AP EAMCET 2025 Chemistry Question Paper with Answer and Solution in Gujarati

(B) ગ્લોબલ વોર્મિંગ મુખ્યત્વે ગ્રીનહાઉસ અસરને કારણે થાય છે,જેમાં અમુક વાયુઓ પૃથ્વીના વાતાવરણમાં ગરમીને જકડી રાખે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,કાર્બન ડાયોક્સાઇડ $(CO_2)$ ગ્લોબલ વોર્મિંગમાં સૌથી મોટો ફાળો આપનાર વાયુ છે,કારણ કે અશ્મિભૂત ઇંધણના દહન અને જંગલોના વિનાશ જેવી માનવીય પ્રવૃત્તિઓને લીધે તેનું પ્રમાણ વાતાવરણમાં વધુ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(B) ક્લાસિકલ સ્મોગ એ ધુમાડો,ધુમ્મસ અને સલ્ફર ડાયોક્સાઇડ $(SO_2)$ નું મિશ્રણ છે,જે રિડ્યુસિંગ એજન્ટ તરીકે કામ કરે છે. તેથી,તેને રિડ્યુસિંગ સ્મોગ કહેવામાં આવે છે.
ફોટોકેમિકલ સ્મોગ નાઈટ્રોજન ઓક્સાઇડ $(NO_x)$ અને હાઇડ્રોકાર્બન પર સૂર્યપ્રકાશની અસરથી બને છે. તેના સામાન્ય ઘટકોમાં ઓઝોન $(O_3)$,નાઈટ્રિક ઓક્સાઇડ $(NO)$,એક્રોલિન,ફોર્માલ્ડિહાઇડ $(HCHO)$,અને પેરોક્સિએસીટાઇલ નાઈટ્રેટ $(PAN)$ નો સમાવેશ થાય છે.
ક્લાસિકલ સ્મોગના ઘટકો મુખ્યત્વે $SO_2$ અને રજકણો છે,$O_3, NO, HCHO$ નથી. તેથી,વિકલ્પ $B$ માં આપેલ વિધાન ખોટું છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે.
ફોટોકેમિકલ સ્મોગ મુખ્યત્વે નાઈટ્રોજન ઓક્સાઈડ $(NO_x)$,અસ્થિર કાર્બનિક સંયોજનો $(VOCs)$ અને ઓઝોન $(O_3)$ નું બનેલું છે,જે સૂર્યપ્રકાશની અસરથી બને છે.
તેમાં $SO_2$ મુખ્ય ઘટક તરીકે હોતું નથી; $SO_2$ ક્લાસિકલ સ્મોગ (સલ્ફરસ સ્મોગ) સાથે સંકળાયેલ છે.
વિકલ્પ $A$ સાચો છે કારણ કે કેટાલિટિક કન્વર્ટર $NO_x$ ઉત્સર્જન ઘટાડે છે.
વિકલ્પ $C$ સાચો છે કારણ કે $CFCs$ ઓઝોન ક્ષય માટે જવાબદાર છે.
વિકલ્પ $D$ સાચો છે કારણ કે એસિડ વરસાદ પાણીની પાઈપોમાં ભારે ધાતુઓની દ્રાવ્યતા વધારે છે.

(A) પીવાના પાણીની ગુણવત્તાના ધોરણો મુજબ:
$1$. $Mn$ ની મહત્તમ નિર્ધારિત સાંદ્રતા $0.05 \ ppm$ છે.
$2$. $Zn$ ની મહત્તમ નિર્ધારિત સાંદ્રતા $5.0 \ ppm$ છે.
$3$. $Cd$ ની મહત્તમ નિર્ધારિત સાંદ્રતા $0.005 \ ppm$ છે.
$4$. $Cu$ ની મહત્તમ નિર્ધારિત સાંદ્રતા $3.0 \ ppm$ છે.
તેથી,સાચી જોડ $A-I, B-II, C-III, D-IV$ છે.

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$A. Pb > 50 \ ppb$ થી $I. \text{યકૃતને નુકસાન}$ થાય છે.
$B. SO_4^{2-} > 500 \ ppm$ થી $II. \text{રેચક અસર}$ થાય છે.
$C. NO_3^{-} > 50 \ ppm$ થી $III. \text{બ્લુ બેબી સિન્ડ્રોમ}$ થાય છે.
$D. F^{-} > 2 \ ppm$ થી $IV. \text{દાંત પર કથ્થઈ ડાઘા પડવા}$ જેવી અસર થાય છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $A-I, B-II, C-III, D-IV$ છે.

(B) મેથેમોગ્લોબિનેમિયા રોગ,જેને 'બ્લુ બેબી સિન્ડ્રોમ' તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે પીવાના પાણીમાં નાઈટ્રેટ $(NO_3^{-})$ ની વધુ પડતી હાજરીને કારણે થાય છે.
જ્યારે તે શરીરમાં જાય છે,ત્યારે નાઈટ્રેટનું નાઈટ્રાઈટ $(NO_2^{-})$ માં રૂપાંતર થાય છે,જે હિમોગ્લોબિન સાથે પ્રતિક્રિયા કરીને મેથેમોગ્લોબિન બનાવે છે.
મેથેમોગ્લોબિન ઓક્સિજનનું અસરકારક રીતે વહન કરવામાં અસમર્થ હોય છે,જેનાથી શરીરમાં ઓક્સિજનની ઉણપ સર્જાય છે.

(C) $1$. મુખ્ય ક્રિયાશીલ સમૂહ $(-OH)$ અને દ્વિબંધ ધરાવતી સૌથી લાંબી કાર્બન શૃંખલા પસંદ કરો. આ શૃંખલામાં $10$ કાર્બન છે,તેથી મુખ્ય આલ્કેન ડેકેન છે.
$2$. શૃંખલાને એવા છેડેથી નંબર આપો કે જેથી $-OH$ સમૂહને સૌથી ઓછો નંબર મળે. જમણેથી ડાબે નંબર આપતા $-OH$ સમૂહ $4$થા સ્થાને આવે છે.
$3$. વિસ્થાપકો છે: $7$ પર બ્રોમો,$5$ પર ઇથાઇલ અને $2$ પર મિથાઇલ.
$4$. વિસ્થાપકોનો મૂળાક્ષર ક્રમ: બ્રોમો,ઇથાઇલ,મિથાઇલ.
$5$. આથી,$IUPAC$ નામ $7-$બ્રોમો$-5-$ઇથાઇલ$-2-$મિથાઇલડેક$-5-$ઇન$-4-$ઓલ થાય છે.

(A) $IUPAC$ ના ક્રિયાશીલ સમૂહો માટેના અગ્રતાના નિયમો મુજબ,અગ્રતાનો ક્રમ નીચે મુજબ છે:
$1$. એસિડ હેલાઇડ $(-COCl)$
$2$. એમાઇડ $(-CONH_2)$
$3$. આલ્ડિહાઇડ $(-CHO)$
$4$. આલ્કોહોલ $(-OH)$
તેથી,સાચો ઘટતો ક્રમ $-COCl > -CONH_2 > -CHO > -OH$ છે.

(A) મેસિટિલ ઓક્સાઇડ એ $\alpha,\beta-$અસંતૃપ્ત કીટોન છે જેનું બંધારણ $(CH_3)_2C=CHCOCH_3$ છે. કીટોન સમૂહ ધરાવતી સૌથી લાંબી કાર્બન શૃંખલામાં $5$ કાર્બન છે. કીટોન સમૂહની નજીકના છેડાથી નંબરિંગ કરતા તેનું નામ $4-$મિથાઈલપેન્ટ$-3-$ઈન$-2-$ઓન થાય છે.
ઓક્સેલિક એસિડ એ $(COOH)_2$ સૂત્ર ધરાવતો સૌથી સરળ ડાયકાર્બોક્સિલિક એસિડ છે. તેનું $IUPAC$ નામ ઇથેનડાયોઇક એસિડ છે.
તેથી,સાચા $IUPAC$ નામ $4-$મિથાઈલપેન્ટ$-3-$ઈન$-2-$ઓન અને ઇથેનડાયોઇક એસિડ છે.

(B) $1$. સૌથી લાંબી કાર્બન શૃંખલા ઓળખો. સૌથી લાંબી શૃંખલામાં $6$ કાર્બન પરમાણુઓ છે,તેથી મુખ્ય આલ્કેન હેક્ઝેન છે.
$2$. શૃંખલાને તે છેડેથી નંબર આપો જે વિસ્થાપકોને સૌથી ઓછો ક્રમાંક આપે. ડાબેથી જમણે નંબર આપતા વિસ્થાપકો $2$ અને $4$ સ્થાન પર મળે છે. જમણેથી ડાબે નંબર આપતા વિસ્થાપકો $3$ અને $5$ સ્થાન પર મળે છે. તેથી,સાચો ક્રમ ડાબેથી જમણે છે.
$3$. વિસ્થાપકો $2$ સ્થાન પર મિથાઇલ ગ્રુપ અને $4$ સ્થાન પર ઇથાઇલ ગ્રુપ છે.
$4$. $IUPAC$ નિયમો મુજબ,વિસ્થાપકોને મૂળાક્ષરોના ક્રમમાં ગોઠવવામાં આવે છે. તેથી,ઇથાઇલ એ મિથાઇલ પહેલા આવે છે.
$5$. આથી,$IUPAC$ નામ $4-$ઇથાઇલ$-2-$મિથાઇલહેક્ઝેન છે.

(C) સંયોજન $(I)$ માટે: નાઇટ્રો સમૂહ ધરાવતી સૌથી લાંબી કાર્બન શૃંખલામાં $4$ કાર્બન છે. નંબરિંગ નાઇટ્રો સમૂહની નજીકના છેડાથી શરૂ થાય છે. ફિનાઇલ સમૂહ $1$ સ્થાન પર છે. તેથી,નામ $2-$નાઇટ્રો$-1-$ફિનાઇલબ્યુટેન છે.
સંયોજન $(II)$ માટે: વલય સાયક્લોહેક્ઝેન છે. વિસ્થાપકો $1$ અને $2$ સ્થાન પર છે. મૂળાક્ષરોના ક્રમ મુજબ,ઇથાઇલ એ મિથાઇલ અને પ્રોપાઇલ પહેલા આવે છે. નંબરિંગ વિસ્થાપકોને સૌથી ઓછા સ્થાન આપવા માટે કરવામાં આવે છે. સાચું નંબરિંગ $1-$ઇથાઇલ$-1-$મિથાઇલ$-2-$પ્રોપાઇલસાયક્લોહેક્ઝેન આપે છે.

(C) હાઇપરકોન્જુગેશન માટે $sp^2$ સંકરણ ધરાવતા કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ $\alpha-$હાઇડ્રોજન પરમાણુની જરૂર હોય છે. ટોલ્યુઈન $(C_6H_5CH_3)$ માં,મિથાઈલ ગ્રુપમાં બેન્ઝીન રિંગ સાથે જોડાયેલ ત્રણ $\alpha-$હાઇડ્રોજન હોય છે,જે હાઇપરકોન્જુગેશન દર્શાવે છે.
રેઝોનન્સ અસર $\pi-$ઈલેક્ટ્રોન અથવા અબંધકારક ઈલેક્ટ્રોન યુગ્મના વિસ્થાનિકરણ સાથે સંકળાયેલ છે. નાઈટ્રોબેન્ઝીન $(C_6H_5NO_2)$ માં,નાઈટ્રો ગ્રુપ બેન્ઝીન રિંગ સાથે સંયુગ્મનમાં હોય છે,જે પ્રબળ રેઝોનન્સ અસર ($-M$ અસર) દર્શાવે છે.
તેથી,$X$ એ ટોલ્યુઈન છે અને $Y$ એ નાઈટ્રોબેન્ઝીન છે.

(C) કાર્બોકેટાયનની સ્થિરતા રેઝોનન્સ,હાયપરકોન્જુગેશન અને ઇન્ડક્ટિવ અસરો જેવા પરિબળો દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે.
$A$: સાયક્લોહેક્સિલ કેટાયન એ દ્વિતીયક કાર્બોકેટાયન છે જેમાં કોઈ રેઝોનન્સ સ્થિરતા નથી.
$B$: સાયક્લોહેક્સ$-2-$ઈન$-1-$ઈલ કેટાયન એ એલાઈલિક કાર્બોકેટાયન છે,જે નજીકના દ્વિબંધ સાથે રેઝોનન્સ દ્વારા સ્થિર થાય છે.
$C$: $1-$મિથાઈલ$-2-$ફિનાઈલસાયક્લોહેક્સ$-2-$ઈન$-1-$ઈલ કેટાયન એ તૃતીયક એલાઈલિક કાર્બોકેટાયન છે. તે નજીકના દ્વિબંધ અને ફિનાઈલ ગ્રુપ સાથેના રેઝોનન્સ દ્વારા,તેમજ મિથાઈલ ગ્રુપની ઇન્ડક્ટિવ અસર દ્વારા સ્થિર થાય છે. ધન વીજભારનું આ વ્યાપક વિસ્થાપન તેને આપેલા વિકલ્પોમાં સૌથી વધુ સ્થાયી બનાવે છે.
$D$: ($3$-ફિનાઈલસાયક્લોહેક્સિલ)મિથાઈલ કેટાયન એ પ્રાથમિક કાર્બોકેટાયન છે,જે સામાન્ય રીતે સૌથી ઓછું સ્થાયી હોય છે.
તેથી,સૌથી વધુ સ્થાયી કાર્બોકેટાયન વિકલ્પ $C$ માં છે.

