Gujarati

Matter Waves and de Broglie Wavelength Questions in Gujarati

Class 12 Physics · Dual Nature of Radiation and matter · Matter Waves and de Broglie Wavelength

437+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 32 of 437 questions in Gujarati

401
MediumMCQ
$9 \ eV$ ગતિઊર્જા ધરાવતા ઇલેક્ટ્રોનની ડી-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈ શોધો. (લો: $h=4 \times 10^{-15} \ eV \cdot s$,$c=3 \times 10^{10} \ cm/s$ અને ઇલેક્ટ્રોનનું દળ $m_e c^2=0.5 \ MeV$)
A
$4 \times 10^{-8} \ cm$
B
$3 \times 10^{-8} \ cm$
C
$4 \times 10^{-7} \ cm$
D
$3 \times 10^{-7} \ cm$

Solution

(A) ડી-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈનું સૂત્ર $\lambda = \frac{h}{p} = \frac{h}{\sqrt{2 m_e K}}$ છે.
અહીં $K = 9 \ eV$ અને $m_e c^2 = 0.5 \ MeV = 0.5 \times 10^6 \ eV$ આપેલ છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $m_e = \frac{0.5 \times 10^6 \ eV}{c^2}$.
આ કિંમત તરંગલંબાઈના સૂત્રમાં મૂકતા:
$\lambda = \frac{h}{\sqrt{2 \left(\frac{0.5 \times 10^6}{c^2}\right) K}} = \frac{hc}{\sqrt{2 \times 0.5 \times 10^6 \times K}}$.
આપેલ છે કે $h = 4 \times 10^{-15} \ eV \cdot s$ અને $c = 3 \times 10^{10} \ cm/s$,તેથી $hc = (4 \times 10^{-15}) \times (3 \times 10^{10}) = 12 \times 10^{-5} \ eV \cdot cm$.
હવે,$\lambda = \frac{12 \times 10^{-5}}{\sqrt{2 \times 0.5 \times 10^6 \times 9}} = \frac{12 \times 10^{-5}}{\sqrt{9 \times 10^6}} = \frac{12 \times 10^{-5}}{3 \times 10^3} = 4 \times 10^{-8} \ cm$.
402
EasyMCQ
જો એક પ્રોટોનને $1000 \,V$ ના વિદ્યુતસ્થિતિમાનના તફાવત દ્વારા પ્રવેગિત કરવામાં આવે, તો તેની ડી-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈ કેટલી હશે? (આપેલ છે, $m_p = 1.67 \times 10^{-27} \,kg$, $h = 6.63 \times 10^{-34} \,J-s$)
A
$9.1 \times 10^{-13} \,m$
B
$9.1 \times 10^{13} \,m$
C
$1.09 \times 10^{-15} \,m$
D
$1.09 \times 10^{15} \,m$

Solution

(A) ડી-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈ $\lambda$ નું સૂત્ર $\lambda = \frac{h}{p} = \frac{h}{\sqrt{2m_p qV}}$ છે।
કિંમતો મૂકતા: $h = 6.63 \times 10^{-34} \,J-s$, $m_p = 1.67 \times 10^{-27} \,kg$, $q = 1.6 \times 10^{-19} \,C$, અને $V = 1000 \,V$.
$\lambda = \frac{6.63 \times 10^{-34}}{\sqrt{2 \times 1.67 \times 10^{-27} \times 1.6 \times 10^{-19} \times 1000}}$
$\lambda = \frac{6.63 \times 10^{-34}}{\sqrt{5.344 \times 10^{-43}}} = \frac{6.63 \times 10^{-34}}{7.31 \times 10^{-22}} \approx 9.07 \times 10^{-13} \,m$.
આમ, તરંગલંબાઈ આશરે $9.1 \times 10^{-13} \,m$ છે।
403
EasyMCQ
ઇલેક્ટ્રોનની ડી-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈ $1 \,nm$ થી ઘટાડીને $0.5 \,nm$ કરવા માટે તેમાં ઉમેરવી પડતી ઉર્જા કેટલી છે?
A
પ્રારંભિક ઉર્જા કરતા ચાર ગણી
B
પ્રારંભિક ઉર્જા જેટલી
C
પ્રારંભિક ઉર્જા કરતા બે ગણી
D
પ્રારંભિક ઉર્જા કરતા ત્રણ ગણી

Solution

(D) આપણે જાણીએ છીએ કે ડી-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈ $\lambda$ અને ગતિ ઉર્જા $K$ વચ્ચેનો સંબંધ $\lambda = \frac{h}{\sqrt{2mK}}$ છે.
આ સૂત્ર પરથી કહી શકાય કે $K \propto \frac{1}{\lambda^2}$.
ધારો કે $\lambda_1 = 1 \,nm$ પર પ્રારંભિક ગતિ ઉર્જા $K_1$ છે અને $\lambda_2 = 0.5 \,nm$ પર અંતિમ ગતિ ઉર્જા $K_2$ છે.
તેથી, $\frac{K_2}{K_1} = \left( \frac{\lambda_1}{\lambda_2} \right)^2 = \left( \frac{1}{0.5} \right)^2 = 2^2 = 4$.
આમ, $K_2 = 4K_1$.
ઇલેક્ટ્રોનમાં ઉમેરવી પડતી ઉર્જા $\Delta K = K_2 - K_1 = 4K_1 - K_1 = 3K_1$ થાય.
તેથી, ઉમેરવી પડતી ઉર્જા એ પ્રારંભિક ઉર્જા કરતા ત્રણ ગણી છે.
404
EasyMCQ
એક વીજભારિત કણને સ્થિર સ્થિતિમાંથી અમુક વિદ્યુતસ્થિતિમાનના તફાવત દ્વારા પ્રવેગિત કરવામાં આવે છે. જ્યારે તેને $V_1$ દ્વારા પ્રવેગિત કરવામાં આવે ત્યારે ડી-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈ $\lambda_1$ છે અને જ્યારે $V_2$ દ્વારા પ્રવેગિત કરવામાં આવે ત્યારે તે $\lambda_2$ છે. ગુણોત્તર $\lambda_1 / \lambda_2$ શું છે?
A
$V_1^{3/2} : V_2^{3/2}$
B
$V_2^{1/2} : V_1^{1/2}$
C
$V_1^{1/2} : V_2^{1/2}$
D
$V_1^2 : V_2^2$

Solution

(B) $m$ દળ અને $q$ વીજભાર ધરાવતા વીજભારિત કણ માટે $V$ વિદ્યુતસ્થિતિમાનના તફાવત હેઠળ ડી-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈ $\lambda$ નીચે મુજબ આપવામાં આવે છે:
$\lambda = \frac{h}{\sqrt{2mqV}}$
અહીં $h$,$m$ અને $q$ અચળ હોવાથી,આપણને મળે છે:
$\lambda \propto \frac{1}{\sqrt{V}}$
તેથી,તરંગલંબાઈનો ગુણોત્તર:
$\frac{\lambda_1}{\lambda_2} = \sqrt{\frac{V_2}{V_1}} = \frac{V_2^{1/2}}{V_1^{1/2}}$
જેને $V_2^{1/2} : V_1^{1/2}$ તરીકે લખી શકાય છે.
405
EasyMCQ
જો એક ઇલેક્ટ્રોન પાસે એવી ઉર્જા હોય કે તેની ડી-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈ $5500 \ \text{Å}$ હોય,તો તે ઇલેક્ટ્રોનનું ઉર્જા મૂલ્ય કેટલું હશે? $(h = 6.6 \times 10^{-34} \ \text{Js}, m_e = 9.1 \times 10^{-31} \ \text{kg})$
A
$8 \times 10^{-20} \ \text{J}$
B
$8 \times 10^{-10} \ \text{J}$
C
$8 \ \text{J}$
D
$8 \times 10^{-25} \ \text{J}$

