AP EAMCET 2023 Chemistry Question Paper with Answer and Solution in Gujarati

(D) આપેલ સમીકરણ $y = \frac{1}{\sqrt{a}}\sin \omega t \pm \frac{1}{\sqrt{b}}\cos \omega t$ છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\cos \omega t = \sin(\omega t + \frac{\pi}{2})$.
આ કિંમત મૂકતા,સમીકરણ $y = \frac{1}{\sqrt{a}}\sin \omega t \pm \frac{1}{\sqrt{b}}\sin(\omega t + \frac{\pi}{2})$ બને છે.
આ બે સરળ આવર્ત ગતિઓનું સંપાતીકરણ દર્શાવે છે,જેમાં કંપવિસ્તાર $A_1 = \frac{1}{\sqrt{a}}$ અને $A_2 = \frac{1}{\sqrt{b}}$ છે,અને કળા તફાવત $\phi = \frac{\pi}{2}$ છે.
પરિણામી કંપવિસ્તાર $A = \sqrt{A_1^2 + A_2^2 + 2A_1A_2 \cos \phi}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
કારણ કે $\cos(\frac{\pi}{2}) = 0$,પરિણામી કંપવિસ્તાર $A = \sqrt{A_1^2 + A_2^2}$ થશે.
કિંમતો મૂકતા: $A = \sqrt{(\frac{1}{\sqrt{a}})^2 + (\frac{1}{\sqrt{b}})^2} = \sqrt{\frac{1}{a} + \frac{1}{b}} = \sqrt{\frac{a + b}{ab}}$.

(C) પ્રકાશના તરંગની આવૃત્તિ એ પ્રકાશના ઉદગમનો લાક્ષણિક ગુણધર્મ છે અને તે જે માધ્યમમાં પ્રસરણ પામે છે તેના પર આધાર રાખતી નથી.
જ્યારે પ્રકાશ એક માધ્યમમાંથી બીજા માધ્યમમાં જાય છે,ત્યારે તેની ઝડપ અને તરંગલંબાઈ બદલાય છે,પરંતુ તેની આવૃત્તિ અચળ રહે છે.
તેથી,$1.5$ વક્રીભવનાંક ધરાવતા માધ્યમમાં પ્રકાશના કિરણની આવૃત્તિ તેની શૂન્યાવકાશ (અથવા હવા) માં રહેલી આવૃત્તિ જેટલી જ રહેશે,જે $6 \times 10^{14} \ Hz$ છે.

(C) બંધ લંબાઈ એ બંધ ક્રમાંકના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોય છે। ઉચ્ચ બંધ ક્રમાંક ટૂંકી બંધ લંબાઈમાં પરિણમે છે.
$1.$ $CO$ માં, બંધ ક્રમાંક $3$ છે $(:C \equiv O:^+)$, તેથી બંધ લંબાઈ સૌથી ટૂંકી $(112.8 \ pm)$ છે.
$2.$ $CO_2$ માં, બંધ ક્રમાંક $2$ છે $(O=C=O)$, તેથી બંધ લંબાઈ મધ્યમ $(122 \ pm)$ છે.
$3.$ $CO_3^{2-}$ માં, કાર્બન પરમાણુ $sp^2$ સંકરણ ધરાવે છે અને સંસ્પંદન દર્શાવે છે। બંધ ક્રમાંક $1.33$ છે, જે સૌથી ઓછો છે, પરિણામે બંધ લંબાઈ સૌથી લાંબી $(136 \ pm)$ છે.
તેથી, બંધ લંબાઈનો વધતો સાચો ક્રમ $CO < CO_2 < CO_3^{2-}$ છે.

(A) આપેલ છે: $m_{1} = m$,$m_{2} = 2m$,$u_{1} = 2 \ m/s$,$u_{2} = 0$,અને પુનઃપ્રાપ્તિનો ગુણાંક $e = 0.5$.
ધારો કે અથડામણ પછી તેમના વેગ $v_{1}$ અને $v_{2}$ છે.
રેખીય વેગમાન સંરક્ષણના નિયમ મુજબ:
$m_{1}u_{1} + m_{2}u_{2} = m_{1}v_{1} + m_{2}v_{2}$
$m(2) + 2m(0) = mv_{1} + 2mv_{2}$
$2 = v_{1} + 2v_{2} \quad ...(i)$
પુનઃપ્રાપ્તિના ગુણાંકની વ્યાખ્યા મુજબ:
$e = \frac{v_{2} - v_{1}}{u_{1} - u_{2}}$
$0.5 = \frac{v_{2} - v_{1}}{2 - 0}$
$1 = v_{2} - v_{1} \quad ...(ii)$
સમીકરણ $(i)$ અને $(ii)$ નો સરવાળો કરતા:
$(v_{1} + 2v_{2}) + (v_{2} - v_{1}) = 2 + 1$
$3v_{2} = 3 \implies v_{2} = 1 \ m/s$
સમીકરણ $(ii)$ માં $v_{2} = 1$ મૂકતા:
$1 = 1 - v_{1} \implies v_{1} = 0 \ m/s$
આમ,અથડામણ પછી તેમના વેગ $0 \ m/s$ અને $1 \ m/s$ હશે.

(D) આપેલ સમીકરણ $y = \frac{1}{\sqrt{a}} \sin \omega t \pm \frac{1}{\sqrt{b}} \cos \omega t$ છે.
આપણે $\cos \omega t$ ને $\sin(\omega t + \frac{\pi}{2})$ તરીકે લખી શકીએ છીએ.
તેથી,$y = \frac{1}{\sqrt{a}} \sin \omega t \pm \frac{1}{\sqrt{b}} \sin(\omega t + \frac{\pi}{2})$.
આ બે સરળ આવર્ત ગતિઓનું સંપાતીકરણ દર્શાવે છે,જેમાં કંપવિસ્તાર $A_1 = \frac{1}{\sqrt{a}}$ અને $A_2 = \frac{1}{\sqrt{b}}$ છે,અને કળા તફાવત $\phi = \frac{\pi}{2}$ છે.
પરિણામી કંપવિસ્તાર $A$ નું સૂત્ર $A = \sqrt{A_1^2 + A_2^2 + 2A_1A_2 \cos \phi}$ છે.
કારણ કે $\cos(\frac{\pi}{2}) = 0$,તેથી સૂત્ર $A = \sqrt{A_1^2 + A_2^2}$ બને છે.
કિંમતો મૂકતા,$A = \sqrt{(\frac{1}{\sqrt{a}})^2 + (\frac{1}{\sqrt{b}})^2} = \sqrt{\frac{1}{a} + \frac{1}{b}}$.
આ પદનું સાદું રૂપ આપતા,$A = \sqrt{\frac{a + b}{ab}}$ મળે છે.

(D) બંધ લંબાઈ એ બંધ ક્રમાંકના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોય છે. ઉચ્ચ બંધ ક્રમાંક એટલે ટૂંકી બંધ લંબાઈ.
$1$. $CO$ માં,બંધ ક્રમાંક $3.0$ છે.
$2$. $CO_2$ માં,બંધ ક્રમાંક $2.0$ છે.
$3$. $CO_3^{2-}$ માં,બંધ ક્રમાંક $1.33$ છે (રેઝોનન્સને કારણે).
આમ,બંધ ક્રમાંકનો ક્રમ $CO > CO_2 > CO_3^{2-}$ છે.
તેથી,બંધ લંબાઈનો ક્રમ $CO < CO_2 < CO_3^{2-}$ છે.

(A) આપેલ છે: $m_1 = m$,$m_2 = 2m$,$u_1 = 2 \, m/s$,$u_2 = 0$,અને $e = 0.5$.
રેખીય વેગમાન સંરક્ષણના નિયમનો ઉપયોગ કરતા:
$m_1 u_1 + m_2 u_2 = m_1 v_1 + m_2 v_2$
$m(2) + 2m(0) = m v_1 + 2m v_2$
$2m = m v_1 + 2m v_2 \implies v_1 + 2v_2 = 2$ $...(i)$
પ્રત્યવસ્થાન ગુણાંકની વ્યાખ્યાનો ઉપયોગ કરતા:
$e = \frac{v_2 - v_1}{u_1 - u_2}$
$0.5 = \frac{v_2 - v_1}{2 - 0}$
$v_2 - v_1 = 1$ $...(ii)$
સમીકરણ $(i)$ અને $(ii)$ નો સરવાળો કરતા:
$(v_1 + 2v_2) + (v_2 - v_1) = 2 + 1$
$3v_2 = 3 \implies v_2 = 1 \, m/s$
$v_2 = 1$ ની કિંમત સમીકરણ $(ii)$ માં મૂકતા:
$1 - v_1 = 1 \implies v_1 = 0 \, m/s$
આમ,અથડામણ પછી તેમના વેગ $0 \, m/s$ અને $1 \, m/s$ હશે.

(B) આ પ્રક્રિયામાં આલ્કલાઇન $KMnO_4$ નો ઉપયોગ કરીને બેન્ઝીન રિંગ સાથે જોડાયેલા આલ્કાઈલ સમૂહોનું ઓક્સિડેશન થાય છે,ત્યારબાદ એસિડિક વર્કઅપ $(H_3O^+)$ કરવામાં આવે છે.
આલ્કલાઇન $KMnO_4$ એક પ્રબળ ઓક્સિડેશનકર્તા છે જે બેન્ઝીન રિંગ સાથે જોડાયેલી કોઈપણ આલ્કાઈલ સાઈડ ચેઈનને કાર્બોક્સિલિક એસિડ સમૂહ $(-COOH)$ માં ઓક્સિડાઈઝ કરે છે,જો બેન્ઝિલિક કાર્બન પાસે ઓછામાં ઓછો એક હાઈડ્રોજન પરમાણુ હોય.
આપેલ પ્રક્રિયક,$1$-ઈથાઈલ-$4$-મિથાઈલબેન્ઝીનમાં,ઈથાઈલ સમૂહ $(-CH_2CH_3)$ અને મિથાઈલ સમૂહ $(-CH_3)$ બંને બેન્ઝીન રિંગ સાથે $1$ અને $4$ સ્થાન પર જોડાયેલા છે.
આ બંને આલ્કાઈલ સમૂહો પાસે બેન્ઝિલિક હાઈડ્રોજન છે,તેથી બંનેનું ઓક્સિડેશન થઈને કાર્બોક્સિલિક એસિડ સમૂહ બનશે.
તેથી,નીપજ $X$ એ બેન્ઝીન-$1,4$-ડાયકાર્બોક્સિલિક એસિડ છે,જેને ટેરેપ્થેલિક એસિડ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.

(B) $BF_3$ અને $CCl_4$ એ તેમની સમપ્રમાણ ભૂમિતિને કારણે અધ્રુવીય અણુઓ છે,જે વ્યક્તિગત બંધ દ્વિધ્રુવોના રદ થવા તરફ દોરી જાય છે,જેના પરિણામે ચોખ્ખો દ્વિધ્રુવ આઘૂર્ણ $\mu = 0$ થાય છે. તેથી,ધ્રુવીય અણુઓ તરીકે $BF_3$ અને $CCl_4$ ધરાવતો સેટ ખોટી રીતે જોડાયેલ છે.

(D) $XeOF_4$ અણુમાં,મધ્યસ્થ પરમાણુ $Xe$ ચાર $F$ પરમાણુઓ સાથે એકલ બંધ દ્વારા અને એક $O$ પરમાણુ સાથે દ્વિબંધ દ્વારા જોડાયેલ છે.
આમ,બંધ જોડીઓની કુલ સંખ્યા $4 + 2 = 6$ છે.
અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મો (lone pairs) માટે:
- દરેક ચાર $F$ પરમાણુઓ પાસે $3$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મો છે $(4 \times 3 = 12)$.
- $O$ પરમાણુ પાસે $2$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મો છે.
- $Xe$ પરમાણુ પાસે $1$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ છે.
કુલ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મો $= 12 + 2 + 1 = 15$.

