Gujarati

Vector or Cross product of two vectors and its applications Questions in Gujarati

Class 12 Mathematics · Vector Algebra · Vector or Cross product of two vectors and its applications

469+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 19 of 469 questions in Gujarati

451
MediumMCQ
ધારો કે $L_1$ અને $L_2$ બે રેખાઓ છે જેના દિકગુણોત્તરો અનુક્રમે $1, -2, -2$ અને $0, 2, 1$ છે. જો $L_1$ અને $L_2$ બંનેને લંબ રેખાના દિકકોસાઈન $l, m, n$ હોય,તો $|l| + |m| + |n| =$
A
$3$
B
$\frac{5}{3}$
C
$\sqrt{3}$
D
$\frac{7}{3}$

Solution

(B) ધારો કે $L_1$ અને $L_2$ બંનેને લંબ રેખાના દિકકોસાઈન $(l, m, n)$ છે.
રેખા $L_1$ ના દિકગુણોત્તરો $(1, -2, -2)$ હોવાથી,તે લંબ હોવાની શરત મુજબ:
$l - 2m - 2n = 0$ $(i)$
રેખા $L_2$ ના દિકગુણોત્તરો $(0, 2, 1)$ હોવાથી,તે લંબ હોવાની શરત મુજબ:
$0l + 2m + n = 0 \Rightarrow n = -2m$ $(ii)$
સમીકરણ $(ii)$ ને $(i)$ માં મૂકતા:
$l - 2m - 2(-2m) = 0$
$l - 2m + 4m = 0$
$l + 2m = 0 \Rightarrow l = -2m$
આપણે જાણીએ છીએ કે દિકકોસાઈન માટે $l^2 + m^2 + n^2 = 1$ થાય.
$l = -2m$ અને $n = -2m$ મૂકતા:
$(-2m)^2 + m^2 + (-2m)^2 = 1$
$4m^2 + m^2 + 4m^2 = 1$
$9m^2 = 1 \Rightarrow m^2 = \frac{1}{9} \Rightarrow |m| = \frac{1}{3}$
$l = -2m$ હોવાથી,$|l| = |-2m| = 2|m| = 2(\frac{1}{3}) = \frac{2}{3}$.
$n = -2m$ હોવાથી,$|n| = |-2m| = 2|m| = 2(\frac{1}{3}) = \frac{2}{3}$.
તેથી,$|l| + |m| + |n| = \frac{2}{3} + \frac{1}{3} + \frac{2}{3} = \frac{5}{3}$.
452
MediumMCQ
જો $1, 2, 3$ અને $-1, 0, 1$ એ કિરણો $OA$ અને $OB$ ના દિશા ગુણોત્તરો હોય,તો સમતલ $AOB$ ના અભિલંબના દિશા કોસાઇન શું થાય?
A
$\frac{1}{\sqrt{3}}, \frac{1}{\sqrt{3}}, \frac{-1}{\sqrt{3}}$
B
$\frac{2}{3}, \frac{-2}{3}, \frac{1}{3}$
C
$\frac{-1}{\sqrt{6}}, \frac{2}{\sqrt{6}}, \frac{-1}{\sqrt{6}}$
D
$\frac{-3}{13}, \frac{4}{13}, \frac{12}{13}$