(C) $I$. પાસપાસેના કાર્બન પરના હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ વચ્ચેના અપાકર્ષણને કારણે ઇક્લિપ્સ્ડ ઇથેનમાં ટોર્શનલ સ્ટ્રેઇન વધારે હોય છે. તેથી,$\text{સ્ટેગર્ડ ઇથેન} < \text{ઇક્લિપ્સ્ડ ઇથેન}$. આ વિધાન ખોટું છે.
$II$. $2, 2-\text{ડાયમિથાઇલબ્યુટેન}$ એ $2-\text{મિથાઇલપેન્ટેન}$ કરતા વધુ શાખિત છે. શાખાઓ વધવાથી સપાટીનું ક્ષેત્રફળ ઘટે છે,જેના પરિણામે વાન ડેર વાલ્સ બળો નબળા પડે છે અને ઉત્કલન બિંદુ નીચું જાય છે. તેથી,$2, 2-\text{ડાયમિથાઇલબ્યુટેન} < 2-\text{મિથાઇલપેન્ટેન}$. આ વિધાન ખોટું છે.
$III$. $cis-\text{બ્યુટ}-2-\text{ઈન}$ માં મિથાઇલ જૂથો એક જ બાજુ હોવાને કારણે ચોખ્ખી ડાયપોલ મોમેન્ટ હોય છે,જ્યારે $trans-\text{બ્યુટ}-2-\text{ઈન}$ માં સંમિતિને કારણે ચોખ્ખી ડાયપોલ મોમેન્ટ શૂન્ય હોય છે. તેથી,$cis-\text{બ્યુટ}-2-\text{ઈન} > trans-\text{બ્યુટ}-2-\text{ઈન}$. આ વિધાન સાચું છે.

(C) જે પ્રવાહીઓ ખૂબ ઊંચા ઉત્કલનબિંદુ ધરાવે છે અથવા તેમના ઉત્કલનબિંદુ પર કે તેનાથી નીચે વિઘટન પામે છે,તેમને સાદા નિસ્યંદન દ્વારા શુદ્ધ કરી શકાતા નથી કારણ કે તેઓ બાષ્પીભવન થાય તે પહેલાં જ વિઘટિત થઈ જાય છે.
આ કિસ્સાઓમાં દબાણ ઘટાડીને નિસ્યંદન (જેને વેક્યુમ ડિસ્ટિલેશન પણ કહેવાય છે) નો ઉપયોગ થાય છે.
પ્રવાહીની ઉપરનું દબાણ ઘટાડીને,પ્રવાહીનું ઉત્કલનબિંદુ નીચું લાવવામાં આવે છે,જેથી તે તેના વિઘટન બિંદુથી નીચેના તાપમાને ઉકળી અને બાષ્પીભવન પામી શકે છે.

(B) કેરિયસ પદ્ધતિ એ કાર્બનિક સંયોજનોમાં હેલોજન,સલ્ફર અને ફોસ્ફરસના જથ્થાત્મક અંદાજ માટે વપરાતી પ્રમાણિત વિશ્લેષણાત્મક તકનીક છે.
આ પદ્ધતિમાં,કાર્બનિક સંયોજનના જાણીતા દળને કેરિયસ ટ્યુબ તરીકે ઓળખાતી સખત કાચની નળીમાં ધૂમ્રાયમાન નાઈટ્રિક એસિડ સાથે ગરમ કરવામાં આવે છે.
સલ્ફરનું ઓક્સિડેશન સલ્ફ્યુરિક એસિડમાં થાય છે,જેને ત્યારબાદ બેરિયમ ક્લોરાઈડ $(BaCl_2)$ ઉમેરીને બેરિયમ સલ્ફેટ $(BaSO_4)$ તરીકે અવક્ષેપિત કરવામાં આવે છે.
તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી,સલ્ફર એ આ પદ્ધતિ દ્વારા નક્કી કરવામાં આવતું તત્વ છે.

(C) બે અલગ અલગ આલ્કાઇલ હેલાઇડના મિશ્રણની શુષ્ક ઇથરમાં $Na$ ધાતુ સાથેની પ્રક્રિયાને વુર્ટ્ઝ પ્રક્રિયા કહેવામાં આવે છે.
જ્યારે ઇથાઇલ બ્રોમાઇડ $(C_2H_5Br)$ અને $n$-પ્રોપાઇલ બ્રોમાઇડ $(C_3H_7Br)$ ના મિશ્રણની શુષ્ક ઇથરમાં $Na$ સાથે પ્રક્રિયા થાય છે,ત્યારે આલ્કાઇલ રેડિકલના જોડાણને કારણે ત્રણ અલગ અલગ આલ્કેન બને છે:
$1$. બે ઇથાઇલ રેડિકલનું જોડાણ: $C_2H_5-C_2H_5$ ($n$-બ્યુટેન)
$2$. બે $n$-પ્રોપાઇલ રેડિકલનું જોડાણ: $C_3H_7-C_3H_7$ ($n$-હેક્ઝેન)
$3$. એક ઇથાઇલ અને એક $n$-પ્રોપાઇલ રેડિકલનું ક્રોસ-જોડાણ: $C_2H_5-C_3H_7$ ($n$-પેન્ટેન)
આમ,કુલ $3$ અલગ અલગ આલ્કેન બને છે.

(B) પ્રતિક્રિયા $I$ માં,$n$-પ્રોપેનોલની $PBr_3$ સાથેની પ્રતિક્રિયા એ ન્યુક્લિયોફિલિક સબસ્ટિટ્યુશન પ્રતિક્રિયા ($S_N2$ મિકેનિઝમ) છે જે આલ્કોહોલ ગ્રુપને બ્રોમાઈડમાં રૂપાંતરિત કરે છે,જે $n$-પ્રોપાઈલ બ્રોમાઈડ $(CH_3CH_2CH_2Br)$ આપે છે.
પ્રતિક્રિયા $II$ માં,બેન્ઝોઈલ પેરોક્સાઈડ $((C_6H_5COO)_2)$ ની હાજરીમાં પ્રોપીનની $HBr$ સાથેની પ્રતિક્રિયા એન્ટી-માર્કોવનીકોવ ઉમેરણ મિકેનિઝમ (પેરોક્સાઈડ અસર અથવા ખરાશ અસર) દ્વારા આગળ વધે છે. આના પરિણામે મુખ્ય નીપજ તરીકે $n$-પ્રોપાઈલ બ્રોમાઈડ $(CH_3CH_2CH_2Br)$ બને છે.
તેથી,$X = CH_3CH_2CH_2Br$ અને $Y = CH_3CH_2CH_2Br$.

(D) કોલ્બે વિદ્યુતવિભાજનમાં,પ્રક્રિયા $2CH_3CH_2COONa + 2H_2O \xrightarrow{\text{electrolysis}} CH_3CH_2CH_2CH_2CH_3 + 2CO_2 + H_2 + 2NaOH$ છે.
વિધાન-$I$: સોડિયમ પ્રોપિયોનેટ $(CH_3CH_2COONa)$ નું વિદ્યુતવિભાજન થવાથી $n$-બ્યુટેન $(CH_3CH_2CH_2CH_3)$ મળે છે,$n$-હેક્ઝેન નહીં. તેથી,વિધાન-$I$ ખોટું છે.
વિધાન-$II$: કાર્બોક્સિલિક એસિડના સોડિયમ ક્ષારોના વિદ્યુતવિભાજન દરમિયાન,એનોડ પર $CO_2$ અને કેથોડ પર $H_2$ મુક્ત થાય છે. તેથી,વિધાન-$II$ સાચું છે.

(D) $1$. $n$-propyl bromide $(CH_3CH_2CH_2Br)$ $Na$ સાથે શુષ્ક ઈથરમાં પ્રક્રિયા કરીને $n$-hexane $(X)$ બનાવે છે.
$2$. $n$-hexane $(X)$ $V_2O_5$ ની હાજરીમાં $773 \ K$ અને $20 \ atm$ પર બેન્ઝીન $(Y)$ બનાવે છે.
$3$. બેન્ઝીન $(Y)$ $UV$ પ્રકાશમાં $Cl_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $C_6H_6Cl_6$ $(BHC)$ $(Z)$ બનાવે છે.
$4$. $C_6H_6Cl_6$ નું પ્રાયોગિક સૂત્ર $CHCl$ છે.
$5$. પ્રાયોગિક સૂત્ર વજન = $12 + 1 + 35.5 = 48.5$.

(A) $n$-આલ્કેનનું શાખિત શૃંખલાવાળા આલ્કેનમાં રૂપાંતર કરવા માટેની પ્રક્રિયા ઇંધણના ઓક્ટેન રેટિંગને સુધારવા માટે વપરાય છે.
આ પ્રક્રિયા સામાન્ય રીતે નિર્જળ $AlCl_3$ અને $HCl$ વાયુ જેવા લુઈસ એસિડ ઉદ્દીપકની હાજરીમાં કરવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો ઉદ્દીપક નિર્જળ $AlCl_3 / HCl$ છે.

(A) પગલું $1$: $C_3H_6$ (પ્રોપીન) $CCl_4$ માં $Br_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $X$ બનાવે છે,જે $1,2$-ડાયબ્રોમોપ્રોપેન $(CH_3-CHBr-CH_2Br)$ છે.
પગલું $2$: $1,2$-ડાયબ્રોમોપ્રોપેન આલ્કોહોલિક $KOH$ અને ત્યારબાદ $NaNH_2$ અને ગરમી સાથે પ્રક્રિયા કરીને $Y$ બનાવે છે,જે $CH_3-C \equiv CH$ (પ્રોપાઈન) છે.
પગલું $3$: પ્રોપાઈન $Hg^{2+}$ અને $H^+$ ની હાજરીમાં $333 \ K$ તાપમાને જલીયકરણ (કુચેરોવ પ્રક્રિયા) પામીને એનોલ મધ્યવર્તી સંયોજન બનાવે છે,જે ટોટોમેરાઈઝેશન દ્વારા $Z$ એટલે કે $CH_3-CO-CH_3$ (એસીટોન) માં રૂપાંતરિત થાય છે.

(A) $1,2-\text{ડાયબ્રોમોપ્રોપેન}$ ની $Zn$ અને $\Delta$ સાથેની પ્રતિક્રિયા (ડીહેલોજીનેશન) $C = \text{પ્રોપીન}$ $(CH_3-CH=CH_2)$ આપે છે.
$1,2-\text{ડાયબ્રોમોપ્રોપેન}$ ની $(i)$ $\text{alc. } KOH$ અને (ii) $NaNH_2$ સાથેની પ્રતિક્રિયા (ડીહાઈડ્રોહેલોજીનેશન) $A = \text{પ્રોપાઈન}$ $(CH_3-C \equiv CH)$ આપે છે.
$A$ $(\text{પ્રોપાઈન})$ નું $\text{Lindlar catalyst}$ નો ઉપયોગ કરીને હાઈડ્રોજીનેશન કરવાથી $B = \text{પ્રોપીન}$ $(CH_3-CH=CH_2)$ મળે છે.
આમ,$B$ એ $\text{પ્રોપીન}$ છે અને $C$ એ $\text{પ્રોપીન}$ છે.

(C) બકમિન્સ્ટરફુલરીન $(C_{60})$ એ કાર્બનનું એક અપરરૂપ છે જે $60$ કાર્બન પરમાણુઓનું બનેલું છે જે ફૂટબોલ જેવી રચનામાં ગોઠવાયેલા હોય છે.
તેમાં $20$ છ-સભ્યવાળી રિંગ્સ $(x = 20)$ અને $12$ પાંચ-સભ્યવાળી રિંગ્સ $(y = 12)$ હોય છે.
તેથી,$(x+y)$ નું મૂલ્ય $20 + 12 = 32$ થાય છે.

(C) $1$. વિનાઇલબેન્ઝીન $(C_6H_5-CH=CH_2)$ નું આલ્કલાઇન $KMnO_4$ સાથે ઓક્સિડેશન અને ત્યારબાદ ગરમ કરવાથી સાઇડ ચેઇનનું ઓક્સિડેટિવ ક્લીવેજ થાય છે,જે પોટેશિયમ બેન્ઝોએટ $(C_6H_5COOK)$ બનાવે છે,જે એસિડિફિકેશન પછી બેન્ઝોઇક એસિડ $(C_6H_5COOH)$ આપે છે. આમ,$X$ બેન્ઝોઇક એસિડ છે.
$2$. બેન્ઝોઇક એસિડ $(C_6H_5COOH)$ સોડાલાઇમ $(NaOH+CaO)$ સાથે ગરમ કરવાથી (ડીકાર્બોક્સિલેશન) બેન્ઝીન $(C_6H_6)$ બનાવે છે. આમ,$Y$ બેન્ઝીન છે.
$3$. બેન્ઝીન $n-$હેક્ઝેન $(C_6H_{14})$ ના એરોમેટાઇઝેશન (ડીહાઇડ્રોસાયક્લાઇઝેશન) દ્વારા $Cr_2O_3/Al_2O_3$ જેવા ઉદ્દીપકની હાજરીમાં ઊંચા તાપમાન અને દબાણે બનાવી શકાય છે.

