Gujarati

Einstein's Photoelectric Equation and Energy Quantum of Radiation Questions in Gujarati

Class 12 Physics · Dual Nature of Radiation and matter · Einstein's Photoelectric Equation and Energy Quantum of Radiation

736+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 44 of 736 questions in Gujarati

201
EasyMCQ
ફોટો ઈલેક્ટ્રિક અસરમાં,આપાત થતાં ફોટોનની આવૃત્તિ અને ઈલેક્ટ્રોનની મહત્તમ ગતિ ઊર્જા વચ્ચેનો આલેખ દોરવામાં આવ્યો છે. આ વક્રનો ઢાળ ....... હશે.
Question diagram
A
ઈલેક્ટ્રોનનો વીજભાર
B
ધાતુનું કાર્ય વિધેય
C
પ્લાન્કનો અચળાંક
D
પ્લાન્કનો અચળાંક અને ઈલેક્ટ્રોનના વીજભારનો ગુણોત્તર

Solution

(C) આઈન્સ્ટાઈનના ફોટો ઈલેક્ટ્રિક સમીકરણ મુજબ,ઉત્સર્જિત ઈલેક્ટ્રોનની મહત્તમ ગતિ ઊર્જા $E_k$ નીચે મુજબ આપવામાં આવે છે:
$E_k = h\nu - \Phi_0$
જ્યાં $h$ એ પ્લાન્કનો અચળાંક છે,$\nu$ એ આપાત વિકિરણની આવૃત્તિ છે,અને $\Phi_0$ એ ધાતુનું કાર્ય વિધેય છે.
આ સમીકરણને સુરેખ રેખાના સમીકરણ $y = mx + c$ સાથે સરખાવતા:
અહીં,$y = E_k$ ($y$-અક્ષ પર),
$x = \nu$ ($x$-અક્ષ પર),
$m = h$ (રેખાનો ઢાળ),
$c = -\Phi_0$ ($y$-અંતઃખંડ).
તેથી,આલેખનો ઢાળ પ્લાન્કનો અચળાંક $h$ જેટલો થાય છે.
202
EasyMCQ
$Zn$ નું કાર્ય વિધેય $4.25 \ eV$ છે. તો થ્રેસોલ્ડ આવૃત્તિ કયા વિદ્યુતચુંબકીય વર્ણપટના વિસ્તારમાં હોય છે?
A
પારજાંબલી પ્રદેશ
B
$X$-કિરણ પ્રદેશ
C
દ્રશ્યમાન પ્રદેશ
D
ઈન્ફ્રારેડ પ્રદેશ

Solution

(A) કાર્ય વિધેય $\Phi_0 = 4.25 \ eV$ આપેલ છે.
થ્રેસોલ્ડ તરંગલંબાઈ $\lambda_0$ શોધવા માટેનું સૂત્ર $\lambda_0 = \frac{hc}{\Phi_0}$ છે.
$hc \approx 1240 \ eV \cdot nm$ લેતા:
$\lambda_0 = \frac{1240 \ eV \cdot nm}{4.25 \ eV} \approx 291.76 \ nm$.
દ્રશ્યમાન પ્રકાશનો વિસ્તાર આશરે $400 \ nm$ થી $700 \ nm$ હોય છે.
અહીં $291.76 \ nm < 400 \ nm$ હોવાથી,થ્રેસોલ્ડ તરંગલંબાઈ પારજાંબલી (Ultraviolet) પ્રદેશમાં આવે છે.
203
EasyMCQ
ધાતુનું કાર્ય વિધેય ......... છે.
A
ધાતુમાં દાખલ થતા ઈલેક્ટ્રોન માટેની ઊર્જા
B
ઉત્પન્ન થતા ક્ષ-કિરણ ($X$-rays) માટેની ઊર્જા
C
ધાતુની સપાટીમાંથી ઈલેક્ટ્રોનને બહાર કાઢવા માટે જરૂરી ન્યૂનતમ ઊર્જા
D
આપેલ પૈકી એકપણ નહીં

Solution

(C) ધાતુનું કાર્ય વિધેય $(\Phi_0)$ એટલે ધાતુની સપાટીમાંથી ઈલેક્ટ્રોનને મુક્ત કરવા માટે જરૂરી ન્યૂનતમ ઊર્જા.
આ ધાતુની સપાટીનો લાક્ષણિક ગુણધર્મ છે અને તે પદાર્થના પ્રકાર પર આધાર રાખે છે.
204
MediumMCQ
ફોટોઇલેક્ટ્રિક સેલ માટે આપાત પ્રકાશની આવૃત્તિ $(\nu)$ સાથે સ્ટોપિંગ પોટેન્શિયલ $(V_0)$ ના ફેરફારને દર્શાવતો આલેખ કયો છે?
A
Option A
B
Option B
C
Option C
D
Option D

Solution

(D) આઈન્સ્ટાઈનના ફોટોઈલેક્ટ્રિક સમીકરણ મુજબ:
$h\nu = W_0 + K_{\max}$
અહીં $K_{\max} = eV_0$ હોવાથી, આપણને મળે છે:
$eV_0 = h\nu - W_0$
$V_0 = (\frac{h}{e})\nu - \frac{W_0}{e}$
આ સમીકરણ $y = mx + c$ પ્રકારની સીધી રેખાનું સમીકરણ છે, જ્યાં ઢાળ $m = \frac{h}{e}$ (જે ધન છે) અને y-અંતઃખંડ $c = -\frac{W_0}{e}$ (જે ઋણ છે).
આલેખ $D$ એક એવી સીધી રેખા દર્શાવે છે જેનો ઢાળ ધન છે અને y-અંતઃખંડ ઋણ છે, જે સ્ટોપિંગ પોટેન્શિયલ અને આવૃત્તિ વચ્ચેનો સંબંધ યોગ્ય રીતે દર્શાવે છે.
205
EasyMCQ
બે અલગ કરેલા એકરંગી પ્રકાશ પુંજો $A$ અને $B$ જેમની તીવ્રતા સમાન છે,જેમને ધાત્વીય પૃષ્ઠ પર એકમ ક્ષેત્રફળ દીઠ લંબ રીતે આપાત કરવામાં આવે છે. તેમની તરંગલંબાઈ અનુક્રમે $\lambda_A$ અને $\lambda_B$ છે. આપાત પ્રકાશ ફોટો-ઈલેક્ટ્રોન ઉત્સર્જિત કરવા માટે સક્ષમ છે. પુંજ $A$ અને $B$ દ્વારા ઉત્સર્જિત ફોટો-ઈલેક્ટ્રોનની સંખ્યાનો ગુણોત્તર કેટલો થશે?
A
$(\lambda_A / \lambda_B)^2$
B
$\lambda_A / \lambda_B$
C
$\lambda_B / \lambda_A$
D
$1$

Solution

(B) પ્રકાશ પુંજની તીવ્રતા $I$ એટલે એકમ ક્ષેત્રફળ દીઠ અને એકમ સમયમાં આપાત થતી ઉર્જા. અહીં બંને પુંજની તીવ્રતા સમાન $(I_A = I_B)$ હોવાથી,એકમ ક્ષેત્રફળ દીઠ પાવર $P$ સમાન રહેશે.
એકમ સમયમાં આપાત થતા ફોટોનની સંખ્યા $N = P / E$ દ્વારા મળે છે,જ્યાં $E = hc / \lambda$ એ એક ફોટોનની ઉર્જા છે.
તેથી,$N = P\lambda / hc$.
ઉત્સર્જિત ફોટો-ઈલેક્ટ્રોનની સંખ્યા એ આપાત ફોટોનની સંખ્યાના સમપ્રમાણમાં હોય છે (ધારી લઈએ કે દરેક ફોટોન એક ઈલેક્ટ્રોન ઉત્સર્જિત કરે છે),તેથી પુંજ $A$ અને $B$ દ્વારા ઉત્સર્જિત ફોટો-ઈલેક્ટ્રોનની સંખ્યાનો ગુણોત્તર:
$\frac{N_A}{N_B} = \frac{P_A \lambda_A / hc}{P_B \lambda_B / hc} = \frac{\lambda_A}{\lambda_B}$ (કારણ કે $P_A = P_B$).
206
DifficultMCQ
$1.07 \ eV$ વર્કફંકશન ધરાવતી ધાતુની સપાટી પર $332 \ nm$ તરંગલંબાઈવાળું વિકિરણ આપાત કરવામાં આવે છે. ધાતુની સપાટીમાંથી ફોટોઈલેક્ટ્રૉનનું ઉત્સર્જન અટકાવવા માટે જરૂરી સ્ટોપિંગ પોટેન્શિયલ ............ $V$ છે. $(h = 6.6 \times 10^{-34} \ Js, c = 3 \times 10^8 \ m/s, 1 \ eV = 1.6 \times 10^{-19} \ J)$
A
$4.81$
B
$3.74$
C
$2.66$
D
$1.07$

Solution

(C) આપાત ફોટોનની ઊર્જા $E = \frac{hc}{\lambda}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
કિંમતો મૂકતા: $E = \frac{6.6 \times 10^{-34} \times 3 \times 10^8}{332 \times 10^{-9}} \ J$.
આ ઊર્જાને $eV$ માં ફેરવતા: $E = \frac{6.6 \times 10^{-34} \times 3 \times 10^8}{332 \times 10^{-9} \times 1.6 \times 10^{-19}} \ eV \approx 3.73 \ eV$.
આઈન્સ્ટાઈનના ફોટોઈલેક્ટ્રિક સમીકરણ મુજબ: $K_{max} = E - \phi_0$,જ્યાં $\phi_0 = 1.07 \ eV$.
$K_{max} = 3.73 \ eV - 1.07 \ eV = 2.66 \ eV$.
સ્ટોપિંગ પોટેન્શિયલ $V_0$ એ મહત્તમ ગતિઊર્જા સાથે $K_{max} = eV_0$ દ્વારા સંબંધિત છે.
તેથી,$V_0 = 2.66 \ V$.
207
EasyMCQ
જ્યારે એકરંગી પ્રકાશ ફોટોસંવેદી સપાટી પર આપાત થાય,ત્યારે સપાટીમાંથી દર સેકંડે ઉત્સર્જાતા ફોટોઈલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $n$ અને મહત્તમ ગતિઊર્જા $K_{max}$ છે. જો આપાત પ્રકાશની તીવ્રતા બમણી કરવામાં આવે,તો...
A
$n$ અને $K_{max}$ બંને બમણા થશે.
B
$n$ અને $K_{max}$ બંને અડધા થશે.
C
$n$ નું મૂલ્ય બમણું થશે,પરંતુ $K_{max}$ નું મૂલ્ય એ જ રહેશે.
D
$K_{max}$ નું મૂલ્ય બમણું થશે,પરંતુ $n$ નું મૂલ્ય એ જ રહેશે.