Solution

(C) સમતલ $AOB$ ના અભિલંબના દિશા ગુણોત્તરો કિરણો $OA$ અને $OB$ ને દર્શાવતા સદિશોના સદિશ ગુણાકાર દ્વારા મળે છે. ધારો કે $\vec{a} = \langle 1, 2, 3 \rangle$ અને $\vec{b} = \langle -1, 0, 1 \rangle$. અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = \vec{a} \times \vec{b}$ છે.
$\vec{n} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 2 & 3 \\ -1 & 0 & 1 \end{vmatrix} = \hat{i}(2-0) - \hat{j}(1+3) + \hat{k}(0+2) = 2\hat{i} - 4\hat{j} + 2\hat{k}$.
આમ,અભિલંબના દિશા ગુણોત્તરો $\langle 2, -4, 2 \rangle$ છે,જેને $\langle 1, -2, 1 \rangle$ અથવા $\langle -1, 2, -1 \rangle$ તરીકે સરળ બનાવી શકાય છે.
સદિશ $\langle -1, 2, -1 \rangle$ નું માન $\sqrt{(-1)^2 + 2^2 + (-1)^2} = \sqrt{1 + 4 + 1} = \sqrt{6}$ છે.
તેથી,દિશા કોસાઇન $\frac{-1}{\sqrt{6}}, \frac{2}{\sqrt{6}}, \frac{-1}{\sqrt{6}}$ છે.
453
EasyMCQ
સદિશો $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}, \vec{d}$ એવા છે કે જેથી $(\vec{a} \times \vec{b}) \times (\vec{c} \times \vec{d}) = \vec{0}$ થાય. $P_1$ અને $P_2$ એ અનુક્રમે સદિશો $\vec{a}, \vec{b}$ અને $\vec{c}, \vec{d}$ દ્વારા નિર્ધારિત બે સમતલો છે. તો સમતલો $P_1$ અને $P_2$ વચ્ચેનો ખૂણો કેટલો થાય?
A
$0$
B
$\frac{\pi}{4}$
C
$\frac{\pi}{3}$
D
$\frac{\pi}{2}$

Solution

(A) ધારો કે $\vec{N_1}$ અને $\vec{N_2}$ એ સમતલો $P_1$ અને $P_2$ ના અભિલંબ સદિશો છે.
સમતલ $P_1$ એ $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ દ્વારા નિર્ધારિત હોવાથી,તેનો અભિલંબ $\vec{N_1} = \vec{a} \times \vec{b}$ થાય.
સમતલ $P_2$ એ $\vec{c}$ અને $\vec{d}$ દ્વારા નિર્ધારિત હોવાથી,તેનો અભિલંબ $\vec{N_2} = \vec{c} \times \vec{d}$ થાય.
આપેલ છે કે $(\vec{a} \times \vec{b}) \times (\vec{c} \times \vec{d}) = \vec{0}$,તેથી $\vec{N_1} \times \vec{N_2} = \vec{0}$ મળે.
આનો અર્થ એ છે કે અભિલંબ સદિશો $\vec{N_1}$ અને $\vec{N_2}$ એકબીજાને સમાંતર છે.
જ્યારે અભિલંબ સદિશો સમાંતર હોય,ત્યારે સમતલો $P_1$ અને $P_2$ પણ સમાંતર હોય છે.
તેથી,સમતલો $P_1$ અને $P_2$ વચ્ચેનો ખૂણો $0$ થાય.
454
DifficultMCQ
એક શૂન્યતર સદિશ $\vec{a}$ એ સદિશો $\hat{i}$ અને $\hat{i}+\hat{j}$ દ્વારા નિર્ધારિત સમતલ અને સદિશો $\hat{i}-\hat{j}$ અને $\hat{i}+\hat{k}$ દ્વારા નિર્ધારિત સમતલની છેદરેખાને સમાંતર છે. $\vec{a}$ અને $(\hat{i}-2\hat{j}+2\hat{k})$ વચ્ચેનો ખૂણો કેટલો છે?
A
$\frac{\pi}{6}$
B
$\frac{\pi}{4}$
C
$\frac{\pi}{3}$
D
$\frac{2\pi}{5}$