(D) $Fe$ (અંધારામાં) ની હાજરીમાં બેન્ઝોઈક એસિડ $(C_6H_5COOH)$ ની $Br_2$ સાથેની પ્રતિક્રિયા એ ઇલેક્ટ્રોફિલિક એરોમેટિક સબસ્ટિટ્યુશન છે. $-COOH$ ગ્રુપ એ ડીએક્ટિવેટિંગ અને મેટા-ડાયરેક્ટિંગ ગ્રુપ છે,તેથી મુખ્ય નીપજ $X$ એ $m$-બ્રોમોબેન્ઝોઈક એસિડ છે.
$Fe$ (અંધારામાં) ની હાજરીમાં ટોલ્યુઈન $(C_6H_5CH_3)$ ની $Br_2$ સાથેની પ્રતિક્રિયા પણ ઇલેક્ટ્રોફિલિક એરોમેટિક સબસ્ટિટ્યુશન છે. $-CH_3$ ગ્રુપ એ એક્ટિવેટિંગ અને ઓર્થો/પેરા-ડાયરેક્ટિંગ ગ્રુપ છે. ઓર્થો સ્થાન પર સ્ટેરિક અવરોધને કારણે,મુખ્ય નીપજ $Y$ એ $p$-બ્રોમોટોલ્યુઈન છે.
તેથી,મુખ્ય નીપજો $m$-બ્રોમોબેન્ઝોઈક એસિડ અને $p$-બ્રોમોટોલ્યુઈન છે.

(D) આપેલ પ્રતિક્રિયાઓ હાઇડ્રોજન અને એમોનિયાના ઉત્પાદન માટેની ઔદ્યોગિક પ્રક્રિયાઓ છે:
$I$. આ એમોનિયાના સંશ્લેષણ માટેની હેબર પ્રક્રિયા છે,જ્યાં $X$ એ $Fe$ (આયર્ન) છે.
$II$. આ વોટર-ગેસ શિફ્ટ પ્રતિક્રિયા છે,જ્યાં $Y$ એ $FeCrO_4$ (આયર્ન ક્રોમેટ) છે.
$III$. આ મિથેનનું સ્ટીમ રિફોર્મિંગ છે,જ્યાં $Z$ એ $Ni$ (નિકલ) છે.
તેથી,ઉદ્દીપક $X$,$Y$ અને $Z$ અનુક્રમે આયર્ન,આયર્ન ક્રોમેટ અને નિકલ છે.

(C) $1$. આયનીય (અથવા ક્ષારીય) હાઇડ્રાઇડ્સ એ $s$-વિભાગના તત્વો દ્વારા બનતા સ્ટોઇકિયોમેટ્રિક સંયોજનો છે. તેઓ ઘન અવસ્થામાં સ્ફટિકમય,અબાષ્પશીલ અને અવાહક હોય છે. તેઓ પાણી સાથે પ્રબળ પ્રક્રિયા કરીને $H_2$ વાયુ મુક્ત કરે છે.
$2$. સમૂહ $14$ ના તત્વો (જેમ કે $CH_4$,$SiH_4$) સામાન્ય સહસંયોજક બંધ બનાવવા માટે જરૂરી ઇલેક્ટ્રોન ધરાવે છે,તેથી તેમને ઇલેક્ટ્રોન-ચોક્કસ હાઇડ્રાઇડ્સ કહેવામાં આવે છે.
$3$. સહસંયોજક (અથવા આણ્વીય) હાઇડ્રાઇડ્સ સામાન્ય રીતે બાષ્પશીલ સંયોજનો છે જેમના ઉત્કલનબિંદુ અને ગલનબિંદુ નીચા હોય છે,કારણ કે તેઓ નિર્બળ વાન ડર વાલ્સ બળો દ્વારા જોડાયેલા હોય છે. તેથી,સહસંયોજક હાઇડ્રાઇડ્સ અબાષ્પશીલ છે તે વિધાન ખોટું છે.

(B) ઇલેક્ટ્રોન પ્રિસાઇઝ હાઇડ્રાઇડ આવર્ત કોષ્ટકના સમૂહ $14$ ના તત્વો દ્વારા બનાવવામાં આવે છે.
આ તત્વો પાસે જરૂરી સહસંયોજક બંધ બનાવવા માટે જરૂરી ઇલેક્ટ્રોનની ચોક્કસ સંખ્યા હોય છે (દા.ત.,$CH_4$,$SiH_4$,$GeH_4$).
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$C, Si, Ge$ સમૂહ $14$ માં આવે છે અને તેથી તે ઇલેક્ટ્રોન પ્રિસાઇઝ હાઇડ્રાઇડ બનાવે છે.

(D) હાઇડ્રાઇડ્સનું વર્ગીકરણ તેમની ઇલેક્ટ્રોનિક રચનાના આધારે કરવામાં આવે છે:
$1$. સેલાઇન (આયનીય) હાઇડ્રાઇડ્સ: $s$-બ્લોક તત્વો દ્વારા રચાય છે,દા.ત.,$(NaH)$।
$2$. ઇલેક્ટ્રોન ઉણપ ધરાવતા હાઇડ્રાઇડ્સ: બંધ બનાવવા માટે જરૂરી ઇલેક્ટ્રોન કરતાં ઓછા ઇલેક્ટ્રોન ધરાવે છે,દા.ત.,$(B_2H_6)$।
$3$. ઇલેક્ટ્રોન સચોટ હાઇડ્રાઇડ્સ: બંધ બનાવવા માટે ચોક્કસ સંખ્યામાં ઇલેક્ટ્રોન ધરાવે છે,દા.ત.,$(CH_4)$।
$4$. ઇલેક્ટ્રોન સમૃદ્ધ હાઇડ્રાઇડ્સ: ઇલેક્ટ્રોનની લોન જોડી ધરાવે છે,દા.ત.,$(H_2O, NH_3, HF)$।
વિકલ્પ $(D)$ માં,$(HF)$ એ ઇલેક્ટ્રોન સમૃદ્ધ હાઇડ્રાઇડ છે કારણ કે ફ્લોરિન પરમાણુ પર લોન જોડી હોય છે,તે ઇલેક્ટ્રોન સચોટ હાઇડ્રાઇડ નથી. તેથી,$(D)$ ખોટી રીતે જોડાયેલ છે.

(B) વિધાન-$I$ સાચું છે: $H_2O_2$ માં ઓક્સિજનનો ઓક્સિડેશન આંક $-1$ છે. તે $H_2O$ (ઓક્સિડેશન આંક $-2$) માં રિડક્શન પામી શકે છે અથવા $O_2$ (ઓક્સિડેશન આંક $0$) માં ઓક્સિડેશન પામી શકે છે,જેથી તે એસિડિક અને બેઝિક બંને માધ્યમોમાં ઓક્સિડેશનકર્તા અને રિડક્શનકર્તા તરીકે કાર્ય કરી શકે છે.
વિધાન-$II$ ખોટું છે: $10 \ V \ H_2O_2$ નો અર્થ છે કે $1 \ mL \ H_2O_2$ દ્રાવણ $STP$ પર $10 \ mL \ O_2$ આપે છે.
વિઘટન પ્રક્રિયા: $2H_2O_2 \rightarrow 2H_2O + O_2$.
$2 \times 34 \ g \ H_2O_2$ એ $STP$ પર $22400 \ mL \ O_2$ ઉત્પન્ન કરે છે.
તેથી,$22400 \ mL \ O_2$ એ $68 \ g \ H_2O_2$ દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે.
$10 \ mL \ O_2$ એ $(68 \times 10) / 22400 \approx 0.03036 \ g \ H_2O_2$ દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે.
આ $1 \ mL$ દ્રાવણમાં હોવાથી,સાંદ્રતા $0.03036 \ g/mL$ છે,જે $3.03\% \ (w/v)$ છે. વિધાનમાં $6\%$ આપેલ છે,જે ખોટું છે.

(A) $D_2O$ (ભારે પાણી) ના ભૌતિક ગુણધર્મો સામાન્ય રીતે $H_2O$ કરતા વધારે હોય છે,જેનું કારણ મજબૂત હાઇડ્રોજન બંધ અને વધુ આણ્વીય દળ છે.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો,$298 \ K$ તાપમાને $D_2O$ નો ડાયઇલેક્ટ્રિક અચળાંક $78.06$ છે,જ્યારે $298 \ K$ તાપમાને $H_2O$ માટે તે $78.39$ છે.
આમ,$D_2O$ નો ડાયઇલેક્ટ્રિક અચળાંક $H_2O$ કરતા ઓછો છે.

(C) નિર્બળ એસિડના વિયોજન અચળાંક $(K_{a})$ અને તેના સંયુગ્મી બેઇઝના વિયોજન અચળાંક $(K_{b})$ વચ્ચેનો સંબંધ $K_{a} \times K_{b} = K_{w}$ સૂત્ર દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.
$25^{\circ} C$ તાપમાને,પાણીનો આયનીય ગુણાકાર $K_{w} = 1.0 \times 10^{-14}$ છે.
ફોર્મિક એસિડ $(HCOOH)$ માટે $K_{a} = 1.8 \times 10^{-4}$ આપેલ છે.
તેથી,$K_{b} = \frac{K_{w}}{K_{a}} = \frac{1.0 \times 10^{-14}}{1.8 \times 10^{-4}}$.
$K_{b} = 0.555 \times 10^{-10} = 5.55 \times 10^{-11}$.

(C) સંયુગ્મી બેઇઝ એસિડમાંથી એક પ્રોટોન $(H^+)$ દૂર કરીને બનાવવામાં આવે છે.
ફોસ્ફરસ એસિડ $H_3PO_3$ છે. એક $H^+$ દૂર કરતા $H_2PO_3^-$ મળે છે. તેથી,$x = H_2PO_3^-$.
ઓલિયમ $H_2S_2O_7$ છે. એક $H^+$ દૂર કરતા $HS_2O_7^-$ મળે છે. તેથી,$y = HS_2O_7^-$.
તેથી,સાચી જોડી $(x, y) = (H_2PO_3^-, HS_2O_7^-)$ છે.

(A) નિર્બળ એસિડ માટે,વિયોજન અચળાંક $K_a = C \alpha^2$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $C$ એ સાંદ્રતા છે અને $\alpha$ એ આયનીકરણની માત્રા છે.
આપેલ છે કે $\alpha = 4.242 \% = 0.04242$ અને $K_a = 1.8 \times 10^{-5}$.
$1.8 \times 10^{-5} = C \times (0.04242)^2$.
$C = \frac{1.8 \times 10^{-5}}{0.001799} \approx 0.01 \ M$.
$H^+$ આયનોની સાંદ્રતા $[H^+] = C \alpha = 0.01 \times 0.04242 = 4.242 \times 10^{-4} \ M$ છે.
$pH$ ની ગણતરી $pH = -\log[H^+] = -\log(4.242 \times 10^{-4})$ તરીકે કરવામાં આવે છે.
$pH = -(\log 4.242 + \log 10^{-4}) = -(0.6275 - 4) = 3.3725 \approx 3.37$.

(B) નિર્બળ એસિડ માટે,આયનીકરણની માત્રા $\alpha = \sqrt{\frac{K_a}{C}}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $C$ એ મોલર સાંદ્રતા છે.
આપેલ છે $K_a = 1.8 \times 10^{-5}$.
દ્રાવણ "$A$" માટે: $\alpha_A = \frac{4.242}{100} = 0.04242$. તેથી,$0.04242 = \sqrt{\frac{1.8 \times 10^{-5}}{x}}$. બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $0.0018 = \frac{1.8 \times 10^{-5}}{x}$,જે $x = 0.01 \ M$ આપે છે.
દ્રાવણ "$B$" માટે: $\alpha_B = \frac{3}{100} = 0.03$. તેથી,$0.03 = \sqrt{\frac{1.8 \times 10^{-5}}{y}}$. બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $0.0009 = \frac{1.8 \times 10^{-5}}{y}$,જે $y = 0.02 \ M$ આપે છે.
જ્યારે $1 \ L$ દ્રાવણ "$A$" $(0.01 \ M)$ ને $1 \ L$ દ્રાવણ "$B$" $(0.02 \ M)$ સાથે મિશ્ર કરવામાં આવે છે,ત્યારે કુલ કદ $2 \ L$ થાય છે.
એસિટિક એસિડના કુલ મોલ = $(1 \ L \times 0.01 \ M) + (1 \ L \times 0.02 \ M) = 0.03 \ \text{moles}$.
પરિણામી સાંદ્રતા = $\frac{0.03 \ \text{moles}}{2 \ L} = 0.015 \ M$.