Solution

(C) ફોટોઇલેક્ટ્રિક અસરમાં,દર સેકંડે ઉત્સર્જાતા ફોટોઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $(n)$ એ આપાત પ્રકાશની તીવ્રતાના સમપ્રમાણમાં હોય છે.
તેથી,જો તીવ્રતા બમણી કરવામાં આવે,તો દર સેકંડે ઉત્સર્જાતા ફોટોઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $(n)$ પણ બમણી થશે.
જો કે,ઉત્સર્જાતા ફોટોઇલેક્ટ્રોનની મહત્તમ ગતિઊર્જા $(K_{max})$ માત્ર આપાત પ્રકાશની આવૃત્તિ અને પદાર્થના વર્ક ફંક્શન પર આધાર રાખે છે,પ્રકાશની તીવ્રતા પર નહીં.
આમ,$K_{max}$ નું મૂલ્ય બદલાશે નહીં.
208
EasyMCQ
$4 \ eV$ વર્કફંકશન ધરાવતી ધાતુની સપાટી પર $6 \ eV$ ઊર્જા ધરાવતો ફોટોન આપાત કરવામાં આવે છે,ત્યારે ઉત્સર્જાતા ફોટોઇલેક્ટ્રૉનની લઘુતમ ગતિઊર્જા ......... $eV$ છે.
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
$10$

Solution

(A) આઈન્સ્ટાઈનના ફોટોઈલેક્ટ્રિક સમીકરણ મુજબ,ઉત્સર્જાતા ફોટોઈલેક્ટ્રૉનની મહત્તમ ગતિઊર્જા $(K_{max})$ એ $K_{max} = h\nu - \Phi_0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $h\nu = 6 \ eV$ એ આપાત ફોટોનની ઊર્જા છે અને $\Phi_0 = 4 \ eV$ એ વર્કફંકશન છે.
આમ,$K_{max} = 6 \ eV - 4 \ eV = 2 \ eV$ મળે છે.
જોકે,ફોટોઈલેક્ટ્રૉન $0$ થી $K_{max}$ સુધીની ગતિઊર્જા સાથે ઉત્સર્જિત થાય છે,કારણ કે સપાટીમાંથી બહાર નીકળતા પહેલા કેટલાક ઈલેક્ટ્રૉન અથડામણને કારણે ઊર્જા ગુમાવે છે.
તેથી,ઉત્સર્જાતા ફોટોઈલેક્ટ્રૉનની લઘુતમ ગતિઊર્જા હંમેશા $0 \ eV$ હોય છે.
209
MediumMCQ
ધારો કે $v$ એ આપાત ફોટોનની આવૃત્તિ છે અને $v_0$ એ થ્રેસોલ્ડ આવૃત્તિ છે. ફોટો ઇલેક્ટ્રોનના ઉત્સર્જન માટેની શરત શું છે?
A
$v < v_0$
B
$v = v_0/2$
C
$v \geq v_0$
D
આમાંથી એક પણ નહીં

Solution

(C) આપાત ફોટોનની ઉર્જા $E = h v$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $h$ એ પ્લાન્કનો અચળાંક છે.
ધાતુની સપાટીનું વર્ક ફંક્શન $\phi$ એ $\phi = h v_0$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત થયેલ છે,જ્યાં $v_0$ એ થ્રેસોલ્ડ આવૃત્તિ છે.
ફોટો ઇલેક્ટ્રોનના ઉત્સર્જન માટે,આપાત ફોટોનની ઉર્જા ધાતુની સપાટીના વર્ક ફંક્શન કરતા વધારે અથવા તેના જેટલી હોવી જોઈએ $(E \geq \phi)$.
આ સમીકરણો મૂકતા,આપણને $h v \geq h v_0$ મળે છે.
તેથી,ફોટો ઇલેક્ટ્રોનના ઉત્સર્જન માટેની શરત $v \geq v_0$ છે.
210
MediumMCQ
એક પદાર્થનું વર્કફંક્શન $4.0 \ eV$ છે. પદાર્થમાંથી ફોટો-ઈલેક્ટ્રોનનું ઉત્સર્જન થઈ શકે તે માટે પ્રકાશની મહત્તમ તરંગલંબાઈ ............ $nm$ છે.
A
$540$
B
$400$
C
$310$
D
$220$

Solution

(C) પદાર્થનું વર્કફંક્શન $\phi = 4.0 \ eV$ છે.
ફોટો-ઈલેક્ટ્રિક ઉત્સર્જન માટે,આપાત ફોટોનની ઉર્જા વર્કફંક્શન જેટલી અથવા તેનાથી વધુ હોવી જોઈએ,એટલે કે $E \ge \phi$.
થ્રેશોલ્ડ તરંગલંબાઈ $\lambda_0$ માટેનું સૂત્ર $\phi = \frac{hc}{\lambda_0}$ છે.
અહીં $hc \approx 1240 \ eV \cdot nm$ લેતા:
$\lambda_0 = \frac{1240 \ eV \cdot nm}{4.0 \ eV} = 310 \ nm$.
આમ,ફોટો-ઈલેક્ટ્રોનના ઉત્સર્જન માટે જરૂરી પ્રકાશની મહત્તમ તરંગલંબાઈ $310 \ nm$ છે.
211
MediumMCQ
જો આપાત વિકિરણની તરંગલંબાઈ અનુક્રમે $2500 \ \mathring A$ અને $5000 \ \mathring A$ હોય અને ધાતુની સપાટીનું કાર્ય વિધેય $2 \ eV$ હોય,તો ઉત્સર્જાતા ફોટો-ઈલેક્ટ્રોન માટે સ્ટોપિંગ પોટેન્શિયલનો અંદાજીત ગુણોત્તર શોધો. ($:1$ માં)
A
$2$
B
$4$
C
$6$
D
$8$

Solution

(C) આપાત ફોટોનની ઉર્જા $E = \frac{12400}{\lambda (\mathring A \text{ માં})} \ eV$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$\lambda_1 = 2500 \ \mathring A$ માટે,$E_1 = \frac{12400}{2500} = 4.96 \ eV$.
મહત્તમ ગતિ ઉર્જા $K_1 = E_1 - \Phi = 4.96 - 2 = 2.96 \ eV$.
આથી,સ્ટોપિંગ પોટેન્શિયલ $V_{s1} = 2.96 \ V$.
$\lambda_2 = 5000 \ \mathring A$ માટે,$E_2 = \frac{12400}{5000} = 2.48 \ eV$.
મહત્તમ ગતિ ઉર્જા $K_2 = E_2 - \Phi = 2.48 - 2 = 0.48 \ eV$.
આથી,સ્ટોપિંગ પોટેન્શિયલ $V_{s2} = 0.48 \ V$.
સ્ટોપિંગ પોટેન્શિયલનો ગુણોત્તર $\frac{V_{s1}}{V_{s2}} = \frac{2.96}{0.48} \approx 6.16$.
નજીકના પૂર્ણાંક વિકલ્પ મુજબ,ગુણોત્તર $6:1$ છે.
212
EasyMCQ
આપેલ સપાટી માટે આપાત પ્રકાશની આવૃત્તિ અને સ્ટોપિંગ પોટેન્શિયલ વચ્ચેના આલેખનો ઢાળ ....... હશે.
A
$h$
B
$h/e$
C
$eh$
D
$e$

Solution

(B) આઈન્સ્ટાઈનના ફોટોઈલેક્ટ્રિક સમીકરણ મુજબ: $K_{max} = h\nu - \phi_0$.
સ્ટોપિંગ પોટેન્શિયલ $V_s$ અને મહત્તમ ગતિઊર્જા વચ્ચેનો સંબંધ $K_{max} = eV_s$ હોવાથી,આપણને મળે છે $eV_s = h\nu - \phi_0$.
બંને બાજુ $e$ વડે ભાગતા,$V_s = (h/e)\nu - (\phi_0/e)$ મળે છે.
આ સમીકરણને સુરેખ રેખાના સમીકરણ $y = mx + c$ સાથે સરખાવતા,જ્યાં $y = V_s$ અને $x = \nu$ છે,તેથી ઢાળ $m = h/e$ મળે છે.
213
EasyMCQ
ધાતુનું વર્ક ફંકશન $2.51 \ eV$ છે. તો તેની થ્રેસોલ્ડ આવૃત્તિ કેટલી હશે?
A
$5.9 \times 10^{14} \ Hz$
B
$6.5 \times 10^{14} \ Hz$
C
$9.4 \times 10^{14} \ Hz$
D
$6.08 \times 10^{14} \ Hz$