(D) મધ્યસ્થ પરમાણુ પરના અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મની સંખ્યા નક્કી કરવા માટે,આપણે સૂત્રનો ઉપયોગ કરીએ છીએ: $\text{Lone pairs} = \frac{V - N}{2}$,જ્યાં $V$ એ મધ્યસ્થ પરમાણુના સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા છે અને $N$ એ તેની સાથે જોડાયેલા એકસંયોજક પરમાણુઓની સંખ્યા છે.
$1$. $IF_7$ માટે: મધ્યસ્થ પરમાણુ $I$ પાસે $7$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે. તે $F$ પરમાણુઓ સાથે $7$ બંધ બનાવે છે. $\text{Lone pairs} = \frac{7 - 7}{2} = 0$.
$2$. $IF_5$ માટે: મધ્યસ્થ પરમાણુ $I$ પાસે $7$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે. તે $F$ પરમાણુઓ સાથે $5$ બંધ બનાવે છે. $\text{Lone pairs} = \frac{7 - 5}{2} = 1$.
$3$. $ClF_3$ માટે: મધ્યસ્થ પરમાણુ $Cl$ પાસે $7$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે. તે $F$ પરમાણુઓ સાથે $3$ બંધ બનાવે છે. $\text{Lone pairs} = \frac{7 - 3}{2} = 2$.
$4$. $XeF_2$ માટે: મધ્યસ્થ પરમાણુ $Xe$ પાસે $8$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે. તે $F$ પરમાણુઓ સાથે $2$ બંધ બનાવે છે. $\text{Lone pairs} = \frac{8 - 2}{2} = 3$.
અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મની સંખ્યા આ મુજબ છે: $IF_7 (0) < IF_5 (1) < ClF_3 (2) < XeF_2 (3)$.
તેથી,સાચો ક્રમ $IF_7 < IF_5 < ClF_3 < XeF_2$ છે.

(A) $I$: $SiH_4$ માં $Si$ એ $sp^3$ સંકરણ ધરાવે છે અને $0$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ છે,જે સમચતુષ્ફલકીય ભૂમિતિ આપે છે. આ સાચું છે.
$II$: $BeCl_2$ માં $Be$ એ $sp$ સંકરણ ધરાવે છે અને $0$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ છે,જે રેખીય ભૂમિતિ આપે છે. કોષ્ટકમાં ખોટી રીતે $sp^2$ અને $1$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ દર્શાવેલ છે.
$III$: $SF_4$ માં $S$ એ $sp^3d$ સંકરણ ધરાવે છે અને $1$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ છે,જે સી-સો (see-saw) ભૂમિતિ આપે છે. કોષ્ટકમાં ખોટી રીતે $dsp^3$ અને સમચોરસ સમતલીય ભૂમિતિ દર્શાવેલ છે.
$IV$: $SnCl_2$ માં $Sn$ એ $sp^2$ સંકરણ ધરાવે છે અને $1$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ છે,જે કોણીય (angular) ભૂમિતિ આપે છે. કોષ્ટકમાં ખોટી રીતે $sp$ અને રેખીય ભૂમિતિ દર્શાવેલ છે.
તેથી,માત્ર સેટ $I$ સાચો છે.

(D) ધન વીજભારિત કાર્બન (કાર્બોકેટાયન) ત્રણ અન્ય પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલ છે અને તેની પાસે કોઈ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ નથી. સંકર કક્ષકોની સંખ્યા = $3 \text{ (બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ)} + 0 \text{ (અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ)} = 3$,જે $sp^2$ સંકરણ સૂચવે છે.
ઋણ વીજભારિત કાર્બન (કાર્બેનાયન) ત્રણ અન્ય પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલ છે અને તેની પાસે એક અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ છે. સંકર કક્ષકોની સંખ્યા = $3 \text{ (બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ)} + 1 \text{ (અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ)} = 4$,જે $sp^3$ સંકરણ સૂચવે છે.
તેથી,સંકરણ અનુક્રમે $sp^2$ અને $sp^3$ છે.

(A) મધ્યસ્થ પરમાણુ પરના અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મોની સંખ્યા શોધવા માટે,આપણે સૂત્રનો ઉપયોગ કરીએ છીએ: $\text{Lone pairs} = \frac{V - M - C + A}{2}$,જ્યાં $V$ એ મધ્યસ્થ પરમાણુના સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે,$M$ એ એકસંયોજક પરમાણુઓની સંખ્યા છે,$C$ એ ધન આયનનો વીજભાર છે,અને $A$ એ ઋણ આયનનો વીજભાર છે.
$(A)$ $XeF_2$ માટે: $V=8, M=2, C=0, A=0$. $\text{Lone pairs} = \frac{8-2}{2} = 3$. તેથી,$A-III$.
$(B)$ $XeO_3$ માટે: $V=8, M=0$ (ઓક્સિજન દ્વિસંયોજક છે),$C=0, A=0$. $\text{Lone pairs} = \frac{8-0}{2} = 4$ ઇલેક્ટ્રોન બંધનમાં વપરાય છે,પરંતુ $O$ દ્વિસંયોજક હોવાથી,$3$ દ્વિબંધ $6$ ઇલેક્ટ્રોન વાપરે છે,જે $1$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ બાકી રાખે છે. તેથી,$B-IV$.
$(C)$ $XeF_4$ માટે: $V=8, M=4, C=0, A=0$. $\text{Lone pairs} = \frac{8-4}{2} = 2$. તેથી,$C-I$.
$(D)$ $PF_6^-$ માટે: $V=5, M=6, C=0, A=1$. $\text{Lone pairs} = \frac{5-6+1}{2} = 0$. તેથી,$D-II$.
સાચી જોડ $A-III, B-IV, C-I, D-II$ છે.

$ (A) $ આપેલ અણુઓ/આયનોના આકાર $VSEPR$ સિદ્ધાંત દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે:
$A. I_3^-$: મધ્યસ્થ આયોડિન પરમાણુ પાસે $3$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ અને $2$ બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ છે, જે રેખીય ભૂમિતિ આપે છે ($sp^3d$ સંકરણ). તેથી, $A-4$.
$B. ClF_3$: મધ્યસ્થ ક્લોરિન પરમાણુ પાસે $2$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ અને $3$ બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ છે, જે $T$-આકારની ભૂમિતિ આપે છે ($sp^3d$ સંકરણ). તેથી, $B-1$.
$C. H_2O$: મધ્યસ્થ ઓક્સિજન પરમાણુ પાસે $2$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ અને $2$ બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ છે, જે કોણીય ભૂમિતિ આપે છે ($sp^3$ સંકરણ). તેથી, $C-3$.
$D. SF_4$: મધ્યસ્થ સલ્ફર પરમાણુ પાસે $1$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ અને $4$ બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ છે, જે સી-સો ભૂમિતિ આપે છે ($sp^3d$ સંકરણ). તેથી, $D-2$.
તેથી, સાચી જોડ $A-4, B-1, C-3, D-2$ છે.

(B) સંકરણ નક્કી કરવા માટે,આપણે $SN = \text{સિગ્મા બંધની સંખ્યા} + \text{અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મની સંખ્યા}$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને સ્ટેરિક નંબર $(SN)$ ગણીએ છીએ.
$1$. $ClF_3$ માટે: મધ્યસ્થ પરમાણુ $Cl$ પાસે $3$ બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ અને $2$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ છે. $SN = 3 + 2 = 5$,જે $sp^3d$ સંકરણ દર્શાવે છે.
$2$. $NH_3$ માટે: મધ્યસ્થ પરમાણુ $N$ પાસે $3$ બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ અને $1$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ છે. $SN = 3 + 1 = 4$,જે $sp^3$ સંકરણ દર્શાવે છે.
$3$. $SO_3$ માટે: મધ્યસ્થ પરમાણુ $S$ પાસે $3$ બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ અને $0$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ છે. $SN = 3 + 0 = 3$,જે $sp^2$ સંકરણ દર્શાવે છે.
આમ,સંકરણ અનુક્રમે $sp^3d, sp^3, sp^2$ છે.

(B) . $dsp^2$ સંકરણ સમતલીય ચોરસ આકાર દર્શાવે છે.
$B$. $sp^3$ સંકરણ સમચતુષ્ફલકીય આકાર દર્શાવે છે.
$C$. $d^2sp^3$ સંકરણ અષ્ટફલકીય આકાર દર્શાવે છે.
$D$. $sp^3d$ સંકરણ ત્રિકોણીય દ્વિપિરામિડલ આકાર દર્શાવે છે.
તેથી,સાચી જોડ $A-I, B-II, C-III, D-IV$ છે.

(B) $Sn$ અને $Pb$ બંને આવર્ત કોષ્ટકના સમૂહ $14$ માં આવે છે.
$SnCl_2$ અને $PbCl_2$ બંનેમાં મધ્યસ્થ પરમાણુ પાસે $2$ બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ અને $1$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ હોય છે,જેના પરિણામે તેમનો આકાર વળેલો (bent) અથવા કોણીય (angular) હોય છે.
તેથી,તેઓ આઈસોસ્ટ્રક્ચરલ છે.

(A) વાયુ અવસ્થામાં, પાણીનો અણુ $(H_2O)$ વળેલો (bent) આકાર ધરાવે છે.
પ્રાયોગિક માહિતી મુજબ, $O-H$ બંધ લંબાઈ $95.7 \ pm$ છે અને બંધકોણ $104.5^{\circ}$ છે.

(C) બંધ ક્રમાંક $(B.O.)$ ની ગણતરી $B.O. = \frac{N_b - N_a}{2}$ સૂત્ર દ્વારા કરવામાં આવે છે,જ્યાં $N_b$ એ બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન અને $N_a$ એ બંધપ્રતિકારક ઇલેક્ટ્રોન છે.
$C_2$ ($12$ ઇલેક્ટ્રોન) માટે: $\sigma 1s^2, \sigma^* 1s^2, \sigma 2s^2, \sigma^* 2s^2, \pi 2p_x^2, \pi 2p_y^2$. $B.O. = \frac{8 - 4}{2} = 2$. તેથી,$x = 2$.
$B_2$ ($10$ ઇલેક્ટ્રોન) માટે: $\sigma 1s^2, \sigma^* 1s^2, \sigma 2s^2, \sigma^* 2s^2, \pi 2p_x^1, \pi 2p_y^1$. $B.O. = \frac{6 - 4}{2} = 1$. $x = 2$ હોવાથી,$B.O. = \frac{1}{2} x = 1$.
$O_2$ ($16$ ઇલેક્ટ્રોન) માટે: $\sigma 1s^2, \sigma^* 1s^2, \sigma 2s^2, \sigma^* 2s^2, \sigma 2p_z^2, \pi 2p_x^2, \pi 2p_y^2, \pi^* 2p_x^1, \pi^* 2p_y^1$. $B.O. = \frac{10 - 6}{2} = 2$. $x = 2$ હોવાથી,$B.O. = x = 2$.
તેથી,$B_2$ અને $O_2$ માટે બંધ ક્રમાંક અનુક્રમે $\frac{1}{2} x$ અને $x$ છે.

(A) $VSEPR$ સિદ્ધાંત મુજબ,બંધકોણ સંકરણ અને મધ્યસ્થ પરમાણુ પરના અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મની સંખ્યા પર આધાર રાખે છે.1. $SO_2$ $(IV)$: મધ્યસ્થ પરમાણુ $S$ એ $sp^2$ સંકરણ ધરાવે છે અને એક અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ ધરાવે છે. બંધકોણ આશરે $119.5^\circ$ છે.2. $CH_4$ $(III)$: મધ્યસ્થ પરમાણુ $C$ એ $sp^3$ સંકરણ ધરાવે છે અને કોઈ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ નથી. તેનો બંધકોણ $109.5^\circ$ છે.3. $NH_3$ $(II)$: મધ્યસ્થ પરમાણુ $N$ એ $sp^3$ સંકરણ ધરાવે છે અને એક અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ ધરાવે છે. અબંધકારક-બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ વચ્ચેના અપાકર્ષણને કારણે,બંધકોણ ઘટીને આશરે $107^\circ$ થાય છે.4. $H_2O$ $(I)$: મધ્યસ્થ પરમાણુ $O$ એ $sp^3$ સંકરણ ધરાવે છે અને બે અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ ધરાવે છે. અબંધકારક-અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ વચ્ચેના વધુ અપાકર્ષણને કારણે,બંધકોણ ઘટીને આશરે $104.5^\circ$ થાય છે.તેથી,સાચો ક્રમ છે: $SO_2$ $(IV)$ $> CH_4$ $(III)$ $> NH_3$ $(II)$ $> H_2O$ $(I)$.

(A) $P_4$ અણુમાં,ચાર ફોસ્ફરસ પરમાણુઓ નિયમિત ચતુષ્ફલકના ખૂણા પર ગોઠવાયેલા હોય છે. કોઈપણ બે $P-P$ બંધ વચ્ચેનો બંધકોણ $60^{\circ}$ હોય છે.
સાયક્લો $S_8$ અણુમાં,સલ્ફર પરમાણુઓ એક વલય રચનામાં ગોઠવાયેલા હોય છે જેને ઘણીવાર ક્રાઉન (મુગટ) રચના કહેવામાં આવે છે. આ રચનામાં $S-S-S$ બંધો વચ્ચેનો બંધકોણ આશરે $107^{\circ}$ હોય છે.