Solution

(B) સદિશો $\hat{i}$ અને $\hat{i}+\hat{j}$ ધરાવતા સમતલનું સમીકરણ અભિલંબ સદિશ $\vec{n}_1 = \hat{i} \times (\hat{i}+\hat{j}) = \hat{k}$ દ્વારા મળે છે. તેથી,સમતલનું સમીકરણ $z = 0$ છે.
સદિશો $\hat{i}-\hat{j}$ અને $\hat{i}+\hat{k}$ ધરાવતા સમતલનું સમીકરણ અભિલંબ સદિશ $\vec{n}_2 = (\hat{i}-\hat{j}) \times (\hat{i}+\hat{k}) = -\hat{i} - \hat{j} + \hat{k}$ દ્વારા મળે છે. તેથી,સમતલનું સમીકરણ $x + y - z = 0$ છે.
કારણ કે $\vec{a}$ આ બંને સમતલોની છેદરેખાને સમાંતર છે,તેથી $\vec{a}$ એ તેમના અભિલંબના સદિશ ગુણાકારને સમાંતર હોવો જોઈએ: $\vec{v} = \vec{n}_1 \times \vec{n}_2 = \hat{k} \times (-\hat{i} - \hat{j} + \hat{k}) = \hat{i} - \hat{j}$.
ધારો કે $\vec{b} = \hat{i} - \hat{j}$. $\vec{b}$ અને $\vec{c} = \hat{i} - 2\hat{j} + 2\hat{k}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ એ $\cos \theta = \frac{|\vec{b} \cdot \vec{c}|}{|\vec{b}| |\vec{c}|}$ દ્વારા મળે છે.
$\vec{b} \cdot \vec{c} = (1)(1) + (-1)(-2) + (0)(2) = 3$.
$|\vec{b}| = \sqrt{2}$ અને $|\vec{c}| = 3$.
$\cos \theta = \frac{3}{3\sqrt{2}} = \frac{1}{\sqrt{2}}$.
તેથી,$\theta = \frac{\pi}{4}$.
455
MediumMCQ
ધારો કે $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ એકમ સદિશો છે. જો $\vec{a} \cdot \vec{b} = \vec{a} \cdot \vec{c} = 0$ અને $\vec{b}$ તથા $\vec{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\frac{\pi}{6}$ હોય,તો $\vec{a}$ શું થાય?
A
$\vec{b} \times \vec{c}$
B
$\vec{c} \times \vec{b}$
C
$\vec{b} + \vec{c}$
D
$\pm 2(\vec{b} \times \vec{c})$