Solution

(D) વર્ક ફંકશન $W_0$ અને થ્રેસોલ્ડ આવૃત્તિ $\nu_0$ વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે: $W_0 = h\nu_0$.
અહીં,$W_0 = 2.51 \ eV = 2.51 \times 1.6 \times 10^{-19} \ J$.
પ્લાન્કનો અચળાંક $h = 6.6 \times 10^{-34} \ J \cdot s$ લેતા.
કિંમતો મૂકતા: $\nu_0 = \frac{W_0}{h} = \frac{2.51 \times 1.6 \times 10^{-19}}{6.6 \times 10^{-34}}$.
$\nu_0 = 6.08 \times 10^{14} \ Hz$.
214
MediumMCQ
એક ફોટોસેલ $100 \ W$ ના મરક્યુરી સ્ત્રોત દ્વારા પ્રકાશિત થાય છે. તે $2271 \ \mathring A$ તરંગલંબાઇનો પારજાંબલી પ્રકાશ ઉત્સર્જિત કરે છે. જો સ્ટોપિંગ પોટેન્શિયલ $1.3 \ V$ હોય,તો ધાતુનું કાર્ય વિધેય $eV$ માં શોધો.
A
$2.3$
B
$5.5$
C
$1.3$
D
$4.2$

Solution

(D) આપેલ છે: તરંગલંબાઇ $\lambda = 2271 \ \mathring A = 2271 \times 10^{-10} \ m$,સ્ટોપિંગ પોટેન્શિયલ $V_0 = 1.3 \ V$.
આઈન્સ્ટાઈનના ફોટોઈલેક્ટ્રિક સમીકરણ મુજબ:
$h\nu = \phi_0 + eV_0$
$\phi_0 = \frac{hc}{\lambda} - eV_0$
સંબંધ $\frac{hc}{\lambda} \approx \frac{12400}{\lambda (\text{in } \mathring A)} \ eV$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\phi_0 = \frac{12400}{2271} \ eV - 1.3 \ eV$
$\phi_0 \approx 5.46 \ eV - 1.3 \ eV$
$\phi_0 \approx 4.16 \ eV \approx 4.2 \ eV$.
215
EasyMCQ
સોડિયમની સપાટીને $3000\ \mathring A$ તરંગલંબાઈના પ્રકાશ વડે પ્રકાશિત કરવામાં આવે છે. સોડિયમનું કાર્ય વિધેય $2.6\ eV$ છે. તો ઉત્સર્જાતા ઈલેક્ટ્રોનની મહત્તમ $K.E.$ ........ $eV$ છે.
A
$1.53$
B
$1.87$
C
$2.46$
D
$4.14$

Solution

(A) આપેલ છે: તરંગલંબાઈ $\lambda = 3000\ \mathring A$,કાર્ય વિધેય $\Phi = 2.6\ eV$.
આઈન્સ્ટાઈનના ફોટોઈલેક્ટ્રિક સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $K_{max} = E - \Phi$.
આપાત ફોટોનની ઉર્જા $E = \frac{hc}{\lambda}$ છે.
$hc \approx 12400\ eV\cdot\mathring A$ લેતા,$E = \frac{12400}{3000} \approx 4.133\ eV$ મળે છે.
હવે,$K_{max} = 4.133\ eV - 2.6\ eV = 1.533\ eV$.
નજીકના વિકલ્પ મુજબ,$K_{max} \approx 1.53\ eV$.
216
DifficultMCQ
એક ધાતુનું વર્ક ફંક્શન $6.825 \ eV$ છે. તો તેની થ્રેસોલ્ડ તરંગલંબાઈ આશરે કેટલી હશે? $(c = 3 \times 10^8 \ m/s)$
A
$1200$
B
$1800$
C
$2400$
D
$3600$

Solution

(B) થ્રેસોલ્ડ તરંગલંબાઈ $\lambda_0$ અને વર્ક ફંક્શન $\Phi_0$ વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે: $\lambda_0 = \frac{hc}{\Phi_0}$.
સંબંધ $\lambda_0 (\mathring{A} \text{ માં}) \approx \frac{12375}{\Phi_0 (eV \text{ માં})}$ નો ઉપયોગ કરતા,આપેલ વર્ક ફંક્શનની કિંમત મૂકતા:
$\lambda_0 = \frac{12375}{6.825} \approx 1813 \ \mathring{A}$.
આપેલા વિકલ્પો મુજબ નજીકની કિંમત લેતા,$\lambda_0 \approx 1800 \ \mathring{A}$ મળે છે.
217
MediumMCQ
પ્રકાશના તરંગ સાથે સંકળાયેલ વિદ્યુત ક્ષેત્ર $E = E_0 \sin [1.57 \times 10^7 (x - ct)]$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $x$ મીટરમાં અને $t$ સેકન્ડમાં છે. જો આ પ્રકાશનો ઉપયોગ $1.9 \ eV$ કાર્ય વિધેય ધરાવતી ધાતુની સપાટી પરથી ફોટોઈલેક્ટ્રિક ઉત્સર્જન ઉત્પન્ન કરવા માટે કરવામાં આવે,તો સ્ટોપિંગ પોટેન્શિયલ કેટલા $V$ હશે?
A
$1.2$
B
$1.5$
C
$1.75$
D
$1.9$

Solution

(A) આપેલ વિદ્યુત ક્ષેત્રનું સમીકરણ $E = E_0 \sin [1.57 \times 10^7 (x - ct)]$ છે.
આને પ્રમાણિત તરંગ સમીકરણ $E = E_0 \sin (kx - \omega t)$ સાથે સરખાવતા,આપણને કોણીય આવૃત્તિ $\omega = c \times 1.57 \times 10^7 \text{ rad/s}$ મળે છે.
$\omega = 2\pi f$ હોવાથી,આવૃત્તિ $f = \frac{c \times 1.57 \times 10^7}{2\pi}$ થાય.
આપાત ફોટોનની ઉર્જા $E_{ph} = hf = \frac{h \times c \times 1.57 \times 10^7}{2\pi}$ છે.
$h = 6.63 \times 10^{-34} \text{ J s}$ અને $c = 3 \times 10^8 \text{ m/s}$ કિંમતો મૂકતા:
$E_{ph} (\text{eV માં}) = \frac{6.63 \times 10^{-34} \times 3 \times 10^8 \times 1.57 \times 10^7}{2 \times 3.14 \times 1.6 \times 10^{-19}} \approx 3.1 \text{ eV}$.
આઈન્સ્ટાઈનના ફોટોઈલેક્ટ્રિક સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $eV_s = E_{ph} - \Phi$,જ્યાં $\Phi = 1.9 \text{ eV}$ એ કાર્ય વિધેય છે.
$eV_s = 3.1 \text{ eV} - 1.9 \text{ eV} = 1.2 \text{ eV}$.
તેથી,સ્ટોપિંગ પોટેન્શિયલ $V_s = 1.2 \text{ V}$ થશે.
218
MediumMCQ
ટંગસ્ટન અને સોડિયમનું કાર્ય વિધેય અનુક્રમે $5.06 \ eV$ અને $2.53 \ eV$ છે. જો સોડિયમ માટે થ્રેસોલ્ડ તરંગલંબાઈ $5896 \ \mathring{A}$ હોય,તો ટંગસ્ટન માટે થ્રેસોલ્ડ તરંગલંબાઈ .......... $\mathring{A}$ હશે.
A
$11792$
B
$5896$
C
$4312$
D
$2948$

Solution

(D) કાર્ય વિધેય $\Phi$ અને થ્રેસોલ્ડ તરંગલંબાઈ $\lambda_0$ વચ્ચેનો સંબંધ $\Phi = \frac{hc}{\lambda_0}$ છે.
અહીં $h$ અને $c$ અચળ હોવાથી,$\Phi \propto \frac{1}{\lambda_0}$ થાય,જેનો અર્થ છે કે $\Phi_1 \lambda_1 = \Phi_2 \lambda_2$.
સોડિયમ માટે: $\Phi_{Na} = 2.53 \ eV$ અને $\lambda_{Na} = 5896 \ \mathring{A}$.
ટંગસ્ટન માટે: $\Phi_W = 5.06 \ eV$.
સંબંધ $\lambda_W = \frac{\Phi_{Na} \times \lambda_{Na}}{\Phi_W}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\lambda_W = \frac{2.53 \times 5896}{5.06}$.
અહીં $\frac{5.06}{2.53} = 2$ હોવાથી,$\lambda_W = \frac{5896}{2} = 2948 \ \mathring{A}$ મળે છે.
219
EasyMCQ
આઈન્સ્ટાઈનનું ફોટોઈલેક્ટ્રિક સમીકરણ ......... દ્વારા આપવામાં આવે છે.
A
$K.E._{max} = h\nu_{max} - \phi_0$
B
$K.E. = h\nu_{max} - \phi_0$
C
$K.E._{max} = h\nu - \phi_0$
D
$K.E._{max} = \frac{hc}{\lambda_{max}} - \phi_0$

Solution

(C) આઈન્સ્ટાઈનનું ફોટોઈલેક્ટ્રિક સમીકરણ ઉર્જા સંરક્ષણના નિયમ પર આધારિત છે.
જ્યારે $E = h\nu$ ઉર્જા ધરાવતો ફોટોન ધાતુની સપાટી પર આપાત થાય છે,ત્યારે આ ઉર્જાનો અમુક ભાગ ધાતુના વર્ક ફંક્શન $(\phi_0)$ ને દૂર કરવા માટે વપરાય છે અને બાકીની ઉર્જા ઉત્સર્જિત ઈલેક્ટ્રોનને તેની મહત્તમ ગતિ ઉર્જા $(K.E._{max})$ તરીકે મળે છે.
આ સમીકરણ આ મુજબ છે: $h\nu = K.E._{max} + \phi_0$.
તેને ફરીથી ગોઠવતા,આપણને મળે છે: $K.E._{max} = h\nu - \phi_0$.
220
MediumMCQ
$a$ ત્રિજ્યાના અલગ કરેલા ધાતુના ગોળા પર $\lambda$ તરંગલંબાઈનો એકવર્ણી પ્રકાશ આપાત થાય છે. થ્રેશોલ્ડ તરંગલંબાઈ $\lambda_0$ છે,જે $\lambda$ કરતાં મોટી છે. ફોટોઈલેક્ટ્રોનનું ઉત્સર્જન અટકે તે પહેલાં કેટલા ફોટોઈલેક્ટ્રોન ઉત્સર્જિત થશે?
A
$\frac{4\pi \epsilon_0 ahc}{e} \left[ \frac{1}{\lambda} + \frac{1}{\lambda_0} \right]$
B
$\frac{2\pi \epsilon_0 ahc}{e^2} \left[ \frac{1}{\lambda} - \frac{1}{\lambda_0} \right]$
C
$\frac{4\pi \epsilon_0 ahc}{e^2} \left[ \frac{1}{\lambda} - \frac{1}{\lambda_0} \right]$
D
$\frac{\pi \epsilon_0 ahc}{e^2} \left[ \frac{1}{\lambda} + \frac{1}{\lambda_0} \right]$