Solution

(D) ડી-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈનું સૂત્ર $\lambda = \frac{h}{p} = \frac{h}{\sqrt{2mE}}$ છે.
ઉર્જા $E$ માટે સૂત્રને ફરીથી ગોઠવતા,$E = \frac{h^2}{2m\lambda^2}$ મળે છે.
આપેલ કિંમતો: $h = 6.6 \times 10^{-34} \ \text{Js}$,$m = 9.1 \times 10^{-31} \ \text{kg}$,અને $\lambda = 5500 \ \text{Å} = 5.5 \times 10^{-7} \ \text{m}$.
આ કિંમતોને સૂત્રમાં મૂકતા:
$E = \frac{(6.6 \times 10^{-34})^2}{2 \times 9.1 \times 10^{-31} \times (5.5 \times 10^{-7})^2}$
$E = \frac{43.56 \times 10^{-68}}{18.2 \times 10^{-31} \times 30.25 \times 10^{-14}}$
$E = \frac{43.56 \times 10^{-68}}{550.55 \times 10^{-45}}$
$E \approx 0.0791 \times 10^{-23} \ \text{J} \approx 7.91 \times 10^{-25} \ \text{J}$.
આપેલ વિકલ્પો મુજબ નજીકનું મૂલ્ય $8 \times 10^{-25} \ \text{J}$ છે.
406
DifficultMCQ
એક ફોટોનની ઊર્જા પ્રોટોનની ગતિઊર્જા જેટલી છે. જો $\lambda_1$ એ પ્રોટોનની ડી-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈ હોય,$\lambda_2$ એ ફોટોન સાથે સંકળાયેલી તરંગલંબાઈ હોય અને ફોટોનની ઊર્જા $E$ હોય,તો $(\lambda_1 / \lambda_2)$ એ કોના પ્રમાણમાં છે?
A
$E^4$
B
$E^{1/2}$
C
$E^2$
D
$E$

Solution

(B) આપેલ છે કે ફોટોનની ઊર્જા $E$ એ પ્રોટોનની ગતિઊર્જા $K_p = E$ જેટલી છે.
પ્રોટોન માટે,ડી-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈ $\lambda_1 = \frac{h}{p}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $p$ એ પ્રોટોનનું વેગમાન છે.
$E = \frac{p^2}{2m}$ હોવાથી,$p = \sqrt{2mE}$ મળે.
તેથી,$\lambda_1 = \frac{h}{\sqrt{2mE}}$.
ફોટોન માટે,તરંગલંબાઈ $\lambda_2 = \frac{hc}{E}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
હવે,ગુણોત્તર $\frac{\lambda_1}{\lambda_2}$ ની ગણતરી કરતા:
$\frac{\lambda_1}{\lambda_2} = \frac{h / \sqrt{2mE}}{hc / E} = \frac{h}{\sqrt{2mE}} \cdot \frac{E}{hc} = \frac{E}{c \sqrt{2mE}} = \frac{\sqrt{E}}{c \sqrt{2m}}$.
અહીં $c$ અને $m$ અચળ હોવાથી,$\frac{\lambda_1}{\lambda_2} \propto \sqrt{E}$ અથવા $E^{1/2}$ થાય.
407
EasyMCQ
જ્યારે એક પ્રોટોનને $V$ જેટલા વિદ્યુતસ્થિતિમાનના તફાવત દ્વારા પ્રવેગિત કરવામાં આવે છે, ત્યારે તેની સાથે સંકળાયેલ દ-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈ $\lambda$ છે. જો $\alpha$-કણ માટે પણ સમાન દ-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈ $\lambda$ મેળવવી હોય, તો તેને કેટલા વિદ્યુતસ્થિતિમાનના તફાવત દ્વારા પ્રવેગિત કરવો પડે?
A
$\frac{V}{8}$
B
$\frac{V}{4}$
C
$4 \, V$
D
$8 \, V$

Solution

(A) $m$ દળ અને $q$ વિદ્યુતભાર ધરાવતા કણને $V$ વિદ્યુતસ્થિતિમાનના તફાવત દ્વારા પ્રવેગિત કરતા મળતી દ-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈ $\lambda = \frac{h}{\sqrt{2mqV}}$ છે.
પ્રોટોન $(p)$ માટે: $\lambda_p = \frac{h}{\sqrt{2m_p q_p V}}$.
$\alpha$-કણ $(\alpha)$ માટે: $\lambda_\alpha = \frac{h}{\sqrt{2m_\alpha q_\alpha V_\alpha}}$.
આપેલ છે કે $\lambda_p = \lambda_\alpha$, તેથી $\sqrt{2m_p q_p V} = \sqrt{2m_\alpha q_\alpha V_\alpha}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $m_p q_p V = m_\alpha q_\alpha V_\alpha$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $m_\alpha = 4m_p$ અને $q_\alpha = 2q_p$.
આ કિંમતો મૂકતા: $m_p q_p V = (4m_p)(2q_p) V_\alpha$.
$m_p q_p V = 8 m_p q_p V_\alpha$.
તેથી, $V_\alpha = \frac{V}{8}$.
408
EasyMCQ
$1.5 \times 10^8 \ m/s$ ના વેગથી ગતિ કરતા ઇલેક્ટ્રોનની ડી-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈ એક ફોટોન જેટલી છે. ઇલેક્ટ્રોનની ગતિઊર્જા અને ફોટોનની ગતિઊર્જાનો ગુણોત્તર કેટલો થશે? (આપેલ છે: $c = 3 \times 10^8 \ m/s$)
A
$2$
B
$4$
C
$1/2$
D
$1/4$