(D) નિર્બળ એસિડ માટે,આયનીકરણની માત્રા $\alpha$ એ સૂત્ર $\alpha = \sqrt{\frac{K_a}{C}}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $C$ એ મોલર સાંદ્રતા '$x$' છે.
આપેલ છે,આયનીકરણની ટકાવારી $= 4.242\%$,તેથી $\alpha = \frac{4.242}{100} = 0.04242$.
આપેલ છે $K_a = 1.8 \times 10^{-5}$.
સૂત્ર $\alpha^2 = \frac{K_a}{C}$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને $C = \frac{K_a}{\alpha^2}$ મળે છે.
$C = \frac{1.8 \times 10^{-5}}{(0.04242)^2}$.
$(0.04242)^2 \approx 0.0018$.
$C = \frac{1.8 \times 10^{-5}}{1.8 \times 10^{-3}} = 10^{-2} = 0.01 \ M$.
તેથી,$x$ નું મૂલ્ય $0.01$ છે.

(D) આપેલ દ્રાવણ એ નિર્બળ બેઇઝ $(NH_4OH)$ અને પ્રબળ એસિડ સાથેના તેના ક્ષાર $(NH_4Cl)$ થી બનેલું બેઝિક બફર છે.
બેઝિક બફર માટે,$pOH$ ની ગણતરી હેન્ડરસન-હેસલબેક સમીકરણ દ્વારા કરવામાં આવે છે: $pOH = pK_b + \log \frac{[Salt]}{[Base]}$.
પ્રથમ,આપેલ $pH$ પરથી $pOH$ શોધો: $pOH = 14 - pH = 14 - 8.2 = 5.8$.
બંને દ્રાવણના કદ સમાન $(30 \ mL)$ હોવાથી,સાંદ્રતાનો ગુણોત્તર $\frac{[Salt]}{[Base]}$ એ તેમની મોલારિટીના ગુણોત્તર જેટલો થશે: $\frac{[NH_4Cl]}{[NH_4OH]} = \frac{2 \ M}{0.2 \ M} = 10$.
આ કિંમતોને હેન્ડરસન-હેસલબેક સમીકરણમાં મૂકતા: $5.8 = pK_b + \log(10)$.
કારણ કે $\log(10) = 1$,તેથી $5.8 = pK_b + 1$.
આમ,$pK_b = 5.8 - 1 = 4.8$.

(C) $AgBr$ નું વિયોજન નીચે મુજબ છે: $AgBr(s) \rightleftharpoons Ag^+(aq) + Br^-(aq)$.
ધારો કે $0.1 \ M$ $KBr$ માં $AgBr$ ની દ્રાવ્યતા $s$ છે.
$0.1 \ M$ $KBr$ ની હાજરીમાં,$Br^-$ આયનોની સાંદ્રતા $[Br^-] = (s + 0.1) \approx 0.1 \ M$ થાય (કારણ કે $s$ ખૂબ નાનું છે).
$Ag^+$ આયનોની સાંદ્રતા $[Ag^+] = s$ છે.
દ્રાવ્યતા ગુણાકારનું સૂત્ર $K_{sp} = [Ag^+][Br^-]$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $4 \times 10^{-13} = s \times 0.1$.
$s$ માટે ઉકેલતા: $s = \frac{4 \times 10^{-13}}{0.1} = 4 \times 10^{-12} \ M$.

(C) $PbI_2$ નું વિયોજન નીચે મુજબ છે: $PbI_2(s) \rightleftharpoons Pb^{2+}(aq) + 2I^-(aq)$.
ધારો કે $PbI_2$ ની મોલર દ્રાવ્યતા $S \ mol/L$ છે.
$Pb(NO_3)_2$ માંથી $Pb^{2+}$ આયનોની સાંદ્રતા $0.2 \ M$ છે.
$[Pb^{2+}]$ ની કુલ સાંદ્રતા $= (0.2 + S) \approx 0.2 \ M$ (કારણ કે $S$ ખૂબ નાનું છે).
$[I^-]$ ની કુલ સાંદ્રતા $= 2S$.
દ્રાવ્યતા ગુણાકારનું સૂત્ર $K_{sp} = [Pb^{2+}][I^-]^2$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $K_{sp} = (0.2)(2S)^2$.
$K_{sp} = 0.2 \times 4S^2 = 0.8S^2$.
$S$ માટે ઉકેલતા: $S^2 = \frac{K_{sp}}{0.8}$,તેથી $S = (\frac{K_{sp}}{0.8})^{1/2}$.

(A) ક્ષાર $MX_2$ માટે: $MX_2 \rightleftharpoons M^{2+} + 2X^-$. ધારો કે દ્રાવ્યતા $S_1$ છે. તેથી $K_{sp} = (S_1)(2S_1)^2 = 4S_1^3$. આપેલ છે કે $4S_1^3 = 5 \times 10^{-13}$,તેથી $S_1^3 = 1.25 \times 10^{-13} = 125 \times 10^{-15}$. આમ,$S_1 = 5 \times 10^{-5} \ M$.
ક્ષાર $MX$ માટે: $MX \rightleftharpoons M^+ + X^-$. ધારો કે દ્રાવ્યતા $S_2$ છે. તેથી $K_{sp} = S_2^2$. આપેલ છે કે $S_2^2 = 1.6 \times 10^{-11} = 16 \times 10^{-12}$. આમ,$S_2 = 4 \times 10^{-6} \ M$.
મોલર દ્રાવ્યતાનો ગુણોત્તર $\frac{S_1}{S_2} = \frac{5 \times 10^{-5}}{4 \times 10^{-6}} = \frac{50}{4} = 12.5$ થાય.

(C) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ: $\sqrt{2}x^2 - bx + (8 - 2\sqrt{5}) = 0$.
ધારો કે સમીકરણના બીજ $\alpha$ અને $\beta$ છે.
દ્વિઘાત સમીકરણના ગુણધર્મો મુજબ,બીજનો સરવાળો $\alpha + \beta = \frac{-(-b)}{\sqrt{2}} = \frac{b}{\sqrt{2}}$.
બીજનો ગુણાકાર $\alpha\beta = \frac{8 - 2\sqrt{5}}{\sqrt{2}}$.
બે બીજનો હરાત્મક મધ્યક $(HM)$ $HM = \frac{2\alpha\beta}{\alpha + \beta}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$HM = 4$ આપેલ હોવાથી:
$\frac{2\alpha\beta}{\alpha + \beta} = 4$
$\alpha + \beta$ અને $\alpha\beta$ ની કિંમતો મૂકતા:
$\frac{2 \left( \frac{8 - 2\sqrt{5}}{\sqrt{2}} \right)}{\frac{b}{\sqrt{2}}} = 4$
$\frac{2(8 - 2\sqrt{5})}{b} = 4$
$2(8 - 2\sqrt{5}) = 4b$
$8 - 2\sqrt{5} = 2b$
$b = 4 - \sqrt{5}$.

(C) $n$ બાજુઓ ધરાવતા બહુકોણમાં વિકર્ણોની સંખ્યા શોધવાનું સૂત્ર $\frac{n(n-3)}{2}$ છે.
આપેલ છે કે વિકર્ણોની સંખ્યા $35$ છે,તેથી:
$\frac{n(n-3)}{2} = 35$
$n(n-3) = 70$
$n^2 - 3n - 70 = 0$
$(n-10)(n+7) = 0$
$n$ એ ધન પૂર્ણાંક હોવો જોઈએ,તેથી $n = 10$ લેતા.
આમ,બહુકોણની બાજુઓની સંખ્યા $10$ છે.

(C) વિધાન-$I$ સાચું છે. $Tl$ માં $d$ અને $f$ ઇલેક્ટ્રોનની નબળી શીલ્ડિંગ અસરને કારણે,અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભાર વધે છે,જેના પરિણામે $Al$ અને $In$ ની તુલનામાં $Tl$ ની વિદ્યુતઋણતા વધારે હોય છે. ક્રમ $B (2.04) > Tl (1.8) > Al (1.61) > In (1.5)$ છે.
વિધાન-$II$ ખોટું છે. બોરિક એસિડ ($H_3BO_3$ અથવા $B(OH)_3$) પ્રોટોનિક એસિડ નથી (તે $H^+$ આયનો મુક્ત કરતું નથી). તેના બદલે,તે પાણીમાંથી $OH^-$ આયન સ્વીકારીને $[B(OH)_4]^-$ બનાવે છે અને પાણીના અણુમાંથી $H^+$ આયનો મુક્ત કરે છે,તેથી તે લુઈસ એસિડ તરીકે વર્તે છે.

(B) ડાયબોરેન $(B_2H_6)$ ની રચનામાં બે બોરોન પરમાણુઓ અને છ હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ હોય છે.
તેમાં $4$ ટર્મિનલ હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ છે,જે દરેક બોરોન પરમાણુ સાથે $2$-કેન્દ્ર-$2$-ઇલેક્ટ્રોન $(2c-2e)$ બંધ દ્વારા જોડાયેલા છે. તેથી,$X = 4$.
તેમાં $2$ બ્રિજિંગ હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ છે,જે દરેક બે બોરોન પરમાણુઓ સાથે $3$-કેન્દ્ર-$2$-ઇલેક્ટ્રોન $(3c-2e)$ બંધમાં ભાગ લે છે. તેથી,$Y = 2$.
$(X+Y)$ નું મૂલ્ય $4 + 2 = 6$ થાય છે.

(A) . એલ્યુમિનિયમ સાંદ્ર $HNO_3$ માં તેની સપાટી પર રક્ષણાત્મક ઓક્સાઇડ સ્તર બનવાને કારણે નિષ્ક્રિય થઈ જાય છે,તેથી તે $H_2$ વાયુ મુક્ત કરતું નથી. આ વિધાન ખોટું છે.
$B$. બોરાઝોલ $(B_3N_3H_6)$ નું બંધારણ બેન્ઝીન જેવું હોય છે. તેમાં $12$ $\sigma$ બંધ અને $3$ $\pi$ બંધ હોય છે. આ વિધાન સાચું છે.
$C$. ગેલિયમ ઓક્સાઇડ $(Ga_2O_3)$ સ્વભાવે ઉભયગુણી છે કારણ કે તે એસિડ અને બેઝ બંને સાથે પ્રતિક્રિયા આપે છે. આ વિધાન સાચું છે.
$D$. $BF_3$ માં બોરોન પરમાણુ પર અપૂર્ણ અષ્ટક હોય છે,જે તેને ઇલેક્ટ્રોન-ઉણપ ધરાવતી સ્પીસીઝ બનાવે છે અને તેથી તે લુઈસ એસિડ છે. આ વિધાન સાચું છે.

(C) ઔદ્યોગિક સ્તરે,ડાયબોરેન $(B_2H_6)$ નું ઉત્પાદન $450 \ K$ તાપમાને બોરોન ટ્રાયફ્લોરાઈડ $(BF_3)$ ની સોડિયમ હાઈડ્રાઈડ $(NaH)$ સાથેની પ્રક્રિયા દ્વારા કરવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયાનું રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$2BF_3 + 6NaH \xrightarrow{450 \ K} B_2H_6 + 6NaF$
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(B) $1$. બોરેક્સ $(Na_2B_4O_7 \cdot 10H_2O)$ પાણીમાં જળવિભાજન પામીને $NaOH$ અને $H_3BO_3$ આપે છે. $NaOH$ પ્રબળ બેઝ હોવાથી દ્રાવણ બેઝિક બને છે. આ વિધાન સાચું છે.
$2$. ઓર્થોબોરિક એસિડ $(H_3BO_3)$ એ નિર્બળ મોનોબેઝિક લુઈસ એસિડ છે. તે પ્રોટોન મુક્ત કરવાને બદલે પાણીમાંથી હાઈડ્રોક્સિલ આયન $(OH^-)$ સ્વીકારીને એસિડ તરીકે વર્તે છે. તેથી,તેને ટ્રાયબેઝિક એસિડ કહેવું ખોટું છે.
$3$. મેટાબોરિક એસિડ $(HBO_2)$ ને ગરમ કરવાથી બોરોન ટ્રાયોક્સાઈડ $(B_2O_3)$ મળે છે,જે એસિડિક ઓક્સાઈડ છે. આ વિધાન સાચું છે.
$4$. $LiBH_4$ એ જાણીતો રિડક્શનકર્તા છે. આ વિધાન સાચું છે.
આમ,ખોટું વિધાન $B$ છે.

(C) ચાલો દરેક પ્રક્રિયાનું વિશ્લેષણ કરીએ:
$I) 2NaBH_4 + I_2 \longrightarrow 2NaI + B_2H_6 + H_2$. આ પ્રક્રિયામાં $H_2$ ઉત્પન્ન થાય છે.
$II) B_2H_6 + 2N(CH_3)_3 \longrightarrow 2BH_3 \cdot N(CH_3)_3$. આ એડક્ટ બનાવવાની પ્રક્રિયા છે અને તેમાં $H_2$ ઉત્પન્ન થતો નથી.
$III) 2Al + 2NaOH + 6H_2O \longrightarrow 2Na[Al(OH)_4] + 3H_2$. આ પ્રક્રિયામાં $H_2$ ઉત્પન્ન થાય છે.
$IV) 2BF_3 + 6NaH \longrightarrow B_2H_6 + 6NaF$. આ પ્રક્રિયામાં $H_2$ ઉત્પન્ન થતો નથી.
તેથી,માત્ર પ્રક્રિયા $I$ અને $III$ માં નીપજ તરીકે $H_2$ મળે છે.