Solution

(C) જેમ ફોટોઈલેક્ટ્રોન ઉત્સર્જિત થાય છે,તેમ ગોળો ધન વીજભારિત બને છે. ઉત્સર્જન ત્યારે અટકે છે જ્યારે ગોળાનું સ્થિતિમાન $V$ એવું હોય કે ઉત્સર્જિત ફોટોઈલેક્ટ્રોનની મહત્તમ ગતિઊર્જા સ્થિતવિદ્યુત સ્થિતિમાનની વિરુદ્ધ કરેલા કાર્ય જેટલી થાય.
આઈન્સ્ટાઈનના ફોટોઈલેક્ટ્રિક સમીકરણ મુજબ: $K_{max} = \frac{hc}{\lambda} - \frac{hc}{\lambda_0}$.
ઉત્સર્જન ત્યારે અટકે છે જ્યારે $eV = K_{max}$,જ્યાં $V$ એ ગોળાનું સ્થિતિમાન છે.
આમ,$V = \frac{hc}{e} \left[ \frac{1}{\lambda} - \frac{1}{\lambda_0} \right]$.
$a$ ત્રિજ્યાના ગોળા પરનો વીજભાર $Q = CV = (4\pi \epsilon_0 a) V$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$V$ ની કિંમત મૂકતા: $Q = 4\pi \epsilon_0 a \cdot \frac{hc}{e} \left[ \frac{1}{\lambda} - \frac{1}{\lambda_0} \right]$.
ઉત્સર્જિત ફોટોઈલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $n = \frac{Q}{e} = \frac{4\pi \epsilon_0 ahc}{e^2} \left[ \frac{1}{\lambda} - \frac{1}{\lambda_0} \right]$ થાય.
221
MediumMCQ
$4.0 \ eV$ નું વર્ક ફંકશન ધરાવતી ધાતુ માટે થ્રેશોલ્ડ તરંગલંબાઇ $nm$ માં કેટલી થાય?
A
$540$
B
$400$
C
$310$
D
$220$

Solution

(C) થ્રેશોલ્ડ તરંગલંબાઇ $\lambda_0$ શોધવા માટેનું સૂત્ર $\lambda_0 = \frac{hc}{W_0}$ છે.
$\lambda_0 (\mathring{A} \text{ માં}) \approx \frac{12400}{W_0 (eV \text{ માં})}$ સંબંધનો ઉપયોગ કરતા:
$\lambda_0 = \frac{12400}{4.0} = 3100 \ \mathring{A}$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $1 \ nm = 10 \ \mathring{A}$,તેથી:
$\lambda_0 = \frac{3100}{10} \ nm = 310 \ nm$.
222
EasyMCQ
$2.1 \ eV$ વર્ક ફંક્શન ધરાવતી ધાતુની સપાટી પર $6 \ eV$ ઊર્જા ધરાવતો ફોટોન આપાત કરવામાં આવે છે,તો ઉત્સર્જિત ઇલેક્ટ્રોનનો સ્ટોપિંગ પોટેન્શિયલ $V$ માં કેટલો હશે?
A
$3.9$
B
$8.1$
C
$-3.9$
D
$-8.1$

Solution

(C) આઈન્સ્ટાઈનના ફોટોઈલેક્ટ્રિક સમીકરણ મુજબ: $E = \Phi + K_{max}$,જ્યાં $E$ એ આપાત ફોટોનની ઊર્જા છે,$\Phi$ એ વર્ક ફંક્શન છે,અને $K_{max}$ એ ઉત્સર્જિત ઇલેક્ટ્રોનની મહત્તમ ગતિઊર્જા છે.
આપેલ છે: $E = 6 \ eV$ અને $\Phi = 2.1 \ eV$.
કિંમતો મૂકતા: $6 \ eV = 2.1 \ eV + K_{max}$.
તેથી,$K_{max} = 6 - 2.1 = 3.9 \ eV$.
સ્ટોપિંગ પોટેન્શિયલ $V_0$ એ મહત્તમ ગતિઊર્જા સાથે $K_{max} = e V_0$ સંબંધ દ્વારા જોડાયેલ છે.
આમ,$V_0 = \frac{K_{max}}{e} = \frac{3.9 \ eV}{e} = 3.9 \ V$.
સ્ટોપિંગ પોટેન્શિયલ એ એનોડ પર લાગુ પાડવામાં આવતો ઋણ પોટેન્શિયલ છે જે સૌથી વધુ ઊર્જા ધરાવતા ઇલેક્ટ્રોનને રોકે છે,તેથી તેને $-3.9 \ V$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.
223
DifficultMCQ
જ્યારે $\lambda$ તરંગલંબાઇ ધરાવતું વિકિરણ ધાતુ પર આપાત થાય છે,ત્યારે ફોટોઇલેક્ટ્રોનનું સ્ટોપિંગ પોટેન્શિયલ $4.8 \ V$ છે. જ્યારે સમાન ધાતુ પર $2\lambda$ તરંગલંબાઇ ધરાવતું વિકિરણ આપાત થાય છે,ત્યારે સ્ટોપિંગ પોટેન્શિયલ $1.6 \ V$ છે. તો ધાતુની થ્રેશોલ્ડ તરંગલંબાઇ કેટલી હશે?
A
$2\lambda$
B
$4\lambda$
C
$6\lambda$
D
$8\lambda$

Solution

(B) આઈન્સ્ટાઈનના ફોટોઈલેક્ટ્રિક સમીકરણ મુજબ,સ્ટોપિંગ પોટેન્શિયલ $V_0$ નીચે મુજબ આપવામાં આવે છે:
$eV_0 = \frac{hc}{\lambda} - \phi$,જ્યાં $\phi = \frac{hc}{\lambda_0}$ એ વર્ક ફંક્શન છે.
તેથી,$V_0 = \frac{hc}{e} \left( \frac{1}{\lambda} - \frac{1}{\lambda_0} \right)$.
પ્રથમ કિસ્સા માટે: $4.8 = \frac{hc}{e} \left( \frac{1}{\lambda} - \frac{1}{\lambda_0} \right)$ --- $(i)$
બીજા કિસ્સા માટે: $1.6 = \frac{hc}{e} \left( \frac{1}{2\lambda} - \frac{1}{\lambda_0} \right)$ --- $(ii)$
સમીકરણ $(i)$ ને $(ii)$ વડે ભાગતા:
$\frac{4.8}{1.6} = \frac{\frac{1}{\lambda} - \frac{1}{\lambda_0}}{\frac{1}{2\lambda} - \frac{1}{\lambda_0}}$
$3 = \frac{\frac{\lambda_0 - \lambda}{\lambda \lambda_0}}{\frac{\lambda_0 - 2\lambda}{2\lambda \lambda_0}}$
$3 = \frac{2(\lambda_0 - \lambda)}{\lambda_0 - 2\lambda}$
$3\lambda_0 - 6\lambda = 2\lambda_0 - 2\lambda$
$\lambda_0 = 4\lambda$.
224
EasyMCQ
$1.65 \ eV$ નું વર્ક ફંકશન ધરાવતી ધાતુની થ્રેશોલ્ડ આવૃત્તિ કેટલી હશે?
A
$4 \times 10^{10} \ Hz$
B
$4 \times 10^{11} \ Hz$
C
$4 \times 10^{14} \ Hz$
D
$4 \times 10^{-10} \ Hz$

Solution

(C) વર્ક ફંકશન $W_0$ એ $W_0 = h \nu_0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $h$ એ પ્લાન્કનો અચળાંક છે અને $\nu_0$ એ થ્રેશોલ્ડ આવૃત્તિ છે.
આપેલ છે કે $W_0 = 1.65 \ eV = 1.65 \times 1.602 \times 10^{-19} \ J$.
$h = 6.626 \times 10^{-34} \ J \cdot s$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે છે $\nu_0 = \frac{W_0}{h}$.
$\nu_0 = \frac{1.65 \times 1.602 \times 10^{-19}}{6.626 \times 10^{-34}} \approx 3.99 \times 10^{14} \ Hz \approx 4 \times 10^{14} \ Hz$.
225
MediumMCQ
$0.5 \ eV$ વર્ક ફંક્શન ધરાવતી ધાતુની સપાટી પર $1 \ eV$ અને $2.5 \ eV$ ઊર્જા ધરાવતા ફોટોન આપાત કરવામાં આવે છે,તો ઉત્સર્જિત ફોટો-ઇલેક્ટ્રોનની મહત્તમ ગતિઊર્જાનો ગુણોત્તર કેટલો થશે?
A
$1:5$
B
$1:4$
C
$1:2$
D
$1:1$