Solution

(D) ઇલેક્ટ્રોનની ડી-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈ $\lambda_e = \frac{h}{mv}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $v$ એ ઇલેક્ટ્રોનનો વેગ છે.
ફોટોનની તરંગલંબાઈ $\lambda_p = \frac{h}{p_p} = \frac{hc}{E_p}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $E_p$ એ ફોટોનની ઊર્જા છે.
આપેલ છે કે $\lambda_e = \lambda_p$,તેથી $\frac{h}{mv} = \frac{hc}{E_p}$.
આના પરથી $E_p = mvc$ મળે છે.
ઇલેક્ટ્રોનની ગતિઊર્જા $K_e = \frac{1}{2}mv^2$ છે.
ઇલેક્ટ્રોનની ગતિઊર્જા અને ફોટોનની ગતિઊર્જાનો ગુણોત્તર $\frac{K_e}{E_p} = \frac{\frac{1}{2}mv^2}{mvc} = \frac{v}{2c}$ થાય છે.
આપેલ કિંમતો $v = 1.5 \times 10^8 \ m/s$ અને $c = 3 \times 10^8 \ m/s$ મૂકતા:
$\frac{K_e}{E_p} = \frac{1.5 \times 10^8}{2 \times 3 \times 10^8} = \frac{1.5}{6} = \frac{1}{4}$.
409
DifficultMCQ
જો $\lambda_0$ એ $100 \ V$ ના વિદ્યુતસ્થિતિમાનના તફાવત દ્વારા પ્રવેગિત પ્રોટોન માટેની ડી-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઇ હોય,તો તે જ વિદ્યુતસ્થિતિમાનના તફાવત દ્વારા પ્રવેગિત $\alpha$-કણ માટેની ડી-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઇ કેટલી હશે?
A
$2 \sqrt{2} \lambda_0$
B
$\frac{\lambda_0}{2}$
C
$\frac{\lambda_0}{2 \sqrt{2}}$
D
$\frac{\lambda_0}{\sqrt{2}}$

Solution

(C) $V$ વિદ્યુતસ્થિતિમાનના તફાવત દ્વારા પ્રવેગિત $m$ દળ અને $q$ વીજભાર ધરાવતા કણની ડી-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઇ $\lambda = \frac{h}{\sqrt{2mqV}}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
પ્રોટોન માટે,$\lambda_0 = \frac{h}{\sqrt{2m_p q_p V}}$.
$\alpha$-કણ માટે,દળ $m_{\alpha} = 4m_p$ અને વીજભાર $q_{\alpha} = 2q_p$ છે.
આ કિંમતોને $\alpha$-કણના સૂત્રમાં મૂકતા:
$\lambda_{\alpha} = \frac{h}{\sqrt{2(4m_p)(2q_p)V}} = \frac{h}{\sqrt{8(2m_p q_p V)}} = \frac{1}{\sqrt{8}} \left( \frac{h}{\sqrt{2m_p q_p V}} \right)$.
કારણ કે $\sqrt{8} = 2\sqrt{2}$,તેથી $\lambda_{\alpha} = \frac{\lambda_0}{2\sqrt{2}}$ મળે છે.
410
DifficultMCQ
$80 eV$ ઊર્જા ધરાવતા ઇલેક્ટ્રોનની ડી-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઇ આશરે કેટલી હશે ($Å$ માં)? ($1 eV = 1.6 \times 10^{-19} J$,ઇલેક્ટ્રોનનું દળ $= 9 \times 10^{-31} kg$,પ્લાન્કનો અચળાંક $= 6.6 \times 10^{-34} J-s$).
A
$140$
B
$0.14$
C
$14$
D
$1.4$

Solution

(D) ગતિઊર્જા,$KE = 80 eV = 80 \times 1.6 \times 10^{-19} J = 128 \times 10^{-19} J$.
ડી-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઇનું સૂત્ર $\lambda = \frac{h}{\sqrt{2m(KE)}}$ છે.
કિંમતો મૂકતા:
$\lambda = \frac{6.6 \times 10^{-34}}{\sqrt{2 \times 9 \times 10^{-31} \times 128 \times 10^{-19}}} = \frac{6.6 \times 10^{-34}}{\sqrt{256 \times 9 \times 10^{-50}}}$.
$\lambda = \frac{6.6 \times 10^{-34}}{16 \times 3 \times 10^{-25}} = \frac{6.6}{48} \times 10^{-9} m$.
$\lambda = 0.1375 \times 10^{-9} m \approx 1.375 \times 10^{-10} m = 1.375 Å$.
નજીકની કિંમત લેતા,$\lambda \approx 1.4 Å$ મળે છે.
411
EasyMCQ
$320 eV$ ગતિઊર્જા ધરાવતા ઇલેક્ટ્રોનની ડી-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈ શોધો। ($h = 6.0 \times 10^{-34} \text{ SI unit}$, ઇલેક્ટ્રોનનું દળ $m_{e} = 9.0 \times 10^{-31} \text{ kg}$, ઇલેક્ટ્રોનનો વીજભાર $e = 1.6 \times 10^{-19} \text{ C}$ લો)। ($pm$ માં)
A
$85.8$
B
$110.5$
C
$62.5$
D
$50$

Solution

(C) ડી-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈ $\lambda$ નું સૂત્ર: $\lambda = \frac{h}{p} = \frac{h}{\sqrt{2 m_{e} K}}$, જ્યાં $K$ એ ગતિઊર્જા છે。
આપેલ છે: $h = 6.0 \times 10^{-34} \text{ J s}$, $m_{e} = 9.0 \times 10^{-31} \text{ kg}$, $K = 320 \text{ eV} = 320 \times 1.6 \times 10^{-19} \text{ J}$.
કિંમતો મૂકતા:
$\lambda = \frac{6.0 \times 10^{-34}}{\sqrt{2 \times 9.0 \times 10^{-31} \times 320 \times 1.6 \times 10^{-19}}}$
$\lambda = \frac{6.0 \times 10^{-34}}{\sqrt{18 \times 10^{-31} \times 512 \times 10^{-19}}}$
$\lambda = \frac{6.0 \times 10^{-34}}{\sqrt{9216 \times 10^{-50}}}$
$\lambda = \frac{6.0 \times 10^{-34}}{96 \times 10^{-25}}$
$\lambda = 0.0625 \times 10^{-9} \text{ m} = 62.5 \times 10^{-12} \text{ m} = 62.5 \text{ pm}$.
412
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયા કણની ડી-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈ સૌથી ટૂંકી છે,જો તેમ ગતિઊર્જા સમાન હોય?
A
પ્રોટોન
B
ઇલેક્ટ્રોન
C
$\alpha$-કણ
D
ન્યુટ્રોન

Solution

(C) ડી-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈ $\lambda$ નું સૂત્ર $\lambda = \frac{h}{p}$ છે.
ગતિઊર્જા $K = \frac{p^2}{2m}$ હોવાથી,વેગમાન $p = \sqrt{2mK}$ થાય.
આ કિંમત તરંગલંબાઈના સૂત્રમાં મૂકતા,$\lambda = \frac{h}{\sqrt{2mK}}$ મળે.
સમાન ગતિઊર્જા $K$ માટે,તરંગલંબાઈ દળના વર્ગમૂળના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોય છે: $\lambda \propto \frac{1}{\sqrt{m}}$.
દળની સરખામણી કરતા: $m_{\text{electron}} < m_{\text{proton}} \approx m_{\text{neutron}} < m_{\alpha\text{-particle}}$.
આપેલા વિકલ્પોમાં $\alpha$-કણનું દળ સૌથી વધુ હોવાથી,તેની ડી-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈ સૌથી ટૂંકી હશે.
413
EasyMCQ
$100 eV$ ગતિઊર્જા ધરાવતા ઇલેક્ટ્રોનની ડી-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈ શોધો. $[$ $h=4.14 \times 10^{-15} eVs$, ઇલેક્ટ્રોનનું દળ $= \frac{0.5 \times 10^6}{c^2} eV/c^2$, $1 pm = 10^{-12} m$ નો ઉપયોગ કરો $]$ ($pm$ માં)
A
$150.1$
B
$124.2$
C
$115.5$
D
$120.8$

