Gujarati

Textbook - Polynomials Questions in Gujarati

Class 9 Mathematics · Polynomials · Textbook - Polynomials

136+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 36 of 136 questions in Gujarati

101
MediumMCQ
યોગ્ય નિત્યસમનો ઉપયોગ કરીને નીચેનાનું મૂલ્ય શોધો: $(102)^{3}$
A
$1061208$
B
$1079208$
C
$1061067$
D
$1071210$

Solution

(A) $(102)^{3}$ નું મૂલ્ય શોધવા માટે,આપણે બીજગણિતીય નિત્યસમ $(a+b)^{3} = a^{3} + b^{3} + 3ab(a+b)$ નો ઉપયોગ કરીશું.
અહીં,આપણે $102$ ને $(100 + 2)$ તરીકે લખી શકીએ છીએ.
નિત્યસમમાં $a = 100$ અને $b = 2$ મૂકતા:
$(100 + 2)^{3} = (100)^{3} + (2)^{3} + 3(100)(2)(100 + 2)$
દરેક પદની ગણતરી કરતા:
$(100)^{3} = 1000000$
$(2)^{3} = 8$
$3(100)(2) = 600$
હવે,આ કિંમતો પાછી મૂકતા:
$1000000 + 8 + 600(102)$
$= 1000000 + 8 + 61200$
$= 1061208$
102
EasyMCQ
યોગ્ય નિત્યસમનો ઉપયોગ કરીને નીચેનાનું મૂલ્ય શોધો: $(998)^{3}$
A
$988411902$
B
$994011992$
C
$989012392$
D
$994012092$

Solution

(B) આપણે $998$ ને $(1000 - 2)$ તરીકે લખી શકીએ છીએ.
બીજગણિતીય નિત્યસમ $(a - b)^{3} = a^{3} - b^{3} - 3ab(a - b)$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $a = 1000$ અને $b = 2$ છે:
$(998)^{3} = (1000 - 2)^{3}$
$= (1000)^{3} - (2)^{3} - 3(1000)(2)(1000 - 2)$
$= 1,000,000,000 - 8 - 6000(998)$
$= 1,000,000,000 - 8 - 5,988,000$
$= 994,011,992$
103
EasyMCQ
અવયવ પાડો: $8 a^{3}+b^{3}+12 a^{2} b+6 a b^{2}$
A
$(2a+b)^3$
B
$(2a-b)^3$
C
$(a+2b)^3$
D
$(a-2b)^3$

Solution

(A) આપેલ પદાવલિ $8 a^{3}+b^{3}+12 a^{2} b+6 a b^{2}$ છે.
આપણે આ પદાવલિને $(2 a)^{3}+(b)^{3}+3(2 a)^{2}(b)+3(2 a)(b)^{2}$ તરીકે લખી શકીએ છીએ.
આ બીજગણિતીય નિત્યસમ $(x+y)^{3} = x^{3}+y^{3}+3 x^{2} y+3 x y^{2}$ ના સ્વરૂપમાં છે,જ્યાં $x = 2a$ અને $y = b$ છે.
તેથી,આ પદાવલિનું સાદું રૂપ $(2 a+b)^{3}$ થાય છે.
આમ,અવયવ સ્વરૂપ $(2 a+b)(2 a+b)(2 a+b)$ છે.
104
EasyMCQ
નીચેનાનું અવયવીકરણ કરો: $8a^3 - b^3 - 12a^2b + 6ab^2$
A
$(2a - b)^3$
B
$(2a + b)^3$
C
$(2a - b)(4a^2 + 2ab + b^2)$
D
$(2a + b)(4a^2 - 2ab + b^2)$

Solution

(A) આપેલ પદાવલિ $8a^3 - b^3 - 12a^2b + 6ab^2$ છે.
આપણે તેને $(2a)^3 - (b)^3 - 3(2a)^2(b) + 3(2a)(b)^2$ તરીકે લખી શકીએ છીએ.
આ પદાવલિ નિત્યસમ $(x - y)^3 = x^3 - y^3 - 3x^2y + 3xy^2$ ના સ્વરૂપમાં છે,જ્યાં $x = 2a$ અને $y = b$ છે.
તેથી,$8a^3 - b^3 - 12a^2b + 6ab^2 = (2a - b)^3$.
આને $(2a - b)(2a - b)(2a - b)$ તરીકે પણ લખી શકાય છે.
105
EasyMCQ
નીચેનાનું અવયવીકરણ કરો: $27-125 a^{3}-135 a+225 a^{2}$
A
$(3-5a)^3$
B
$(3+5a)^3$
C
$(3-5a)^2$
D
$(5a-3)^3$