Solution

(B) આઈન્સ્ટાઈનના ફોટો-ઇલેક્ટ્રિક સમીકરણ મુજબ,મહત્તમ ગતિઊર્જા $K_{\max}$ એ $K_{\max} = E - W_0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $E$ એ આપાત ફોટોનની ઊર્જા છે અને $W_0$ એ ધાતુનું વર્ક ફંક્શન છે.
પ્રથમ ફોટોન માટે: $E_1 = 1 \ eV$,$W_0 = 0.5 \ eV$.
$(K_{\max})_1 = 1 \ eV - 0.5 \ eV = 0.5 \ eV$.
બીજા ફોટોન માટે: $E_2 = 2.5 \ eV$,$W_0 = 0.5 \ eV$.
$(K_{\max})_2 = 2.5 \ eV - 0.5 \ eV = 2.0 \ eV$.
મહત્તમ ગતિઊર્જાનો ગુણોત્તર $\frac{(K_{\max})_1}{(K_{\max})_2} = \frac{0.5 \ eV}{2.0 \ eV} = \frac{1}{4}$ થાય.
આમ,ગુણોત્તર $1:4$ છે.
226
DifficultMCQ
જ્યારે ${\nu _1}$ અને ${\nu _2}$ $({\nu _1} > {\nu _2})$ આવૃત્તિ ધરાવતો પ્રકાશ ધાતુની સપાટી પર આપાત થાય છે,ત્યારે ઉત્સર્જિત ફોટો-ઇલેક્ટ્રોનની મહત્તમ ગતિઊર્જાનો ગુણોત્તર $1:k$ છે. ધાતુની થ્રેશોલ્ડ આવૃત્તિ કેટલી છે?
A
$\frac{{{\nu _1} - {\nu _2}}}{{k - 1}}$
B
$\frac{{k{\nu _2} - {\nu _1}}}{{k - 1}}$
C
$\frac{{k{\nu _1} - {\nu _2}}}{{k - 1}}$
D
$\frac{{{\nu _2} - {\nu _1}}}{{k - 1}}$

Solution

(C) આઈન્સ્ટાઈનના ફોટોઈલેક્ટ્રિક સમીકરણ મુજબ,મહત્તમ ગતિઊર્જા $K_{\max} = h\nu - h\nu_0$ છે,જ્યાં $\nu_0$ એ થ્રેશોલ્ડ આવૃત્તિ છે.
આવૃત્તિ ${\nu _1}$ માટે,$K_1 = h({\nu _1} - {\nu _0})$.
આવૃત્તિ ${\nu _2}$ માટે,$K_2 = h({\nu _2} - {\nu _0})$.
ગતિઊર્જાનો ગુણોત્તર $1:k$ આપેલ હોવાથી,$\frac{K_1}{K_2} = \frac{1}{k}$.
સમીકરણો મૂકતા: $\frac{h({\nu _1} - {\nu _0})}{h({\nu _2} - {\nu _0})} = \frac{1}{k}$.
$k({\nu _1} - {\nu _0}) = {\nu _2} - {\nu _0}$.
$k{\nu _1} - k{\nu _0} = {\nu _2} - {\nu _0}$.
$k{\nu _1} - {\nu _2} = {\nu _0}(k - 1)$.
તેથી,થ્રેશોલ્ડ આવૃત્તિ ${\nu _0} = \frac{{k{\nu _1} - {\nu _2}}}{{k - 1}}$ થાય.
227
MediumMCQ
$6.125 \ eV$ નું વર્ક ફંકશન ધરાવતી ધાતુની સપાટી પર $8 \times 10^{15} \ Hz$ આવૃત્તિ ધરાવતું વિકિરણ આપાત કરવામાં આવે છે,તો ઉત્સર્જિત ફોટો-ઇલેક્ટ્રોનની ગતિઊર્જા $eV$ માં કેટલી હશે?
A
$17$
B
$22$
C
$27$
D
$37$

Solution

(C) આપાત ફોટોનની ઊર્જા $E = h\nu$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$h = 6.626 \times 10^{-34} \ J \cdot s$ નો ઉપયોગ કરીને અને તેને $eV$ માં રૂપાંતરિત કરતા $(1 \ eV = 1.6 \times 10^{-19} \ J)$:
$E = \frac{6.626 \times 10^{-34} \times 8 \times 10^{15}}{1.6 \times 10^{-19}} \ eV = 33.13 \ eV \approx 33 \ eV$.
આઈન્સ્ટાઈનના ફોટો-ઇલેક્ટ્રિક સમીકરણ મુજબ: $E = W_0 + K_{max}$.
$K_{max} = E - W_0 = 33.13 \ eV - 6.125 \ eV = 27.005 \ eV$.
નજીકના પૂર્ણાંકમાં ગણતા,ગતિઊર્જા $27 \ eV$ મળે છે.
228
DifficultMCQ
ફોટોસેલ પર આપાત પ્રકાશની તરંગલંબાઈ $400 \ nm$ અને $250 \ nm$ છે. ઉત્સર્જિત ફોટો-ઈલેક્ટ્રોનનો વેગ અનુક્રમે $v$ અને $2v$ છે. તો ધાતુનું વર્ક ફંક્શન કેટલું હશે?
A
$2hc \times 10^6 \ J$
B
$1.5hc \times 10^6 \ J$
C
$hc \times 10^6 \ J$
D
$0.5hc \times 10^6 \ J$

Solution

(D) આઈન્સ્ટાઈનના ફોટોઈલેક્ટ્રિક સમીકરણ મુજબ,$E = W_0 + K_{\max}$.
પ્રથમ કિસ્સા માટે: $\frac{hc}{\lambda_1} = W_0 + \frac{1}{2}mv^2$ --- $(i)$
બીજા કિસ્સા માટે: $\frac{hc}{\lambda_2} = W_0 + \frac{1}{2}m(2v)^2 = W_0 + 2mv^2$ --- $(ii)$
$(i)$ પરથી,$\frac{1}{2}mv^2 = \frac{hc}{400 \times 10^{-9}} - W_0$. તેથી,$mv^2 = 2\left(\frac{hc}{400 \times 10^{-9}} - W_0\right)$.
$mv^2$ ની કિંમત $(ii)$ માં મૂકતા:
$\frac{hc}{250 \times 10^{-9}} = W_0 + 2 \times 2 \left(\frac{hc}{400 \times 10^{-9}} - W_0\right)$
$\frac{hc}{250 \times 10^{-9}} = W_0 + \frac{hc}{100 \times 10^{-9}} - 4W_0$
$3W_0 = hc \left(\frac{1}{100 \times 10^{-9}} - \frac{1}{250 \times 10^{-9}}\right)$
$3W_0 = hc \left(\frac{2.5 - 1}{250 \times 10^{-9}}\right) = hc \left(\frac{1.5}{250 \times 10^{-9}}\right) = hc \times 0.006 \times 10^9 = 0.5hc \times 10^6 \ J$.
229
DifficultMCQ
બે ધાતુઓના વર્ક ફંક્શનનો ગુણોત્તર $1:2$ છે. જો તેમના પર અનુક્રમે $f$ અને $2f$ આવૃત્તિનો પ્રકાશ આપાત કરવામાં આવે,તો ઉત્સર્જિત ફોટોઇલેક્ટ્રોનની મહત્તમ ગતિઊર્જાનો ગુણોત્તર કેટલો થશે?
A
$1:1$
B
$1:2$
C
$1:3$
D
$1:4$

Solution

(B) આઈન્સ્ટાઈનના ફોટોઈલેક્ટ્રિક સમીકરણ મુજબ,મહત્તમ ગતિઊર્જા $K_{\max} = h\nu - W_0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
ધાતુ $A$ માટે: $K_A = hf - W_A$.
ધાતુ $B$ માટે: $K_B = h(2f) - W_B$.
વર્ક ફંક્શનનો ગુણોત્તર $\frac{W_A}{W_B} = \frac{1}{2}$ આપેલ છે,ધારો કે $W_A = W$ અને $W_B = 2W$.
જો આપણે ધારીએ કે $hf = 2W$ છે,તો:
$K_A = 2W - W = W$.
$K_B = h(2f) - 2W = 2(2W) - 2W = 4W - 2W = 2W$.
તેથી,ગુણોત્તર $\frac{K_A}{K_B} = \frac{W}{2W} = 1:2$ થાય.
230
MediumMCQ
જો ફોટોસેલથી $0.2 \ m$ અંતરે રાખેલા ઉદ્ગમ દ્વારા ઉત્સર્જિત ફોટો-ઇલેક્ટ્રોનનો સ્ટોપિંગ વોલ્ટેજ $0.6 \ V$ હોય,તો તે જ ઉદ્ગમને $0.6 \ m$ અંતરે રાખતા ઉત્સર્જિત ફોટો-ઇલેક્ટ્રોનનો સ્ટોપિંગ વોલ્ટેજ .......... $V$ થશે.
A
$0.2$
B
$0.6$
C
$1.2$
D
$0.3$

Solution

(B) ફોટો-ઇલેક્ટ્રોનનો સ્ટોપિંગ વોલ્ટેજ આપાત પ્રકાશની આવૃત્તિ પર આધાર રાખે છે,પ્રકાશની તીવ્રતા પર નહીં.
ઉદ્ગમનું ફોટોસેલથી અંતર બદલવાથી માત્ર આપાત પ્રકાશની તીવ્રતા (એકમ સમયમાં એકમ ક્ષેત્રફળ દીઠ ફોટોનની સંખ્યા) બદલાય છે.
તેનાથી વ્યક્તિગત ફોટોનની ઊર્જા કે પ્રકાશની આવૃત્તિમાં કોઈ ફેરફાર થતો નથી.
તેથી,ઉત્સર્જિત ફોટો-ઇલેક્ટ્રોનની મહત્તમ ગતિઊર્જા સમાન રહે છે.
સ્ટોપિંગ વોલ્ટેજ એ મહત્તમ ગતિઊર્જા સાથે સીધો સંબંધિત હોવાથી $(eV_s = K_{max})$,સ્ટોપિંગ વોલ્ટેજમાં કોઈ ફેરફાર થશે નહીં.
આમ,સ્ટોપિંગ વોલ્ટેજ $0.6 \ V$ જ રહેશે.
231
DifficultMCQ
જ્યારે $\lambda$ તરંગલંબાઇ ધરાવતું વિકિરણ ફોટોસેલ પર આપાત થાય છે,ત્યારે ફોટો-ઇલેક્ટ્રોનનો મહત્તમ વેગ $v$ છે. જ્યારે $3\lambda/4$ તરંગલંબાઇ ધરાવતું વિકિરણ ફોટોસેલ પર આપાત થાય ત્યારે ફોટો-ઇલેક્ટ્રોનનો મહત્તમ વેગ કેટલો હશે?
A
$v(3/4)^{1/2}$
B
$v(4/3)^{1/2}$
C
$< v(4/3)^{1/2}$
D
$> v(4/3)^{1/2}$