Solution

(B) ડી-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈ $\lambda$ નું સૂત્ર $\lambda = \frac{h}{p}$ છે.
ગતિઊર્જા $K = \frac{p^2}{2m}$ હોવાથી, $p = \sqrt{2mK}$ થાય.
તેથી, $\lambda = \frac{h}{\sqrt{2mK}}$.
અહીં $h = 4.14 \times 10^{-15} eVs$, $K = 100 eV$, અને $m = \frac{0.5 \times 10^6}{c^2} eV/c^2$ આપેલ છે.
આ કિંમતો મૂકતા, જ્યાં $c = 3 \times 10^8 m/s$ છે:
$\lambda = \frac{4.14 \times 10^{-15}}{\sqrt{2 \times (0.5 \times 10^6 / c^2) \times 100}}$
$\lambda = \frac{4.14 \times 10^{-15} \times c}{\sqrt{10^8}}$
$\lambda = \frac{4.14 \times 10^{-15} \times 3 \times 10^8}{10^4} = 1.242 \times 10^{-10} m = 124.2 pm$.
414
MediumMCQ
$v$ ઝડપ સાથે ગતિ કરતી બસની દ-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈ $\lambda$ છે. કેટલાક મુસાફરો એક સ્ટોપેજ પર બસમાંથી ઉતરી ગયા. હવે જ્યારે બસ તેની પ્રારંભિક ઝડપ કરતા બમણી ઝડપે ગતિ કરે છે,ત્યારે તેની ગતિઊર્જા તેના પ્રારંભિક મૂલ્ય કરતા બમણી જોવા મળે છે. તો હવે બસની દ-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈ કેટલી હશે?
A
$\lambda$
B
$2 \lambda$
C
$\frac{\lambda}{2}$
D
$\frac{\lambda}{4}$

Solution

(A) દ-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈ $\lambda = \frac{h}{p} = \frac{h}{\sqrt{2mE}}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
શરૂઆતમાં,ધારો કે દળ $m$,ઝડપ $v$ અને ગતિઊર્જા $E = \frac{1}{2}mv^2$ છે. તેથી,$\lambda = \frac{h}{\sqrt{2mE}}$.
કેટલાક મુસાફરો ઉતરી ગયા પછી,ધારો કે નવું દળ $m'$,નવી ઝડપ $v' = 2v$ અને નવી ગતિઊર્જા $E' = 2E$ છે.
ગતિઊર્જાના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા: $E' = \frac{1}{2}m'(v')^2$.
કિંમતો મૂકતા: $2E = \frac{1}{2}m'(2v)^2 = \frac{1}{2}m'(4v^2) = 2m'v^2$.
કારણ કે $E = \frac{1}{2}mv^2$,તેથી $2(\frac{1}{2}mv^2) = 2m'v^2$,જેનો અર્થ છે કે $m' = \frac{m}{2}$.
હવે,નવી દ-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈ $\lambda'$ છે:
$\lambda' = \frac{h}{\sqrt{2m'E'}} = \frac{h}{\sqrt{2(\frac{m}{2})(2E)}} = \frac{h}{\sqrt{2mE}} = \lambda$.
તેથી,નવી દ-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈ $\lambda$ જ રહે છે.
415
EasyMCQ
જો સમાન દ-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈ ધરાવતા ઇલેક્ટ્રોન,આલ્ફા કણ અને પ્રોટોનની ગતિઊર્જા અનુક્રમે $\varepsilon_1, \varepsilon_2$ અને $\varepsilon_3$ હોય,તો:
A
$\varepsilon_1 > \varepsilon_3 > \varepsilon_2$
B
$\varepsilon_1 = \varepsilon_2 = \varepsilon_3$
C
$\varepsilon_1 < \varepsilon_3 < \varepsilon_2$
D
$\varepsilon_1 > \varepsilon_2 > \varepsilon_3$

Solution

(A) દ-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈ $\lambda$ નું સૂત્ર $\lambda = \frac{h}{p} = \frac{h}{\sqrt{2mK}}$ છે,જ્યાં $h$ પ્લાન્કનો અચળાંક છે,$m$ કણનું દળ છે અને $K$ ગતિઊર્જા છે.
ત્રણેય કણો માટે દ-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈ $\lambda$ સમાન હોવાથી,$\sqrt{2mK} = \text{અચળ}$,જેનો અર્થ છે કે $mK = \text{અચળ}$ અથવા $K \propto \frac{1}{m}$.
કણોના દળ $m_e$ (ઇલેક્ટ્રોન),$m_p$ (પ્રોટોન) અને $m_{\alpha}$ (આલ્ફા કણ) છે. આપણે જાણીએ છીએ કે $m_e < m_p < m_{\alpha}$.
ગતિઊર્જા $K$ એ દળના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોવાથી,આપણને $\varepsilon_1 > \varepsilon_3 > \varepsilon_2$ મળે છે (જ્યાં $\varepsilon_1$ ઇલેક્ટ્રોન માટે,$\varepsilon_3$ પ્રોટોન માટે અને $\varepsilon_2$ આલ્ફા કણ માટે છે).
416
MediumMCQ
એક પ્રોટોન અને એક ઇલેક્ટ્રોન જે શરૂઆતમાં સ્થિર છે,તેમને સમાન વિદ્યુતસ્થિતિમાનના તફાવત દ્વારા પ્રવેગિત કરવામાં આવે છે. જો પ્રોટોનનું દળ ઇલેક્ટ્રોન કરતાં $2000$ ગણું વધારે હોય,તો પ્રોટોનની ડી-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈ $(\lambda_{p})$ અને ઇલેક્ટ્રોનની ડી-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈ $(\lambda_{e})$ વચ્ચેનો સંબંધ શું હશે?
A
$\lambda_{p} = 2000 \lambda_{e}$
B
$\lambda_{p} = \frac{\lambda_{e}}{2000}$
C
$\lambda_{p} = 20 \sqrt{5} \lambda_{e}$
D
$\lambda_{p} = \frac{\lambda_{e}}{20 \sqrt{5}}$