(C) ) ખોટું: એલ્યુમિનિયમ ઉભયગુણી છે અને $H_2$ વાયુ મુક્ત કરવા માટે $HCl$ અને $NaOH$ બંને સાથે પ્રતિક્રિયા આપે છે.
$B$) ખોટું: સોડિયમ મેટાબોરેટનું સૂત્ર $NaBO_2$ છે. $Na_3BO_3$ એ સોડિયમ ઓર્થોબોરેટ છે.
$C$) સાચું: બોરિક એસિડ $(H_3BO_3)$ પાણીમાંથી $OH^-$ સ્વીકારીને નિર્બળ મોનોબેઝિક લુઈસ એસિડ તરીકે વર્તે છે: $B(OH)_3 + 2H_2O \rightarrow [B(OH)_4]^- + H_3O^+$.
$D$) સાચું: ઇનર્ટ પેર ઇફેક્ટને કારણે,સમૂહ $13$ માં નીચે તરફ જતાં $+1$ ઓક્સિડેશન અવસ્થાની સ્થિરતા વધે છે $(Al < Ga < In < Tl)$,જે $Tl^+$ ને $Tl^{3+}$ કરતા વધુ સ્થાયી બનાવે છે.

(D) . એમાયલોઝ એ $\alpha-D-glucose$ એકમોનો રેખીય પોલિમર છે જે $\alpha-1,4$-ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલા છે. તેથી,$A-I$.
$B$. સેલ્યુલોઝ એ $\beta-D-glucose$ એકમોનો રેખીય પોલિમર છે જે $\beta-1,4$-ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલા છે. તેથી,$B-III$.
$C$. એમાયલોપેક્ટીન એ $\alpha-D-glucose$ એકમોનો શાખિત પોલિમર છે જેમાં શૃંખલામાં $\alpha-1,4$-ગ્લાયકોસિડિક બંધ અને શાખાના બિંદુઓ પર $\alpha-1,6$-ગ્લાયકોસિડિક બંધ હોય છે. તેથી,$C-II$.
આમ,સાચી જોડ $A-I, B-III, C-II$ છે.

(B) ટોલેન્સ પ્રક્રિયકનું રિડક્શન એવા શર્કરા દ્વારા થાય છે જેમાં મુક્ત હેમિયાસેટલ અથવા હેમિકેટલ સમૂહ હોય છે,જેને રિડક્શનકર્તા શર્કરા કહેવાય છે.
$a$) ફ્રુક્ટોઝ એ કીટોહેક્સોઝ છે જે બેઝની હાજરીમાં ગ્લુકોઝ અને મેનોઝમાં રૂપાંતરિત થાય છે,તેથી તે રિડક્શનકર્તા શર્કરા તરીકે વર્તે છે.
$b$) સુક્રોઝ એ બિન-રિડક્શનકર્તા શર્કરા છે કારણ કે ગ્લાયકોસિડિક બંધ ગ્લુકોઝ અને ફ્રુક્ટોઝના એનોમેરિક કાર્બન વચ્ચે હોય છે,જેથી કોઈ મુક્ત હેમિયાસેટલ કે હેમિકેટલ સમૂહ રહેતો નથી.
$c$) લેક્ટોઝ એ રિડક્શનકર્તા શર્કરા છે કારણ કે તેમાં મુક્ત હેમિયાસેટલ સમૂહ હોય છે.
$d$) સેલ્યુલોઝ એ પોલીસેકેરાઈડ છે જે $\beta(1 \to 4)$ ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલા $D$-ગ્લુકોઝ એકમો ધરાવે છે; તે બિન-રિડક્શનકર્તા શર્કરા છે.
તેથી,સુક્રોઝ અને સેલ્યુલોઝ ટોલેન્સ પ્રક્રિયકનું રિડક્શન કરતા નથી.

(B) $1$. આપેલા એમિનો એસિડનું વિશ્લેષણ કરો:
$a)$ Lysine: આવશ્યક,બેઝિક
$b)$ Alanine: બિન-આવશ્યક,તટસ્થ
$c)$ Serine: બિન-આવશ્યક,તટસ્થ
$d)$ Arginine: આવશ્યક,બેઝિક
$e)$ Tyrosine: બિન-આવશ્યક,તટસ્થ
$2$. $X$ એ આવશ્યક અને બેઝિક એમિનો એસિડ દર્શાવે છે: Lysine $(a)$ અને Arginine $(d)$.
$3$. $Y$ એ બિન-આવશ્યક અને તટસ્થ એમિનો એસિડ દર્શાવે છે: Alanine $(b)$,Serine $(c)$,અને Tyrosine $(e)$.
$4$. તેથી,$X = a, d$ અને $Y = b, c, e$.

(C) વિધાન-$I$ સાચું છે: લાયસિન અને આર્જીનાઈન એ બેઝિક એમિનો એસિડ છે (વધારાના એમિનો જૂથોની હાજરીને કારણે) અને તે આવશ્યક એમિનો એસિડ છે (માનવ શરીર દ્વારા સંશ્લેષણ કરી શકાતા નથી).
વિધાન-$II$ ખોટું છે: લ્યુસિન અને ફિનાઈલ એલનાઈન તટસ્થ એમિનો એસિડ હોવા છતાં,તે બંને આવશ્યક એમિનો એસિડ છે,બિન-આવશ્યક નથી.
તેથી,વિધાન-$I$ સાચું છે,પરંતુ વિધાન-$II$ ખોટું છે.

(D) આવશ્યક એમિનો એસિડ તે છે જે માનવ શરીર દ્વારા સંશ્લેષિત થઈ શકતા નથી અને આહાર દ્વારા મેળવવા જોઈએ.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી:
$1$) લ્યુસીન એક આવશ્યક એમિનો એસિડ છે.
$2$) હિસ્ટિડીન એક આવશ્યક એમિનો એસિડ છે.
$3$) ટાયરોસીન અને સિસ્ટીન બિન-આવશ્યક એમિનો એસિડ છે કારણ કે તે શરીર દ્વારા બનાવી શકાય છે.
તેથી,$A$ (લ્યુસીન) અને $D$ (હિસ્ટિડીન) આવશ્યક એમિનો એસિડ છે.
સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(C) વિધાન-$I$ સાચું છે કારણ કે પ્રોટીનનું પ્રાથમિક બંધારણ પેપ્ટાઈડ બંધ દ્વારા જોડાયેલા એમિનો એસિડના ચોક્કસ ક્રમને દર્શાવે છે.
વિધાન-$II$ ખોટું છે કારણ કે $\alpha$-હેલિક્સ અને $\beta$-પ્લીટેડ શીટ બંધારણો એ પ્રોટીનના દ્વિતીયક બંધારણના ઉદાહરણો છે,તૃતીયક બંધારણના નહીં. તૃતીયક બંધારણ એ પોલીપેપ્ટાઈડ સાંકળના એકંદર ત્રિ-પરિમાણીય ગૂંચળાને દર્શાવે છે.

(C) આપેલ બંધારણ એ છ-સભ્યવાળી હેટરોસાયક્લિક રીંગ છે જેમાં $1$ અને $3$ સ્થાન પર બે નાઈટ્રોજન પરમાણુઓ અને $2$ અને $4$ સ્થાન પર બે કાર્બોનિલ સમૂહો આવેલા છે. આ બંધારણ $Uracil$ (યુરેસિલ) નું છે.
$Adenine$ એ પ્યુરિન બેઝ છે.
$Thymine$ એ $5-methyluracil$ છે.
$Cytosine$ માં $4$થા સ્થાન પર એમિનો સમૂહ અને $2$જા સ્થાન પર કાર્બોનિલ સમૂહ હોય છે.

(D) $DNA$ માં રહેલા નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઝને બે શ્રેણીમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે: પ્યુરિન અને પિરિમિડિન.
પ્યુરિન એ બેવડી રીંગ ધરાવતી રચનાઓ છે,જેમાં $Adenine$ $(A)$ અને $Guanine$ $(G)$ નો સમાવેશ થાય છે.
પિરિમિડિન એ એક રીંગ ધરાવતી રચનાઓ છે,જેમાં $DNA$ માં $Cytosine$ $(C)$ અને $Thymine$ $(T)$ નો સમાવેશ થાય છે.
તેથી,$DNA$ ના પ્યુરિન અને પિરિમિડિન બેઝ ધરાવતો યોગ્ય સમૂહ $Adenine$ અને $Cytosine$ છે.

(D) ન્યુક્લિયોસાઇડ નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઝ અને પેન્ટોઝ શર્કરાનો બનેલો હોય છે.
$RNA$ માં,પેન્ટોઝ શર્કરા રાઇબોઝ હોય છે,જેમાં $2'$ અને $3'$ બંને સ્થાન પર હાઇડ્રોક્સિલ $(-OH)$ સમૂહ હોય છે.
$RNA$ માં એડેનિન $(A)$,ગ્વાનિન $(G)$,સાયટોસિન $(C)$ અને યુરેસિલ $(U)$ નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઝ હોય છે.
થાઇમિન $(T)$ $DNA$ માં જોવા મળે છે,$RNA$ માં નહીં.
વિકલ્પો જોતા:
વિકલ્પ $A$ માં $T$ (થાઇમિન) છે,જે $DNA$ ની લાક્ષણિકતા છે.
વિકલ્પ $B$ અને $C$ ડીઓક્સિરાઇબોઝ શર્કરા દર્શાવે છે ($2'$ સ્થાન પર $-OH$ સમૂહનો અભાવ),જે $DNA$ ની લાક્ષણિકતા છે.
વિકલ્પ $D$ યુરેસિલ $(U)$ સાથે જોડાયેલ રાઇબોઝ શર્કરા ($2'$ અને $3'$ સ્થાન પર $-OH$ સમૂહ સાથે) દર્શાવે છે,જે $RNA$ (યુરિડિન) નો લાક્ષણિક ન્યુક્લિયોસાઇડ છે.

(C) ન્યુક્લિયોસાઇડ એ પેન્ટોઝ શર્કરા અને નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઝનું બનેલું છે.
ન્યુક્લિયોટાઇડ એ ન્યુક્લિયોસાઇડ અને ફોસ્ફેટ જૂથનું બનેલું છે.
વિકલ્પ $A$ ન્યુક્લિયોટાઇડ (સાઇટિડિન મોનોફોસ્ફેટ) દર્શાવે છે.
વિકલ્પ $B$ શર્કરા ફોસ્ફેટ દર્શાવે છે.
વિકલ્પ $C$ ન્યુક્લિયોસાઇડ (યુરિડિન) દર્શાવે છે,જે પેન્ટોઝ શર્કરા (રાઇબોઝ) સાથે જોડાયેલ નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઝ (યુરેસિલ) ધરાવે છે.
વિકલ્પ $D$ પેન્ટોઝ શર્કરા (રાઇબોઝ) દર્શાવે છે.

(A) $1$. $Addison's$ રોગ $Adrenal \text{ } Cortex$ (એડ્રિનલ કોર્ટેક્સ) માંથી અંતઃસ્ત્રાવોના ઓછા સ્ત્રાવને કારણે થાય છે.
$2$. ઇસ્ટ્રાડિઓલ એ મુખ્ય ઇસ્ટ્રોજન અંતઃસ્ત્રાવ છે જે સ્ત્રીઓમાં ગૌણ જાતીય લક્ષણોના વિકાસ માટે જવાબદાર છે.
$3$. તેથી,'$X$' એ $Adrenal \text{ } Cortex$ છે અને '$Y$' એ ઇસ્ટ્રાડિઓલ છે.
$4$. સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$A$. ગ્લુકોકોર્ટિકોઇડ્સ: $I$. કાર્બોહાઇડ્રેટ ચયાપચયનું નિયંત્રણ.
$B$. મિનરલોકોર્ટિકોઇડ્સ: $II$. કિડની દ્વારા પાણી અને ક્ષારના ઉત્સર્જનના સ્તરનું નિયંત્રણ.
$C$. પ્રોજેસ્ટેરોન: $III$. ફલિત અંડકોષના સ્થાપન માટે ગર્ભાશયને તૈયાર કરવું.
$D$. એસ્ટ્રાડિઓલ: $IV$. માસિક ચક્રના નિયંત્રણમાં.
તેથી,સાચો ક્રમ $A-I, B-II, C-III, D-IV$ છે.

(D) વિટામિન $B_6$ (પાયરિડોક્સિન) ની ઉણપથી મનુષ્યોમાં આંચકી આવે છે.
પાયરિડોક્સિન $(X)$ ના સામાન્ય આહાર સ્ત્રોતોમાં યીસ્ટ,દૂધ,ઈંડાની જરદી,અનાજ અને ચણાનો સમાવેશ થાય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,પાયરિડોક્સિન અને અનાજ એ $X$ અને $Y$ માટેની સાચી જોડી છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(B) પ્રક્રિયા $Starch \longrightarrow Maltose$ એ $Diastase$ ઉત્સેચક દ્વારા ઉદ્દીપિત થાય છે,$Zymase$ દ્વારા નહીં.
$Zymase$ એ ઉત્સેચકોનું સંકુલ છે જે ખાંડનું ઇથેનોલ અને કાર્બન ડાયોક્સાઇડમાં આથવણ કરે છે.
તેથી,વિકલ્પ $B$ માં આપેલી જોડી ખોટી છે.