Solution

(D) કારણ કે $\vec{a} \cdot \vec{b} = 0$ અને $\vec{a} \cdot \vec{c} = 0$,સદિશ $\vec{a}$ એ $\vec{b}$ અને $\vec{c}$ બંનેને લંબ છે.
તેથી,$\vec{a}$ એ સદિશ ગુણાકાર $\vec{b} \times \vec{c}$ ને સમાંતર હોવો જોઈએ.
ધારો કે $\vec{a} = \lambda(\vec{b} \times \vec{c})$ કોઈ અદિશ $\lambda$ માટે.
$\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ એકમ સદિશો હોવાથી,$|\vec{a}| = 1$.
બંને બાજુ માન લેતા: $|\vec{a}| = |\lambda| |\vec{b} \times \vec{c}|$.
$|\vec{b} \times \vec{c}| = |\vec{b}| |\vec{c}| \sin(\frac{\pi}{6}) = (1)(1)(\frac{1}{2}) = \frac{1}{2}$.
આમ,$1 = |\lambda| \cdot \frac{1}{2}$,જેનો અર્થ છે કે $|\lambda| = 2$,તેથી $\lambda = \pm 2$.
તેથી,$\vec{a} = \pm 2(\vec{b} \times \vec{c})$.
456
MediumMCQ
જો $\vec{a}=\hat{i}+\hat{j}-\hat{k}$,$\vec{b}=\hat{i}-\hat{j}+\hat{k}$ અને $\vec{c}$ એ $\vec{a}$ ને લંબ અને $\vec{a}$ તથા $\vec{b}$ સાથે એક જ સમતલમાં હોય તેવો એકમ સદિશ હોય,તો $\vec{a}$ અને $\vec{c}$ બંનેને લંબ એકમ સદિશ $\vec{d}$ શોધો.
A
$\pm \frac{1}{\sqrt{6}}(2 \hat{i}-\hat{j}+\hat{k})$
B
$\pm \frac{1}{\sqrt{2}}(\hat{j}+\hat{k})$
C
$\pm \frac{1}{\sqrt{6}}(\hat{i}-2 \hat{j}+\hat{k})$
D
$\pm \frac{1}{\sqrt{2}}(\hat{j}-\hat{k})$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\vec{a} = \hat{i} + \hat{j} - \hat{k}$ અને $\vec{b} = \hat{i} - \hat{j} + \hat{k}$.
સદિશ $\vec{c}$ એ $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ ના સમતલમાં છે અને $\vec{a}$ ને લંબ છે.
સદિશ $\vec{d}$ એ $\vec{a}$ અને $\vec{c}$ બંનેને લંબ છે. કારણ કે $\vec{c}$ એ $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ ના સમતલમાં છે,તેથી $\vec{d}$ એ $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ ના સમતલને લંબ હોવો જોઈએ.
આમ,$\vec{d}$ એ $\vec{a} \times \vec{b}$ ને સમાંતર છે.
$\vec{a} \times \vec{b} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 1 & -1 \\ 1 & -1 & 1 \end{vmatrix} = \hat{i}(1 - 1) - \hat{j}(1 - (-1)) + \hat{k}(-1 - 1) = -2\hat{j} - 2\hat{k} = -2(\hat{j} + \hat{k})$.
એકમ સદિશ $\vec{d} = \pm \frac{\vec{a} \times \vec{b}}{|\vec{a} \times \vec{b}|} = \pm \frac{-2(\hat{j} + \hat{k})}{\sqrt{8}} = \pm \frac{1}{\sqrt{2}}(\hat{j} + \hat{k})$.
457
MediumMCQ
ધારો કે $\hat{\alpha}, \hat{\beta}, \hat{\gamma}$ ત્રણ એકમ સદિશો છે જેથી $\hat{\alpha} \times (\hat{\beta} \times \hat{\gamma}) = \frac{1}{2}(\hat{\beta} + \hat{\gamma})$ થાય. જો $\hat{\beta}$ એ $\hat{\gamma}$ ને સમાંતર ન હોય,તો $\hat{\alpha}$ અને $\hat{\beta}$ વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
A
$\frac{5 \pi}{6}$
B
$\frac{\pi}{6}$
C
$\frac{\pi}{3}$
D
$\frac{2 \pi}{3}$