Solution

(D) ડી-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈનું સૂત્ર $\lambda = \frac{h}{p} = \frac{h}{\sqrt{2m(KE)}}$ છે.
બંને કણો સમાન વિદ્યુતસ્થિતિમાનના તફાવત $V$ દ્વારા પ્રવેગિત થતા હોવાથી,ગતિઊર્જા $KE = qV$ થાય.
તેથી,$\lambda = \frac{h}{\sqrt{2mqV}}$.
અહીં $h$,$q$ અને $V$ અચળ હોવાથી,$\lambda \propto \frac{1}{\sqrt{m}}$ મળે.
તેથી,$\frac{\lambda_{p}}{\lambda_{e}} = \sqrt{\frac{m_{e}}{m_{p}}}$.
આપેલ છે કે $m_{p} = 2000 m_{e}$,તેથી ગુણોત્તર લેતા:
$\frac{\lambda_{p}}{\lambda_{e}} = \sqrt{\frac{m_{e}}{2000 m_{e}}} = \sqrt{\frac{1}{2000}} = \frac{1}{\sqrt{400 \times 5}} = \frac{1}{20 \sqrt{5}}$.
આમ,$\lambda_{p} = \frac{\lambda_{e}}{20 \sqrt{5}}$.
417
MediumMCQ
સ્થિર સ્થિતિમાંથી $10000 \ V$ ના પોટેન્શિયલ દ્વારા પ્રવેગિત ઇલેક્ટ્રોનની ડી-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઇ $\lambda$ છે. જો તરંગલંબાઇ બમણી કરવી હોય,તો પ્રવેગિત પોટેન્શિયલ કેટલું હોવું જોઈએ ($V$ માં)?
A
$20000$
B
$40000$
C
$5000$
D
$2500$

Solution

(D) $V$ પોટેન્શિયલ દ્વારા પ્રવેગિત ઇલેક્ટ્રોનની ડી-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઇ $\lambda$ નું સૂત્ર: $\lambda = \frac{h}{\sqrt{2 m_e e V}}$ છે.
આ સંબંધ પરથી આપણે જોઈ શકીએ છીએ કે $\lambda \propto \frac{1}{\sqrt{V}}$.
તેથી,$\frac{\lambda_1}{\lambda_2} = \sqrt{\frac{V_2}{V_1}}$.
અહીં $\lambda_1 = \lambda$ અને $\lambda_2 = 2\lambda$ આપેલ છે,તેથી $\frac{\lambda}{2\lambda} = \sqrt{\frac{V_2}{10000}}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$\frac{1}{4} = \frac{V_2}{10000}$.
આમ,$V_2 = \frac{10000}{4} = 2500 \ V$.
418
MediumMCQ
જ્યારે ઇલેક્ટ્રોનની ગતિઊર્જા $1.0 \ keV$ હોય ત્યારે તેની દ-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈ $0.4 \times 10^{-10} \ m$ છે. જ્યારે તેની ગતિઊર્જા કેટલી હશે ત્યારે તેની તરંગલંબાઈ $1.0 \times 10^{-10} \ m$ થશે ($keV$ માં)?
A
$0.2$
B
$0.8$
C
$0.63$
D
$0.16$

Solution

(D) દ-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈ $\lambda$ અને ગતિઊર્જા $E$ વચ્ચેનો સંબંધ: $\lambda = \frac{h}{\sqrt{2mE}}$ છે.
આથી,$\lambda \propto \frac{1}{\sqrt{E}}$,જેનો અર્થ છે કે $\frac{\lambda_1}{\lambda_2} = \sqrt{\frac{E_2}{E_1}}$.
આપેલ છે:
$\lambda_1 = 0.4 \times 10^{-10} \ m$
$E_1 = 1.0 \ keV$
$\lambda_2 = 1.0 \times 10^{-10} \ m$
આ કિંમતો ગુણોત્તરમાં મૂકતા:
$\frac{0.4 \times 10^{-10}}{1.0 \times 10^{-10}} = \sqrt{\frac{E_2}{1.0 \ keV}}$
$0.4 = \sqrt{E_2}$
બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$E_2 = (0.4)^2 = 0.16 \ keV$.
419
MediumMCQ
$1 \text{ Å}$ ની દ-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈ ધરાવતા ઇલેક્ટ્રોનને પ્રવેગિત કરવા માટે જરૂરી વિદ્યુતસ્થિતિમાનનો તફાવત $V$ કેટલો હશે ($\text{ V}$ માં)?
A
$100$
B
$125$
C
$150$
D
$200$

Solution

(C) ઇલેક્ટ્રોન માટે દ-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈ $\lambda$ અને પ્રવેગક વિદ્યુતસ્થિતિમાન $V$ વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે:
$\lambda = \frac{h}{\sqrt{2meV}}$
બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$\lambda^2 = \frac{h^2}{2meV}$
$V$ ને સૂત્રનો કર્તા બનાવતા:
$V = \frac{h^2}{2me\lambda^2}$
ઇલેક્ટ્રોન માટે આ સૂત્રનું સરળ સ્વરૂપ:
$V \approx \frac{150}{\lambda^2} \text{ V}$, જ્યાં $\lambda$ એ $\text{Å}$ માં છે.
અહીં $\lambda = 1 \text{ Å}$ આપેલ છે:
$V = \frac{150}{(1)^2} = 150 \text{ V}$.
આમ, જરૂરી વિદ્યુતસ્થિતિમાનનો તફાવત $150 \text{ V}$ છે.
420
MediumMCQ
બે અલગ-અલગ દળ ધરાવતા કણોનો વિચાર કરો. નીચેનામાંથી કઈ પરિસ્થિતિમાં બેમાંથી ભારે કણની ડી-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઇ નાની હશે?
A
બંને સમાન ઊંચાઈ પરથી મુક્ત પતન કરે છે
B
બંને સમાન ગતિઊર્જા સાથે ગતિ કરે છે
C
બંને સમાન રેખીય વેગમાન સાથે ગતિ કરે છે
D
બંને સમાન ઝડપ સાથે ગતિ કરે છે

Solution

(D) ડી-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઇ $\lambda = \frac{h}{p} = \frac{h}{mv}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
કિસ્સો $A$: મુક્ત પતન માટે,$v = \sqrt{2gh}$. $v$ એ દળથી સ્વતંત્ર હોવાથી,$\lambda = \frac{h}{m\sqrt{2gh}} \propto \frac{1}{m}$. આમ,ભારે કણની તરંગલંબાઇ નાની હોય છે.
કિસ્સો $B$: સમાન ગતિઊર્જા $K$ સાથે,$\lambda = \frac{h}{\sqrt{2mK}}$. $\lambda \propto \frac{1}{\sqrt{m}}$ હોવાથી,ભારે કણની તરંગલંબાઇ નાની હોય છે.
કિસ્સો $C$: સમાન વેગમાન $p$ સાથે,$\lambda = \frac{h}{p}$. $p$ સમાન હોવાથી,બંને માટે $\lambda$ સમાન રહે છે.
કિસ્સો $D$: સમાન ઝડપ $v$ સાથે,$\lambda = \frac{h}{mv}$. $\lambda \propto \frac{1}{m}$ હોવાથી,ભારે કણની તરંગલંબાઇ નાની હોય છે.
નોંધ: વિકલ્પો $A$,$B$,અને $D$ ત્રણેયમાં ભારે કણની તરંગલંબાઇ નાની મળે છે. સામાન્ય રીતે,$D$ એ સૌથી સીધો સંબંધ દર્શાવે છે જ્યાં $\lambda \propto 1/m$ જોવા મળે છે.
421
MediumMCQ
$200 \ eV$ ની ગતિ ઊર્જા ધરાવતા ઇલેક્ટ્રોન (દળ $= 1 \times 10^{-30} \ kg$,વીજભાર $= 1.6 \times 10^{-19} \ C$) ની ડી-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈ કેટલી હશે? (પ્લાન્કનો અચળાંક $= 6.6 \times 10^{-34} \ J \cdot s$)
A
$9.60 \times 10^{-11} \ m$
B
$8.25 \times 10^{-11} \ m$
C
$6.25 \times 10^{-11} \ m$
D
$5.00 \times 10^{-11} \ m$