(A) બંધ લંબાઈ એ બંધ ક્રમાંકના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોય છે.
$1$. $CO$ માં,બંધ ક્રમાંક $3$ છે $(C \equiv O)$.
$2$. $CO_2$ માં,બંધ ક્રમાંક $2$ છે $(O=C=O)$.
$3$. $CO_3^{2-}$ માં,સંસ્પંદનને કારણે બંધ ક્રમાંક $1.33$ છે.
તેથી,બંધ ક્રમાંકનો ક્રમ $CO > CO_2 > CO_3^{2-}$ હોવાથી,બંધ લંબાઈનો ક્રમ $CO < CO_2 < CO_3^{2-}$ થશે.

(D) આપેલ અણુઓ માટે બંધકોણ નીચે મુજબ છે:
$P_4$: $60^\circ$
$S_6$: $102^\circ$
$S_8$: $107^\circ$
$O_3$: $116^\circ$
તેથી,બંધકોણનો વધતો ક્રમ $P_4 < S_6 < S_8 < O_3$ છે.

(C) બહુ-ઇલેક્ટ્રોન પરમાણુઓ માટે,કક્ષકોની ઊર્જા તેમના $(n+l)$ મૂલ્યમાં વધારા સાથે વધે છે.
$(n+l)$ ના નિયમ મુજબ:
$5p$ માટે: $n=5, l=1$,$(n+l) = 6$
$6s$ માટે: $n=6, l=0$,$(n+l) = 6$
$4f$ માટે: $n=4, l=3$,$(n+l) = 7$
$5d$ માટે: $n=5, l=2$,$(n+l) = 7$
જ્યારે $(n+l)$ ના મૂલ્યો સમાન હોય,ત્યારે જે કક્ષકનું $n$ મૂલ્ય ઓછું હોય તેની ઊર્જા ઓછી હોય છે.
$5p$ અને $6s$ ની સરખામણી: $5p$ નું $n$ મૂલ્ય ઓછું છે,તેથી $5p < 6s$.
$4f$ અને $5d$ ની સરખામણી: $4f$ નું $n$ મૂલ્ય ઓછું છે,તેથી $4f < 5d$.
આમ,ઊર્જાનો સાચો વધતો ક્રમ છે: $5p < 6s < 4f < 5d$.

(A) નિષ્ક્રિય યુગ્મ અસર (inert pair effect) ને કારણે,સમૂહ $13$ ના તત્વોમાં $+1$ અવસ્થાની સ્થિરતા સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં વધે છે કારણ કે $ns^2$ ઇલેક્ટ્રોન બંધનમાં ભાગ લેવા માટે વધુ અનિચ્છા ધરાવે છે.
આમ,$+1$ અવસ્થા માટે સ્થિરતાનો ક્રમ $Tl^{+} > In^{+} > Ga^{+}$ છે.
તેનાથી વિપરીત,$+3$ ઓક્સિડેશન અવસ્થાની સ્થિરતા સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં ઘટે છે.
આમ,$+3$ અવસ્થા માટે સ્થિરતાનો ક્રમ $Ga^{3+} > In^{3+} > Tl^{3+}$ છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $Tl^{+} > In^{+} > Ga^{+}$ અને $Ga^{3+} > In^{3+} > Tl^{3+}$ છે.

(C) સહસંયોજક પદાર્થો સામાન્ય રીતે વિદ્યુતના મંદ વાહક હોય છે કારણ કે તેમાં વીજભાર વહન કરવા માટે મુક્ત ઇલેક્ટ્રોન કે આયનો હોતા નથી. તેથી,વિદ્યુતના સુવાહક હોવું એ સહસંયોજક પદાર્થોનો ગુણધર્મ નથી.

(C) આયનીય બંધો એ સ્થિર વિદ્યુતીય આકર્ષણ બળો છે જે સ્વભાવે બિન-દિશાત્મક હોય છે,એટલે કે તે બધી દિશાઓમાં સમાન રીતે કાર્ય કરે છે. તેથી,વિધાન $(A)$ સાચું છે.
આયનીય સંયોજનો સ્વભાવે ધ્રુવીય હોય છે અને આયન-દ્વિધ્રુવ આંતરક્રિયાઓને કારણે ધ્રુવીય દ્રાવકોમાં (જેમ કે પાણી) દ્રાવ્ય હોય છે. તેઓ સામાન્ય રીતે અધ્રુવીય દ્રાવકોમાં અદ્રાવ્ય હોય છે. તેથી,કારણ $(R)$ ખોટું છે.

(D) ઓઝોન $(O_3)$ ની રચનામાં એક મધ્યસ્થ ઓક્સિજન પરમાણુ એક ટર્મિનલ ઓક્સિજન પરમાણુ સાથે દ્વિબંધ અને બીજા ટર્મિનલ ઓક્સિજન પરમાણુ સાથે એકલબંધ ધરાવે છે.
ફોર્મલ ચાર્જનું સૂત્ર: $FC = V - L - \frac{1}{2}B$,જ્યાં $V$ એ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા છે,$L$ એ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા છે,અને $B$ એ બંધકારક ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા છે.
મધ્યસ્થ ઓક્સિજન પરમાણુ માટે: $FC = 6 - 2 - \frac{1}{2}(6) = +1$.
દ્વિબંધ ધરાવતા ટર્મિનલ ઓક્સિજન પરમાણુ માટે: $FC = 6 - 4 - \frac{1}{2}(4) = 0$.
એકલબંધ ધરાવતા ટર્મિનલ ઓક્સિજન પરમાણુ માટે: $FC = 6 - 6 - \frac{1}{2}(2) = -1$.
આમ,ટર્મિનલ ઓક્સિજન પરમાણુઓ પરના ફોર્મલ ચાર્જ $0$ અને $-1$ છે.

(B) આપેલા અણુઓની ડાયપોલ મોમેન્ટ નીચે મુજબ છે:
$1. \ H_2O$: તે બેન્ટ ભૂમિતિ ધરાવે છે અને તેની ડાયપોલ મોમેન્ટ $1.85 \ D$ છે $(A-IV)$.
$2. \ BF_3$: તે ત્રિકોણીય સમતલીય ભૂમિતિ ધરાવે છે,જે તેને $0 \ D$ ની ડાયપોલ મોમેન્ટ સાથેનો સંમિત અણુ બનાવે છે $(B-I)$.
$3. \ NH_3$: તે ત્રિકોણીય પિરામિડલ ભૂમિતિ ધરાવે છે અને તેની ડાયપોલ મોમેન્ટ $1.47 \ D$ છે $(C-III)$.
$4. \ NF_3$: તે પણ ત્રિકોણીય પિરામિડલ ભૂમિતિ ધરાવે છે,પરંતુ ફ્લોરિનની ઊંચી વિદ્યુતઋણતાને કારણે,બંધ ડાયપોલ લોન પેર ડાયપોલની વિરુદ્ધ દિશામાં હોય છે,જેના પરિણામે તેની ડાયપોલ મોમેન્ટ $0.23 \ D$ જેટલી ઓછી હોય છે $(D-II)$.
તેથી,સાચી જોડ $A-IV, B-I, C-III, D-II$ છે.

(A) પ્રક્રિયા: $H_2O_{(g)} + CO_{(g)} \rightleftharpoons H_{2(g)} + CO_{2(g)}$
શરૂઆતના મોલ: $H_2O = 1.0 \ mol$,$CO = 1.0 \ mol$,$H_2 = 0 \ mol$,$CO_2 = 0 \ mol$.
આપેલ છે કે પાણીના $40 \%$ પ્રક્રિયા કરે છે,તેથી પ્રક્રિયા પામેલા $H_2O$ ના મોલ $= 0.4 \times 1.0 = 0.4 \ mol$.
પ્રક્રિયાના તત્વયોગમિતિ મુજબ,$0.4 \ mol$ $CO$ પણ પ્રક્રિયા કરશે,અને $0.4 \ mol$ $H_2$ તથા $0.4 \ mol$ $CO_2$ બનશે.
સંતુલન સમયે મોલ:
$n(H_2O) = 1.0 - 0.4 = 0.6 \ mol$
$n(CO) = 1.0 - 0.4 = 0.6 \ mol$
$n(H_2) = 0.4 \ mol$
$n(CO_2) = 0.4 \ mol$
ફ્લાસ્કનું કદ $1 \ L$ હોવાથી,સાંદ્રતા મોલ જેટલી જ રહેશે.
$[H_2O] = 0.6 \ M, [CO] = 0.6 \ M, [H_2] = 0.4 \ M, [CO_2] = 0.4 \ M$
$K_c = \frac{[H_2][CO_2]}{[H_2O][CO]} = \frac{0.4 \times 0.4}{0.6 \times 0.6} = \frac{0.16}{0.36} = 0.444$

(A) પ્રક્રિયા $a A_{(g)} \rightleftharpoons b B_{(g)}$ માટે,સંતુલન અચળાંક $K_c = \frac{[B]^b}{[A]^a}$ છે.
પ્રક્રિયા $2a A_{(g)} \rightleftharpoons 2b B_{(g)}$ માટે,સંતુલન અચળાંક $K_c^{\prime} = \frac{[B]^{2b}}{[A]^{2a}}$ છે.
બંને સમીકરણોની સરખામણી કરતા,આપણે જોઈ શકીએ છીએ કે $K_c^{\prime} = \left( \frac{[B]^b}{[A]^a} \right)^2$.
તેથી,$K_c^{\prime} = (K_c)^2$.

(B) વિઘટન પ્રક્રિયા: $PCl_{5(g)} \rightleftharpoons PCl_{3(g)} + Cl_{2(g)}$
શરૂઆતના મોલ: $1, 0, 0$
સંતુલને મોલ: $(1-0.1), 0.1, 0.1$
કદ $1 \ L$ હોવાથી,સાંદ્રતા $[PCl_{5}] = 0.9 \ M$,$[PCl_{3}] = 0.1 \ M$,અને $[Cl_{2}] = 0.1 \ M$ થશે.
$K_{c} = \frac{[PCl_{3}][Cl_{2}]}{[PCl_{5}]} = \frac{0.1 \times 0.1}{0.9} = \frac{0.01}{0.9} = 0.0111$
પ્રક્રિયા માટે,$\Delta n_{g} = (1+1) - 1 = 1$.
સંબંધ $K_{p} = K_{c}(RT)^{\Delta n_{g}}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$K_{p} = 0.0111 \times (0.082 \times 500)^{1}$
$K_{p} = 0.0111 \times 41 = 0.4551 \approx 0.455 \ atm$.

(B) પ્રક્રિયા $A_{(g)} \rightleftharpoons B_{(g)}$ માટે સંતુલન અચળાંક $K_C = \frac{[B]}{[A]} = 10^{-1}$ છે.
આપેલ તાપમાને $K_C$ અચળ રહેતું હોવાથી,પ્રક્રિયક કે નીપજ ઉમેરવા છતાં $K_C$ નું મૂલ્ય બદલાતું નથી.
તેથી,નવા સંતુલન સમયે,$\frac{[B]}{[A]}$ નો ગુણોત્તર $10^{-1}$ જ રહેશે.
પરિણામે,$\frac{[A]}{[B]} = \frac{1}{K_C} = \frac{1}{10^{-1}} = 10$ થાય.

(C) $AgCl$ ના અવક્ષેપ ત્યારે બને છે જ્યારે આયનીય ગુણાકાર $[Ag^{+}][Cl^{-}]$ એ દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $K_{sp} = 1 \times 10^{-10} \ M^2$ કરતા વધારે હોય.
દરેક દ્રાવણના $1 \ L$ ને મિશ્ર કરતા,અંતિમ કદ $2 \ L$ થાય છે,તેથી સાંદ્રતા અડધી થાય છે.
$(iv)$ અને $(v)$ માટે:
$[Ag^{+}] = \frac{10^{-3} \ M}{2} = 0.5 \times 10^{-3} \ M$
$[Cl^{-}] = \frac{10^{-5} \ M}{2} = 0.5 \times 10^{-5} \ M$
આયનીય ગુણાકાર = $(0.5 \times 10^{-3}) \times (0.5 \times 10^{-5}) = 0.25 \times 10^{-8} = 2.5 \times 10^{-9}$.
$2.5 \times 10^{-9} > 1 \times 10^{-10}$ હોવાથી,અવક્ષેપ બનશે.