Solution

(D) આપેલ છે કે $\hat{\alpha}, \hat{\beta}, \hat{\gamma}$ એકમ સદિશો છે,તેથી $|\hat{\alpha}| = |\hat{\beta}| = |\hat{\gamma}| = 1$.
સદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકારના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા: $\hat{\alpha} \times (\hat{\beta} \times \hat{\gamma}) = (\hat{\alpha} \cdot \hat{\gamma}) \hat{\beta} - (\hat{\alpha} \cdot \hat{\beta}) \hat{\gamma}$.
આપેલ સમીકરણ: $(\hat{\alpha} \cdot \hat{\gamma}) \hat{\beta} - (\hat{\alpha} \cdot \hat{\beta}) \hat{\gamma} = \frac{1}{2} \hat{\beta} + \frac{1}{2} \hat{\gamma}$.
કારણ કે $\hat{\beta}$ અને $\hat{\gamma}$ સમાંતર નથી,આપણે બંને બાજુ $\hat{\beta}$ અને $\hat{\gamma}$ ના સહગુણકોની સરખામણી કરી શકીએ છીએ.
$\hat{\gamma}$ ના સહગુણકોની સરખામણી કરતા,આપણને મળે છે: $-(\hat{\alpha} \cdot \hat{\beta}) = \frac{1}{2}$.
તેથી,$\hat{\alpha} \cdot \hat{\beta} = -\frac{1}{2}$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\hat{\alpha} \cdot \hat{\beta} = |\hat{\alpha}| |\hat{\beta}| \cos \theta$,જ્યાં $\theta$ એ $\hat{\alpha}$ અને $\hat{\beta}$ વચ્ચેનો ખૂણો છે,તેથી $1 \times 1 \times \cos \theta = -\frac{1}{2}$.
આમ,$\cos \theta = -\frac{1}{2}$,જેનો અર્થ છે કે $\theta = \frac{2 \pi}{3}$.
458
EasyMCQ
ધારો કે $\vec{\alpha}, \vec{\beta}, \vec{\gamma}$ ત્રણ એકમ સદિશો છે કે જેથી $\vec{\alpha} \cdot \vec{\beta} = \vec{\alpha} \cdot \vec{\gamma} = 0$ અને $\vec{\beta}$ તથા $\vec{\gamma}$ વચ્ચેનો ખૂણો $30^{\circ}$ છે. તો $\vec{\alpha}$ શું થાય?
A
$2(\vec{\beta} \times \vec{\gamma})$
B
$-2(\vec{\beta} \times \vec{\gamma})$
C
$\pm 2(\vec{\beta} \times \vec{\gamma})$
D
$(\vec{\beta} \times \vec{\gamma})$

Solution

(C) કારણ કે $\vec{\alpha} \cdot \vec{\beta} = 0$ અને $\vec{\alpha} \cdot \vec{\gamma} = 0$,સદિશ $\vec{\alpha}$ એ $\vec{\beta}$ અને $\vec{\gamma}$ બંનેને લંબ છે.
તેથી,$\vec{\alpha}$ એ સદિશ ગુણાકાર $\vec{\beta} \times \vec{\gamma}$ ને સમાંતર હોવો જોઈએ.
ધારો કે $\vec{\alpha} = \lambda(\vec{\beta} \times \vec{\gamma})$ કોઈ અદિશ $\lambda$ માટે.
$\vec{\alpha}, \vec{\beta}, \vec{\gamma}$ એકમ સદિશો હોવાથી,$|\vec{\alpha}| = 1, |\vec{\beta}| = 1, |\vec{\gamma}| = 1$ છે.
બંને બાજુ માન લેતા: $|\vec{\alpha}| = |\lambda| |\vec{\beta} \times \vec{\gamma}|$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $|\vec{\beta} \times \vec{\gamma}| = |\vec{\beta}| |\vec{\gamma}| \sin(30^{\circ}) = 1 \cdot 1 \cdot \frac{1}{2} = \frac{1}{2}$.
કિંમતો મૂકતા: $1 = |\lambda| \cdot \frac{1}{2} \Rightarrow |\lambda| = 2 \Rightarrow \lambda = \pm 2$.
તેથી,$\vec{\alpha} = \pm 2(\vec{\beta} \times \vec{\gamma})$.
459
MediumMCQ
કોઈપણ સદિશ $x$ માટે,જ્યાં $\hat{i}, \hat{j}, \hat{k}$ તેમના સામાન્ય અર્થ ધરાવે છે,$(x \times \hat{i})^{2} + (x \times \hat{j})^{2} + (x \times \hat{k})^{2}$ નું મૂલ્ય કેટલું થાય?
A
$|x|^{2}$
B
$2|x|^{2}$
C
$3|x|^{2}$
D
$4|x|^{2}$