Solution

(A) આપેલ પદાવલિ $27-125 a^{3}-135 a+225 a^{2}$ છે.
આપણે તેને $(3)^{3}-(5 a)^{3}-3(3)^{2}(5 a)+3(3)(5 a)^{2}$ તરીકે લખી શકીએ છીએ.
આ પદાવલિ નિત્યસમ $(x-y)^{3} = x^{3}-y^{3}-3x^{2}y+3xy^{2}$ ને અનુસરે છે.
અહીં,$x = 3$ અને $y = 5a$ છે.
તેથી,$27-125 a^{3}-135 a+225 a^{2} = (3-5a)^{3}$.
આને $(3-5a)(3-5a)(3-5a)$ તરીકે લખી શકાય છે.
106
EasyMCQ
નીચેનાનું અવયવીકરણ કરો: $64 a^{3}-27 b^{3}-144 a^{2} b+108 a b^{2}$
A
$(4a - 3b)^3$
B
$(4a + 3b)^3$
C
$(4a - 3b)(16a^2 + 12ab + 9b^2)$
D
$(4a + 3b)(16a^2 - 12ab + 9b^2)$

Solution

(A) આપેલ પદાવલિ $64 a^{3}-27 b^{3}-144 a^{2} b+108 a b^{2}$ છે.
આને $(4 a)^{3}-(3 b)^{3}-3(4 a)^{2}(3 b)+3(4 a)(3 b)^{2}$ તરીકે લખી શકાય છે.
આ પદાવલિ નિત્યસમ $(x-y)^{3} = x^{3}-y^{3}-3x^{2}y+3xy^{2}$ ને અનુસરે છે,જ્યાં $x = 4a$ અને $y = 3b$ છે.
તેથી,આ પદાવલિનું સાદું રૂપ $(4 a-3 b)^{3}$ થાય છે.
આમ,તેના અવયવો $(4 a-3 b)(4 a-3 b)(4 a-3 b)$ છે.
107
EasyMCQ
નીચેનાનું અવયવીકરણ કરો: $27 p^{3} - \frac{1}{216} - \frac{9}{2} p^{2} + \frac{1}{4} p$
A
$(3p - 1/6)^3$
B
$(3p + 1/6)^3$
C
$(3p - 1/6)^2$
D
$(3p + 1/6)^2$

Solution

(A) આપેલ પદાવલિ $27 p^{3} - \frac{1}{216} - \frac{9}{2} p^{2} + \frac{1}{4} p$ છે.
આપણે આ પદાવલિને નીચે મુજબ લખી શકીએ:
$(3p)^{3} - (\frac{1}{6})^{3} - 3(3p)(\frac{1}{6})(3p - \frac{1}{6})$.
આ પદાવલિ નિત્યસમ $x^{3} - y^{3} - 3xy(x - y) = (x - y)^{3}$ ના સ્વરૂપમાં છે,જ્યાં $x = 3p$ અને $y = \frac{1}{6}$ છે.
તેથી,પદાવલિનું સાદું રૂપ $(3p - \frac{1}{6})^{3}$ થાય છે.
આને $(3p - \frac{1}{6})(3p - \frac{1}{6})(3p - \frac{1}{6})$ તરીકે પણ લખી શકાય છે.
108
Easy
ચકાસો: $x^{3}+y^{3}=(x+y)(x^{2}-xy+y^{2})$

Solution

(N/A) આ નિત્યસમ ચકાસવા માટે,આપણે જમણી બાજુ ($R$.$H$.$S$.) નું વિસ્તરણ કરીશું.
$R.H.S. = (x+y)(x^{2}-xy+y^{2})$
$= x(x^{2}-xy+y^{2}) + y(x^{2}-xy+y^{2})$
$= (x^{3} - x^{2}y + xy^{2}) + (x^{2}y - xy^{2} + y^{3})$
સમાન પદોને સાથે લેતા,આપણને મળે છે:
$= x^{3} + (-x^{2}y + x^{2}y) + (xy^{2} - xy^{2}) + y^{3}$
$= x^{3} + 0 + 0 + y^{3}$
$= x^{3} + y^{3} = L.H.S.$
આમ,નિત્યસમ ચકાસાયેલ છે.
109
Easy
ચકાસો: $x^{3}-y^{3}=(x-y)(x^{2}+xy+y^{2})$

Solution

(N/A) આ નિત્યસમ ચકાસવા માટે,આપણે જમણી બાજુ ($R$.$H$.$S$.) થી શરૂઆત કરીએ:
$R.H.S. = (x-y)(x^{2}+xy+y^{2})$
પદોનો ગુણાકાર કરતા:
$= x(x^{2}+xy+y^{2}) - y(x^{2}+xy+y^{2})$
$= (x^{3} + x^{2}y + xy^{2}) - (x^{2}y + xy^{2} + y^{3})$
$= x^{3} + x^{2}y + xy^{2} - x^{2}y - xy^{2} - y^{3}$
વિરુદ્ધ નિશાની ધરાવતા સમાન પદોને દૂર કરતા ($x^{2}y - x^{2}y = 0$ અને $xy^{2} - xy^{2} = 0$):
$= x^{3} - y^{3}$
$= L.H.S.$
આમ,$L.H.S. = R.H.S.$ હોવાથી,આ નિત્યસમ ચકાસાય છે.
110
EasyMCQ
નીચેનાનું અવયવીકરણ કરો: $27 y^{3}+125 z^{3}$
A
$(3y+5z)(9y^2-15yz+25z^2)$
B
$(3y-5z)(9y^2+15yz+25z^2)$
C
$(3y+5z)(9y^2+15yz+25z^2)$
D
$(3y-5z)(9y^2-15yz+25z^2)$