Solution

(B) ડી-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈનું સૂત્ર: $\lambda = \frac{h}{\sqrt{2mK}}$ છે.
આપેલ કિંમતો:
$h = 6.6 \times 10^{-34} \ J \cdot s$
$m = 1 \times 10^{-30} \ kg$
$K = 200 \ eV = 200 \times 1.6 \times 10^{-19} \ J = 3.2 \times 10^{-17} \ J$.
આ કિંમતો સૂત્રમાં મૂકતા:
$\lambda = \frac{6.6 \times 10^{-34}}{\sqrt{2 \times (1 \times 10^{-30}) \times (3.2 \times 10^{-17})}}$
$\lambda = \frac{6.6 \times 10^{-34}}{\sqrt{6.4 \times 10^{-47}}}$
$\lambda = \frac{6.6 \times 10^{-34}}{8 \times 10^{-23.5}}$
ગણતરી કરતા:
$\lambda = 0.825 \times 10^{-10} \ m = 8.25 \times 10^{-11} \ m$.
422
MediumMCQ
$c / 2$ ($c=$ શૂન્યાવકાશમાં પ્રકાશનો વેગ) વેગથી ગતિ કરતા ઇલેક્ટ્રોનની ડી-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈ એ ફોટોનની તરંગલંબાઈ જેટલી છે. ઇલેક્ટ્રોન અને ફોટોનની ગતિઊર્જાનો ગુણોત્તર કેટલો થાય?
A
$1: 4$
B
$1: 2$
C
$1: 1$
D
$2: 1$

Solution

(A) ઇલેક્ટ્રોનની ડી-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈ $\lambda_e = \frac{h}{m_e v_e}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $v_e = c/2$. તેથી,$\lambda_e = \frac{h}{m_e (c/2)} = \frac{2h}{m_e c}$.
ફોટોન માટે,તરંગલંબાઈ $\lambda_p = \frac{h}{p_p} = \frac{h}{E_p/c} = \frac{hc}{E_p}$ છે,જ્યાં $E_p$ એ ફોટોનની ઊર્જા છે.
આપેલ છે કે $\lambda_e = \lambda_p$,તેથી $\frac{2h}{m_e c} = \frac{hc}{E_p}$.
આના પરથી $E_p = \frac{m_e c^2}{2}$ મળે છે.
ઇલેક્ટ્રોનની ગતિઊર્જા $K_e = \frac{1}{2} m_e v_e^2 = \frac{1}{2} m_e (c/2)^2 = \frac{1}{8} m_e c^2$ છે.
ગતિઊર્જાનો ગુણોત્તર $\frac{K_e}{E_p} = \frac{\frac{1}{8} m_e c^2}{\frac{1}{2} m_e c^2} = \frac{1}{4}$ થાય.
423
MediumMCQ
એક ઇલેક્ટ્રોનની ડી-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈ $50 \ keV$ ના એક્સ-રે ફોટોન જેટલી જ છે. ફોટોનની ઉર્જા અને ઇલેક્ટ્રોનની ગતિ ઉર્જાનો ગુણોત્તર કેટલો થાય? (ઇલેક્ટ્રોન દળની ઉર્જા સમકક્ષ $0.5 \ MeV$ છે).
A
$1:50$
B
$1:20$
C
$20:1$
D
$50:1$

Solution

(C) ઇલેક્ટ્રોનની ડી-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈ $\lambda = \frac{h}{p} = \frac{h}{\sqrt{2mK_e}}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $K_e$ એ ઇલેક્ટ્રોનની ગતિ ઉર્જા છે અને $m$ એ તેનું દળ છે.
આમ,$K_e = \frac{h^2}{2m\lambda^2}$.
ફોટોનની ઉર્જા $E_p = \frac{hc}{\lambda}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપણને આપેલ છે કે તરંગલંબાઈ સમાન છે,તેથી $\lambda_e = \lambda_p = \lambda$.
ફોટોનની ઉર્જા અને ઇલેક્ટ્રોનની ગતિ ઉર્જાનો ગુણોત્તર:
$\frac{E_p}{K_e} = \frac{hc/\lambda}{h^2/(2m\lambda^2)} = \frac{hc}{\lambda} \cdot \frac{2m\lambda^2}{h^2} = \frac{2mc\lambda}{h}$.
કારણ કે $E_p = \frac{hc}{\lambda}$,તેથી $\lambda = \frac{hc}{E_p}$.
આ કિંમત ગુણોત્તરમાં મૂકતા:
$\frac{E_p}{K_e} = \frac{2mc}{h} \cdot \frac{hc}{E_p} = \frac{2mc^2}{E_p}$.
અહીં $mc^2 = 0.5 \ MeV = 500 \ keV$ અને $E_p = 50 \ keV$ આપેલ છે:
$\frac{E_p}{K_e} = \frac{2 \times 500 \ keV}{50 \ keV} = \frac{1000}{50} = 20$.
તેથી,ગુણોત્તર $20:1$ છે.
424
MediumMCQ
$E$ ગતિઊર્જા ધરાવતા ડ્યુટેરોન અને $2E$ ગતિઊર્જા ધરાવતા આલ્ફા કણની ડી-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈનો ગુણોત્તર $n:1$ છે. $n$ નું મૂલ્ય . . . . . . છે.
(ધારો કે પ્રોટોનનું દળ = ન્યુટ્રોનનું દળ)
A
$1$
B
$2$
C
$4$
D
$\sqrt{2}$

Solution

(B) ડી-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈ $\lambda$ નું સૂત્ર $\lambda = \frac{h}{p} = \frac{h}{\sqrt{2m \cdot KE}}$ છે.
ડ્યુટેરોન $(d)$ માટે,દળ $m_d = 2m_p$ અને ગતિઊર્જા $KE_d = E$ છે.
આલ્ફા કણ $(\alpha)$ માટે,દળ $m_{\alpha} = 4m_p$ અને ગતિઊર્જા $KE_{\alpha} = 2E$ છે.
તરંગલંબાઈનો ગુણોત્તર $\frac{\lambda_d}{\lambda_{\alpha}} = \sqrt{\frac{m_{\alpha} \cdot KE_{\alpha}}{m_d \cdot KE_d}}$ થાય.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{\lambda_d}{\lambda_{\alpha}} = \sqrt{\frac{4m_p \cdot 2E}{2m_p \cdot E}} = \sqrt{\frac{8}{2}} = \sqrt{4} = 2$.
આમ,ગુણોત્તર $2:1$ છે,જેનો અર્થ છે કે $n = 2$.
425
MediumMCQ
$3 \times 10^{-19} \text{ C}$ વિદ્યુતભાર અને $6 \times 10^{-27} \text{ kg}$ દળ ધરાવતા કણને $1.21 \text{ V}$ ના વિદ્યુત સ્થિતિમાન દ્વારા પ્રવેગિત કરવામાં આવે છે. કણ સાથે સંકળાયેલ દ્રવ્ય તરંગની તરંગલંબાઈ $\alpha \times 10^{-12} \text{ m}$ છે. $\alpha$ નું મૂલ્ય . . . . . . છે. (પ્લાન્કનો અચળાંક $h = 6.6 \times 10^{-34} \text{ J} \cdot \text{s}$ લો)
A
$5$
B
$15$
C
$10$
D
$20$