Solution

(B) ધારો કે $x = \alpha \hat{i} + \beta \hat{j} + \gamma \hat{k}$.
તેથી,$x \times \hat{i} = (\alpha \hat{i} + \beta \hat{j} + \gamma \hat{k}) \times \hat{i} = -\beta \hat{k} + \gamma \hat{j}$.
તે જ રીતે,$x \times \hat{j} = \alpha \hat{k} - \gamma \hat{i}$ અને $x \times \hat{k} = -\alpha \hat{j} + \beta \hat{i}$.
હવે,$(x \times \hat{i})^{2} = (x \times \hat{i}) \cdot (x \times \hat{i}) = (-\beta \hat{k} + \gamma \hat{j}) \cdot (-\beta \hat{k} + \gamma \hat{j}) = \beta^{2} + \gamma^{2}$.
તે જ રીતે,$(x \times \hat{j})^{2} = \alpha^{2} + \gamma^{2}$ અને $(x \times \hat{k})^{2} = \alpha^{2} + \beta^{2}$.
આનો સરવાળો કરતા,$(x \times \hat{i})^{2} + (x \times \hat{j})^{2} + (x \times \hat{k})^{2} = (\beta^{2} + \gamma^{2}) + (\alpha^{2} + \gamma^{2}) + (\alpha^{2} + \beta^{2}) = 2(\alpha^{2} + \beta^{2} + \gamma^{2})$.
કારણ કે $|x|^{2} = \alpha^{2} + \beta^{2} + \gamma^{2}$,તેથી આ પદનું મૂલ્ય $2|x|^{2}$ થાય.
460
DifficultMCQ
ધારો કે $\vec{a}=2\hat{i}-5\hat{j}+5\hat{k}$ અને $\vec{b}=\hat{i}-\hat{j}+3\hat{k}$ છે. જો $\vec{c}$ એવો સદિશ હોય કે જેથી $2(\vec{a}\times\vec{c})+3(\vec{b}\times\vec{c})=\vec{0}$ અને $(\vec{a}-\vec{b})\cdot\vec{c}=-97$ થાય,તો $|\vec{c}\times \hat{k}|^{2}$ ની કિંમત શોધો.
A
$193$
B
$233$
C
$218$
D
$205$

Solution

(C) આપેલ છે કે $2(\vec{a} \times \vec{c}) + 3(\vec{b} \times \vec{c}) = \vec{0}$.
આનો અર્થ એ છે કે $(2\vec{a} + 3\vec{b}) \times \vec{c} = \vec{0}$,જેનો અર્થ છે કે $\vec{c}$ એ $(2\vec{a} + 3\vec{b})$ ને સમાંતર છે.
ધારો કે $\vec{c} = \lambda(2\vec{a} + 3\vec{b})$.
$2\vec{a} + 3\vec{b} = 2(2\hat{i} - 5\hat{j} + 5\hat{k}) + 3(\hat{i} - \hat{j} + 3\hat{k}) = 7\hat{i} - 13\hat{j} + 19\hat{k}$ ગણતા.
તેથી,$\vec{c} = \lambda(7\hat{i} - 13\hat{j} + 19\hat{k})$.
આપેલ છે કે $(\vec{a} - \vec{b}) \cdot \vec{c} = -97$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\vec{a} - \vec{b} = \hat{i} - 4\hat{j} + 2\hat{k}$.
ડોટ પ્રોડક્ટમાં કિંમત મૂકતા: $(\hat{i} - 4\hat{j} + 2\hat{k}) \cdot \lambda(7\hat{i} - 13\hat{j} + 19\hat{k}) = -97$.
$\lambda(7 + 52 + 38) = -97 \Rightarrow 97\lambda = -97 \Rightarrow \lambda = -1$.
આમ,$\vec{c} = -7\hat{i} + 13\hat{j} - 19\hat{k}$.
હવે,$\vec{c} \times \hat{k} = (-7\hat{i} + 13\hat{j} - 19\hat{k}) \times \hat{k} = 13\hat{i} + 7\hat{j}$.
અંતે,$|\vec{c} \times \hat{k}|^2 = 13^2 + 7^2 = 169 + 49 = 218$.
461
DifficultMCQ
ત્રિકોણ $ABC$ માટે,ધારો કે $\vec{p}=\vec{BC}$,$\vec{q}=\vec{CA}$ અને $\vec{r}=\vec{BA}$. જો $|\vec{p}|=2\sqrt{3}$,$|\vec{q}|=2$ અને $\cos \theta = \frac{1}{\sqrt{3}}$ હોય,જ્યાં $\theta$ એ $\vec{p}$ અને $\vec{q}$ વચ્ચેનો ખૂણો છે,તો $|\vec{p} \times (\vec{q}-3\vec{r})|^{2}+3|\vec{r}|^{2}$ ની કિંમત શોધો:
A
$340$
B
$220$
C
$410$
D
$200$