(D) $K_p$ અને $K_c$ વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે: $K_p = K_c(RT)^{\Delta n_g}$.
આપેલ મૂલ્યો: $K_c = 10 \ mol \ L^{-1}$,$T = 1000 \ K$,અને $R = 0.082 \ L \ atm \ K^{-1} \ mol^{-1}$.
વાયુરૂપ ઘટકોના મોલનો તફાવત $\Delta n_g = (1 + 1) - 1 = 1$ છે.
સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા: $K_p = 10 \times (0.082 \times 1000)^1$.
$K_p = 10 \times 82 = 820 \ atm$.

(C) પ્રક્રિયા માટે: $A_2B_{6(g)} \rightleftharpoons A_2B_{4(g)} + B_{2(g)}$
પ્રારંભિક દબાણ: $P_{A_2B_6} = 4 \text{ atm}$
સંતુલન સમયે: $P_{A_2B_6} = 4 - x$,$P_{A_2B_4} = x$,$P_{B_2} = x$
$K_p = \frac{P_{A_2B_4} \cdot P_{B_2}}{P_{A_2B_6}} = \frac{x^2}{4-x} = 0.04$
$x^2 = 0.16 - 0.04x$
$x^2 + 0.04x - 0.16 = 0$
દ્વિઘાત સમીકરણ ઉકેલતા: $x = \frac{-0.04 + \sqrt{(0.04)^2 - 4(1)(-0.16)}}{2} \approx 0.38 \text{ atm}$
$A_2B_6$ નું સંતુલન દબાણ = $4 - x = 4 - 0.38 = 3.62 \text{ atm}$.

(D) લે શેટલિયરના સિદ્ધાંત મુજબ,અચળ કદ પર $He$ જેવો નિષ્ક્રિય વાયુ ઉમેરવાથી પ્રક્રિયકોના આંશિક દબાણમાં કોઈ ફેરફાર થતો નથી,તેથી સંતુલન સ્થિતિ બદલાતી નથી.
વધુમાં,આ પ્રક્રિયા માટે વાયુરૂપ પ્રક્રિયકોના મોલની સંખ્યા $(1 + 1 = 2)$ એ વાયુરૂપ નીપજોના મોલની સંખ્યા $(2)$ જેટલી જ છે.
તેથી,જો કુલ દબાણ બદલાય તો પણ સંતુલન ખસશે નહીં કારણ કે પ્રક્રિયા ભાગફળ $Q_c$ એ સંતુલન અચળાંક $K_c$ જેટલું જ રહે છે.

(C) ઓક્ઝેલિક એસિડ $(H_2C_2O_4)$ ઉમેરવાથી ઓક્ઝેલેટ આયનો $(C_2O_4^{2-})$ મળે છે,જે $Fe^{3+}$ આયનો સાથે પ્રક્રિયા કરીને સ્થાયી સંકીર્ણ $[Fe(C_2O_4)_3]^{3-}$ બનાવે છે.
આ પ્રક્રિયા દ્રાવણમાં મુક્ત $Fe^{3+}$ આયનોની સાંદ્રતામાં નોંધપાત્ર ઘટાડો કરે છે.
લી શેટલિયરના સિદ્ધાંત મુજબ,$Fe^{3+}$ આયનોની ઘટ પૂરી કરવા માટે સંતુલન ડાબી તરફ ખસશે.
જેમ સંતુલન ડાબી તરફ ખસે છે,તેમ ઘેરા લાલ રંગના સંકીર્ણ $[Fe(SCN)]^{2+}$ ની સાંદ્રતા ઘટે છે,જેના પરિણામે ઘેરા લાલ રંગની તીવ્રતામાં ઘટાડો થાય છે.

(D) પ્રક્રિયાનો દર નીચે મુજબ દર્શાવી શકાય: $-\frac{1}{2} \frac{d[A]}{dt} = \frac{1}{4} \frac{d[B]}{dt}$.
આપેલ છે કે $B$ ની સાંદ્રતામાં વધારાનો દર $\frac{\Delta[B]}{\Delta t} = \frac{5 \times 10^{-3} \ mol \ L^{-1}}{10 \ s} = 5 \times 10^{-4} \ mol \ L^{-1} \ s^{-1}$ છે.
આ કિંમતને દરના સમીકરણમાં મૂકતા: $-\frac{d[A]}{dt} = \frac{2}{4} \times \frac{d[B]}{dt} = \frac{1}{2} \times (5 \times 10^{-4} \ mol \ L^{-1} \ s^{-1})$.
તેથી,$A$ ના અદ્રશ્ય થવાનો દર $2.5 \times 10^{-4} \ mol \ L^{-1} \ s^{-1}$ છે.

(B) પ્રક્રિયાનો દર નીચે મુજબ દર્શાવી શકાય: $-\frac{1}{3} \frac{d[X]}{dt} = \frac{1}{2} \frac{d[Y]}{dt} = \frac{d[Z]}{dt}$.
આપેલ છે કે $X$ ના અદ્રશ્ય થવાનો દર $-\frac{d[X]}{dt} = 7.2 \times 10^{-3} \ mol \ L^{-1} \ s^{-1}$ છે.
આ કિંમતને સંબંધમાં મૂકતા: $\frac{1}{2} \frac{d[Y]}{dt} = \frac{1}{3} \times (7.2 \times 10^{-3})$.
તેથી,$Y$ ના નિર્માણનો દર $\frac{d[Y]}{dt} = \frac{2}{3} \times (7.2 \times 10^{-3}) = 4.8 \times 10^{-3} \ mol \ L^{-1} \ s^{-1}$ થાય.

(A) પ્રક્રિયાનો વેગ સમય સાથે પ્રક્રિયકની સાંદ્રતામાં થતા ફેરફાર તરીકે વ્યાખ્યાયિત થાય છે: $Rate = -\frac{\Delta[R]}{\Delta t}$.
આપેલ છે: $\Delta[R] = [R]_f - [R]_i = 0.02 \ mol \ L^{-1} - 0.03 \ mol \ L^{-1} = -0.01 \ mol \ L^{-1}$.
સમય $\Delta t = 25 \ min = 25 \times 60 \ s = 1500 \ s$.
$Rate = -\frac{-0.01 \ mol \ L^{-1}}{1500 \ s} = \frac{0.01}{1500} \ mol \ L^{-1} \ s^{-1}$.
$Rate = 6.667 \times 10^{-6} \ mol \ L^{-1} \ s^{-1}$.

(C) પ્રક્રિયકની સાંદ્રતા $15 \ min$ માં $0.6 \ M$ થી $0.3 \ M$ (એટલે કે અડધી) થાય છે,તેથી આ પ્રક્રિયાનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $(t_{1/2})$ $15 \ min$ છે.
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,સાંદ્રતા $[A]_0$ થી $[A]$ માં બદલાવા માટે જરૂરી સમય $t = \frac{2.303}{k} \log \frac{[A]_0}{[A]}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં $[A]_0 = 0.1 \ M$ અને $[A] = 0.025 \ M$ આપેલ છે,તેથી ગુણોત્તર $\frac{[A]_0}{[A]} = \frac{0.1}{0.025} = 4 = 2^2$ થાય છે.
આનો અર્થ એ છે કે સાંદ્રતા તેના પ્રારંભિક મૂલ્યના $1/4$ ભાગ સુધી ઘટે છે,જે બે અર્ધ-આયુષ્ય સમય $(2 \times t_{1/2})$ જેટલો સમય દર્શાવે છે.
તેથી,$t = 2 \times 15 \ min = 30 \ min$.

(D) $Li-Mg$ મિશ્રધાતુનો ઉપયોગ તેના ઉચ્ચ શક્તિ-થી-વજન ગુણોત્તરને કારણે આર્મર પ્લેટ્સ બનાવવા માટે થાય છે.
$Cu-Be$ મિશ્રધાતુનો ઉપયોગ તેની ઉત્કૃષ્ટ થાક પ્રતિકારકતા અને યાંત્રિક ગુણધર્મોને કારણે ઉચ્ચ ક્ષમતા ધરાવતી સ્પ્રિંગ્સમાં થાય છે.
$Mg-Al$ મિશ્રધાતુ (મેગ્નેલિયમ) નો ઉપયોગ તેના હળવા વજન અને ઉચ્ચ શક્તિના ગુણધર્મોને કારણે વિમાનના નિર્માણમાં થાય છે.
તેથી,આપેલી તમામ જોડીઓ યોગ્ય રીતે જોડાયેલી છે.

(C) બીજા અને ત્રીજા આવર્તના અમુક તત્વો વચ્ચે વિકર્ણીય સંબંધ જોવા મળે છે.
વિકર્ણીય સંબંધ ધરાવતી જોડીઓ નીચે મુજબ છે:
$1. Li \text{ અને } Mg$
$2. Be \text{ અને } Al$
$3. B \text{ અને } Si$
આમ,આપેલી યાદીમાં આવી $3$ જોડીઓ છે.
$Al \text{ અને } S$ ની જોડી વિકર્ણીય સંબંધ ધરાવતી નથી.

(C) આપેલ તમામ સ્પીસીઝ આઈસોઈલેક્ટ્રોનિક છે,જેમાં $18$ ઈલેક્ટ્રોન છે.
આઈસોઈલેક્ટ્રોનિક શ્રેણીમાં,જેમ પરમાણુ ક્રમાંક (કેન્દ્રીય વીજભાર) વધે છે તેમ આયનીય ત્રિજ્યા ઘટે છે.
પરમાણુ ક્રમાંક આ મુજબ છે: $K (19)$,$Ca (20)$,$Sc (21)$,અને $Ti (22)$.
$Ti^{4+}$ નો કેન્દ્રીય વીજભાર સૌથી વધુ $(Z = 22)$ હોવાથી,તે ઈલેક્ટ્રોન પર સૌથી વધુ આકર્ષણ બળ લગાડે છે,પરિણામે તેની આયનીય ત્રિજ્યા સૌથી નાની હોય છે.
આમ,આયનીય ત્રિજ્યાનો ક્રમ આ મુજબ છે: $K^{+} > Ca^{2+} > Sc^{3+} > Ti^{4+}$.

(B) અર્ધધાતુઓ એવા તત્વો છે જે ધાતુ અને અધાતુ વચ્ચેના ગુણધર્મો ધરાવે છે. આપેલ યાદીમાં,અર્ધધાતુઓ $B$,$Sb$,$As$,$Ge$ અને $Si$ છે.
આમ,અર્ધધાતુઓની કુલ સંખ્યા $5$ છે.

(C) ફ્લોરિન $(F)$ એ સૌથી વધુ વિદ્યુતઋણતા ધરાવતું તત્વ છે,કારણ કે તે આવર્ત કોષ્ટકમાં બીજા આવર્તના સૌથી જમણી બાજુએ આવેલું છે.
ફ્રાન્સિયમ $(Fr)$ એ સૌથી વધુ વિદ્યુતધની અથવા સૌથી ઓછી વિદ્યુતઋણતા ધરાવતું તત્વ છે,કારણ કે તે આવર્ત કોષ્ટકમાં નીચે ડાબી બાજુએ આવેલું છે.

(C) $Na, Mg, Al$ અને $Si$ આવર્ત કોષ્ટકના $3^{rd}$ આવર્તમાં આવે છે.
સામાન્ય રીતે,અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભારમાં વધારાને કારણે આવર્તમાં પ્રથમ આયનીકરણ એન્થાલ્પી વધે છે.
જોકે,$Mg$ $(3s^2)$ માં સંપૂર્ણ ભરાયેલી $s$-કક્ષક છે,જે તેને $Al$ $(3s^2 3p^1)$ કરતા વધુ સ્થિર બનાવે છે.
તેથી,$Al$ ની પ્રથમ આયનીકરણ એન્થાલ્પી $Mg$ કરતા ઓછી પરંતુ $Na$ કરતા વધારે હોય છે.
આપેલ મૂલ્યો: $Na = 496 \ kJ \ mol^{-1}$,$Mg = 737 \ kJ \ mol^{-1}$,$Si = 786 \ kJ \ mol^{-1}$.
$Al$ માટેનું મૂલ્ય $496$ અને $737 \ kJ \ mol^{-1}$ ની વચ્ચે હોવું જોઈએ.
આમ,સાચું મૂલ્ય $575 \ kJ \ mol^{-1}$ છે.