Solution

(A) બીજગણિતીય નિત્યસમ $a^{3}+b^{3}=(a+b)(a^{2}-ab+b^{2})$ નો ઉપયોગ કરીને,આપણે પદાવલિનું અવયવીકરણ કરી શકીએ છીએ.
અહીં,$27 y^{3}+125 z^{3} = (3 y)^{3}+(5 z)^{3}$ છે.
આને $a^{3}+b^{3}$ સાથે સરખાવતા,આપણને $a = 3y$ અને $b = 5z$ મળે છે.
આ કિંમતોને નિત્યસમમાં મૂકતા:
$(3 y)^{3}+(5 z)^{3} = (3 y+5 z)((3 y)^{2}-(3 y)(5 z)+(5 z)^{2})$
$= (3 y+5 z)(9 y^{2}-15 y z+25 z^{2})$.
111
EasyMCQ
નીચેનાનું અવયવીકરણ કરો: $64 m^{3} - 343 n^{3}$
A
$(4m - 7n)(16m^{2} + 28mn + 49n^{2})$
B
$(4m + 7n)(16m^{2} - 28mn + 49n^{2})$
C
$(4m - 7n)(16m^{2} - 28mn + 49n^{2})$
D
$(4m + 7n)(16m^{2} + 28mn + 49n^{2})$

Solution

(A) બીજગણિતીય નિત્યસમ $x^{3} - y^{3} = (x - y)(x^{2} + xy + y^{2})$ નો ઉપયોગ કરીને,આપણે પદાવલિનું અવયવીકરણ કરી શકીએ છીએ.
આપેલ પદાવલિ: $64m^{3} - 343n^{3}$
આને આ રીતે લખી શકાય: $(4m)^{3} - (7n)^{3}$
જ્યાં $x = 4m$ અને $y = 7n$ હોય તેવા નિત્યસમનો ઉપયોગ કરતા:
$(4m - 7n)((4m)^{2} + (4m)(7n) + (7n)^{2})$
$= (4m - 7n)(16m^{2} + 28mn + 49n^{2})$
112
MediumMCQ
અવયવ પાડો: $27x^3 + y^3 + z^3 - 9xyz$
A
$(3x + y + z)(9x^2 + y^2 + z^2 - 3xy - yz - 3zx)$
B
$(3x + y + z)(9x^2 + y^2 + z^2 + 3xy + yz + 3zx)$
C
$(3x - y - z)(9x^2 + y^2 + z^2 - 3xy - yz - 3zx)$
D
$(3x + y + z)(3x^2 + y^2 + z^2 - 3xy - yz - 3zx)$

Solution

(A) બીજગણિતીય નિત્યસમ આ મુજબ છે: $x^3 + y^3 + z^3 - 3xyz = (x + y + z)(x^2 + y^2 + z^2 - xy - yz - zx)$.
આપેલ પદાવલિને આપણે આ રીતે લખી શકીએ:
$27x^3 + y^3 + z^3 - 9xyz = (3x)^3 + (y)^3 + (z)^3 - 3(3x)(y)(z)$.
આને નિત્યસમ સાથે સરખાવતા,જ્યાં $x$ ની જગ્યાએ $3x$,$y$ ની જગ્યાએ $y$ અને $z$ ની જગ્યાએ $z$ મૂકતા:
$= (3x + y + z)((3x)^2 + y^2 + z^2 - (3x)(y) - (y)(z) - (z)(3x))$.
બીજા કૌંસમાં રહેલા પદોનું સાદું રૂપ આપતા:
$= (3x + y + z)(9x^2 + y^2 + z^2 - 3xy - yz - 3zx)$.
113
Difficult
ચકાસો કે $x^{3}+y^{3}+z^{3}-3xyz = \frac{1}{2}(x+y+z)[(x-y)^{2}+(y-z)^{2}+(z-x)^{2}]$

Solution

(N/A) જમણી બાજુ ($R$.$H$.$S$.) થી શરૂઆત કરો:
$\text{R.H.S.} = \frac{1}{2}(x+y+z)[(x-y)^{2}+(y-z)^{2}+(z-x)^{2}]$
કૌંસની અંદરના વર્ગોનું વિસ્તરણ કરો:
$= \frac{1}{2}(x+y+z)[(x^{2}-2xy+y^{2})+(y^{2}-2yz+z^{2})+(z^{2}-2zx+x^{2})]$
સમાન પદોને ભેગા કરો:
$= \frac{1}{2}(x+y+z)[2x^{2}+2y^{2}+2z^{2}-2xy-2yz-2zx]$
ચોરસ કૌંસની અંદરની પદાવલિમાંથી $2$ સામાન્ય કાઢો:
$= \frac{1}{2}(x+y+z) \cdot 2[x^{2}+y^{2}+z^{2}-xy-yz-zx]$
$= (x+y+z)(x^{2}+y^{2}+z^{2}-xy-yz-zx)$
બીજગણિતીય નિત્યસમ $x^{3}+y^{3}+z^{3}-3xyz = (x+y+z)(x^{2}+y^{2}+z^{2}-xy-yz-zx)$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે છે:
$= x^{3}+y^{3}+z^{3}-3xyz = \text{L.H.S.}$
114
Difficult
જો $x+y+z=0$ હોય,તો સાબિત કરો કે $x^{3}+y^{3}+z^{3}=3xyz$.

