેન્ઝોનાઇટ્રિલ $(C_6H_5CN)$ નું $H_3O^+$ સાથે જળવિભાજન કરવાથી બેન્ઝોઇક એસિડ $(C_6H_5COOH)$ મળે છે.
$3$. $-COOH$ સમૂહ એ નિષ્ક્રિય કરનાર અને મેટા-ડિરેક્ટિંગ સમૂહ છે. તેથી,$Br_2/FeBr_3$ સાથેની ઇલેક્ટ્રોફિલિક એરોમેટિક સબસ્ટિટ્યુશન પ્રક્રિયા બ્રોમીન પરમાણુને મેટા સ્થાન પર નિર્દેશિત કરે છે.
$4$. અંતિમ નીપજ $Y$ એ $3-$બ્રોમોબેન્ઝોઇક એસિડ છે.

(C) $CHCl_3$ અને $KOH$ સાથે એનિલિનની પ્રતિક્રિયા (કાર્બાઈલએમાઈન પ્રતિક્રિયા) $X$ તરીકે ફિનાઈલ આઈસોસાયનાઈડ $(C_6H_5NC)$ ઉત્પન્ન કરે છે.
$NaNO_2/HCl$ અને ત્યારબાદ $CuCN/KCN$ સાથે એનિલિનની પ્રતિક્રિયા (સેન્ડમેયર પ્રતિક્રિયા) $Y$ તરીકે ફિનાઈલ સાયનાઈડ $(C_6H_5CN)$ ઉત્પન્ન કરે છે.
તેથી,$X$ ફિનાઈલ આઈસોસાયનાઈડ છે અને $Y$ ફિનાઈલ સાયનાઈડ છે.

(A) $(i)$ એનિલિન ઇલેક્ટ્રોફિલિક વિસ્થાપન પ્રત્યે ખૂબ જ સક્રિય છે. જ્યારે તેને $H_2O$ માં $Br_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે ઝડપથી પોલી-વિસ્થાપન પામીને મુખ્ય નીપજ તરીકે $2, 4, 6-$ટ્રાયબ્રોમોએનિલિન $(X)$ બનાવે છે.
$(ii)$ $-NH_2$ સમૂહની સક્રિયતાને નિયંત્રિત કરવા માટે,તેને સૌ પ્રથમ એસિટિક એનહાઇડ્રાઇડ $(CH_3CO)_2O$ નો ઉપયોગ કરીને એસિટિલેશન દ્વારા એસિટાનિલાઇડમાં ફેરવવામાં આવે છે. $-NHCOCH_3$ સમૂહ $-NH_2$ સમૂહ કરતા ઓછો સક્રિય હોવાથી,તે બ્રોમિનેશનને $p-$સ્થાન સુધી મર્યાદિત કરે છે,જેનાથી મુખ્ય નીપજ તરીકે $p-$બ્રોમોએસિટાનિલાઇડ $(Y)$ મળે છે.

(C) નાઈટ્રોબેન્ઝીનનું રિડક્શન વપરાયેલા માધ્યમ પર આધાર રાખે છે:
$(i)$ તટસ્થ માધ્યમમાં,$Zn$ ડસ્ટ અને $NH_4Cl$ ના દ્રાવણનો ઉપયોગ કરીને,નાઈટ્રોબેન્ઝીનનું રિડક્શન ફિનાઈલહાઈડ્રોક્સાઈલેમાઈન $(C_6H_5NHOH)$ માં થાય છે. તેથી,$X$ એ ફિનાઈલહાઈડ્રોક્સાઈલેમાઈન છે.
(ii) આલ્કલાઇન માધ્યમમાં,$Zn$ અને $KOH/C_2H_5OH$ નો ઉપયોગ કરીને,રિડક્શન આગળ વધીને હાઈડ્રેઝોબેન્ઝીન $(C_6H_5NH-NHC_6H_5)$ બનાવે છે. તેથી,$Y$ એ હાઈડ્રેઝોબેન્ઝીન છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(C) પ્રતિક્રિયા શ્રેણી નીચે મુજબ છે:
$1$. $C_2H_5Br + KCN \rightarrow C_2H_5CN + KBr$ ($A$ એ પ્રોપેનિટ્રાઈલ છે).
$2$. $C_2H_5CN + 2H_2O + H_3O^{+} \rightarrow C_2H_5COOH + NH_4^{+}$ ($B$ એ પ્રોપેનોઈક એસિડ છે).
$3$. $C_2H_5COOH \xrightarrow{LiAlH_4} C_2H_5CH_2OH$ ($C$ એ પ્રોપેન-$1$-ઓલ છે).
$4$. $C_2H_5CH_2OH \xrightarrow[573 \ K]{Cu} C_2H_5CHO + H_2$ ($D$ એ પ્રોપિયોનાલ્ડિહાઈડ અથવા પ્રોપેનાલ છે).