(C) જેમ આપણે સમૂહ $14$ માં નીચે તરફ જઈએ છીએ,તેમ ઇલેક્ટ્રોન કક્ષાની સંખ્યામાં વધારો થાય છે.
કક્ષાની સંખ્યામાં આ વધારાને કારણે પરમાણુ કદ અને સહસંયોજક ત્રિજ્યામાં વધારો થાય છે.
તેથી,$Si$,$Ge$ અને $Sn$ ની સહસંયોજક ત્રિજ્યાનો સાચો ક્રમ $Si < Ge < Sn$ છે.

(B) $1$. $X$ ના નિર્માણ માટે: બેન્ઝોઈક એસિડ $B_2H_6$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ત્યારબાદ જળવિભાજન $(H_3O^+)$ દ્વારા રિડક્શન પામે છે,જે $X$ તરીકે બેન્ઝાઈલ આલ્કોહોલ $(C_6H_5CH_2OH)$ આપે છે.
$2$. $Y$ ના નિર્માણ માટે: બેન્ઝોઈક એસિડ $SOCl_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને બેન્ઝોઈલ ક્લોરાઈડ $(C_6H_5COCl)$ બનાવે છે,જે ત્યારબાદ $H_2/Pd-BaSO_4$ નો ઉપયોગ કરીને રોઝનમન્ડ રિડક્શન દ્વારા $Y$ તરીકે બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ $(C_6H_5CHO)$ આપે છે.
$3$. તેથી,$X$ એ બેન્ઝાઈલ આલ્કોહોલ છે અને $Y$ એ બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ છે.

(A) $1$-ઇથાઇલ સાયક્લોહેક્ઝેનોલની બનાવટમાં ઇથિલિડીન સાયક્લોહેક્ઝેનનું એસિડ-ઉદ્દીપિત જલીયકરણ થાય છે.
$1$. ઇથિલિડીન સાયક્લોહેક્ઝેન $(C_8H_{14})$ એ $H_3O^+$ (એસિડ ઉદ્દીપક) સાથે પ્રક્રિયા કરે છે.
$2$. દ્વિબંધ પ્રોટોનેટેડ થઈને સાયક્લોહેક્ઝેન વલયના $1$-સ્થાન પર સ્થાયી તૃતીયક કાર્બોકેટાયન બનાવે છે.
$3$. ત્યારબાદ પાણી કાર્બોકેટાયન પર હુમલો કરે છે,અને ડિપ્રોટોનેશન દ્વારા $1$-ઇથાઇલ સાયક્લોહેક્ઝેનોલ મળે છે.
આમ,સાચા પ્રક્રિયકો ઇથિલિડીન સાયક્લોહેક્ઝેન અને $H_3O^+$ છે.

(D) $LiAlH_4$ એ હાઇડ્રાઇડ આયન $(H^-)$ ના સ્ત્રોત તરીકે કાર્ય કરે છે,જે સાયક્લોહેક્ઝેનોનના ઇલેક્ટ્રોફિલિક કાર્બોનિલ કાર્બન પર હુમલો કરીને આલ્કોક્સાઇડ મધ્યવર્તી બનાવે છે.
બીજા તબક્કામાં,$D_2O$ એ ડ્યુટેરિયમ $(D^+)$ ના સ્ત્રોત તરીકે કાર્ય કરે છે,જે આલ્કોક્સાઇડ ઓક્સિજનનું પ્રોટોનેશન (ડ્યુટેરેશન) કરીને અંતિમ નીપજ બનાવે છે,જે $-OD$ સમૂહ અને આલ્ફા કાર્બન સાથે જોડાયેલ હાઇડ્રોજન પરમાણુ ધરાવતું સાયક્લોહેક્ઝેનોલનું વ્યુત્પન્ન છે.

(B) આલ્કોહોલનું આલ્કીનમાં નિર્જલીકરણ (dehydration) આલ્કોહોલના પ્રકાર પર આધાર રાખે છે.
પ્રાથમિક $(1^{\circ})$ આલ્કોહોલ,જેમ કે વિકલ્પ $(B)$ માં બ્યુટેન$-1-$ઓલ,નિર્જલીકરણ માટે સૌથી ઓછા સક્રિય હોય છે અને સામાન્ય રીતે સાંદ્ર એસિડ (દા.ત.,$95\% \ H_2SO_4$) અને ઊંચા તાપમાન ($443 \ K$ ની આસપાસ) ની જરૂર પડે છે.
વિકલ્પ $(B)$ માં પ્રાથમિક આલ્કોહોલનું ખૂબ ઓછા તાપમાને $(300 \ K)$ અને ઓછા સાંદ્રતાવાળા એસિડ $(75\% \ H_2SO_4)$ સાથે નિર્જલીકરણ સૂચવવામાં આવ્યું છે,જે પ્રક્રિયા માટે અપૂરતું છે.
દ્વિતીયક અને તૃતીયક આલ્કોહોલ વધુ સક્રિય હોવાથી હળવી પરિસ્થિતિમાં નિર્જલીકરણ પામી શકે છે,તેથી વિકલ્પ $(C)$ અને $(D)$ શક્ય છે.

(C) ટોલ્યુઈન $(C_6H_5CH_3)$ નું બેન્ઝોઈક એસિડ $(C_6H_5CO_2H)$ માં રૂપાંતર કરવા માટે પ્રબળ ઓક્સિડેશનની જરૂર પડે છે,જે આલ્કલાઇન $KMnO_4$ અને ત્યારબાદ એસિડિક વર્કઅપ $(H_3O^{+})$ દ્વારા પ્રાપ્ત થાય છે.
આમ,$X = (i) \ KMnO_4 / OH^{-}, \Delta, (ii) \ H_3O^{+}$.
બેન્ઝોઈક એસિડનું બેન્ઝાઈલ આલ્કોહોલ $(C_6H_5CH_2OH)$ માં રિડક્શન ડાયબોરેન $(B_2H_6)$ અને ત્યારબાદ એસિડિક વર્કઅપ $(H_3O^{+})$ દ્વારા પસંદગીયુક્ત રીતે કરવામાં આવે છે,કારણ કે $B_2H_6$ એરોમેટિક રિંગનું રિડક્શન કરતું નથી.
આમ,$Y = (i) \ B_2H_6, (ii) \ H_3O^{+}$.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(D) ઇથેનોલની ફોસ્ફરસ પેન્ટાક્લોરાઇડ $(PCl_5)$ સાથેની પ્રક્રિયા આલ્કાઇલ હેલાઇડ બનાવવાની પ્રમાણિત પદ્ધતિ છે.
રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$CH_3CH_2OH + PCl_5 \rightarrow CH_3CH_2Cl + HCl + POCl_3$
અહીં,મળતી નીપજો ક્લોરોઇથેન $(CH_3CH_2Cl)$,હાઇડ્રોજન ક્લોરાઇડ $(HCl)$ અને ફોસ્ફરસ ઓક્સીક્લોરાઇડ $(POCl_3)$ છે.

(C) જ્યારે પ્રાથમિક આલ્કોહોલની બાષ્પને $573 \ K$ તાપમાને ગરમ કરેલા કોપર પરથી પસાર કરવામાં આવે છે,ત્યારે હાઇડ્રોજનેશન દૂર થાય છે અને આલ્ડિહાઇડ બને છે: $R-CH_2OH \xrightarrow{Cu/573 \ K} R-CHO + H_2$।
તૃતીયક આલ્કોહોલના કિસ્સામાં,નિર્જલીકરણ (dehydration) થાય છે અને આલ્કીન બને છે: $(CH_3)_3C-OH \xrightarrow{Cu/573 \ K} (CH_3)_2C=CH_2 + H_2O$।
આમ,$X$ એ આલ્ડિહાઇડ $(RCHO)$ છે અને $Y$ એ આલ્કીન $((CH_3)_2C=CH_2)$ છે.

(B) ઓર્થો અને પેરા સ્થાન પર $-NO_2$ જેવા ઇલેક્ટ્રોન-વિથડ્રોઇંગ ગ્રુપની હાજરી ન્યુક્લિયોફિલિક સબસ્ટિટ્યુશન પ્રત્યે હેલોએરીન્સની પ્રતિક્રિયાશીલતા વધારે છે. જેમ $-NO_2$ ગ્રુપની સંખ્યા વધે છે,તેમ પ્રતિક્રિયાની પરિસ્થિતિઓ હળવી બને છે.
$1.$ $1$-$Chloro$-$4$-$nitrobenzene$ ને $4$-$nitrophenol$ બનાવવા માટે $(i) \ NaOH, 443 \ K, (ii) \ H^{+}$ ની જરૂર પડે છે.
$2.$ $1$-$Chloro$-$2,4$-$dinitrobenzene$ ને $2,4$-$dinitrophenol$ બનાવવા માટે $(i) \ NaOH, 368 \ K, (ii) \ H^{+}$ ની જરૂર પડે છે.
$3.$ $1$-$Chloro$-$2,4,6$-$trinitrobenzene$ ફક્ત $\text{Warm } H_2O$ સાથે પ્રતિક્રિયા કરીને $2,4,6$-$trinitrophenol$ (પિક્રિક એસિડ) બનાવે છે.

(B) $1$. $Zn$ ડસ્ટ અને ગરમી સાથેની પ્રતિક્રિયા: $p-Cresol$ $(p-methylphenol)$ $Zn$ ડસ્ટ સાથે પ્રતિક્રિયા કરીને રિડક્શન અનુભવે છે,જ્યાં $-OH$ સમૂહ દૂર થાય છે અને તેની જગ્યાએ હાઇડ્રોજન પરમાણુ આવે છે,જેના પરિણામે $Toluene$ $(X)$ બને છે.
$2$. $(CH_3CO)_2O$ અને ત્યારબાદ $H^+$ સાથેની પ્રતિક્રિયા: $p-Cresol$ એસિટિક એનહાઇડ્રાઇડ $(CH_3CO)_2O$ સાથે પ્રતિક્રિયા કરીને ફિનોલિક $-OH$ સમૂહનું એસિટિલેશન કરે છે,જેનાથી $p-acetoxy-toluene$ $(Y)$ બને છે.

(A) જ્યારે $p$-cresol ($4$-મિથાઈલફિનોલ) ને ઝિંક ડસ્ટ સાથે ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તેનું રિડક્શન થાય છે.
આ પ્રક્રિયામાં,ફિનોલિક $-OH$ સમૂહ દૂર થાય છે અને તેના સ્થાને હાઈડ્રોજન પરમાણુ આવે છે.
આ પ્રક્રિયા ફિનોલ વ્યુત્પન્નનું અનુરૂપ હાઈડ્રોકાર્બનમાં રૂપાંતર કરે છે.
આમ,$p$-cresol ઝિંક ડસ્ટ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ટોલ્યુઈન $(C_6H_5CH_3)$ અને ઝિંક ઓક્સાઈડ $(ZnO)$ બનાવે છે.
પ્રક્રિયા: $CH_3-C_6H_4-OH + Zn \rightarrow CH_3-C_6H_5 + ZnO$.

(C) જ્યારે ફિનોલની પ્રક્રિયા સાંદ્ર નાઈટ્રિક એસિડ $(Conc. HNO_3)$ સાથે કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી એરોમેટિક વિસ્થાપન પ્રક્રિયા દ્વારા $2,4,6$-ટ્રાયનાઇટ્રોફિનોલ બનાવે છે,જેને સામાન્ય રીતે પિક્રિક એસિડ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(D) ફિનોલની $CHCl_3$ અને જલીય $NaOH$ સાથેની પ્રક્રિયા અને ત્યારબાદ એસિડિફિકેશન એ રાઈમર-ટીમેન પ્રક્રિયા છે,જે નીપજ $X$ તરીકે $2$-હાઈડ્રોક્સીબેન્ઝાલડીહાઈડ (સેલિસાઈલાલ્ડિહાઈડ) આપે છે.
ફિનોલની $NaOH$ સાથે અને ત્યારબાદ $CO_2$ અને એસિડિફિકેશન સાથેની પ્રક્રિયા એ કોલ્બે-શ્મિટ પ્રક્રિયા છે,જે નીપજ $Y$ તરીકે $2$-હાઈડ્રોક્સીબેન્ઝોઈક એસિડ (સેલિસાઈલિક એસિડ) આપે છે.
તેથી,$X$ એ $2$-હાઈડ્રોક્સીબેન્ઝાલડીહાઈડ છે અને $Y$ એ $2$-હાઈડ્રોક્સીબેન્ઝોઈક એસિડ છે.