Solution

(C) સ્થિતિમાન તફાવત $V$ દ્વારા પ્રવેગિત કણની ડી-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈ $\lambda$ માટેનું સૂત્ર: $\lambda = \frac{h}{\sqrt{2mqV}}$.
આપેલ છે: $h = 6.6 \times 10^{-34} \text{ J} \cdot \text{s}$,$q = 3 \times 10^{-19} \text{ C}$,$m = 6 \times 10^{-27} \text{ kg}$,અને $V = 1.21 \text{ V}$.
સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા:
$\lambda = \frac{6.6 \times 10^{-34}}{\sqrt{2 \times (6 \times 10^{-27}) \times (3 \times 10^{-19}) \times 1.21}}$
$\lambda = \frac{6.6 \times 10^{-34}}{\sqrt{36 \times 10^{-46} \times 1.21}}$
$\lambda = \frac{6.6 \times 10^{-34}}{6 \times 10^{-23} \times 1.1}$
$\lambda = \frac{6.6 \times 10^{-34}}{6.6 \times 10^{-23}}$
$\lambda = 10^{-11} \text{ m} = 10 \times 10^{-12} \text{ m}$.
આને $\alpha \times 10^{-12} \text{ m}$ સાથે સરખાવતા,આપણને $\alpha = 10$ મળે છે.
426
MediumMCQ
$27^{\circ} C$ તાપમાને ઓક્સિજન અણુની ડી બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈ $x \times 10^{-12} \ m$ છે. $x$ નું મૂલ્ય શોધો (પ્લાન્કનો અચળાંક $= 6.63 \times 10^{-34} \ J \cdot s$,બોલ્ટ્ઝમેન અચળાંક $= 1.38 \times 10^{-23} \ J/K$,ઓક્સિજન અણુનું દળ $= 5.31 \times 10^{-26} \ kg$ લો).
A
$26$
B
$24$
C
$30$
D
$20$

Solution

(A) ડી બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈનું સૂત્ર $\lambda = \frac{h}{p} = \frac{h}{\sqrt{2mK}}$ છે.
વાયુના અણુ માટે સરેરાશ ગતિઊર્જા $K = \frac{3}{2}kT$ છે.
આ કિંમત તરંગલંબાઈના સૂત્રમાં મૂકતા: $\lambda = \frac{h}{\sqrt{2m(\frac{3}{2}kT)}} = \frac{h}{\sqrt{3mkT}}$.
આપેલ કિંમતો: $h = 6.63 \times 10^{-34} \ J \cdot s$,$m = 5.31 \times 10^{-26} \ kg$,$k = 1.38 \times 10^{-23} \ J/K$,અને $T = 27 + 273 = 300 \ K$.
છેદની ગણતરી કરતા: $\sqrt{3 \times 5.31 \times 10^{-26} \times 1.38 \times 10^{-23} \times 300} = \sqrt{6587.34 \times 10^{-49}} \approx 2.566 \times 10^{-23}$.
$\lambda = \frac{6.63 \times 10^{-34}}{2.566 \times 10^{-23}} \approx 2.58 \times 10^{-11} \ m = 25.8 \times 10^{-12} \ m$.
નજીકના પૂર્ણાંકમાં લેતા,$x = 26$.
427
DifficultMCQ
$0.033 \text{ kg}$ દળ ધરાવતી અને $1 \text{ km/s}$ ની ઝડપે ગતિ કરતી બુલેટની ડી-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈ કેટલી હશે? $(h = 6.6 \times 10^{-34} \text{ Js})$
A
$3 \times 10^{-25} \text{ m}$
B
$2 \times 10^{-35} \text{ m}$
C
$1.1 \times 10^{-32} \text{ m}$
D
$1.7 \times 10^{-35} \text{ m}$

Solution

(B) ડી-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈ $\lambda$ માટેનું સૂત્ર $\lambda = \frac{h}{mv}$ છે.
આપેલ છે:
દળ $m = 0.033 \text{ kg}$
વેગ $v = 1 \text{ km/s} = 1000 \text{ m/s} = 10^3 \text{ m/s}$
પ્લાન્કનો અચળાંક $h = 6.6 \times 10^{-34} \text{ Js}$
સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા:
$\lambda = \frac{6.6 \times 10^{-34}}{0.033 \times 1000}$
$\lambda = \frac{6.6 \times 10^{-34}}{33}$
$\lambda = 0.2 \times 10^{-34} \text{ m}$
$\lambda = 2 \times 10^{-35} \text{ m}$.
428
MediumMCQ
વિદ્યુતચુંબકીય વિકિરણની તરંગલંબાઈ $(\lambda)$ અને તેના ક્વોન્ટમ (ફોટોન) ની દ-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈ $(\lambda')$ વચ્ચેનો સંબંધ . . . . . . છે.
A
$\lambda' > \lambda$
B
$\lambda' = \lambda$
C
$\lambda' < \lambda$
D
$\lambda' = \frac{\lambda}{2}$

Solution

(B) ફોટોન માટે,વેગમાન $p$ એ $p = \frac{h}{\lambda}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $h$ એ પ્લાન્કનો અચળાંક છે.
દ-બ્રોગ્લી સંબંધ મુજબ,$p$ વેગમાન ધરાવતા કણ સાથે સંકળાયેલ તરંગલંબાઈ $\lambda'$ એ $\lambda' = \frac{h}{p}$ છે.
$p$ માટેના સમીકરણને દ-બ્રોગ્લી સમીકરણમાં મૂકતા,આપણને $\lambda' = \frac{h}{h/\lambda} = \lambda$ મળે છે.
આમ,ફોટોનની દ-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈ તેની સાથે સંકળાયેલ વિદ્યુતચુંબકીય વિકિરણની તરંગલંબાઈ જેટલી જ હોય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
429
DifficultMCQ
$m$ દળ ધરાવતો એક ઇલેક્ટ્રોન વિદ્યુતક્ષેત્ર $\vec{E} = -2E_0\hat{i}$ $(E_0 = \text{અચળ} > 0)$ માં,પ્રારંભિક વેગ $\vec{V} = v_0\hat{i}$ $(v_0 = \text{અચળ} > 0)$ સાથે ગતિ કરે છે. જો $\lambda_0 = \frac{h}{mv_0}$ હોય,તો સમય $t$ પર તેની દ-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈ . . . . . . છે.
A
$\frac{\lambda_0}{[1 + \frac{2E_0 e t}{m v_0}]}$
B
$\frac{\lambda_0}{[1 - \frac{2E_0 e t}{m v_0}]}$
C
$\lambda_0 [1 + \frac{2E_0 e t}{m v_0}]$
D
$\lambda_0 [1 - \frac{2E_0 e t}{m v_0}]$