(D) $1$. બેન્ઝીનડાયઝોનિયમ ક્ષાર $(C_6H_5N_2^+X^-)$ ની ઇથેનોલ $(C_2H_5OH)$ સાથેની પ્રક્રિયાથી ફિનોલ $(C_6H_5OH)$ મુખ્ય નીપજ તરીકે મળે છે. તેથી,$X$ એ ફિનોલ છે.
$2$. ફિનોલ $(C_6H_5OH)$ ની નિર્જળ $AlCl_3$ ની હાજરીમાં $CO$ અને $HCl$ સાથેની પ્રક્રિયા ગેટરમેન-કોચ ફોર્મિલેશન પ્રક્રિયા છે,જે ફિનોલ વલયના ઓર્થો સ્થાન પર ફોર્મિલ ગ્રુપ $(-CHO)$ દાખલ કરે છે,જેના પરિણામે સેલિસાલ્ડિહાઈડ ($2$-હાઈડ્રોક્સીબેન્ઝાલ્ડિહાઈડ) મળે છે.
$3$. તેથી,$X$ એ ફિનોલ છે અને $Y$ એ સેલિસાલ્ડિહાઈડ છે.

(A) એનિલિનનું ક્લોરોબેન્ઝિનમાં રૂપાંતર એ સેન્ડમેયર પ્રક્રિયા તરીકે ઓળખાતી બે-તબક્કાની પ્રક્રિયા છે.
તબક્કો $1$: એનિલિન $(C_6H_5NH_2)$ $273-278 \ K$ $(0-5 \ ^\circ C)$ ના નીચા તાપમાને $NaNO_2 / HCl$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને બેન્ઝીન ડાયઝોનિયમ ક્લોરાઇડ $(C_6H_5N_2^+Cl^-)$ બનાવે છે.
તબક્કો $2$: ત્યારબાદ બેન્ઝીન ડાયઝોનિયમ ક્લોરાઇડની $HCl$ ની હાજરીમાં ક્યુપ્રસ ક્લોરાઇડ $(Cu_2Cl_2)$ સાથે પ્રક્રિયા કરવામાં આવે છે,જેનાથી ક્લોરોબેન્ઝિન $(C_6H_5Cl)$ અને નાઇટ્રોજન વાયુ $(N_2)$ મળે છે.
તેથી,પ્રક્રિયકોનો સાચો સમૂહ $NaNO_2 / HCl, 273-278 \ K ; Cu_2Cl_2 / HCl$ છે.

(A) પ્રતિક્રિયા $I$ માં,સુક્રોઝનું ગ્લુકોઝ અને ફ્રુક્ટોઝમાં જળવિભાજન $\text{Invertase}$ ઉત્સેચક દ્વારા થાય છે.
પ્રતિક્રિયા $II$ માં,ગ્લુકોઝનું ઇથેનોલ અને $CO_2$ માં આથવણ $\text{Zymase}$ ઉત્સેચક દ્વારા થાય છે.
તેથી,$x = \text{Invertase}$ અને $y = \text{Zymase}$.

(A) ઘટકોનું વિશ્લેષણ નીચે મુજબ છે:
$a$) કેન સુગર (સુક્રોઝ) એ $\alpha$-$D$-ગ્લુકોઝ અને $\beta$-$D$-ફ્રુક્ટોઝનો બનેલો ડાયસેકેરાઇડ છે.
$b$) દૂધની ખાંડ (લેક્ટોઝ) એ $\beta$-$D$-ગેલેક્ટોઝ અને $\beta$-$D$-ગ્લુકોઝનો બનેલો ડાયસેકેરાઇડ છે.
$c$) સેલ્યુલોઝ એ $\beta$-$D$-ગ્લુકોઝ એકમોનો બનેલો પોલીસેકેરાઇડ છે.
$d$) એમાયલોઝ એ $\alpha$-$D$-ગ્લુકોઝ એકમોનો બનેલો પોલીસેકેરાઇડ છે.
તેથી,કેન સુગર $(a)$ અને એમાયલોઝ $(d)$ બંનેમાં $\alpha$-$D$-ગ્લુકોઝ એકમો હોય છે.