(B) આ પ્રક્રિયામાં તૃતીયક આલ્કાઈલ હેલાઈડ,$(CH_3)_3C-Cl$,અને પ્રબળ બેઈઝ,$C_2H_5ONa$ (સોડિયમ ઈથોક્સાઈડ) વચ્ચે પ્રક્રિયા થાય છે.
આલ્કાઈલ હેલાઈડ અવકાશીય રીતે અવરોધિત (તૃતીયક) હોવાથી,$S_N2$ પ્રક્રિયા શક્ય નથી.
તેથી,બેઈઝ પ્રોટોન સ્વીકારક તરીકે વર્તે છે,જે $E2$ વિલોપન પ્રક્રિયા તરફ દોરી જાય છે.
બેઈઝ $\beta$-કાર્બન પરમાણુમાંથી પ્રોટોન દૂર કરે છે,જેના પરિણામે આલ્કીન બને છે.
મુખ્ય નીપજ $2$-મિથાઈલપ્રોપીન,એટલે કે $(CH_3)_2C=CH_2$ છે.

(C) $1$. $CH_3COOH$ માં $Br_2$ સાથેની પ્રતિક્રિયા: એનિસોલ $(C_6H_5OCH_3)$ ઇલેક્ટ્રોફિલિક એરોમેટિક વિસ્થાપન પ્રતિક્રિયા આપે છે. $-OCH_3$ સમૂહ ઓર્થો/પેરા નિર્દેશક છે. અવકાશી અવરોધને કારણે,પેરા-આઇસોમર મુખ્ય નીપજ $(X)$ છે,જે $p$-બ્રોમોએનિસોલ છે.
$2$. $HI$ અને $\Delta$ સાથેની પ્રતિક્રિયા: એનિસોલ $HI$ સાથે પ્રતિક્રિયા કરીને $C-O$ બંધનું વિભાજન કરે છે. ફિનાઇલ સમૂહ ઓક્સિજન સાથે જોડાયેલ હોવાથી,$C(phenyl)-O$ બંધમાં આંશિક દ્વિબંધ લાક્ષણિકતા હોય છે અને તેને તોડવું મુશ્કેલ છે. આમ,$C(methyl)-O$ બંધ તૂટે છે,જેના પરિણામે $Y$ તરીકે ફિનોલ $(C_6H_5OH)$ અને મિથાઈલ આયોડાઈડ $(CH_3I)$ બને છે.

(B) $hv$ ની હાજરીમાં ટોલ્યુઈનની $Cl_2$ સાથેની પ્રક્રિયા (ફોટોકેમિકલ ક્લોરિનેશન) મધ્યવર્તી $X$ તરીકે બેન્ઝાલ ક્લોરાઈડ $(C_6H_5CHCl_2)$ બનાવે છે,જેનું $373 \ K$ તાપમાને જળવિભાજન કરવાથી બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ મળે છે.
$CS_2$ માં ક્રોમિલ ક્લોરાઈડ $(CrO_2Cl_2)$ સાથે ટોલ્યુઈનની પ્રક્રિયા એ ઈટાર્ડ પ્રક્રિયા છે. આ પ્રક્રિયામાં ક્રોમિયમ સંકીર્ણ મધ્યવર્તી $Y$ બને છે,જે $C_6H_5CH[OCr(OH)Cl_2]_2$ છે. આ સંકીર્ણનું એસિડિક જળવિભાજન $(H_3O^+)$ કરવાથી બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ મળે છે.
તેથી,$X = C_6H_5CHCl_2$ અને $Y = C_6H_5CH[OCr(OH)Cl_2]_2$ છે.

(A) શુષ્ક $HCl(g)$ ની હાજરીમાં $p$-નાઈટ્રોબેન્ઝાલ્ડિહાઈડની ઇથેનોલ સાથેની પ્રક્રિયા એ એસિટલ બનાવવાની પ્રક્રિયા છે.
આલ્ડિહાઈડ શુષ્ક $HCl$ ની હાજરીમાં આલ્કોહોલ સાથે પ્રક્રિયા કરીને હેમિયાસિટલ બનાવે છે,જે વધુ આલ્કોહોલના અણુ સાથે પ્રક્રિયા કરીને એસિટલ બનાવે છે.
પગલું $1$: $p$-નાઈટ્રોબેન્ઝાલ્ડિહાઈડ $HCl(g)$ ની હાજરીમાં $C_2H_5OH$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ડાયઇથાઇલ એસિટલ $(X)$ બનાવે છે,જે $p-NO_2-C_6H_4-CH(OC_2H_5)_2$ છે.
પગલું $2$: મંદ $HCl$ સાથે એસિટલ $X$ નું જળવિભાજન (એસિડિક જળવિભાજન) મૂળ આલ્ડિહાઈડ $(Y)$ ને પુનઃસ્થાપિત કરે છે,જે $p$-નાઈટ્રોબેન્ઝાલ્ડિહાઈડ $(p-NO_2-C_6H_4-CHO)$ છે.
તેથી,$X$ એ ડાયઇથાઇલ એસિટલ છે અને $Y$ એ મૂળ આલ્ડિહાઈડ છે.

(C) બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ $(C_6H_5CHO)$ અને એસિટોફેનોન $(C_6H_5COCH_3)$ વચ્ચે બેઝ $(OH^-)$ ની હાજરીમાં થતી પ્રક્રિયા ક્લેસન-શ્મિટ કન્ડેન્સેશન પ્રક્રિયા છે.
આ પ્રક્રિયા $\alpha,\beta$-અસંતૃપ્ત કીટોન આપે છે,જે $X = C_6H_5CH=CHCOC_6H_5$ (બેન્ઝાલેસિટોફેનોન) છે.
ત્યારબાદ,$NaBH_4$ એ પસંદગીયુક્ત રિડક્શન કરતા તરીકે કાર્ય કરે છે જે કાર્બન-કાર્બન દ્વિબંધ $(C=C)$ ને અસર કર્યા વિના કાર્બોનિલ સમૂહ $(C=O)$ નું હાઈડ્રોક્સિલ સમૂહ $(-OH)$ માં રિડક્શન કરે છે.
તેથી,$C_6H_5CH=CHCOC_6H_5$ નું $NaBH_4$ સાથે રિડક્શન કરવાથી $Y = C_6H_5CH=CHCH(OH)C_6H_5$ ($1$,$3$-ડાયફિનાઈલપ્રોપ$-2-$ઈન$-1-$ઓલ) મળે છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(D) આ પ્રક્રિયામાં $CH_3CHO$ (એસીટાલ્ડિહાઈડ) અને $C_6H_5COCH_3$ (એસીટોફિનોન) $NaOH$ અને ગરમીની હાજરીમાં પ્રક્રિયા કરે છે. બંને સંયોજનોમાં $\alpha$-હાઈડ્રોજન હોવાથી,તેઓ સ્વ-આલ્ડોલ સંઘનન અને ક્રોસ-આલ્ડોલ સંઘનન બંને આપે છે.
$1$. $CH_3CHO$ નું સ્વ-આલ્ડોલ સંઘનન એક નીપજ આપે છે.
$2$. $C_6H_5COCH_3$ નું સ્વ-આલ્ડોલ સંઘનન એક નીપજ આપે છે.
$3$. $CH_3CHO$ (દાતા તરીકે) અને $C_6H_5COCH_3$ (સ્વીકારનાર તરીકે) નું ક્રોસ-આલ્ડોલ સંઘનન એક નીપજ આપે છે.
$4$. $C_6H_5COCH_3$ (દાતા તરીકે) અને $CH_3CHO$ (સ્વીકારનાર તરીકે) નું ક્રોસ-આલ્ડોલ સંઘનન એક નીપજ આપે છે.
આમ,કુલ $4$ નીપજો મળે છે.

(A) હેમિયાસીટલ એ એક ક્રિયાશીલ સમૂહ છે જે કાર્બન પરમાણુ દ્વારા લાક્ષણિકતા ધરાવે છે જે એક $-OH$ સમૂહ,એક $-OR$ સમૂહ અને અન્ય બે કાર્બન-યુક્ત સમૂહો (અથવા હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ) સાથે જોડાયેલ હોય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાં,વિકલ્પ $A$ માંની રચના એક કાર્બન પરમાણુ દર્શાવે છે જે વલયની અંદર એક $-OH$ સમૂહ અને એક ઈથર ઓક્સિજન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ છે,જે ચક્રીય હેમિયાસીટલની વ્યાખ્યાને અનુરૂપ છે.

(C) આપેલ પ્રક્રિયા કેનિઝારો પ્રક્રિયા છે. બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ $(C_6H_5CHO)$ પાસે $\alpha$-હાઈડ્રોજન પરમાણુ નથી,તેથી તે સાંદ્ર બેઝ જેમ કે $NaOH$ ની હાજરીમાં સ્વ-ઓક્સિડેશન અને રિડક્શન (અસમાનતા) પ્રક્રિયા અનુભવે છે.
બેન્ઝાલ્ડિહાઈડનો એક અણુ બેન્ઝાઈલ આલ્કોહોલ $(C_6H_5CH_2OH)$ માં રિડ્યુસ થાય છે અને બીજો અણુ સોડિયમ બેન્ઝોએટ $(C_6H_5COONa)$ માં ઓક્સિડાઈઝ થાય છે.
આમ,નીપજો '$X$' અને '$Y$' બેન્ઝાઈલ આલ્કોહોલ અને સોડિયમ બેન્ઝોએટ છે.

(A) આઇસોબ્યુટીરાલ્ડિહાઇડ એક આલ્ડિહાઇડ છે,જેને ઓક્સિડેશનકર્તાનો ઉપયોગ કરીને અનુરૂપ કાર્બોક્સિલિક એસિડ (આઇસોબ્યુટીરિક એસિડ) માં ઓક્સિડાઇઝ કરી શકાય છે.
$HNO_3$ એક પ્રબળ ઓક્સિડેશનકર્તા છે.
$2[Ag(NH_3)_2]^+$ (ટોલેન્સ પ્રક્રિયક) એક નિર્બળ ઓક્સિડેશનકર્તા છે જે ખાસ કરીને આલ્ડિહાઇડનું કાર્બોક્સિલિક એસિડમાં ઓક્સિડેશન કરે છે.
$NH_2NH_2 / OH^-$ (વોલ્ફ-કિશનર રિડક્શન) આલ્ડિહાઇડનું આલ્કેનમાં રિડક્શન કરે છે.
$NaOH$ સામાન્ય રીતે આલ્ડૉલ કન્ડેન્સેશન અથવા કેનિઝારો પ્રક્રિયા (જો $\alpha$-હાઇડ્રોજન હાજર ન હોય તો) કરે છે પરંતુ આલ્ડિહાઇડનું એસિડમાં ઓક્સિડેશન કરતું નથી.
તેથી,પ્રક્રિયકો $I$ અને $III$ સાચા ઓક્સિડેશનકર્તા છે.

(A) જે આલ્ડિહાઇડ્સ પાસે $\alpha$-હાઇડ્રોજન હોતા નથી,તેઓ કેનિઝારો પ્રક્રિયા આપે છે.
$1$. મેથેનાલ $(HCHO)$: તેમાં $\alpha$-કાર્બન નથી,તેથી $\alpha$-હાઇડ્રોજન પણ નથી.
$2$. ટ્રાયક્લોરો ઇથેનાલ $(CCl_3CHO)$: કાર્બોનિલ સમૂહ સાથે જોડાયેલા કાર્બન પર ત્રણ ક્લોરિન પરમાણુઓ છે,તેથી તેમાં $\alpha$-હાઇડ્રોજન નથી.
$3$. ફિનાઇલ ઇથેનાલ $(C_6H_5CH_2CHO)$: તેમાં ફિનાઇલ રિંગ સાથે જોડાયેલા કાર્બન પર બે $\alpha$-હાઇડ્રોજન છે.
$4$. $2-$મિથોક્સી પ્રોપેનાલ $(CH_3OCH(CH_3)CHO)$: તેમાં $2-$સ્થાન પર રહેલા કાર્બન પર એક $\alpha$-હાઇડ્રોજન છે.
આમ,માત્ર મેથેનાલ અને ટ્રાયક્લોરો ઇથેનાલ કેનિઝારો પ્રક્રિયા આપે છે. કુલ સંખ્યા $2$ છે.