Solution

(A) ઇલેક્ટ્રોન પર લાગતું બળ $\vec{F} = q\vec{E} = (-e)(-2E_0\hat{i}) = 2eE_0\hat{i}$ છે.
ઇલેક્ટ્રોનનો પ્રવેગ $a = \frac{F}{m} = \frac{2eE_0}{m}$ છે.
સમય $t$ પર ઇલેક્ટ્રોનનો વેગ $v(t) = v_0 + at = v_0 + \left(\frac{2eE_0}{m}\right)t = v_0 \left[1 + \frac{2eE_0 t}{m v_0}\right]$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
સમય $t$ પર દ-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈ $\lambda = \frac{h}{mv(t)}$ છે.
$v(t)$ ની કિંમત મૂકતા,આપણને $\lambda = \frac{h}{m v_0 [1 + \frac{2eE_0 t}{m v_0}]} = \frac{\lambda_0}{[1 + \frac{2eE_0 t}{m v_0}]}$ મળે છે.
430
MediumMCQ
એક ઇલેક્ટ્રોન મુક્ત અવકાશમાં $v$ વેગ સાથે ગતિ કરી રહ્યો છે અને જ્યારે તે માધ્યમમાં પ્રવેશે છે,ત્યારે તેનો વેગ $20\%$ ઘટે છે. માધ્યમમાં ઇલેક્ટ્રોનની દ-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઇ $\alpha\lambda_0$ છે,જ્યાં $\lambda_0$ એ મુક્ત અવકાશમાં તેની દ-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઇ છે. $\alpha$ નું મૂલ્ય . . . . . . છે.
A
$1.2$
B
$1$
C
$1.25$
D
$0.75$

Solution

(C) મુક્ત અવકાશમાં,દ-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઇ $\lambda_0 = h/mv$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
જ્યારે ઇલેક્ટ્રોન માધ્યમમાં પ્રવેશે છે,ત્યારે તેનો વેગ $20\%$ ઘટે છે.
તેથી,નવો વેગ $v' = v - 0.20v = 0.8v$ થાય છે.
માધ્યમમાં નવી દ-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઇ $\lambda = h/mv'$ છે.
$v' = 0.8v$ મૂકતા,આપણને $\lambda = h/(m \times 0.8v) = (1/0.8) \times (h/mv)$ મળે છે.
કારણ કે $\lambda_0 = h/mv$,તેથી $\lambda = (1/0.8) \times \lambda_0 = 1.25 \lambda_0$ થાય છે.
આને $\alpha\lambda_0$ સાથે સરખાવતા,આપણને $\alpha = 1.25$ મળે છે.
431
MediumMCQ
$V$ જેટલા વિદ્યુતસ્થિતિમાનના તફાવતથી પ્રવેગિત થતા ઇલેક્ટ્રોન સાથે સંકળાયેલી ડી-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈ $\lambda_e$ છે અને તેટલા જ વિદ્યુતસ્થિતિમાનના તફાવતથી પ્રવેગિત થતા પ્રોટોન સાથે સંકળાયેલી ડી-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈ $\lambda_p$ છે. જો તેમના અનુક્રમે દળ $m_e$ અને $m_p$ હોય,તો તેમની ડી-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈનો ગુણોત્તર . . . . . . છે.
A
$\sqrt{\frac{m_p}{m_e}}$
B
$\sqrt{\frac{m_e}{m_p}}$
C
$\frac{m_p}{m_e}$
D
$(\frac{m_p}{m_e})^2$

Solution

(A) $V$ જેટલા વિદ્યુતસ્થિતિમાનના તફાવતથી પ્રવેગિત થતા $m$ દળ અને $q$ વિદ્યુતભાર ધરાવતા કણની ડી-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈ $\lambda$ નું સૂત્ર: $\lambda = \frac{h}{\sqrt{2mK}} = \frac{h}{\sqrt{2mqV}}$ છે.
અહીં ઇલેક્ટ્રોન અને પ્રોટોન બંને સમાન વિદ્યુતસ્થિતિમાનના તફાવત $V$ થી પ્રવેગિત થાય છે અને બંનેનો વિદ્યુતભાર $q$ સમાન છે,તેથી $\lambda \propto \frac{1}{\sqrt{m}}$ મળે.
આથી,તેમની ડી-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈનો ગુણોત્તર $\frac{\lambda_e}{\lambda_p} = \sqrt{\frac{m_p}{m_e}}$ થાય.
432
DifficultMCQ
$V_1$ વોલ્ટના સ્થિતિમાનના તફાવત દ્વારા પ્રવેગિત ઇલેક્ટ્રોન માટે ડી બ્રોગ્લી તરંગલંબાઇ $\lambda_1$ છે. જ્યારે સ્થિતિમાનનો તફાવત બદલીને $V_2$ વોલ્ટ કરવામાં આવે છે,ત્યારે સંબંધિત ડી બ્રોગ્લી તરંગલંબાઇમાં $50\%$ નો વધારો થાય છે. જો $(V_1/V_2) = (9/\alpha)$ હોય,તો $\alpha$ નું મૂલ્ય . . . . . . છે.
A
$4$
B
$9$
C
$16$
D
$25$

Solution

(A) $V$ સ્થિતિમાનના તફાવત દ્વારા પ્રવેગિત ઇલેક્ટ્રોનની ડી બ્રોગ્લી તરંગલંબાઇ $\lambda$ નીચે મુજબ આપવામાં આવે છે: $\lambda = \frac{h}{\sqrt{2meV}}$.
આનો અર્થ એ છે કે $\lambda \propto \frac{1}{\sqrt{V}}$.
ધારો કે $V_1$ સ્થિતિમાન પર તરંગલંબાઇ $\lambda_1$ છે,તેથી $\lambda_1 = \frac{k}{\sqrt{V_1}}$,જ્યાં $k$ અચળાંક છે.
જ્યારે સ્થિતિમાન બદલીને $V_2$ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તરંગલંબાઇમાં $50\%$ નો વધારો થાય છે,તેથી $\lambda_2 = \lambda_1 + 0.5\lambda_1 = 1.5\lambda_1$.
આમ,$\lambda_2 = \frac{k}{\sqrt{V_2}}$.
ગુણોત્તર લેતા: $\frac{\lambda_2}{\lambda_1} = \frac{\sqrt{V_1}}{\sqrt{V_2}} = 1.5$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $\frac{V_1}{V_2} = (1.5)^2 = 2.25$.
આપણે $2.25$ ને $\frac{225}{100} = \frac{9}{4}$ તરીકે લખી શકીએ છીએ.
આપેલ છે કે $(V_1/V_2) = (9/\alpha)$,બંને સમીકરણોની સરખામણી કરતા $\alpha = 4$ મળે છે.

Dual Nature of Radiation and matter — Matter Waves and de Broglie Wavelength · Frequently Asked Questions

1Are these Dual Nature of Radiation and matter questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Dual Nature of Radiation and matter Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.