(C) પગલું $1$: નીપજો ઓળખો.
પ્રતિક્રિયા $A$: પ્રોપાઇલબેન્ઝીનનું $KMnO_4/OH^-$ સાથે ઓક્સિડેશન અને ત્યારબાદ એસિડિક વર્કઅપ બેન્ઝોઇક એસિડ આપે છે $(I = C_6H_5COOH)$.
પ્રતિક્રિયા $B$: એસિટિક એસિડની હેલ-વોલહાર્ડ-ઝેલિન્સ્કી પ્રતિક્રિયા બ્રોમોએસિટિક એસિડ આપે છે $(II = BrCH_2COOH)$.
પ્રતિક્રિયા $C$: બ્રોમોબેન્ઝીનમાંથી ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક અને ત્યારબાદ $CO_2$ સાથેની પ્રતિક્રિયા બેન્ઝોઇક એસિડ આપે છે $(III = C_6H_5COOH)$.
નોંધ: $I$ અને $III$ બંને બેન્ઝોઇક એસિડ છે.
પગલું $2$: એસિડિક પ્રબળતાની સરખામણી કરો.
$II$ એ $BrCH_2COOH$ છે. ઇલેક્ટ્રોન-ખેંચનાર $-Br$ સમૂહ બેન્ઝોઇક એસિડની તુલનામાં કાર્બોક્સિલિક એસિડની એસિડિકતા વધારે છે.
તેથી,એસિડિક પ્રબળતાનો ક્રમ $II > I = III$ છે.

(C) કાર્બોક્સિલિક એસિડની એસિડિકતા પ્રોટોન ગુમાવ્યા પછી બનતા કાર્બોક્સિલેટ આયનની સ્થિરતા પર આધાર રાખે છે. ઇલેક્ટ્રોન-ખેંચનાર સમૂહો ઋણ વીજભારને સ્થિર કરીને એસિડિકતા વધારે છે,જ્યારે ઇલેક્ટ્રોન-દાતા સમૂહો એસિડિકતા ઘટાડે છે.
$1$. $HCOOH$ (ફોર્મિક એસિડ): $H$ પરમાણુની કોઈ પ્રેરક અસર હોતી નથી.
$2$. $CH_3COOH$ (એસિટિક એસિડ): $CH_3$ સમૂહ ઇલેક્ટ્રોન-દાતા ($+I$ અસર) છે,જે કાર્બોક્સિલેટ આયનને અસ્થિર બનાવે છે,તેથી તે ફોર્મિક એસિડ કરતા ઓછું એસિડિક છે.
$3$. $C_6H_5COOH$ (બેન્ઝોઇક એસિડ): ફિનાઇલ સમૂહ તેના $sp^2$ સંકરણ ધરાવતા કાર્બન પરમાણુને કારણે ઇલેક્ટ્રોન-ખેંચનાર ($-I$ અસર) છે,જે તેને એસિટિક એસિડ કરતા વધુ એસિડિક બનાવે છે.
$4$. $C_6H_5CH_2COOH$ (ફિનાઇલએસિટિક એસિડ): $CH_2$ સમૂહ ફિનાઇલ રિંગને કાર્બોક્સિલ સમૂહથી અલગ કરે છે,જે બેન્ઝોઇક એસિડની તુલનામાં ફિનાઇલ રિંગની ઇલેક્ટ્રોન-ખેંચવાની અસર ઘટાડે છે.
$pK_a$ મૂલ્યોની સરખામણી કરતા: $HCOOH$ $(pK_a \approx 3.75)$ > $C_6H_5COOH$ $(pK_a \approx 4.20)$ > $C_6H_5CH_2COOH$ $(pK_a \approx 4.31)$ > $CH_3COOH$ $(pK_a \approx 4.76)$.
તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાં $HCOOH$ સૌથી વધુ એસિડિક છે.

(D) વિસ્થાપિત બેન્ઝોઇક એસિડની એસિડિકતા વિસ્થાપકોની ઇલેક્ટ્રોનિક અસરો પર આધાર રાખે છે. ઇલેક્ટ્રોન-વિડ્રોઇંગ ગ્રુપ $(EWG)$ એસિડિકતા વધારે છે ($pK_{a}$ ઘટાડે છે),જ્યારે ઇલેક્ટ્રોન-ડોનેટિંગ ગ્રુપ $(EDG)$ એસિડિકતા ઘટાડે છે ($pK_{a}$ વધારે છે).
$1$. $III$ ($p$-મિથાઈલબેન્ઝોઈક એસિડ): $-CH_3$ એ $EDG$ છે,જે એસિડિકતા ઘટાડે છે. તેથી,તેનું $pK_{a}$ સૌથી વધુ છે.
$2$. $I$ ($p$-આયોડોબેન્ઝોઈક એસિડ): $-I$ એ નિર્બળ $EWG$ છે.
$3$. $II$ ($p$-સાયનોબેન્ઝોઈક એસિડ): $-CN$ એ પ્રબળ $EWG$ છે.
$4$. $IV$ ($p$-નાઈટ્રોબેન્ઝોઈક એસિડ): $-NO_2$ એ ખૂબ જ પ્રબળ $EWG$ છે,જે એસિડિકતા સૌથી વધુ વધારે છે. તેથી,તેનું $pK_{a}$ સૌથી ઓછું છે.
આમ,સૌથી વધુ $pK_{a}$ $III$ માટે અને સૌથી ઓછું $pK_{a}$ $IV$ માટે છે. સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(C) $1$. સ્ટાયરીન $(C_6H_5-CH=CH_2)$ ની આલ્કલાઇન $KMnO_4$ સાથેની પ્રક્રિયા અને ત્યારબાદ એસિડિક વર્કઅપ $(H_3O^+)$ એ ઓક્સિડેટિવ ક્લીવેજ પ્રક્રિયા છે જે વિનાઇલ ગ્રુપને કાર્બોક્સિલિક એસિડ ગ્રુપમાં રૂપાંતરિત કરે છે,જે નીપજ $X$ તરીકે બેન્ઝોઈક એસિડ $(C_6H_5COOH)$ આપે છે.
$2$. બેન્ઝોઈક એસિડમાં બેન્ઝીન રિંગ સાથે જોડાયેલ $-COOH$ ગ્રુપ હોય છે. $-COOH$ ગ્રુપ એ પ્રબળ નિષ્ક્રિયકારક ગ્રુપ છે અને તે ઇલેક્ટ્રોફિલિક એરોમેટિક વિસ્થાપન પ્રક્રિયાઓ માટે મેટા-ડાયરેક્ટિંગ છે.
$3$. તેથી,$Br_2 / FeBr_3$ નો ઉપયોગ કરીને બેન્ઝોઈક એસિડ $(X)$ નું બ્રોમિનેશન કરવાથી બ્રોમીન પરમાણુ મેટા-સ્થાન પર ઇલેક્ટ્રોફિલિક વિસ્થાપન પામશે,જે નીપજ $Y$ તરીકે $m$-બ્રોમોબેન્ઝોઈક એસિડ આપશે.

(C) શરૂઆતનું પદાર્થ $3$-બ્રોમોબેન્ઝોઇક એસિડ છે.
$1$. $X$ નું નિર્માણ:
$B_2H_6$ અને ત્યારબાદ $H_3O^+$ સાથેની પ્રતિક્રિયા એ કાર્બોક્સિલિક એસિડ ગ્રુપ $(-COOH)$ નું પ્રાથમિક આલ્કોહોલ $(-CH_2OH)$ માં પસંદગીયુક્ત રિડક્શન છે,જે બેન્ઝીન રિંગ પરના બ્રોમીન $(-Br)$ સબસ્ટિટ્યુઅન્ટને અસર કરતું નથી. આમ,$X$ એ $3$-બ્રોમોબેન્ઝાઈલ આલ્કોહોલ છે.
$2$. $Y$ નું નિર્માણ:
$(i)$ એસ્ટરિફિકેશન: $3$-બ્રોમોબેન્ઝોઇક એસિડ $C_2H_5OH/H^+$ સાથે પ્રતિક્રિયા આપીને ઇથાઇલ $3$-બ્રોમોબેન્ઝોએટ બનાવે છે.
(ii) રિડક્શન: $DIBAL-H$ એ એક પસંદગીયુક્ત રિડ્યુસિંગ એજન્ટ છે જે એસ્ટર્સ $(-COOC_2H_5)$ ને આલ્ડિહાઇડ્સ $(-CHO)$ માં રિડ્યુસ કરે છે.
(iii) હાઇડ્રોલિસિસ: અંતિમ પગલું $Y$ તરીકે $3$-બ્રોમોબેન્ઝાલ્ડિહાઇડ આપે છે.
તેથી,$X$ એ $3$-બ્રોમોબેન્ઝાઈલ આલ્કોહોલ છે અને $Y$ એ $3$-બ્રોમોબેન્ઝાલ્ડિહાઇડ છે. સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(B) પગલું $1$: $C_6H_5COOH + SOCl_2 \rightarrow C_6H_5COCl (A) + SO_2 + HCl$. આ બેન્ઝોઈક એસિડનું બેન્ઝોઈલ ક્લોરાઈડમાં રૂપાંતર છે.
પગલું $2$: $C_6H_5COCl + C_6H_6 \xrightarrow{\text{anhy. } AlCl_3} C_6H_5COC_6H_5 (B) + HCl$. આ ફ્રિડલ-ક્રાફ્ટ એસાઈલેશન પ્રક્રિયા છે જે બેન્ઝોફિનોન બનાવે છે.
પગલું $3$: $C_6H_5COC_6H_5 \xrightarrow[\text{(ii) } KOH / (CH_2OH)_2]{\text{(i) } NH_2-NH_2} C_6H_5CH_2C_6H_5 (C)$. આ બેન્ઝોફિનોનનું ડાયફિનાઈલમિથેનમાં વુલ્ફ-કિશનર રિડક્શન છે.

(A) પ્રક્રિયા $A + 2 B \longrightarrow 3 C + 2 D$ માટે,પ્રક્રિયાનો દર $(r)$ નીચે મુજબ છે:
$r = -\frac{d[A]}{dt} = -\frac{1}{2} \frac{d[B]}{dt} = \frac{1}{3} \frac{d[C]}{dt} = \frac{1}{2} \frac{d[D]}{dt}$
આપેલ છે કે $B$ ના અદ્રશ્ય થવાનો દર $-\frac{d[B]}{dt} = x \times 10^{-2} \ mol \ L^{-1} \ s^{-1}$ છે.
દરના સમીકરણમાં કિંમત મૂકતા:
$r = -\frac{1}{2} \frac{d[B]}{dt} = \frac{1}{2} (x \times 10^{-2}) = 0.5x \times 10^{-2} \ mol \ L^{-1} \ s^{-1}$.
$C$ ના ઉત્પન્ન થવાનો દર $\frac{d[C]}{dt}$ છે.
દરના સમીકરણ પરથી,$r = \frac{1}{3} \frac{d[C]}{dt}$,તેથી $\frac{d[C]}{dt} = 3r$.
પ્રક્રિયાનો દર $(r)$ અને $C$ ના ઉત્પન્ન થવાનો દર $(\frac{d[C]}{dt})$ નો ગુણોત્તર:
$\frac{r}{\frac{d[C]}{dt}} = \frac{r}{3r} = \frac{1}{3}$.

(A) પ્રક્રિયાનો સરેરાશ વેગ એ પ્રક્રિયક અથવા નીપજની સાંદ્રતામાં થતા ફેરફારને તે ફેરફાર માટે લાગતા સમય વડે ભાગવાથી મળે છે.
$A \rightarrow B$ પ્રક્રિયા માટે,સરેરાશ વેગ નીચે મુજબ છે:
$\text{સરેરાશ વેગ} = -\frac{\Delta[A]}{\Delta t}$
અહીં,$A$ ની સાંદ્રતામાં થતો ફેરફાર $\Delta[A] = [A]_{final} - [A]_{initial} = y - x$ છે.
સમયગાળો $\Delta t = 100 \ \min$ છે.
તેથી,સરેરાશ વેગ $-\frac{y - x}{100} = \frac{x - y}{100}$ થાય.
વેગ હંમેશા ધન હોવાથી,આપણે તેનું મૂલ્ય લઈએ છીએ: $\frac{|x - y|}{100} \ mol \ L^{-1} \ \min^{-1}$.

(B) પ્રક્રિયાનો સરેરાશ વેગ નીચેના સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે: $\text{Average Rate} = -\frac{\Delta[R]}{\Delta t}$.
આપેલ છે,$\Delta[R] = [R]_2 - [R]_1 = 0.03 - 0.04 = -0.01 \ mol \ L^{-1}$.
આપેલ છે,$\Delta t = 40 \ min = 40 \times 60 \ s = 2400 \ s$.
કિંમતો મૂકતા: $\text{Average Rate} = -\frac{-0.01}{2400} = \frac{0.01}{2400} \ mol \ L^{-1} \ s^{-1}$.
$\text{Average Rate} = \frac{1 \times 10^{-2}}{24 \times 10^2} = \frac{1}{24} \times 10^{-4} \approx 0.04167 \times 10^{-4} = 4.167 \times 10^{-6} \ mol \ L^{-1} \ s^{-1}$.