Solution

(N/A) આપેલ છે કે $x+y+z=0.$
તેથી,$x+y=-z.$
બંને બાજુ ઘન લેતા,આપણને મળે $(x+y)^{3}=(-z)^{3}.$
નિત્યસમ $(x+y)^{3} = x^{3}+y^{3}+3xy(x+y)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$x^{3}+y^{3}+3xy(x+y) = -z^{3}.$
કારણ કે $x+y=-z,$ આ કિંમત સમીકરણમાં મૂકતા:
$x^{3}+y^{3}+3xy(-z) = -z^{3}.$
$x^{3}+y^{3}-3xyz = -z^{3}.$
પદોને ગોઠવતા,આપણને મળે:
$x^{3}+y^{3}+z^{3} = 3xyz.$
આમ,જો $x+y+z=0$ હોય,તો $x^{3}+y^{3}+z^{3}=3xyz$ થાય.
115
MediumMCQ
ઘનનું વાસ્તવિક ગણતરી કર્યા વગર,નીચેનાની કિંમત શોધો: $(-12)^{3} + (7)^{3} + (5)^{3}$
A
$1165$
B
$-1165$
C
$-1260$
D
$1260$

Solution

(C) ધારો કે $x = -12, y = 7$ અને $z = 5$.
તેથી,$x + y + z = -12 + 7 + 5 = 0$.
આપણે જાણીએ છીએ કે જો $x + y + z = 0$ હોય,તો $x^{3} + y^{3} + z^{3} = 3xyz$ થાય.
તેથી,$(-12)^{3} + (7)^{3} + (5)^{3} = 3[(-12)(7)(5)]$,કારણ કે $(-12) + 7 + 5 = 0$.
ગુણાકાર કરતા: $3[-420] = -1260$.
આમ,$(-12)^{3} + (7)^{3} + (5)^{3} = -1260$.
116
MediumMCQ
ઘનનું વાસ્તવિક ગણન કર્યા વગર,નીચેનાની કિંમત શોધો: $(28)^{3} + (-15)^{3} + (-13)^{3}$
A
$16570$
B
$16600$
C
$16377$
D
$16380$

Solution

(D) ધારો કે $x = 28$,$y = -15$,અને $z = -13$ છે.
પ્રથમ,$x, y,$ અને $z$ નો સરવાળો શોધો:
$x + y + z = 28 + (-15) + (-13) = 28 - 28 = 0$.
આપણે જાણીએ છીએ કે બીજગણિતીય નિત્યસમ મુજબ: જો $x + y + z = 0$ હોય,તો $x^{3} + y^{3} + z^{3} = 3xyz$ થાય.
આ નિત્યસમમાં કિંમતો મૂકતા:
$(28)^{3} + (-15)^{3} + (-13)^{3} = 3(28)(-15)(-13)$.
ગુણાકાર કરતા:
$3 \times 28 = 84$
$(-15) \times (-13) = 195$
$84 \times 195 = 16380$.
તેથી,તેની કિંમત $16380$ છે.
117
Medium
નીચે આપેલા લંબચોરસના ક્ષેત્રફળ પરથી તેની લંબાઈ અને પહોળાઈ માટેના શક્ય પદાવલિઓ આપો: $\text{Area} = 25a^2 - 35a + 12$

Solution

(A) લંબચોરસનું ક્ષેત્રફળ શોધવાનું સૂત્ર: $\text{Area} = \text{Length} \times \text{Breadth}$ (લંબાઈ $\times$ પહોળાઈ).
આપેલ ક્ષેત્રફળ: $25a^2 - 35a + 12$.
લંબાઈ અને પહોળાઈ શોધવા માટે,આપણે દ્વિઘાત બહુપદી $25a^2 - 35a + 12$ ના અવયવો પાડવા પડશે.
આપણે એવી બે સંખ્યાઓ શોધીએ જેનો ગુણાકાર $25 \times 12 = 300$ થાય અને જેનો સરવાળો $-35$ થાય.
આ બે સંખ્યાઓ $-20$ અને $-15$ છે,કારણ કે $(-20) \times (-15) = 300$ અને $(-20) + (-15) = -35$.
હવે,પદાવલિને ફરીથી લખતા:
$25a^2 - 20a - 15a + 12$
સમૂહ બનાવીને અવયવ પાડતા:
$= 5a(5a - 4) - 3(5a - 4)$
$= (5a - 4)(5a - 3)$
આમ,લંબાઈ અને પહોળાઈ માટેની શક્ય પદાવલિઓ $(5a - 3)$ અને $(5a - 4)$ છે.
118
Medium
નીચે આપેલા લંબચોરસના ક્ષેત્રફળ આપેલા છે,તો તેમની લંબાઈ અને પહોળાઈ માટે શક્ય પદાવલિઓ આપો: $\text{Area} = 35y^2 + 13y - 12$.