(D) આપેલ પ્રક્રિયા ફેહલિંગના દ્રાવણ દ્વારા આલ્ડિહાઈડ (પ્રોપેનાલ) નું ઓક્સિડેશન છે.
ફેહલિંગનું દ્રાવણ એ ટાર્ટરેટ આયનો સાથે સંકુલિત કોપર$(II)$ આયનોનું આલ્કલાઇન દ્રાવણ છે.
આલ્ડિહાઈડનું બેઝની હાજરીમાં અનુરૂપ કાર્બોક્સિલેટ આયનો $(RCOO^{-})$ માં ઓક્સિડેશન થાય છે,જ્યારે $Cu^{2+}$ આયનોનું કોપર$(I)$ ઓક્સાઈડ $(Cu_2O)$ ના લાલ-ભૂરા અવક્ષેપમાં રિડક્શન થાય છે.
સંતુલિત સમીકરણ:
$CH_3CH_2CHO + 2Cu^{2+} + 5OH^{-} \rightarrow CH_3CH_2COO^{-} + Cu_2O + 3H_2O$
આપેલ પ્રક્રિયા સાથે સરખાવતા,$X = CH_3CH_2COO^{-}$ અને $Y = Cu_2O$ મળે છે.

(C) $CHCl_3$ અને $KOH$ સાથે એનિલિનની પ્રતિક્રિયા (કાર્બાઈલએમાઈન પ્રતિક્રિયા) $X$ તરીકે ફિનાઈલ આઈસોસાયનાઈડ $(C_6H_5NC)$ ઉત્પન્ન કરે છે.
$NaNO_2/HCl$ અને ત્યારબાદ $CuCN/KCN$ સાથે એનિલિનની પ્રતિક્રિયા (સેન્ડમેયર પ્રતિક્રિયા) $Y$ તરીકે ફિનાઈલ સાયનાઈડ $(C_6H_5CN)$ ઉત્પન્ન કરે છે.
તેથી,$X$ ફિનાઈલ આઈસોસાયનાઈડ છે અને $Y$ ફિનાઈલ સાયનાઈડ છે.

(A) આઇસોમેરિક એમાઇન્સના ઉત્કલનબિંદુઓ આ ક્રમને અનુસરે છે: પ્રાથમિક $(1^{\circ})$ > દ્વિતીયક $(2^{\circ})$ > તૃતીયક $(3^{\circ})$.
આનું કારણ એ છે કે પ્રાથમિક એમાઇન્સ $(R-NH_2)$ પાસે આંતરઆણ્વીય હાઇડ્રોજન બંધન માટે બે હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ ઉપલબ્ધ હોય છે,દ્વિતીયક એમાઇન્સ $(R_2-NH)$ પાસે એક,અને તૃતીયક એમાઇન્સ $(R_3-N)$ પાસે એક પણ હોતા નથી.
$I.$ $N$-ઇથાઇલઇથેનેમાઇન (દ્વિતીયક એમાઇન,$2^{\circ}$)
$II.$ બ્યુટેનેમાઇન (પ્રાથમિક એમાઇન,$1^{\circ}$)
$III.$ $N,N$-ડાયમિથાઇલઇથેનેમાઇન (તૃતીયક એમાઇન,$3^{\circ}$)
તેથી,ઉત્કલનબિંદુઓનો વધતો ક્રમ $III < I < II$ છે.

(A) એનિલીનનું બેન્ઝીન નાઈટ્રાઈલમાં રૂપાંતર બે તબક્કામાં થાય છે:
$1$. ડાયઝોટાઈઝેશન: એનિલીન $273-278 \ K$ તાપમાને $NaNO_2$ અને $HCl$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને બેન્ઝીન ડાયઝોનિયમ ક્લોરાઈડ બનાવે છે.
$2$. સેન્ડમેયર પ્રક્રિયા: બેન્ઝીન ડાયઝોનિયમ ક્લોરાઈડ $CuCN / KCN$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને બેન્ઝીન નાઈટ્રાઈલ (સાયનોબેન્ઝીન) બનાવે છે.

(B) દ્વિતીયક એમાઈન હિંસબર્ગ પ્રક્રિયક (બેન્ઝીન સલ્ફોનાઈલ ક્લોરાઈડ) સાથે પ્રક્રિયા કરીને સલ્ફોનેમાઈડ બનાવે છે જેમાં કોઈ એસિડિક હાઈડ્રોજન હોતો નથી,તેથી તે આલ્કલીમાં અદ્રાવ્ય રહે છે.
આમ,'$X$' એ દ્વિતીયક એમાઈન $C_6H_5NHCH_3$ ($N$-મિથાઈલએનિલીન) છે.
$C_6H_5NHCH_3$ ની ઈથેનોઈલ ક્લોરાઈડ $(CH_3COCl)$ સાથેની પ્રક્રિયા એ એસિટિલેશન પ્રક્રિયા છે:
$C_6H_5NHCH_3 + CH_3COCl \rightarrow C_6H_5N(CH_3)COCH_3 + HCl$
બનતી નીપજ $N$-મિથાઈલ-$N$-ફિનાઈલએસીટમાઈડ છે,જે વિકલ્પ $B$ ને અનુરૂપ છે.

(C) ગેબ્રિયલ થેલેમાઈડ સંશ્લેષણનો ઉપયોગ પ્રાથમિક એલિફેટિક એમાઈન્સની બનાવટ માટે થાય છે.
તેનો ઉપયોગ એરોમેટિક પ્રાથમિક એમાઈન્સ (જેમ કે ફિનાઈલએમાઈન અથવા એનિલિન) ની બનાવટ માટે થઈ શકતો નથી કારણ કે એરાઈલ હેલાઈડ્સમાં $C-X$ બંધના આંશિક દ્વિબંધ લાક્ષણિકતાને કારણે તે પોટેશિયમ થેલેમાઈડ ક્ષાર સાથે ન્યુક્લિયોફિલિક વિસ્થાપન પ્રક્રિયા સરળતાથી આપતા નથી.

(A) $(i)$ એનિલિન ઇલેક્ટ્રોફિલિક વિસ્થાપન પ્રત્યે ખૂબ જ સક્રિય છે. જ્યારે તેને $H_2O$ માં $Br_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે ઝડપથી પોલી-વિસ્થાપન પામીને મુખ્ય નીપજ તરીકે $2, 4, 6-$ટ્રાયબ્રોમોએનિલિન $(X)$ બનાવે છે.
$(ii)$ $-NH_2$ સમૂહની સક્રિયતાને નિયંત્રિત કરવા માટે,તેને સૌ પ્રથમ એસિટિક એનહાઇડ્રાઇડ $(CH_3CO)_2O$ નો ઉપયોગ કરીને એસિટિલેશન દ્વારા એસિટાનિલાઇડમાં ફેરવવામાં આવે છે. $-NHCOCH_3$ સમૂહ $-NH_2$ સમૂહ કરતા ઓછો સક્રિય હોવાથી,તે બ્રોમિનેશનને $p-$સ્થાન સુધી મર્યાદિત કરે છે,જેનાથી મુખ્ય નીપજ તરીકે $p-$બ્રોમોએસિટાનિલાઇડ $(Y)$ મળે છે.

(C) નાઈટ્રોબેન્ઝીનનું રિડક્શન વપરાયેલા માધ્યમ પર આધાર રાખે છે:
$(i)$ તટસ્થ માધ્યમમાં,$Zn$ ડસ્ટ અને $NH_4Cl$ ના દ્રાવણનો ઉપયોગ કરીને,નાઈટ્રોબેન્ઝીનનું રિડક્શન ફિનાઈલહાઈડ્રોક્સાઈલેમાઈન $(C_6H_5NHOH)$ માં થાય છે. તેથી,$X$ એ ફિનાઈલહાઈડ્રોક્સાઈલેમાઈન છે.
(ii) આલ્કલાઇન માધ્યમમાં,$Zn$ અને $KOH/C_2H_5OH$ નો ઉપયોગ કરીને,રિડક્શન આગળ વધીને હાઈડ્રેઝોબેન્ઝીન $(C_6H_5NH-NHC_6H_5)$ બનાવે છે. તેથી,$Y$ એ હાઈડ્રેઝોબેન્ઝીન છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(A) બેન્ઝીન ડાયઝોનિયમ ક્લોરાઇડ $(C_6H_5N_2Cl)$ અને એનિલિન $(C_6H_5NH_2)$ વચ્ચે મંદ એસિડ $(H^+)$ ની હાજરીમાં થતી પ્રક્રિયા એ કપલિંગ પ્રક્રિયા છે.
આ એક પ્રકારની ઇલેક્ટ્રોફિલિક એરોમેટિક વિસ્થાપન પ્રક્રિયા છે જેમાં ડાયઝોનિયમ કેશન ઇલેક્ટ્રોફાઇલ તરીકે કાર્ય કરે છે.
ઇલેક્ટ્રોફાઇલ એનિલિનની ઇલેક્ટ્રોન-સમૃદ્ધ રીંગ પર હુમલો કરે છે,મુખ્યત્વે ઓર્થો-સ્થિતિ પર અવકાશી અવરોધને કારણે પેરા-સ્થિતિ પર.
બનતી નીપજ $p$-એમિનોએઝોબેન્ઝીન $(C_6H_5-N=N-C_6H_4-NH_2)$ છે.

(D) પ્રાથમિક એલિફેટિક એમાઈન્સ $(R-NH_2)$ નાઈટ્રસ એસિડ $(HNO_2)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને અસ્થિર ડાયઝોનિયમ ક્ષાર બનાવે છે,જે પાણીની હાજરીમાં વિઘટન પામીને નાઈટ્રોજન વાયુ $(N_2 \uparrow)$ મુક્ત કરે છે.
$C_2 H_5 NH_2 + HNO_2$ $\xrightarrow{0-5^{\circ}C} [C_2 H_5 N_2^+ Cl^-]$ $\xrightarrow{H_2 O} C_2 H_5 OH + N_2 \uparrow + HCl$
દ્વિતીયક એમાઈન્સ $N$-નાઈટ્રોસોએમાઈન્સ (પીળા તેલી પ્રવાહી) બનાવે છે,અને તૃતીયક એમાઈન્સ નાઈટ્રસ એસિડ સાથે ક્ષાર બનાવે છે પરંતુ નાઈટ્રોજન વાયુ મુક્ત કરતા નથી.
તેથી,$C_2 H_5 NH_2$ (પ્રાથમિક એમાઈન) સાચો જવાબ છે.

(B) $1$. પિરિડિનની હાજરીમાં એનિલીનની એસિટિક એનહાઇડ્રાઇડ સાથેની પ્રક્રિયા એ એસિલેશન પ્રક્રિયા છે,જે $-NH_2$ સમૂહને એસિટામિડો સમૂહ $(-NHCOCH_3)$ માં રૂપાંતરિત કરે છે. નીપજ $X$ એ એસીટેનિલાઈડ છે.
$2$. એસીટેનિલાઈડ $CH_3COOH$ માં $Br_2$ સાથે ઇલેક્ટ્રોફિલિક એરોમેટિક વિસ્થાપન (બ્રોમિનેશન) પ્રક્રિયા આપે છે. $-NHCOCH_3$ સમૂહ ઓર્થો/પેરા નિર્દેશક છે. અવકાશી અવરોધને કારણે,પેરા-આઈસોમર મુખ્ય નીપજ છે. નીપજ $Y$ એ $p$-બ્રોમોએસીટેનિલાઈડ છે.

(A) પગલું $1$: બેન્ઝાઈલએમાઈન $(C_6H_5CH_2NH_2)$ નું બેન્ઝેમાઈડ $(C_6H_5CONH_2)$ માં ઓક્સિડેશન એ સામાન્ય એક-પગલાની પ્રક્રિયા નથી. જોકે,આપેલા વિકલ્પોને ધ્યાનમાં લેતા,સાઇડ ચેઇનનું એમાઈડ ગ્રુપમાં રૂપાંતર સામાન્ય રીતે ઓક્સિડેશન દ્વારા થાય છે. $KMnO_4 / H^{+} / \Delta$ એ એક પ્રબળ ઓક્સિડેશનકર્તા છે જે બેન્ઝાઈલિક કાર્બનનું કાર્બોક્સિલિક એસિડમાં ઓક્સિડેશન કરી શકે છે,જેને પછી એમાઈડમાં ફેરવી શકાય છે.
પગલું $2$: બેન્ઝેમાઈડ $(C_6H_5CONH_2)$ નું એનિલિન $(C_6H_5NH_2)$ માં રૂપાંતર એ હોફમેન બ્રોમામાઈડ ડિગ્રેડેશન પ્રક્રિયા છે,જેમાં $Br_2 / KOH$ નો ઉપયોગ થાય છે.
તેથી,$X$ એ $KMnO_4 / H^{+} / \Delta$ છે અને $Y$ એ $Br_2 / KOH$ છે.