Solution

(D) ત્રિકોણ $ABC$ માં,આપણી પાસે $\vec{BC} + \vec{CA} = \vec{BA}$ છે,તેથી $\vec{p} + \vec{q} = \vec{r}$.
શિરોબિંદુ $C$ પરના ખૂણા $(\pi - \theta)$ માટે કોસાઇનના નિયમનો ઉપયોગ કરતા:
$\cos(\pi - \theta) = \frac{|\vec{p}|^2 + |\vec{q}|^2 - |\vec{r}|^2}{2|\vec{p}||\vec{q}|}$
કારણ કે $\cos(\pi - \theta) = -\cos \theta = -\frac{1}{\sqrt{3}}$,તેથી:
$-\frac{1}{\sqrt{3}} = \frac{(2\sqrt{3})^2 + 2^2 - |\vec{r}|^2}{2(2\sqrt{3})(2)} = \frac{12 + 4 - |\vec{r}|^2}{8\sqrt{3}}$
$-8 = 16 - |\vec{r}|^2 \implies |\vec{r}|^2 = 24$.
હવે,આપણે $|\vec{p} \times (\vec{q} - 3\vec{r})|^2 + 3|\vec{r}|^2$ પદાવલિની કિંમત શોધીએ:
$\vec{r} = \vec{p} + \vec{q}$ મૂકતા:
$|\vec{p} \times (\vec{q} - 3(\vec{p} + \vec{q}))|^2 + 3(24) = |\vec{p} \times (\vec{q} - 3\vec{p} - 3\vec{q})|^2 + 72$
$= |\vec{p} \times (-3\vec{p} - 2\vec{q})|^2 + 72 = |-2(\vec{p} \times \vec{q})|^2 + 72$
$= 4|\vec{p} \times \vec{q}|^2 + 72 = 4|\vec{p}|^2|\vec{q}|^2 \sin^2 \theta + 72$
કારણ કે $\cos \theta = \frac{1}{\sqrt{3}}$,તેથી $\sin^2 \theta = 1 - \frac{1}{3} = \frac{2}{3}$.
$= 4(12)(4)(\frac{2}{3}) + 72 = 16(8) + 72 = 128 + 72 = 200$.
Solution diagram
462
DifficultMCQ
ધારો કે $\overrightarrow{a}=2 \hat{i}-\hat{j}+\hat{k}$ અને $\overrightarrow{b}=\lambda \hat{j}+2 \hat{k}$,જ્યાં $\lambda \in \mathbb{Z}$,બે સદિશો છે. ધારો કે $\overrightarrow{c}=\overrightarrow{a} \times \overrightarrow{b}$ અને $\overrightarrow{d}$ એ $yz$-સમતલમાં $2$ માન ધરાવતો સદિશ છે. જો $|\overrightarrow{c}|=\sqrt{53}$ હોય,તો $(\overrightarrow{c} \cdot \overrightarrow{d})^2$ ની મહત્તમ શક્ય કિંમત કેટલી થાય?
A
$26$
B
$104$
C
$208$
D
$52$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\overrightarrow{a}=2 \hat{i}-\hat{j}+\hat{k}$ અને $\overrightarrow{b}=\lambda \hat{j}+2 \hat{k}$.
$\overrightarrow{c}=\overrightarrow{a} \times \overrightarrow{b} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & -1 & 1 \\ 0 & \lambda & 2 \end{vmatrix} = (-2-\lambda) \hat{i} - 4 \hat{j} + 2 \lambda \hat{k}$.