Solution

(A) લંબચોરસનું ક્ષેત્રફળ = (લંબાઈ) $\times$ (પહોળાઈ).
આપેલ ક્ષેત્રફળ $35y^2 + 13y - 12$ છે,તેથી આપણે આ દ્વિઘાત બહુપદીના અવયવો પાડવા પડશે.
$35y^2 + 13y - 12$ ના અવયવો પાડવા માટે,આપણે મધ્યમ પદ $13y$ ને એવી રીતે વિભાજિત કરીશું કે જેથી તેમનો સરવાળો $13y$ થાય અને તેમનો ગુણાકાર $y^2$ ના સહગુણક અને અચળ પદના ગુણાકાર $(35 \times -12 = -420)$ જેટલો થાય.
આપણે જાણીએ છીએ કે $28y$ અને $-15y$ આ શરતોનું પાલન કરે છે કારણ કે $28y - 15y = 13y$ અને $28y \times (-15y) = -420y^2$.
હવે,પદાવલિને ફરીથી લખતા:
$35y^2 + 28y - 15y - 12$
પદોના જૂથ બનાવતા:
$(35y^2 + 28y) - (15y + 12)$
સામાન્ય પદો બહાર કાઢતા:
$7y(5y + 4) - 3(5y + 4)$
$(7y - 3)(5y + 4)$
આમ,લંબાઈ અને પહોળાઈ માટેની શક્ય પદાવલિઓ $(7y - 3)$ અને $(5y + 4)$ છે.
119
Easy
જેના ઘનફળ નીચે મુજબ આપેલ છે તેવા લંબઘનના પરિમાણો માટે શક્ય પદાવલિઓ કઈ છે? $\boxed{\text{ઘનફળ} : 3x^2 - 12x}$

Solution

(N/A) લંબઘનનું ઘનફળ શોધવાનું સૂત્ર: $\text{ઘનફળ} = \text{લંબાઈ} \times \text{પહોળાઈ} \times \text{ઊંચાઈ}$.
આપેલ ઘનફળ $= 3x^2 - 12x$.
શક્ય પરિમાણો શોધવા માટે,આપણે પદાવલિના અવયવો પાડીશું:
$3x^2 - 12x = 3x(x - 4)$.
આમ,આ પદાવલિને ત્રણ અવયવોના ગુણાકાર તરીકે લખી શકાય છે: $3$,$x$,અને $(x - 4)$.
તેથી,લંબઘનના શક્ય પરિમાણો $3$,$x$,અને $(x - 4)$ એકમ છે.
120
Medium
જે લંબઘનનું ઘનફળ નીચે આપેલ છે,તેની લંબાઈ,પહોળાઈ અને ઊંચાઈ માટે શક્ય પદાવલિઓ શું હોઈ શકે?
$\text{ઘનફળ} : 12ky^{2} + 8ky - 20k$

Solution

(A) લંબઘનનું ઘનફળ શોધવાનું સૂત્ર: $\text{ઘનફળ} = \text{લંબાઈ} \times \text{પહોળાઈ} \times \text{ઊંચાઈ}$.
આપેલ ઘનફળ $= 12ky^{2} + 8ky - 20k$.
સૌ પ્રથમ,સામાન્ય પદ $4k$ ને બહાર કાઢતા:
$12ky^{2} + 8ky - 20k = 4k(3y^{2} + 2y - 5)$.
હવે,દ્વિઘાત પદાવલિ $(3y^{2} + 2y - 5)$ ના મધ્યમ પદને વિભાજિત કરીને અવયવ પાડતા:
$3y^{2} + 2y - 5 = 3y^{2} + 5y - 3y - 5$
$= y(3y + 5) - 1(3y + 5)$
$= (3y + 5)(y - 1)$.
આમ,ઘનફળ $= 4k \times (3y + 5) \times (y - 1)$.
તેથી,લંબઘનની શક્ય પરિમાણો $4k$,$(3y + 5)$ અને $(y - 1)$ એકમ છે.
121
Easy
નીચેનામાંથી કઈ પદાવલિઓ એક ચલવાળી બહુપદી છે અને કઈ નથી? તમારા જવાબ માટે કારણો આપો: $y^{2} + \sqrt{2}$

Solution

(A) આપેલ પદાવલિ $y^{2} + \sqrt{2}$ છે.
આને $y^{2} + \sqrt{2}y^{0}$ તરીકે લખી શકાય છે.
એક ચલવાળી બહુપદી એ એક એવી બીજગણિતીય પદાવલિ છે જેમાં ચલનો ઘાતાંક અનૃણ પૂર્ણાંક (પૂર્ણ સંખ્યા) હોય છે.
પદાવલિ $y^{2} + \sqrt{2}$ માં,ચલ $y$ નો ઘાતાંક $2$ છે,જે એક પૂર્ણ સંખ્યા છે.
તેથી,$y^{2} + \sqrt{2}$ એ એક ચલવાળી બહુપદી છે.
122
Easy
નીચેનામાંથી કઈ પદાવલિઓ એક ચલવાળી બહુપદી છે અને કઈ નથી? તમારા જવાબ માટે કારણ આપો: $3 \sqrt{t} + t \sqrt{2}$