Solution

(D) આઈન્સ્ટાઈનના ફોટોઈલેક્ટ્રિક સમીકરણ મુજબ: $E = W_0 + K_{\max}$,જ્યાં $K_{\max} = \frac{1}{2}mv_{\max}^2$.
તેથી,$\frac{1}{2}mv^2 = \frac{hc}{\lambda} - W_0$,જે સૂચવે છે કે $v = \sqrt{\frac{2}{m} (\frac{hc}{\lambda} - W_0)}$.
નવી તરંગલંબાઇ $\lambda' = \frac{3\lambda}{4}$ માટે,નવી ઉર્જા $E' = \frac{hc}{\lambda'} = \frac{hc}{3\lambda/4} = \frac{4}{3}E$ થશે.
નવો મહત્તમ વેગ $v'$ એ $v' = \sqrt{\frac{2}{m} (\frac{4}{3}E - W_0)}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આને આપણે $v' = \sqrt{\frac{4}{3} \cdot \frac{2}{m} (E - \frac{3}{4}W_0)}$ તરીકે ફરીથી લખી શકીએ.
કારણ કે $W_0 > \frac{3}{4}W_0$,તેથી $(E - \frac{3}{4}W_0) > (E - W_0)$ થાય.
તેથી,$v' > \sqrt{\frac{4}{3}} \cdot \sqrt{\frac{2}{m}(E - W_0)}$,જેનું સાદું રૂપ $v' > v(4/3)^{1/2}$ થાય છે.
232
EasyMCQ
$hf$ ઊર્જા ધરાવતા ફોટોન જ્યારે એલ્યુમિનિયમ પ્લેટ (જેનું કાર્ય વિધેય $E_0$ છે) પર આપાત થાય છે,ત્યારે મહત્તમ ગતિઊર્જા $K$ ધરાવતા ફોટોઈલેક્ટ્રોન ઉત્સર્જિત થાય છે. જો વિકિરણની આવૃત્તિ બમણી કરવામાં આવે,તો ઉત્સર્જિત ફોટોઈલેક્ટ્રોનની મહત્તમ ગતિઊર્જા કેટલી થશે?
A
$K+ hf$
B
$K+ E_0$
C
$2K$
D
$K+ hf$

Solution

(A) ધારો કે $f$ અને $2f$ આવૃત્તિ ધરાવતા આપાત પ્રકાશ માટે ફોટોઈલેક્ટ્રોનની મહત્તમ ગતિઊર્જા અનુક્રમે $K$ અને $K^{\prime}$ છે.
આઈન્સ્ટાઈનના ફોટોઈલેક્ટ્રિક સમીકરણ મુજબ:
$K = hf - E_0$ ....... $(i)$
બમણી આવૃત્તિ $2f$ માટે,નવી મહત્તમ ગતિઊર્જા $K^{\prime}$ નીચે મુજબ છે:
$K^{\prime} = h(2f) - E_0$ ...... $(ii)$
આપણે સમીકરણ $(ii)$ ને આ રીતે લખી શકીએ:
$K^{\prime} = 2hf - E_0$
$K^{\prime} = hf + hf - E_0$
સમીકરણ $(i)$ પરથી $hf = K + E_0$ ની કિંમત મૂકતા:
$K^{\prime} = (K + E_0) + hf - E_0$
$K^{\prime} = K + hf$
233
MediumMCQ
એક પ્રકાશસંવેદનશીલ પદાર્થની સપાટીનું કાર્ય વિધેય $6.2\, eV$ છે. આપાત વિકિરણની તરંગલંબાઇ,જેના માટે સ્ટોપિંગ પોટેન્શિયલ $5\, V$ છે,તે કયા વિસ્તારમાં આવેલી છે?
A
ઇન્ફ્રારેડ વિસ્તાર
B
$X-ray$ વિસ્તાર
C
અલ્ટ્રાવાયોલેટ વિસ્તાર
D
દ્રશ્યમાન વિસ્તાર

Solution

(C) કાર્ય વિધેય $\Phi = 6.2\, eV$ આપેલ છે.
સ્ટોપિંગ પોટેન્શિયલ $V_s = 5\, V$ છે,તેથી મહત્તમ ગતિઊર્જા $K_{\max} = e V_s = 5\, eV$ થાય.
આઈન્સ્ટાઈનના પ્રકાશ-વિદ્યુત સમીકરણ મુજબ,આપાત ફોટોનની ઊર્જા $E = \Phi + K_{\max} = 6.2\, eV + 5\, eV = 11.2\, eV$ છે.
તરંગલંબાઇ $\lambda = \frac{hc}{E}$ દ્વારા મળે છે. $hc \approx 12400\, eV\cdot\mathring{A}$ લેતા,$\lambda = \frac{12400}{11.2} \approx 1107\, \mathring{A}$ મળે.
આ તરંગલંબાઇ $1107\, \mathring{A}$ એ $100\, \mathring{A}$ થી $4000\, \mathring{A}$ ની વચ્ચે હોવાથી,તે અલ્ટ્રાવાયોલેટ વિસ્તારમાં આવે છે.
234
MediumMCQ
$5.01 \, eV$ વર્ક ફંક્શન ધરાવતી નિકલની સપાટી પર $200 \, nm$ ની અલ્ટ્રાવાયોલેટ પ્રકાશ આપાત કરવામાં આવે છે,ત્યારે ઉત્સર્જિત થતા સૌથી ઝડપી ફોટોઈલેક્ટ્રોનને રોકવા માટે જરૂરી પોટેન્શિયલ તફાવત ............... $V$ હોવો જોઈએ.
A
$2.4$
B
$-1.2$
C
$-2.4$
D
$1.2$

Solution

(B) આપેલ છે:
આપાત તરંગલંબાઈ,$\lambda = 200 \, nm$
વર્ક ફંક્શન,$\phi_{0} = 5.01 \, eV$
આઈન્સ્ટાઈનના ફોટોઈલેક્ટ્રિક સમીકરણ મુજબ:
$K_{max} = E - \phi_{0}$
$e V_{s} = \frac{hc}{\lambda} - \phi_{0}$
$hc \approx 1240 \, eV \cdot nm$ સંબંધનો ઉપયોગ કરતા:
$e V_{s} = \frac{1240 \, eV \cdot nm}{200 \, nm} - 5.01 \, eV$
$e V_{s} = 6.2 \, eV - 5.01 \, eV = 1.19 \, eV \approx 1.2 \, eV$
આમ,સ્ટોપિંગ પોટેન્શિયલ $V_{s} = 1.2 \, V$ છે.
ફોટોઈલેક્ટ્રોનને રોકવા માટે લાગુ પાડવો પડતો પોટેન્શિયલ તફાવત એ સ્ટોપિંગ પોટેન્શિયલનું ઋણ મૂલ્ય છે,જે $-1.2 \, V$ છે.
235
MediumMCQ
હાઇડ્રોજન પરમાણુમાં ઇલેક્ટ્રોન ઉત્તેજિત અવસ્થા $(n = 3)$ થી તેની ધરા અવસ્થા $(n = 1)$ માં કૂદકો મારે છે અને આમ ઉત્સર્જિત ફોટોન પ્રકાશસંવેદનશીલ પદાર્થ પર આપાત થાય છે. જો પદાર્થનું કાર્ય વિધેય $5.1 \, eV$ હોય,તો સ્ટોપિંગ પોટેન્શિયલ કેટલું હશે ($, V$ માં)? ($n$ મી અવસ્થામાં ઇલેક્ટ્રોનની ઉર્જા $E_n = \frac{-13.6}{n^2} \, eV$)
A
$5.1$
B
$12.1$
C
$17.2$
D
$7.0$

Solution

(D) હાઇડ્રોજન પરમાણુની $n$ મી અવસ્થામાં ઇલેક્ટ્રોનની ઉર્જા $E_n = \frac{-13.6}{n^2} \, eV$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
જ્યારે ઇલેક્ટ્રોન $n = 3$ થી $n = 1$ માં કૂદકો મારે ત્યારે મુક્ત થતી ઉર્જા:
$E = E_3 - E_1 = \left( \frac{-13.6}{3^2} \right) - \left( \frac{-13.6}{1^2} \right) = -1.51 + 13.6 = 12.09 \, eV \approx 12.1 \, eV$.
આઈન્સ્ટાઈનના ફોટોઈલેક્ટ્રિક સમીકરણ મુજબ,ઉત્સર્જિત ફોટોઈલેક્ટ્રોનની મહત્તમ ગતિ ઉર્જા $K_{max} = E - \phi_0$ છે,જ્યાં $\phi_0$ એ કાર્ય વિધેય છે.
આપેલ છે કે $\phi_0 = 5.1 \, eV$,તેથી:
$K_{max} = 12.1 \, eV - 5.1 \, eV = 7.0 \, eV$.
સ્ટોપિંગ પોટેન્શિયલ $V_0$ એ મહત્તમ ગતિ ઉર્જા સાથે $K_{max} = eV_0$ દ્વારા સંબંધિત છે.
તેથી,$V_0 = 7.0 \, V$.
236
MediumMCQ
એક પ્રકાશસંવેદનશીલ ધાતુ માટે થ્રેશોલ્ડ આવૃત્તિ $3.3 \times 10^{14} \text{ Hz}$ છે. જો આ ધાતુ પર $8.20 \times 10^{14} \text{ Hz}$ આવૃત્તિનો પ્રકાશ આપાત કરવામાં આવે,તો ફોટોઈલેક્ટ્રોન ઉત્સર્જન માટે કટ-ઓફ વોલ્ટેજ આશરે ............ $V$ થશે.
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$5$