(A) $\beta-D-(-)-$ફ્રુક્ટોફ્યુરેનોઝનું બંધારણ પાંચ સભ્યોવાળી રીંગ (ફ્યુરેનોઝ સ્વરૂપ) છે,જેમાં $C-2$ પરનો $-CH_2OH$ સમૂહ અને $C-2$ પરનો $-OH$ સમૂહ $\beta$-વિન્યાસમાં હોય છે ($-OH$ સમૂહ $C-5$ પરના $-CH_2OH$ સમૂહની સમાન બાજુએ હોય છે).
$\beta-D-(-)-$ફ્રુક્ટોફ્યુરેનોઝના હાવર્થ પ્રક્ષેપણમાં:
$1$. $C-2$ એનોમેરિક કાર્બન પર $-OH$ સમૂહ ઉપરની તરફ હોય છે.
$2$. $C-5$ પરનો $-CH_2OH$ સમૂહ પણ ઉપરની તરફ હોય છે.
$3$. $C-3$ અને $C-4$ પરના $-OH$ સમૂહો અનુક્રમે નીચે અને ઉપરની તરફ હોય છે.
આપેલા બંધારણોની સરખામણી કરતા,વિકલ્પ $A$ એ $\beta-D-(-)-$ફ્રુક્ટોફ્યુરેનોઝનું સાચું બંધારણ દર્શાવે છે.

(D) સાચો જવાબ $D$ છે.
ગ્લુકોઝ એક આલ્ડોહેક્સોઝ છે જેમાં મુક્ત આલ્ડિહાઈડ સમૂહ હોય છે,પરંતુ તે $NaHSO_3$ સાથે યોગશીલ નીપજ બનાવતું નથી કારણ કે આલ્ડિહાઈડ સમૂહ ચક્રીય હેમિયાસીટલ બંધારણ બનાવવામાં વપરાય છે.
વિકલ્પ $A$ સાચો છે કારણ કે ગ્લુકોઝ શિફ્સ પ્રક્રિયકનો ગુલાબી રંગ પાછો લાવતું નથી.
વિકલ્પ $B$ સાચો છે કારણ કે ગ્લુકોઝ $\alpha-$ અને $\beta-$ એનોમેરિક સ્વરૂપોમાં અસ્તિત્વ ધરાવે છે.
વિકલ્પ $C$ સાચો છે કારણ કે ગ્લુકોઝના પેન્ટાએસીટેટમાં $C-1$ સ્થાન પર મુક્ત $-OH$ સમૂહ હોતો નથી,જે $NH_2OH$ સાથે પ્રક્રિયા કરવા માટે જરૂરી ઓપન-ચેઈન આલ્ડિહાઈડના નિર્માણને અટકાવે છે.

(C) એમાયલોઝ એ $\alpha-D-(+)$-ગ્લુકોઝ એકમોનો રેખીય પોલિમર છે જે $\alpha-1,4$-ગ્લાયકોસિડિક લિંકેજ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે.
તે પાણીમાં દ્રાવ્ય છે અને સ્ટાર્ચના આશરે $15-20 \%$ જેટલો ભાગ ધરાવે છે.
બીજી તરફ,એમાયલોપેક્ટીન એ $\alpha-D-(+)$-ગ્લુકોઝ એકમોનો અત્યંત શાખિત પોલિમર છે.
તેથી,એમાયલોઝ એક અત્યંત શાખિત પોલિમર છે તે વિધાન ખોટું છે.

(D) વિધાન-$I$ ખોટું છે કારણ કે લેક્ટોઝ $\beta-D$-ગેલેક્ટોઝ અને $\beta-D$-ગ્લુકોઝનું બનેલું છે જે $\beta(1 \to 4)$ ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલ છે.
વિધાન-$II$ સાચું છે કારણ કે લેક્ટોઝમાં ગ્લુકોઝ એકમમાં હેમિયાસીટલ જૂથ હોય છે,જે તેને મ્યુટારોટેશન દર્શાવવા અને રિડ્યુસિંગ શર્કરા તરીકે વર્તવા માટે સક્ષમ બનાવે છે.

(C) વિધાન-$I$ સાચું છે: શેરડીની ખાંડ (સુક્રોઝ) એ $\alpha-D$-ગ્લુકોઝ અને $\beta-D$-ફ્રુક્ટોઝનું બનેલું ડાયસેકેરાઇડ છે જે ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલ છે.
વિધાન-$II$ ખોટું છે: દૂધની ખાંડ (લેક્ટોઝ) એ $\beta-D$-ગેલેક્ટોઝ અને $\beta-D$-ગ્લુકોઝનું બનેલું ડાયસેકેરાઇડ છે,$\alpha-D$-ગ્લુકોઝનું નહીં.
તેથી,વિધાન-$I$ સાચું છે,પરંતુ વિધાન-$II$ ખોટું છે.