Solution

(D) આપેલ પદાવલિ $3 \sqrt{t} + t \sqrt{2}$ છે.
આને $3 t^{1/2} + \sqrt{2} \cdot t$ તરીકે ફરીથી લખી શકાય છે.
એક ચલવાળી બહુપદી એ એક એવી બીજગણિતીય પદાવલિ છે જેમાં ચલનો ઘાતાંક અનૃણ પૂર્ણાંક (પૂર્ણ સંખ્યા) હોવો જોઈએ.
પદ $3 t^{1/2}$ માં,ચલ $t$ નો ઘાતાંક $\frac{1}{2}$ છે,જે પૂર્ણ સંખ્યા નથી.
તેથી,$3 \sqrt{t} + t \sqrt{2}$ એ બહુપદી નથી.
123
Easy
નીચેનામાંથી કઈ પદાવલિઓ એક ચલવાળી બહુપદી છે અને કઈ નથી? તમારા જવાબ માટે કારણો આપો: $y + \frac{2}{y}$

Solution

(D) આપેલ પદાવલિ $y + \frac{2}{y}$ છે.
આને $y + 2 \cdot y^{-1}$ તરીકે ફરીથી લખી શકાય છે.
એક ચલવાળી બહુપદી એ એક એવી બીજગણિતીય પદાવલિ છે જેમાં ચલનો ઘાતાંક અનૃણ પૂર્ણાંક (પૂર્ણ સંખ્યા) હોવો જોઈએ.
પદ $2 \cdot y^{-1}$ માં,ચલ $y$ નો ઘાતાંક $-1$ છે.
કારણ કે $-1$ એ પૂર્ણ સંખ્યા નથી,તેથી પદાવલિ $y + \frac{2}{y}$ એ બહુપદી નથી.
124
Easy
નીચેનામાંથી કઈ પદાવલિઓ એક ચલવાળી બહુપદી છે અને કઈ નથી? તમારા જવાબ માટે કારણો આપો: $x^{10} + y^{3} + t^{50}$

Solution

(D) આપેલ પદાવલિ $x^{10} + y^{3} + t^{50}$ છે.
$1$. એક ચલવાળી બહુપદી એ એવી બીજગણિતીય પદાવલિ છે જેમાં ચલનો ઘાતાંક અનૃણ પૂર્ણાંક હોય અને માત્ર એક જ ચલ હોય.
$2$. પદાવલિ $x^{10} + y^{3} + t^{50}$ માં ત્રણ અલગ-અલગ ચલ છે: $x$,$y$,અને $t$.
$3$. જોકે દરેક ચલનો ઘાતાંક $(10, 3, 50)$ પૂર્ણ સંખ્યા છે,પરંતુ આ પદાવલિમાં ત્રણ ચલનો સમાવેશ થાય છે.
$4$. તેથી,$x^{10} + y^{3} + t^{50}$ એ ત્રણ ચલવાળી બહુપદી છે,એક ચલવાળી નહીં.
125
EasyMCQ
નીચેના દરેક પદમાં $x^2$ નો સહગુણક લખો:
$(i)$ $\frac{\pi}{2} x^2 + x$
$(ii)$ $\sqrt{2} x - 1$
A
$\frac{\pi}{2}$ અને $0$
B
$\pi$ અને $0$
C
$2$ અને $0$
D
$\frac{\pi}{2}$ અને $\pi$

Solution

(A) $(i)$ પદાવલિ $\frac{\pi}{2} x^2 + x$ માં,$x^2$ વાળું પદ $\frac{\pi}{2} x^2$ છે. તેથી,$x^2$ નો સહગુણક $\frac{\pi}{2}$ છે.
$(ii)$ પદાવલિ $\sqrt{2} x - 1$ માં,$x^2$ વાળું કોઈ પદ નથી. આપણે આ પદાવલિને $\sqrt{2} x - 1 + 0 \cdot x^2$ તરીકે લખી શકીએ છીએ. તેથી,$x^2$ નો સહગુણક $0$ છે.
126
EasyMCQ
નીચે આપેલી દરેક બહુપદીની ઘાત લખો:
$(i)$ $5t - \sqrt{7}$
$(ii)$ $3$
A
$3, 0$
B
$1, 0$
C
$1, 1$
D
$0, 3$

Solution

(B) બહુપદીની ઘાત એટલે બહુપદીમાં રહેલા ચલની સૌથી મોટી ઘાત.
$(i)$ $5t - \sqrt{7}$
આ $t$ ચલવાળી બહુપદી છે. અહીં ચલ $t$ ની સૌથી મોટી ઘાત $1$ છે. તેથી,આ બહુપદીની ઘાત $1$ છે.
$(ii)$ $3$
આ અચળ બહુપદી છે. કોઈપણ શૂન્યતર અચળ બહુપદીની ઘાત હંમેશા $0$ હોય છે,કારણ કે $3$ ને $3 \times t^0$ તરીકે લખી શકાય છે.
127
Medium
નીચેનાને સુરેખ,દ્વિઘાત અને ત્રિઘાત બહુપદીઓમાં વર્ગીકૃત કરો:
$(i)$ $1+x$
$(ii)$ $3t$
$(iii)$ $r^{2}$
$(iv)$ $7x^{3}$