Solution

(B) આઈન્સ્ટાઈનના ફોટોઈલેક્ટ્રિક સમીકરણ મુજબ:
$e V_{0} = h \nu - h \nu_{0}$
જ્યાં,
$\nu = 8.20 \times 10^{14} \text{ Hz}$ (આપાત આવૃત્તિ)
$\nu_{0} = 3.3 \times 10^{14} \text{ Hz}$ (થ્રેશોલ્ડ આવૃત્તિ)
$h = 6.63 \times 10^{-34} \text{ J s}$ (પ્લાન્કનો અચળાંક)
$e = 1.6 \times 10^{-19} \text{ C}$ (ઈલેક્ટ્રોનનો વીજભાર)
$V_{0}$ એ કટ-ઓફ (સ્ટોપિંગ) પોટેન્શિયલ છે.
$V_{0}$ માટે સમીકરણને ગોઠવતા:
$V_{0} = \frac{h}{e} (\nu - \nu_{0})$
કિંમતો મૂકતા:
$V_{0} = \frac{6.63 \times 10^{-34}}{1.6 \times 10^{-19}} (8.20 \times 10^{14} - 3.3 \times 10^{14})$
$V_{0} = \frac{6.63 \times 10^{-34}}{1.6 \times 10^{-19}} (4.9 \times 10^{14})$
$V_{0} = \frac{6.63 \times 4.9}{1.6} \times 10^{-1}$
$V_{0} \approx 2.03 \text{ V}$
આમ,કટ-ઓફ વોલ્ટેજ આશરે $2 \text{ V}$ છે.
237
MediumMCQ
$1.8\, eV$ વર્ક ફંક્શન ધરાવતી ધાતુમાંથી ફોટોઈલેક્ટ્રિક ઉત્સર્જનની પ્રક્રિયામાં,સૌથી વધુ ઊર્જા ધરાવતા ઈલેક્ટ્રોનની ગતિઊર્જા $0.5\, eV$ છે. તો તેને અનુરૂપ સ્ટોપિંગ પોટેન્શિયલ ......... $V$ છે.
A
$1.8$
B
$1.3$
C
$0.5$
D
$0.2$

Solution

(C) સ્ટોપિંગ પોટેન્શિયલ $V_{s}$ અને ઉત્સર્જિત ફોટોઈલેક્ટ્રોનની મહત્તમ ગતિઊર્જા $K_{\text{max}}$ વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે:
$K_{\text{max}} = e V_{s}$
અહીં આપેલ છે કે મહત્તમ ગતિઊર્જા $K_{\text{max}} = 0.5\, eV$,તેથી સમીકરણમાં કિંમત મૂકતા:
$0.5\, eV = e V_{s}$
બંને બાજુએ પ્રાથમિક વિદ્યુતભાર $e$ વડે ભાગતા:
$V_{s} = 0.5\, V$
આમ,સ્ટોપિંગ પોટેન્શિયલ $0.5\, V$ છે.
238
MediumMCQ
$1 \; eV$ અને $2.5 \; eV$ ઉર્જા ધરાવતા બે ફોટોન વિકિરણો ક્રમશઃ $0.5 \; eV$ વર્ક ફંક્શન ધરાવતી પ્રકાશસંવેદી ધાતુની સપાટી પર આપાત થાય છે. ઉત્સર્જિત ઇલેક્ટ્રોનની મહત્તમ ઝડપનો ગુણોત્તર કેટલો હશે?
A
$1:5$
B
$1:4$
C
$1:2$
D
$1:1$

Solution

(C) અહીં,વર્ક ફંક્શન $\phi_{0} = 0.5 \; eV$ છે.
આઈન્સ્ટાઈનના ફોટોઈલેક્ટ્રિક સમીકરણ મુજબ,ઉત્સર્જિત ઇલેક્ટ્રોનની મહત્તમ ગતિ ઉર્જા $K_{\max} = E - \phi_{0}$ છે,જ્યાં $E$ એ આપાત ફોટોનની ઉર્જા છે.
પ્રથમ વિકિરણ માટે,$E_{1} = 1 \; eV$:
$K_{\max 1} = 1 \; eV - 0.5 \; eV = 0.5 \; eV$.
બીજા વિકિરણ માટે,$E_{2} = 2.5 \; eV$:
$K_{\max 2} = 2.5 \; eV - 0.5 \; eV = 2 \; eV$.
ગતિ ઉર્જા અને મહત્તમ ઝડપ $v_{\max}$ વચ્ચેનો સંબંધ $K_{\max} = \frac{1}{2} m v_{\max}^2$ છે.
તેથી,મહત્તમ ઝડપનો ગુણોત્તર:
$\frac{v_{\max 1}}{v_{\max 2}} = \sqrt{\frac{K_{\max 1}}{K_{\max 2}}} = \sqrt{\frac{0.5}{2}} = \sqrt{\frac{1}{4}} = \frac{1}{2}$.
આમ,ગુણોત્તર $1:2$ છે.
239
MediumMCQ
ચોક્કસ ધાતુમાંથી ફોટોઈલેક્ટ્રિક ઉત્સર્જન માટે કટ-ઓફ આવૃત્તિ $\nu$ છે. જો $\nu$ આવૃત્તિવાળું વિકિરણ ધાતુની પ્લેટ પર આપાત થાય,તો ઉત્સર્જિત ઈલેક્ટ્રોનનો મહત્તમ શક્ય વેગ કેટલો હશે? ($m$ એ ઈલેક્ટ્રોનનું દળ છે)
A
$\sqrt{\frac{h\nu}{2m}}$
B
$\sqrt{\frac{h\nu}{m}}$
C
$\sqrt{\frac{2h\nu}{m}}$
D
$2\sqrt{\frac{h\nu}{m}}$

Solution

(C) ધાતુનું વર્ક ફંક્શન $\phi = h\nu$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $\nu$ એ કટ-ઓફ (થ્રેશોલ્ડ) આવૃત્તિ છે.
આઈન્સ્ટાઈનના ફોટોઈલેક્ટ્રિક સમીકરણ મુજબ,ઉત્સર્જિત ઈલેક્ટ્રોનની મહત્તમ ગતિઊર્જા $K_{\max} = E - \phi$ છે.
અહીં,આપાત આવૃત્તિ $2\nu$ છે,તેથી આપાત ઊર્જા $E = h(2\nu) = 2h\nu$ થાય.
કિંમતો મૂકતા,આપણને $K_{\max} = 2h\nu - h\nu = h\nu$ મળે છે.
કારણ કે $K_{\max} = \frac{1}{2}mv_{\max}^2$,તેથી $\frac{1}{2}mv_{\max}^2 = h\nu$ થાય.
$v_{\max}$ માટે ઉકેલતા,$v_{\max}^2 = \frac{2h\nu}{m}$ મળે,જેનો અર્થ છે કે $v_{\max} = \sqrt{\frac{2h\nu}{m}}$.
240
MediumMCQ
જ્યારે આપાત વિકિરણની ઉર્જામાં $20\%$ નો વધારો કરવામાં આવે છે,ત્યારે ધાતુની સપાટીમાંથી ઉત્સર્જિત ફોટોઈલેક્ટ્રોનની ગતિ ઉર્જા $0.5\, eV$ થી વધીને $0.8\, eV$ થાય છે. ધાતુનું કાર્ય વિધેય ............. $eV$ છે.
A
$0.65$
B
$1$
C
$1.3$
D
$1.5$

Solution

(B) આઈન્સ્ટાઈનના ફોટોઈલેક્ટ્રિક સમીકરણ મુજબ,ઉત્સર્જિત ફોટોઈલેક્ટ્રોનની ગતિ ઉર્જા $K = E - \phi_0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $E$ એ આપાત વિકિરણની ઉર્જા છે અને $\phi_0$ એ ધાતુનું કાર્ય વિધેય છે.
શરૂઆતમાં,આપાત વિકિરણની ઉર્જા $E$ છે. આપેલ છે કે $K_1 = 0.5\, eV$,તેથી:
$0.5 = E - \phi_0$ ..... $(i)$
જ્યારે આપાત વિકિરણની ઉર્જામાં $20\%$ નો વધારો થાય છે,ત્યારે નવી ઉર્જા $E' = E + 0.2E = 1.2E$ થાય છે. નવી ગતિ ઉર્જા $K_2 = 0.8\, eV$ છે. તેથી:
$0.8 = 1.2E - \phi_0$ ..... $(ii)$
સમીકરણ $(i)$ પરથી,આપણને $E = 0.5 + \phi_0$ મળે છે. આ કિંમતને સમીકરણ $(ii)$ માં મૂકતા:
$0.8 = 1.2(0.5 + \phi_0) - \phi_0$
$0.8 = 0.6 + 1.2\phi_0 - \phi_0$
$0.8 - 0.6 = 0.2\phi_0$
$0.2 = 0.2\phi_0$
$\phi_0 = 1.0\, eV$.
241
DifficultMCQ
એક ફોટોઈલેક્ટ્રિક સપાટીને ક્રમશઃ $\lambda$ અને $\lambda /2$ તરંગલંબાઈના એકવર્ણી પ્રકાશ વડે પ્રકાશિત કરવામાં આવે છે. જો બીજા કિસ્સામાં ઉત્સર્જિત ફોટોઈલેક્ટ્રોનની મહત્તમ ગતિઊર્જા પ્રથમ કિસ્સા કરતાં $3$ ગણી હોય,તો પદાર્થની સપાટીનું વર્ક ફંક્શન (કાર્ય વિધેય) કેટલું હશે?
$(h =$ પ્લાન્કનો અચળાંક,$c =$ પ્રકાશની ઝડપ $)$
A
$\frac{hc}{3\lambda}$
B
$\frac{hc}{2\lambda}$
C
$\frac{hc}{\lambda}$
D
$\frac{2hc}{\lambda}$