(C) સુક્રોઝનું ગ્લુકોઝ અને ફ્રુક્ટોઝમાં રૂપાંતર $\text{ઇન્વર્ટેઝ}$ ઉત્સેચક દ્વારા થાય છે,$\text{ઝાયમેઝ}$ દ્વારા નહીં.
$\text{ઝાયમેઝ}$ એ ગ્લુકોઝ અથવા ફ્રુક્ટોઝનું ઇથેનોલ અને કાર્બન ડાયોક્સાઇડમાં રૂપાંતર કરવા માટે જવાબદાર ઉત્સેચક છે.
તેથી,વિકલ્પ $C$ માં આપેલી જોડી ખોટી રીતે જોડાયેલી છે.

(B) ડાયપેપ્ટાઈડ એ એક એમિનો એસિડના કાર્બોક્સિલ સમૂહ $(-COOH)$ અને બીજા એમિનો એસિડના એમિનો સમૂહ $(-NH_2)$ વચ્ચેની સંઘનન પ્રક્રિયા દ્વારા બને છે.
$Gly-Ala$ ડાયપેપ્ટાઈડમાં,$Gly$ (ગ્લાયસીન) એ $N$-ટર્મિનલ એમિનો એસિડ છે અને $Ala$ (એલેનાઈન) એ $C$-ટર્મિનલ એમિનો એસિડ છે.
ગ્લાયસીનનું બંધારણ: $H_2N-CH_2-COOH$
એલેનાઈનનું બંધારણ: $H_2N-CH(CH_3)-COOH$
જ્યારે $Gly$ અને $Ala$ જોડાય છે,ત્યારે $Gly$ નો $-COOH$ સમૂહ $Ala$ ના $-NH_2$ સમૂહ સાથે પ્રક્રિયા કરીને પેપ્ટાઈડ બંધ $(-CO-NH-)$ બનાવે છે.
પરિણામી બંધારણ $H_2N-CH_2-CO-NH-CH(CH_3)-COOH$ છે.

(D) $S$-ધરાવતા એમિનો એસિડ સિસ્ટીન અને મિથિઓનાઈન છે.
સેરીન એ $-OH$ ધરાવતો એમિનો એસિડ છે.
લાયસીન એ વધારાના $-NH_2$ સમૂહ ધરાવતો બેઝિક એમિનો એસિડ છે.
તેથી,સાચા વિકલ્પો $(B)$ અને $(D)$ છે.

(A) $D-glucose$ $(X)$ માં,$C-5$ પરનો હાઈડ્રોક્સિલ સમૂહ $C-1$ પરના આલ્ડિહાઈડ સમૂહ પર હુમલો કરીને છ-સભ્યવાળી પાયરાનોઝ રીંગ (હેમિએસીટલ) બનાવે છે.
$D-fructose$ $(Y)$ માં,$C-5$ પરનો હાઈડ્રોક્સિલ સમૂહ $C-2$ પરના કીટોન સમૂહ પર હુમલો કરીને પાંચ-સભ્યવાળી ફ્યુરાનોઝ રીંગ (હેમિકેટલ) બનાવે છે.
તેથી,બંને કિસ્સાઓમાં,$C-5$ પરનો હાઈડ્રોક્સિલ સમૂહ રીંગ નિર્માણમાં ભાગ લે છે.

(C) કયા એમિનો એસિડની સાઇડ ચેઇનમાં $-OH$ (હાઇડ્રોક્સિલ) સમૂહ છે તે નક્કી કરવા માટે,ચાલો તેમની રચનાઓ જોઈએ:
$1$. લાયસીન: તેની સાઇડ ચેઇનમાં એમિનો સમૂહ $(-NH_2)$ ધરાવે છે.
$2$. સેરીન: તેની સાઇડ ચેઇનમાં હાઇડ્રોક્સિમિથાઇલ સમૂહ $(-CH_2OH)$ ધરાવે છે,જેમાં $-OH$ સમૂહનો સમાવેશ થાય છે.
$3$. ટાયરોસીન: તેની સાઇડ ચેઇનમાં ફિનોલિક સમૂહ $(-C_6H_4OH)$ ધરાવે છે,જેમાં $-OH$ સમૂહનો સમાવેશ થાય છે.
$4$. વેલીન: તેની સાઇડ ચેઇનમાં આઇસોપ્રોપાઇલ સમૂહ $(-CH(CH_3)_2)$ ધરાવે છે,જેમાં $-OH$ સમૂહ હોતો નથી.
તેથી,સેરીન અને ટાયરોસીન બંનેમાં $-OH$ સમૂહ હોય છે. સાચો વિકલ્પ $(C)$ છે.

(D) આવશ્યક એમિનો એસિડ આપણા શરીરમાં સંશ્લેષિત થઈ શકતા નથી,તેથી આપણે તેને આપણા આહારમાં લેવા પડે છે.
એમિનો એસિડ પાણીમાં દ્રાવ્ય છે પરંતુ સામાન્ય રીતે ઈથર જેવા કાર્બનિક દ્રાવકોમાં અદ્રાવ્ય છે.
તેમની સ્ફટિકીય પ્રકૃતિને કારણે,ડાયપોલ-ડાયપોલ આંતરક્રિયાઓને લીધે તેઓ ઊંચા ગલનબિંદુ ધરાવતા ઘન પદાર્થો છે.
જલીય દ્રાવણમાં,તેઓ નીચે મુજબ દ્વિધ્રુવીય ઝ્વિટર આયન તરીકે અસ્તિત્વ ધરાવે છે:
$H_3N^+-CH(R)-COO^-$

(B) તંતુમય પ્રોટીન લાંબી,દોરા જેવી રચનાઓ છે જે પાણીમાં અદ્રાવ્ય હોય છે. ઉદાહરણોમાં $Keratin$ (વાળ,ઊન,ત્વચામાં જોવા મળે છે) અને $Myosin$ (સ્નાયુઓમાં જોવા મળે છે) નો સમાવેશ થાય છે.
ગોલીય (Globular) પ્રોટીન ગોળાકાર આકાર ધરાવે છે અને સામાન્ય રીતે પાણીમાં દ્રાવ્ય હોય છે. ઉદાહરણોમાં $Insulin$ અને $Albumin$ નો સમાવેશ થાય છે.
તેથી,$Keratin$ $(A)$ અને $Myosin$ $(C)$ તંતુમય પ્રોટીન છે.

(D) ન્યુક્લિયોસાઇડ નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઝ અને પેન્ટોઝ શર્કરાનો બનેલો હોય છે.
$RNA$ માં,પેન્ટોઝ શર્કરા રાઇબોઝ હોય છે,જેમાં $2'$ અને $3'$ બંને સ્થાન પર હાઇડ્રોક્સિલ $(-OH)$ સમૂહ હોય છે.
$RNA$ માં એડેનિન $(A)$,ગ્વાનિન $(G)$,સાયટોસિન $(C)$ અને યુરેસિલ $(U)$ નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઝ હોય છે.
થાઇમિન $(T)$ $DNA$ માં જોવા મળે છે,$RNA$ માં નહીં.
વિકલ્પો જોતા:
વિકલ્પ $A$ માં $T$ (થાઇમિન) છે,જે $DNA$ ની લાક્ષણિકતા છે.
વિકલ્પ $B$ અને $C$ ડીઓક્સિરાઇબોઝ શર્કરા દર્શાવે છે ($2'$ સ્થાન પર $-OH$ સમૂહનો અભાવ),જે $DNA$ ની લાક્ષણિકતા છે.
વિકલ્પ $D$ યુરેસિલ $(U)$ સાથે જોડાયેલ રાઇબોઝ શર્કરા ($2'$ અને $3'$ સ્થાન પર $-OH$ સમૂહ સાથે) દર્શાવે છે,જે $RNA$ (યુરિડિન) નો લાક્ષણિક ન્યુક્લિયોસાઇડ છે.

(D) ચાર્ગાફના નિયમ મુજબ,દ્વિ-શૃંખલામય $DNA$ અણુમાં,એડેનાઈન $(A)$ નું પ્રમાણ થાઈમીન $(T)$ ના પ્રમાણ જેટલું હોય છે,અને ગ્વાનીન $(G)$ નું પ્રમાણ સાયટોસીન $(C)$ ના પ્રમાણ જેટલું હોય છે.
આનું કારણ એ છે કે $A$ એ $T$ સાથે બે હાઈડ્રોજન બંધ દ્વારા જોડાય છે,અને $G$ એ $C$ સાથે ત્રણ હાઈડ્રોજન બંધ દ્વારા જોડાય છે.
તેથી,વિધાન $(A)$ ખોટું છે કારણ કે $DNA$ ના જળવિભાજનથી $A$ અને $T$ તથા $G$ અને $C$ ના સમાન જથ્થા મળે છે.
કારણ $(R)$ સાચું છે કારણ કે તે બેઝ-પેરિંગની પદ્ધતિનું વર્ણન કરે છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(A) ન્યુક્લિયોસાઇડ એ પેન્ટોઝ શર્કરાના $1'$ સ્થાન પર $N$-ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઝના જોડાણથી બને છે.
બંધારણમાં દર્શાવ્યા મુજબ,નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઝ શર્કરાના અણુના $C-1'$ કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ છે.

(A) આપેલ બંધારણોમાં:
$A$ એ એડેનાઇન છે,$B$ એ યુરેસિલ છે,$C$ એ સાયટોસિન છે,અને $D$ એ થાઇમિન છે.
એડેનાઇન $(A)$,ગ્વાનિન $(G)$,અને સાયટોસિન $(C)$ એ $DNA$ અને $RNA$ બંનેમાં હાજર હોય છે.
થાઇમિન $(T)$ ફક્ત $DNA$ માં હાજર હોય છે,અને યુરેસિલ $(U)$ ફક્ત $RNA$ માં હાજર હોય છે.
તેથી,બંનેમાં હાજર બેઝ એડેનાઇન $(A)$ અને સાયટોસિન $(C)$ છે.

(A) $DNA$ માં,નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઝ ચોક્કસ હાઇડ્રોજન બંધિત જોડીઓ બનાવે છે.
એડેનાઇન $(A)$ એ થાઇમિન $(T)$ સાથે બે હાઇડ્રોજન બંધ દ્વારા જોડાય છે $(A=T)$.
ગ્વાનિન $(G)$ એ સાયટોસિન $(C)$ સાથે ત્રણ હાઇડ્રોજન બંધ દ્વારા જોડાય છે $(G \equiv C)$.
આમ,સાચું પ્રતિનિધિત્વ $G \equiv C$ અને $T=A$ છે.

(C) ન્યુક્લિયોસાઇડ એ પેન્ટોઝ શર્કરા અને નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઝનું બનેલું છે.
ન્યુક્લિયોટાઇડ એ ન્યુક્લિયોસાઇડ અને ફોસ્ફેટ જૂથનું બનેલું છે.
વિકલ્પ $A$ ન્યુક્લિયોટાઇડ (સાઇટિડિન મોનોફોસ્ફેટ) દર્શાવે છે.
વિકલ્પ $B$ શર્કરા ફોસ્ફેટ દર્શાવે છે.
વિકલ્પ $C$ ન્યુક્લિયોસાઇડ (યુરિડિન) દર્શાવે છે,જે પેન્ટોઝ શર્કરા (રાઇબોઝ) સાથે જોડાયેલ નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઝ (યુરેસિલ) ધરાવે છે.
વિકલ્પ $D$ પેન્ટોઝ શર્કરા (રાઇબોઝ) દર્શાવે છે.

(D) વિટામિન $B_6$ (પાયરિડોક્સિન) ની ઉણપને કારણે આંચકી જેવી ચેતાતંત્ર સંબંધિત સમસ્યાઓ થાય છે.

(A) સ્કરવી એ વિટામિન $C$ ની ઉણપથી થાય છે.
વિટામિન $C$ ખાટાં ફળો અને આમળામાં પુષ્કળ પ્રમાણમાં જોવા મળે છે.

(B) બેરી-બેરી વિટામિન $B_1$ (થાઈમીન) ની ઉણપથી થાય છે.
સ્કર્વી વિટામિન $C$ (એસ્કોર્બિક એસિડ) ની ઉણપથી થાય છે.
કીલોસિસ વિટામિન $B_2$ (રાઈબોફ્લેવિન) ની ઉણપથી થાય છે.
રિકેટ્સ વિટામિન $D$ (કેલ્સિફેરોલ) ની ઉણપથી થાય છે.
તેથી,સાચી જોડ $A-II, B-IV, C-I, D-V$ છે.