Solution

(N/A) $(i)$ $1+x$
કારણ કે $1+x$ ની ઘાત $1$ છે,તેથી તે સુરેખ બહુપદી છે.
$(ii)$ $3t$
કારણ કે $3t$ ની ઘાત $1$ છે,તેથી તે સુરેખ બહુપદી છે.
$(iii)$ $r^{2}$
કારણ કે $r^{2}$ ની ઘાત $2$ છે,તેથી તે દ્વિઘાત બહુપદી છે.
$(iv)$ $7x^{3}$
કારણ કે $7x^{3}$ ની ઘાત $3$ છે,તેથી તે ત્રિઘાત બહુપદી છે.
128
Medium
નીચે આપેલ બહુપદીની કિંમત ચલની આપેલી કિંમત માટે શોધો: $q(y) = 3y^3 - 4y + \sqrt{11}$,જ્યાં $y = 2$ છે.

Solution

$(16+\sqrt{11})$ આપેલ બહુપદી $q(y) = 3y^3 - 4y + \sqrt{11}$ છે.
$y = 2$ આગળ બહુપદીની કિંમત શોધવા માટે,આપણે પદાવલિમાં $y$ ની જગ્યાએ $2$ મૂકીશું:
$q(2) = 3(2)^3 - 4(2) + \sqrt{11}$
ઘાતની ગણતરી કરતા: $2^3 = 8$.
કિંમત મૂકતા: $q(2) = 3(8) - 8 + \sqrt{11}$.
ગુણાકાર કરતા: $q(2) = 24 - 8 + \sqrt{11}$.
બાદબાકી કરતા: $q(2) = 16 + \sqrt{11}$.
129
Easy
નીચે આપેલ બહુપદીની કિંમત ચલની દર્શાવેલ કિંમત માટે શોધો: $p(t) = 4t^4 + 5t^3 - t^2 + 6$,જ્યાં $t = a$ છે.

Solution

(N/A) આપેલ બહુપદી $p(t) = 4t^4 + 5t^3 - t^2 + 6$ છે.
બહુપદીની કિંમત $t = a$ માટે શોધવા માટે,આપણે પદાવલિમાં $t$ ની જગ્યાએ $a$ મૂકીશું.
$p(a) = 4(a)^4 + 5(a)^3 - (a)^2 + 6$.
તેથી,$t = a$ આગળ બહુપદીની કિંમત $4a^4 + 5a^3 - a^2 + 6$ થાય છે.
130
EasyMCQ
$x = -1$ આગળ બહુપદી $5x - 4x^2 + 3$ ની કિંમત શોધો.
A
$6$
B
$-6$
C
$5$
D
$4$

Solution

(B) ધારો કે બહુપદી $p(x) = 5x - 4x^2 + 3$ છે.
$x = -1$ આગળ કિંમત શોધવા માટે,બહુપદીમાં $x$ ની જગ્યાએ $-1$ મૂકો:
$p(-1) = 5(-1) - 4(-1)^2 + 3$
$p(-1) = -5 - 4(1) + 3$
$p(-1) = -5 - 4 + 3$
$p(-1) = -9 + 3$
$p(-1) = -6$
131
EasyMCQ
$x = 2$ માટે બહુપદી $p(x) = 5x - 4x^2 + 3$ ની કિંમત શોધો.
A
$3$
B
$2$
C
$-3$
D
$-2$

Solution

(C) આપેલી બહુપદી $p(x) = 5x - 4x^2 + 3$ છે.
$x = 2$ આગળ બહુપદીની કિંમત શોધવા માટે,પદાવલિમાં $x$ ની જગ્યાએ $2$ મૂકતા:
$p(2) = 5(2) - 4(2)^2 + 3$
$p(2) = 10 - 4(4) + 3$
$p(2) = 10 - 16 + 3$
$p(2) = -6 + 3$
$p(2) = -3$
આમ,$x = 2$ આગળ બહુપદીની કિંમત $-3$ છે.
132
MediumMCQ
નક્કી કરો કે શું $(x + 1)$ એ બહુપદી $p(x) = x^{4} + x^{3} + x^{2} + x + 1$ નો અવયવ છે કે નહીં.
A
હા
B
ના
C
નક્કી કરી શકાય નહીં
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) અવયવ પ્રમેય મુજબ,$(x + 1)$ એ $p(x)$ નો અવયવ ત્યારે જ કહેવાય જો $p(-1) = 0$ થાય.
આપેલ છે કે $p(x) = x^{4} + x^{3} + x^{2} + x + 1$.
બહુપદીમાં $x = -1$ મૂકતા:
$p(-1) = (-1)^{4} + (-1)^{3} + (-1)^{2} + (-1) + 1$
દરેક પદની ગણતરી કરતા:
$p(-1) = 1 - 1 + 1 - 1 + 1$
પદાવલિનું સાદું રૂપ આપતા:
$p(-1) = 1$
અહીં $p(-1) \neq 0$ હોવાથી,અવયવ પ્રમેય મુજબ,$(x + 1)$ એ આપેલ બહુપદીનો અવયવ નથી.
133
Difficult
નીચેનામાંથી કઈ બહુપદીનો અવયવ $(x + 1)$ છે તે નક્કી કરો: $x^{4} + 3x^{3} + 3x^{2} + x + 1$.