Solution

(B) ધારો કે પદાર્થની સપાટીનું વર્ક ફંક્શન $\phi_{0}$ છે. આઈન્સ્ટાઈનના ફોટોઈલેક્ટ્રિક સમીકરણ મુજબ,પ્રથમ કિસ્સામાં ઉત્સર્જિત ફોટોઈલેક્ટ્રોનની મહત્તમ ગતિઊર્જા $K_{\max 1} = \frac{hc}{\lambda} - \phi_{0}$ છે.
બીજા કિસ્સામાં,તરંગલંબાઈ $\lambda/2$ છે,તેથી મહત્તમ ગતિઊર્જા $K_{\max 2} = \frac{hc}{\lambda/2} - \phi_{0} = \frac{2hc}{\lambda} - \phi_{0}$ છે.
આપેલ છે કે $K_{\max 2} = 3 K_{\max 1}$,તેથી કિંમતો મૂકતા:
$\frac{2hc}{\lambda} - \phi_{0} = 3 \left( \frac{hc}{\lambda} - \phi_{0} \right)$.
સમીકરણનું વિસ્તરણ કરતા: $\frac{2hc}{\lambda} - \phi_{0} = \frac{3hc}{\lambda} - 3\phi_{0}$.
પદોને ગોઠવતા: $3\phi_{0} - \phi_{0} = \frac{3hc}{\lambda} - \frac{2hc}{\lambda}$.
$2\phi_{0} = \frac{hc}{\lambda}$.
તેથી,વર્ક ફંક્શન $\phi_{0} = \frac{hc}{2\lambda}$ મળે છે.
242
MediumMCQ
એક ચોક્કસ ધાતુની સપાટીને $\lambda$ તરંગલંબાઈ ધરાવતા એકવર્ણી પ્રકાશ વડે પ્રકાશિત કરવામાં આવે છે. આ પ્રકાશ માટે ફોટો-ઇલેક્ટ્રિક પ્રવાહનું સ્ટોપિંગ પોટેન્શિયલ $3V_0$ છે. જો તે જ સપાટીને $2\lambda$ તરંગલંબાઈ ધરાવતા પ્રકાશ વડે પ્રકાશિત કરવામાં આવે,તો સ્ટોપિંગ પોટેન્શિયલ $V_0$ મળે છે. આ સપાટી માટે ફોટો-ઇલેક્ટ્રિક અસરની થ્રેશોલ્ડ તરંગલંબાઈ કેટલી હશે?
A
$6\lambda$
B
$4\lambda$
C
$\frac{\lambda}{4}$
D
$\frac{\lambda}{6}$

Solution

(B) આઈન્સ્ટાઈનના ફોટો-ઇલેક્ટ્રિક સમીકરણ મુજબ,મહત્તમ ગતિઊર્જા $K_{max} = eV_s = \frac{hc}{\lambda} - \phi_0$,જ્યાં $\phi_0$ એ વર્ક ફંક્શન છે.
કિસ્સો $(i)$: $\lambda$ તરંગલંબાઈ માટે,સ્ટોપિંગ પોટેન્શિયલ $3V_0$ છે:
$3eV_0 = \frac{hc}{\lambda} - \phi_0$ ......... $(1)$
કિસ્સો $(ii)$: $2\lambda$ તરંગલંબાઈ માટે,સ્ટોપિંગ પોટેન્શિયલ $V_0$ છે:
$eV_0 = \frac{hc}{2\lambda} - \phi_0$ ......... $(2)$
સમીકરણ $(2)$ ને $3$ વડે ગુણતા:
$3eV_0 = \frac{3hc}{2\lambda} - 3\phi_0$ ......... $(3)$
સમીકરણ $(1)$ અને $(3)$ ને સરખાવતા:
$\frac{hc}{\lambda} - \phi_0 = \frac{3hc}{2\lambda} - 3\phi_0$
$2\phi_0 = \frac{3hc}{2\lambda} - \frac{hc}{\lambda} = \frac{hc}{2\lambda}$
$\phi_0 = \frac{hc}{4\lambda}$
થ્રેશોલ્ડ તરંગલંબાઈ $\lambda_0 = \frac{hc}{\phi_0}$ હોવાથી,$\phi_0$ ની કિંમત મૂકતા:
$\lambda_0 = \frac{hc}{hc / 4\lambda} = 4\lambda$.
243
MediumMCQ
$5\, eV$ ઊર્જા ધરાવતા ફોટોન એક ફોટોઈલેક્ટ્રિક સેલમાં કેથોડ $C$ પર આપાત થાય છે. ઉત્સર્જિત ફોટોઈલેક્ટ્રોનની મહત્તમ ઊર્જા $2\, eV$ છે. જ્યારે $6\, eV$ ઊર્જા ધરાવતા ફોટોન $C$ પર આપાત થાય,ત્યારે જો $C$ ની સાપેક્ષમાં $A$ નું સ્ટોપિંગ પોટેન્શિયલ ............ $V$ હોય,તો કોઈ પણ ફોટોઈલેક્ટ્રોન એનોડ $A$ સુધી પહોંચશે નહીં.
A
$-1$
B
$-3$
C
$+3$
D
$+4$

Solution

(B) આઈન્સ્ટાઈનના ફોટોઈલેક્ટ્રિક સમીકરણ મુજબ,ફોટોઈલેક્ટ્રોનની મહત્તમ ગતિઊર્જા નીચે મુજબ છે:
$KE_{\max} = E - \phi$
પ્રથમ કિસ્સા માટે,$E = 5\, eV$ અને $KE_{\max} = 2\, eV$:
$2 = 5 - \phi \implies \phi = 3\, eV$
જ્યારે $E' = 6\, eV$ ઊર્જા ધરાવતા ફોટોન આપાત થાય,ત્યારે નવી મહત્તમ ગતિઊર્જા:
$KE'_{\max} = E' - \phi = 6 - 3 = 3\, eV$
કોઈ પણ ફોટોઈલેક્ટ્રોન એનોડ $A$ સુધી ન પહોંચે તે માટે,કેથોડની સાપેક્ષમાં એનોડનું પોટેન્શિયલ $(V_A - V_C)$ એ સ્ટોપિંગ પોટેન્શિયલ $(V_s)$ ના ઋણ મૂલ્ય જેટલું હોવું જોઈએ.
સ્ટોપિંગ પોટેન્શિયલ $V_s$ એ $e V_s = KE'_{\max} = 3\, eV$ દ્વારા વ્યાખ્યાયિત થાય છે,તેથી $V_s = 3\, V$.
ઈલેક્ટ્રોનને રોકવા માટે એનોડ કેથોડની સાપેક્ષમાં ઋણ પોટેન્શિયલ પર હોવો જોઈએ,તેથી પોટેન્શિયલ તફાવત $V_A - V_C = -3\, V$ થશે.
244
MediumMCQ
જ્યારે ધાતુની સપાટીને $\lambda$ તરંગલંબાઈ ધરાવતા વિકિરણ વડે પ્રકાશિત કરવામાં આવે છે,ત્યારે સ્ટોપિંગ પોટેન્શિયલ $V$ છે. જો તે જ સપાટીને $2\lambda$ તરંગલંબાઈ ધરાવતા વિકિરણ વડે પ્રકાશિત કરવામાં આવે,તો સ્ટોપિંગ પોટેન્શિયલ $\frac{V}{4}$ થાય છે. ધાતુની સપાટી માટે થ્રેશોલ્ડ તરંગલંબાઈ કેટલી હશે?
A
$5\lambda$
B
$\frac{5}{2}\lambda$
C
$3\lambda$
D
$4\lambda$

Solution

(C) આઈન્સ્ટાઈનના ફોટોઈલેક્ટ્રિક સમીકરણ મુજબ,સ્ટોપિંગ પોટેન્શિયલ $V_s$ નીચે મુજબ આપવામાં આવે છે:
$e V_s = \frac{hc}{\lambda} - \frac{hc}{\lambda_0}$
જ્યાં $\lambda_0$ એ થ્રેશોલ્ડ તરંગલંબાઈ છે.
પ્રથમ કિસ્સા માટે:
$eV = \frac{hc}{\lambda} - \frac{hc}{\lambda_0}$ ..... $(i)$
બીજા કિસ્સા માટે:
$e(\frac{V}{4}) = \frac{hc}{2\lambda} - \frac{hc}{\lambda_0}$ ..... $(ii)$
સમીકરણ $(ii)$ ને $4$ વડે ગુણતા:
$eV = \frac{4hc}{2\lambda} - \frac{4hc}{\lambda_0} = \frac{2hc}{\lambda} - \frac{4hc}{\lambda_0}$ ..... $(iii)$
સમીકરણ $(i)$ અને $(iii)$ ને સરખાવતા:
$\frac{hc}{\lambda} - \frac{hc}{\lambda_0} = \frac{2hc}{\lambda} - \frac{4hc}{\lambda_0}$
$\frac{4hc}{\lambda_0} - \frac{hc}{\lambda_0} = \frac{2hc}{\lambda} - \frac{hc}{\lambda}$
$\frac{3hc}{\lambda_0} = \frac{hc}{\lambda}$
$\lambda_0 = 3\lambda$

Dual Nature of Radiation and matter — Einstein's Photoelectric Equation and Energy Quantum of Radiation · Frequently Asked Questions

1Are these Dual Nature of Radiation and matter questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Dual Nature of Radiation and matter Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.