(D) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,દરનો નિયમ આ મુજબ છે: $\text{Rate} = k[A]$.
આપેલ ડેટા પરથી,આપણે દર અચળાંક $k$ શોધી શકીએ છીએ:
$0.2 = k \times 0.02 \implies k = \frac{0.2}{0.02} = 10 \ \text{min}^{-1}$.
હવે,$0.4$ દરનો ઉપયોગ કરીને $x$ શોધીએ:
$0.4 = 10 \times x \implies x = 0.04 \ M$.
ત્યારબાદ,$1.0$ દરનો ઉપયોગ કરીને $y$ શોધીએ:
$1.0 = 10 \times y \implies y = 0.10 \ M$.
$x : y$ નો ગુણોત્તર $0.04 : 0.10 = 4 : 10 = 2 : 5$ છે.

(C) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,$t$ સમય પછીની સાંદ્રતા $[A]_t = [A]_0 \times (1/2)^n$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $n$ એ અર્ધ-આયુષ્યની સંખ્યા છે.
આપેલ છે કે સાંદ્રતા પ્રારંભિક સાંદ્રતાના $1/8$ ભાગની થઈ જાય છે,તેથી $(1/2)^n = 1/8$.
$1/8 = (1/2)^3$ હોવાથી,$n = 3$ મળે છે.
આનો અર્થ એ છે કે $75 \ minutes$ માં $3$ અર્ધ-આયુષ્ય પૂર્ણ થયા છે.
તેથી,$3 \times t_{1/2} = 75 \ minutes$.
$t_{1/2} = 75 / 3 = 25 \ minutes$.
સૌથી નજીકનો વિકલ્પ $25.1 \ minutes$ છે.

(A) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,$f$ જેટલો ભાગ પૂર્ણ કરવા માટે લાગતો સમય $t = \frac{2.303}{k} \log(\frac{1}{1-f})$ સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અર્ધ-આયુષ્ય $(t_{1/2})$ માટે,$f = 0.5$,તેથી $t_{1/2} = \frac{2.303}{k} \log(2)$.
$\frac{3}{4}$ ભાગ પૂર્ણ કરવા માટે,$f = 0.75$,તેથી $t_{3/4} = \frac{2.303}{k} \log(\frac{1}{1-0.75}) = \frac{2.303}{k} \log(4) = \frac{2.303}{k} \log(2^2) = 2 \times \frac{2.303}{k} \log(2)$.
તેથી,ગુણોત્તર $\frac{t_{3/4}}{t_{1/2}} = \frac{2 \times \frac{2.303}{k} \log(2)}{\frac{2.303}{k} \log(2)} = 2$.

(A) સુક્રોઝનું જળવિભાજન એ એક પ્રક્રિયા છે જે એસિડ અથવા ઉત્સેચક (સુક્રેઝ) દ્વારા ઉદ્દીપિત થઈ શકે છે.
ઉત્સેચકો એ જૈવિક ઉદ્દીપકો છે જે અકાર્બનિક ઉદ્દીપકો અથવા એસિડ-ઉદ્દીપિત પ્રક્રિયાઓની તુલનામાં પ્રક્રિયાની સક્રિયકરણ ઉર્જાને નોંધપાત્ર રીતે ઘટાડે છે.
સુક્રોઝના જળવિભાજન માટે,એસિડ ઉદ્દીપન સાથેની સક્રિયકરણ ઉર્જા આશરે $6.22 \ kJ \ mol^{-1}$ છે,જ્યારે ઉત્સેચક સુક્રેઝ સાથેની સક્રિયકરણ ઉર્જા નોંધપાત્ર રીતે ઓછી,આશરે $2.15 \ kJ \ mol^{-1}$ છે.
તેથી,$X = 6.22$ અને $Y = 2.15$.

(A) આરેનિયસ સમીકરણ મુજબ: $k = A e^{-E_a / RT}$.
બંને બાજુ પ્રાકૃતિક લઘુગણક લેતા: $\ln k = \ln A - \frac{E_a}{RT}$.
પદોને ગોઠવતા: $\ln \left(\frac{k}{A}\right) = -\frac{E_a}{RT}$.
પ્રાકૃતિક લઘુગણકને $10$ ના આધારમાં ફેરવતા: $2.303 \log \left(\frac{k}{A}\right) = -\frac{E_a}{RT}$.
$2.303$ વડે ભાગતા: $\log \left(\frac{k}{A}\right) = -\frac{E_a}{2.303 RT}$.
આપેલ સમીકરણ: $\log \left(\frac{k}{A}\right) = -\frac{x}{T}$.
બંને સમીકરણોની સરખામણી કરતા: $\frac{E_a}{2.303 R} = x$.
તેથી,સક્રિયકરણ ઊર્જા: $E_a = 2.303 x R$.

(A) આર્હેનિયસ સમીકરણ $k = A e^{-E_a / RT}$ છે.
બંને બાજુ લઘુગણક લેતા: $\ln k = \ln A - \frac{E_a}{RT}$.
પુનઃગોઠવણી કરતા $\ln \frac{k}{A} = -\frac{E_a}{RT}$ મળે છે.
આધાર $10$ માં રૂપાંતર કરતા: $\log_{10} \frac{k}{A} = -\frac{E_a}{2.303 RT}$.
આપેલ છે $\log_{10} \frac{k}{A} = 0.00174$,$T = 300 \ K$,અને $R = 8.314 \ J \ mol^{-1} \ K^{-1}$.
કિંમતો મૂકતા: $0.00174 = -\frac{E_a}{2.303 \times 8.314 \times 300}$.
નોંધ: આપેલ સમીકરણ $\log_{10} \frac{k}{A} = 0.00174$ ધન મૂલ્ય સૂચવે છે,જે સક્રિયકરણ ઊર્જા $E_a > 0$ માટે આર્હેનિયસ સમીકરણ સાથે ભૌતિક રીતે અસંગત છે. મૂલ્ય ધ્યાનમાં લેતા: $E_a = |0.00174 \times 2.303 \times 8.314 \times 300| \approx 10 \ J \ mol^{-1}$.

(B) આપેલ સ્થિતિ ઊર્જા આલેખ પરથી:
$1$. પ્રક્રિયક $(A)$ ની ઊર્જા $E_{A} = 10 \ kJ \ mol^{-1}$ છે.
$2$. નીપજ $(P)$ ની ઊર્જા $E_{P} = 5 \ kJ \ mol^{-1}$ છે.
$3$. થ્રેશોલ્ડ ઊર્જા (વક્રની ટોચ) $E_{threshold} = 25 \ kJ \ mol^{-1}$ છે.
$4$. સક્રિયકરણ ઊર્જા $(E_{a})$ ની ગણતરી $E_{threshold} - E_{A} = 25 - 10 = 15 \ kJ \ mol^{-1}$ તરીકે થાય છે.
$5$. પ્રક્રિયાની ઉષ્મા $(\Delta H)$ ની ગણતરી $E_{P} - E_{A} = 5 - 10 = -5 \ kJ \ mol^{-1}$ તરીકે થાય છે.
$6$. પ્રક્રિયાની ઉષ્માનું મૂલ્ય $|\Delta H| = |-5| = 5 \ kJ \ mol^{-1}$ છે.
તેથી,સક્રિયકરણ ઊર્જા $15 \ kJ \ mol^{-1}$ અને પ્રક્રિયાની ઉષ્મા $5 \ kJ \ mol^{-1}$ છે.

(C) આર્હેનિયસ સમીકરણ મુજબ,$\ln k = \ln A - \frac{E_a}{RT}$.
આને સીધી રેખાના સમીકરણ $y = mx + c$ સાથે સરખાવતા,જ્યાં $y = \ln k$ અને $x = 1 / T$,ઢાળ $m = -\frac{E_a}{R}$ મળે છે.
આપેલ છે,ઢાળ $= -2 \times 10^4 \ K$ અને $R = 8.3 \ J \ K^{-1} \ mol^{-1}$.
તેથી,$-\frac{E_a}{R} = -2 \times 10^4 \ K$.
$E_a = 2 \times 10^4 \ K \times 8.3 \ J \ K^{-1} \ mol^{-1} = 166000 \ J \ mol^{-1}$.
$kJ \ mol^{-1}$ માં ફેરવતા,$E_a = \frac{166000}{1000} = 166 \ kJ \ mol^{-1}$.

(D) એન્ટાસિડ એવા પદાર્થો છે જે પેટમાં વધારાના એસિડને તટસ્થ કરે છે. $Cimetidine$ અને $Ranitidine$ એ હિસ્ટામાઇન રિસેપ્ટર બ્લોકર્સ છે જેનો ઉપયોગ એન્ટાસિડ તરીકે થાય છે. $Sodium \text{ } hydrogen \text{ } carbonate$ $(NaHCO_3)$ એ સામાન્ય હળવું એન્ટાસિડ છે. $Phenelzine$ એ એન્ટિડિપ્રેસન્ટ છે,એન્ટાસિડ નથી. તેથી,સાચો જવાબ $D$ છે.

(B) Equanil એ એક ટ્રાન્ક્વીલાઈઝર (શાંતિદાયક) છે જેનો ઉપયોગ ડિપ્રેશન અને હાયપરટેન્શનને નિયંત્રિત કરવા માટે થાય છે.
તે એક હળવું ટ્રાન્ક્વીલાઈઝર છે જે તણાવ અને ચિંતા દૂર કરવામાં મદદ કરે છે.

(D) બિથિઓનોલનું રાસાયણિક બંધારણ $2,2'$-થાયોબિસ($4,6$-ડાયક્લોરોફિનોલ) છે.
તેમાં સલ્ફર પરમાણુ દ્વારા જોડાયેલી બે ફિનોલ રિંગ હોય છે.
દરેક ફિનોલ રિંગમાં એક $-OH$ જૂથ અને બે $-Cl$ જૂથો હોય છે.
તેથી,$-OH$ જૂથોની કુલ સંખ્યા $2$ છે અને $-Cl$ જૂથોની કુલ સંખ્યા $4$ છે.
સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(D) . Equanil નો ઉપયોગ હાઈપરટેન્શનને નિયંત્રિત કરવા માટે થાય છે (ટ્રૅન્ક્વિલાઈઝર). તેથી,$A-IV$.
$B$. Furacine એ એન્ટિસેપ્ટિક છે. તેથી,$B-III$.
$C$. Tegamet એ એન્ટાસિડ છે. તેથી,$C-II$.
$D$. Veronal એ હિપ્નોટિક (ઊંઘ લાવતી દવા) છે. તેથી,$D-I$.
તેથી,સાચી જોડી $A-IV, B-III, C-II, D-I$ છે.

(D) $Chloramphenicol$,$Ofloxacin$,અને $Penicillin$ એ બેક્ટેરિયલ ચેપની સારવાર માટે વપરાતી જાણીતી એન્ટિબાયોટિક્સ છે.
$Novestrol$ એ કૃત્રિમ ઇસ્ટ્રોજન છે,જે ગર્ભનિરોધક ગોળીઓમાં વપરાતું હોર્મોન છે,તે એન્ટિબાયોટિક નથી.

(D) કૃત્રિમ ડિટર્જન્ટ એ સફાઈ એજન્ટો છે જે સાબુના તમામ ગુણધર્મો ધરાવે છે પરંતુ તેમાં કોઈ વાસ્તવિક સાબુ હોતો નથી. તેમને ત્રણ શ્રેણીઓમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે: એનાયોનિક,કેટાયોનિક અને નોન-આયોનિક ડિટર્જન્ટ.
$1$. $CH_3(CH_2)_{10}CH_2OH$ એ લાંબી શૃંખલા ધરાવતો આલ્કોહોલ છે,ડિટર્જન્ટ નથી.
$2$. $CH_3(CH_2)_{10}CH_2OSO_3Na$ એ સોડિયમ લોરિલ સલ્ફેટ છે,જે એનાયોનિક કૃત્રિમ ડિટર્જન્ટ છે.
$3$. $CH_3(CH_2)_{15}N(CH_3)_3Br$ એ સિટિલટ્રાયમિથાઈલ એમોનિયમ બ્રોમાઈડ છે,જે કેટાયોનિક કૃત્રિમ ડિટર્જન્ટ છે.
$4$. $(C_{15}H_{31}COO)_3C_3H_5$ એ ગ્લિસરીલ ટ્રાયપામિટેટ છે,જે કુદરતી ચરબી (ટ્રાયગ્લિસરાઈડ) છે,કૃત્રિમ ડિટર્જન્ટ નથી.
તેથી,$B$ અને $C$ કૃત્રિમ ડિટર્જન્ટ છે.