Solution

(NONE) અવયવ પ્રમેય મુજબ,$(x + 1)$ એ બહુપદી $p(x)$ નો અવયવ ત્યારે જ હોય જો $p(-1) = 0$ થાય.
ધારો કે $p(x) = x^{4} + 3x^{3} + 3x^{2} + x + 1$.
બહુપદીમાં $x = -1$ મૂકતા:
$p(-1) = (-1)^{4} + 3(-1)^{3} + 3(-1)^{2} + (-1) + 1$
$p(-1) = 1 + 3(-1) + 3(1) - 1 + 1$
$p(-1) = 1 - 3 + 3 - 1 + 1$
$p(-1) = 1$
અહીં $p(-1) = 1 \neq 0$ હોવાથી,અવયવ પ્રમેય મુજબ,$(x + 1)$ એ આપેલી બહુપદીનો અવયવ નથી.
134
Difficult
નીચેનામાંથી કઈ બહુપદીનો અવયવ $(x + 1)$ છે તે નક્કી કરો: $x^{3} - x^{2} - (2 + \sqrt{2})x + \sqrt{2}$

Solution

(NONE) અવયવ પ્રમેય મુજબ, જો $p(-1) = 0$ હોય, તો $(x + 1)$ એ બહુપદી $p(x)$ નો અવયવ છે.
ધારો કે $p(x) = x^{3} - x^{2} - (2 + \sqrt{2})x + \sqrt{2}$.
બહુપદીમાં $x = -1$ મૂકતા:
$p(-1) = (-1)^{3} - (-1)^{2} - (2 + \sqrt{2})(-1) + \sqrt{2}$
દરેક પદની ગણતરી કરતા:
$p(-1) = -1 - 1 + (2 + \sqrt{2}) + \sqrt{2}$
$p(-1) = -2 + 2 + \sqrt{2} + \sqrt{2}$
$p(-1) = 2\sqrt{2}$
અહીં $p(-1) = 2\sqrt{2} \neq 0$ હોવાથી, $(x + 1)$ એ આપેલી બહુપદીનો અવયવ નથી.
135
Medium
અવયવ પ્રમેયનો ઉપયોગ કરીને નક્કી કરો કે નીચેના કિસ્સામાં $g(x)$ એ $p(x)$ નો અવયવ છે કે નહીં: $p(x) = x^3 + 3x^2 + 3x + 1$,$g(x) = x + 2$.

Solution

(D) અવયવ પ્રમેય મુજબ,જો $p(a) = 0$ હોય,તો જ $g(x) = x - a$ એ $p(x)$ નો અવયવ કહેવાય.
અહીં,$g(x) = x + 2$ છે,તેથી $x + 2 = 0$ લેતા,આપણને $x = -2$ મળે છે.
હવે,આપણે $p(-2)$ ની કિંમત શોધીએ:
$p(-2) = (-2)^3 + 3(-2)^2 + 3(-2) + 1$
$p(-2) = -8 + 3(4) - 6 + 1$
$p(-2) = -8 + 12 - 6 + 1$
$p(-2) = 4 - 6 + 1 = -1$
અહીં $p(-2) \neq 0$ હોવાથી,અવયવ પ્રમેય મુજબ $g(x)$ એ $p(x)$ નો અવયવ નથી.
136
Easy
અવયવ પ્રમેયનો ઉપયોગ કરીને નક્કી કરો કે નીચેના કિસ્સામાં $g(x)$ એ $p(x)$ નો અવયવ છે કે નહીં: $p(x) = x^3 - 4x^2 + x + 6$,$g(x) = x - 3$.

Solution

(A) અવયવ પ્રમેય મુજબ,જો $p(a) = 0$ હોય તો $g(x) = x - a$ એ $p(x)$ નો અવયવ છે.
અહીં,$g(x) = x - 3$ છે,તેથી $a = 3$ લેતા.
$p(x) = x^3 - 4x^2 + x + 6$ માં $x = 3$ મૂકીને $p(3)$ ની કિંમત શોધીએ:
$p(3) = (3)^3 - 4(3)^2 + (3) + 6$
$p(3) = 27 - 4(9) + 3 + 6$
$p(3) = 27 - 36 + 3 + 6$
$p(3) = 36 - 36 = 0$
અહીં $p(3) = 0$ હોવાથી,અવયવ પ્રમેય મુજબ $g(x) = x - 3$ એ $p(x) = x^3 - 4x^2 + x + 6$ નો અવયવ છે.

Polynomials — Textbook - Polynomials · Frequently Asked Questions

1Are these Polynomials questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Polynomials Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.