(B) કૃત્રિમ ડિટર્જન્ટ એ સફાઈકારક પદાર્થો છે જેમાં સાબુ હોતો નથી. તે સામાન્ય રીતે લાંબી શૃંખલા ધરાવતા આલ્કાઈલ હાઈડ્રોજન સલ્ફેટ અથવા આલ્કાઈલ બેન્ઝીન સલ્ફોનિક એસિડના ક્ષાર છે.
$A$. $Cetyltrimethylammonium \text{ } bromide$ એ કેટાયનિક ડિટર્જન્ટ છે.
$B$. $Sodium \text{ } stearate$ $(C_{17}H_{35}COONa)$ એ સાબુ છે,કૃત્રિમ ડિટર્જન્ટ નથી.
$C$. $Sodium \text{ } laurylsulphate$ એ એનાયોનિક ડિટર્જન્ટ છે.
$D$. $Sodium \text{ } dodecylbenzenesulfonate$ એ એનાયોનિક ડિટર્જન્ટ છે.
તેથી,$Sodium \text{ } stearate$ સાચો જવાબ છે.

(C) વિધાન-$I$ સાચું છે. શેવિંગ સોપમાં ગ્લિસરોલ હોય છે જે ભેજ જાળવી રાખીને તેને ઝડપથી સુકાતા અટકાવે છે.
વિધાન-$II$ ખોટું છે. લોન્ડ્રી સોપમાં ફિલર તરીકે સોડિયમ રોઝિનેટ અથવા સોડિયમ સિલિકેટનો ઉપયોગ થાય છે,સોડિયમ કાર્બોનેટનો નહીં.
તેથી,વિધાન-$I$ સાચું છે,પરંતુ વિધાન-$II$ ખોટું છે.

(C) ટૂથપેસ્ટમાં વપરાતો કૃત્રિમ ડિટર્જન્ટ સામાન્ય રીતે એનાયોનિક ડિટર્જન્ટ હોય છે,જેમ કે સોડિયમ લોરીલ સલ્ફેટ.
પ્રાણીજ સ્ટાર્ચને ગ્લાયકોજન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,જે એક પોલીસેકેરાઇડ છે જે પ્રાણીઓમાં ઉર્જા સંગ્રહના સ્વરૂપ તરીકે કાર્ય કરે છે.
તેથી,$X$ એનાયોનિક છે અને $Y$ ગ્લાયકોજન છે.

(B) $X$ એ સુક્રાલોઝ છે,જે સુક્રોઝનું ટ્રાયક્લોરો વ્યુત્પન્ન છે. તેમાં ગ્લુકોઝ અને ફ્રુક્ટોઝ એકમો વચ્ચે ગ્લાયકોસિડિક બંધ હોય છે.
$Y$ એ એસ્પાર્ટેમ છે,જે એસ્પાર્ટિક એસિડ અને ફિનાઈલએલેનાઈનનું ડાયપેપ્ટાઈડ મિથાઈલ એસ્ટર છે. તેમાં એમાઈડ (પેપ્ટાઈડ) અને એસ્ટર બંને પ્રકારના બંધ હોય છે.
તેથી,સાચી જોડી સુક્રાલોઝ અને એસ્પાર્ટેમ છે.

(B) આપેલ સંયોજન પ્રશિયન બ્લુ છે,જે $Fe_4[Fe(CN)_6]_3$ છે.
આને સામાન્ય સૂત્ર $Fe_x[Fe_y(CN)_6]_3$ સાથે સરખાવતા,આપણે $x$ અને $y$ ના મૂલ્યો ઓળખી શકીએ છીએ.
અહીં,$x = 4$ અને $y = 1$ છે.
આમ,$x$ અને $y$ ના મૂલ્યો અનુક્રમે $4$ અને $1$ છે.

(C) સવર્ગ આંક એટલે ધાતુ સાથે સીધા જોડાયેલા લિગેન્ડના દાતા પરમાણુઓની સંખ્યા.
સંકિર્ણ $[Cr(H_2O)_2(C_2O_4)_2]^-$ માં લિગેન્ડ નીચે મુજબ છે:
$1$. બે $H_2O$ અણુઓ,જે એકદંતીય (monodentate) લિગેન્ડ છે (દરેક $1$ ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મનું દાન કરે છે).
$2$. બે $C_2O_4^{2-}$ (ઓક્ઝેલેટ) આયનો,જે દ્વિદંતીય (bidentate) લિગેન્ડ છે (દરેક $2$ ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મનું દાન કરે છે).
ગણતરી: $(2 \times 1) + (2 \times 2) = 2 + 4 = 6$.
તેથી,$Cr$ નો સવર્ગ આંક $6$ છે.

(B) એમ્બિડેન્ટેટ લિગેન્ડ એ એવો લિગેન્ડ છે જે બે અલગ-અલગ દાતા પરમાણુઓ દ્વારા મધ્યસ્થ ધાતુ પરમાણુ સાથે જોડાઈ શકે છે. ઉદાહરણોમાં $NO_2^{-}$,$CN^{-}$,અને $SCN^{-}$ નો સમાવેશ થાય છે.
વિકલ્પ $A$ માં,$NO_2^{-}$ અને $CN^{-}$ એમ્બિડેન્ટેટ છે.
વિકલ્પ $B$ માં,$C_2O_4^{2-}$ (ઓક્ઝેલેટ) એ બાયડેન્ટેટ લિગેન્ડ છે,$H_2O$ એ મોનોડેન્ટેટ લિગેન્ડ છે,અને $SO_4^{2-}$ એ બાયડેન્ટેટ લિગેન્ડ છે. આમાંથી કોઈ પણ એમ્બિડેન્ટેટ નથી.
વિકલ્પ $C$ માં,$SCN^{-}$ એમ્બિડેન્ટેટ છે.
વિકલ્પ $D$ માં,$CN^{-}$ અને $SCN^{-}$ એમ્બિડેન્ટેટ છે.
તેથી,જે સમૂહમાં કોઈ એમ્બિડેન્ટેટ લિગેન્ડ નથી તે $C_2O_4^{2-}, H_2O, SO_4^{2-}$ છે.

(D) $1$. ધન આયન ઓળખો: ધન આયન $K^+$ છે,જેનું નામ પોટેશિયમ છે. $IUPAC$ નામમાં પોટેશિયમ આયનોની સંખ્યા દર્શાવવામાં આવતી નથી.
$2$. લિગાન્ડ ઓળખો: લિગાન્ડ $ox^{2-}$ (ઓક્ઝેલેટ આયન) છે. $3$ ઓક્ઝેલેટ લિગાન્ડ હોવાથી,પૂર્વગ 'ટ્રાય' વપરાય છે. લિગાન્ડનું નામ 'ટ્રાયઓક્ઝેલેટો' થાય છે.
$3$. મધ્યસ્થ ધાતુ પરમાણુ ઓળખો: સંકીર્ણ આયન $[Co(ox)_3]^{3-}$ છે. સંકીર્ણ આયન ઋણભારિત હોવાથી,$Co$ ને 'કોબાલ્ટેટ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$4$. ઓક્સિડેશન અવસ્થા નક્કી કરો: ધારો કે $Co$ ની ઓક્સિડેશન અવસ્થા $x$ છે. ઓક્ઝેલેટ પરનો વીજભાર $-2$ છે. તેથી,$x + 3(-2) = -3$,જે $x - 6 = -3$ આપે છે,એટલે કે $x = +3$. ઓક્સિડેશન અવસ્થાને કૌંસમાં રોમન અંકોમાં લખવામાં આવે છે: $(III)$.
$5$. ભાગોને જોડો: નામ પોટેશિયમ ટ્રાયઓક્ઝેલેટોકોબાલ્ટેટ $(III)$ છે.

(C) અષ્ટફલકીય સંકીર્ણોમાં ભૌમિતિક સમઘટકતા ત્યારે જોવા મળે છે જ્યારે લિગેન્ડ્સ વિવિધ અવકાશી ગોઠવણીમાં (cis અને trans સ્વરૂપો) હોય છે.
$I$) $[Co(en)(NH_3)_2 Cl_2] Cl$: આ સંકીર્ણ $[M(AA)(a)_2(b)_2]$ સ્વરૂપ ધરાવે છે,જે ભૌમિતિક સમઘટકતા દર્શાવે છે.
$II$) $[Co(NH_3)_4 Cl_2] Cl$: આ સંકીર્ણ $[M(a)_4(b)_2]$ સ્વરૂપ ધરાવે છે,જે cis અને trans ભૌમિતિક સમઘટકો દર્શાવે છે.
$III$) $[Co(en)_3] Cl_3$: આ સંકીર્ણ $[M(AA)_3]$ સ્વરૂપ ધરાવે છે. તે ભૌમિતિક સમઘટકતા દર્શાવતું નથી કારણ કે દ્વિદંતીય લિગેન્ડ્સની સમપ્રમાણતાને કારણે તમામ સ્થાનો સમાન હોય છે.
$IV$) $[Co(en)_2 Cl_2] Br$: આ સંકીર્ણ $[M(AA)_2(b)_2]$ સ્વરૂપ ધરાવે છે,જે cis અને trans ભૌમિતિક સમઘટકો દર્શાવે છે.
તેથી,સંકીર્ણો $I, II,$ અને $IV$ ભૌમિતિક સમઘટકતા દર્શાવે છે.

(A) આયનીકરણ સમઘટકતા ત્યારે જોવા મળે છે જ્યારે સંકીર્ણ સંયોજનમાં રહેલો પ્રતિ-આયન (counter ion) લિગેન્ડ તરીકે વર્તી શકે અને સવર્ગ સ્ફિયરમાં રહેલા લિગેન્ડને વિસ્થાપિત કરી શકે.
$II$ અને $III$ બંનેમાં પ્રતિ-આયન લિગેન્ડ તરીકે બદલાઈ શકે છે,તેથી તે આયનીકરણ સમઘટકતા દર્શાવે છે.

(D) સ્પિન-ઓન્લી ચુંબકીય ચાકમાત્રા $(\mu_{eff})$ સૂત્ર $\mu = \sqrt{n(n+2)} \ BM$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $n$ એ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા છે.
$\mu = 4.90 \ BM$ માટે,$n = 4$ હોવું જોઈએ (કારણ કે $\sqrt{4(4+2)} = \sqrt{24} \approx 4.90$).
$A$: $[Co(NH_3)_6]^{3+}$: $Co^{3+}$ એ $d^6$ છે. $NH_3$ પ્રબળ ક્ષેત્ર લિગેન્ડ છે,જે યુગ્મીકરણ પ્રેરે છે. $n = 0$.
$B$: $[Cr(NH_3)_6]^{3+}$: $Cr^{3+}$ એ $d^3$ છે. $n = 3$.
$C$: $[Mn(CN)_6]^{3-}$: $Mn^{3+}$ એ $d^4$ છે. $CN^{-}$ પ્રબળ ક્ષેત્ર લિગેન્ડ છે,જે યુગ્મીકરણ પ્રેરે છે. $n = 2$.
$D$: $[MnCl_6]^{3-}$: $Mn^{3+}$ એ $d^4$ છે. $Cl^{-}$ નિર્બળ ક્ષેત્ર લિગેન્ડ છે,કોઈ યુગ્મીકરણ થતું નથી. ઇલેક્ટ્રોન રચના $t_{2g}^3 e_g^1$ છે,જેના પરિણામે $n = 4$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન મળે છે.
તેથી,$[MnCl_6]^{3-}$ ની ચુંબકીય ચાકમાત્રા $4.90 \ BM$ છે.

(D) જલીય આયનોના રંગો નીચે મુજબ છે:
$1$. $[Ni(H_2O)_6]^{2+}$ લીલો છે.
$2$. $[Fe(H_2O)_6]^{3+}$ પીળો છે.
$3$. $[Mn(H_2O)_6]^{3+}$ જાંબલી છે.
$4$. $[V(H_2O)_6]^{4+}$ વાદળી છે.
આમ,સાચી જોડ $A-V, B-III, C-I, D-II$ છે.

(D) સ્ફટિક ક્ષેત્ર વિભાજનની માત્રા $(\Delta_o)$ લિગેન્ડની પ્રકૃતિ (સ્પેક્ટ્રોકેમિકલ શ્રેણી) અને ધાતુ આયનની ઓક્સિડેશન અવસ્થા પર આધાર રાખે છે.
$1$. વિકલ્પ $A$ માં,$H_2O$ એ $F^-$ કરતા પ્રબળ લિગેન્ડ છે,તેથી $[Fe(H_2O)_6]^{3+} > [FeF_6]^{3-}$ સાચું છે.
$2$. વિકલ્પ $B$ માં,$en$ એ $NCS^-$ કરતા પ્રબળ લિગેન્ડ છે,તેથી $[Fe(en)_3]^{3+} > [Fe(NCS)_6]^{3-}$ સાચું છે.
$3$. વિકલ્પ $C$ માં,$CN^-$ એ $H_2O$ ની સરખામણીમાં પ્રબળ લિગેન્ડ છે,તેથી $[Fe(CN)_6]^{4-} > [Fe(H_2O)_6]^{2+}$ સાચું છે.
$4$. વિકલ્પ $D$ માં,$NH_3$ એ $H_2O$ કરતા પ્રબળ લિગેન્ડ છે. તેથી,સાચો ક્રમ $[Fe(NH_3)_6]^{2+} > [Fe(H_2O)_6]^{2+}$ હોવો જોઈએ. આપેલ ક્રમ $[Fe(H_2O)_6]^{2+} > [Fe(NH_3)_6]^{2+}$ ખોટો છે.