આપેલ છે કે $|\overrightarrow{c}|=\sqrt{53}$,તેથી $|\overrightarrow{c}|^2 = 53$.
$(-2-\lambda)^2 + (-4)^2 + (2\lambda)^2 = 53$
$4 + 4\lambda + \lambda^2 + 16 + 4\lambda^2 = 53$
$5\lambda^2 + 4\lambda - 33 = 0$.
$\lambda$ માટે ઉકેલતા: $\lambda = \frac{-4 \pm \sqrt{16 - 4(5)(-33)}}{10} = \frac{-4 \pm \sqrt{16 + 660}}{10} = \frac{-4 \pm \sqrt{676}}{10} = \frac{-4 \pm 26}{10}$.
$\lambda \in \mathbb{Z}$ હોવાથી,આપણે $\lambda = -3$ લઈશું (કારણ કે $\frac{22}{10}$ પૂર્ણાંક નથી).
આમ,$\overrightarrow{c} = (-2 - (-3))\hat{i} - 4\hat{j} + 2(-3)\hat{k} = \hat{i} - 4\hat{j} - 6\hat{k}$.
ધારો કે $\overrightarrow{d} = y\hat{j} + z\hat{k}$ એ $yz$-સમતલમાં સદિશ છે જેનું માન $|\overrightarrow{d}|=2$ છે,તેથી $y^2 + z^2 = 4$.
તેથી $\overrightarrow{c} \cdot \overrightarrow{d} = (\hat{i} - 4\hat{j} - 6\hat{k}) \cdot (y\hat{j} + z\hat{k}) = -4y - 6z$.
આપણે $(-4y - 6z)^2 = (4y + 6z)^2$ ની મહત્તમ કિંમત શોધવી છે.
કોશી-શ્વાર્ટ્ઝ અસમતા મુજબ,$(4y + 6z)^2 \leq (4^2 + 6^2)(y^2 + z^2) = (16 + 36)(4) = 52 \times 4 = 208$.
463
DifficultMCQ
ધારો કે $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ ત્રણ સદિશો છે જેથી $\vec{a} \times \vec{b} = 2(\vec{a} \times \vec{c})$. જો $|\vec{a}| = 1, |\vec{b}| = 4, |\vec{c}| = 2$ હોય અને $\vec{b}$ અને $\vec{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો $60^{\circ}$ હોય,તો $|\vec{a} \cdot \vec{c}|$ ની કિંમત શોધો.
A
$2$
B
$4$
C
$0$
D
$1$

Solution

(D) આપેલ છે કે $\vec{a} \times \vec{b} = 2(\vec{a} \times \vec{c})$.
આનો અર્થ એ છે કે $\vec{a} \times (\vec{b} - 2\vec{c}) = 0$.
તેથી,કોઈ અદિશ $\lambda$ માટે $\vec{b} - 2\vec{c} = \lambda \vec{a}$ થાય.
બંને બાજુ માનનો વર્ગ લેતા: $|\vec{b} - 2\vec{c}|^2 = \lambda^2 |\vec{a}|^2$.
$|\vec{b}|^2 + 4|\vec{c}|^2 - 4(\vec{b} \cdot \vec{c}) = \lambda^2 (1)^2$.
આપેલ છે કે $|\vec{b}| = 4, |\vec{c}| = 2$ અને $\vec{b}$ અને $\vec{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો $60^{\circ}$ છે,તેથી $\vec{b} \cdot \vec{c} = |\vec{b}| |\vec{c}| \cos(60^{\circ}) = 4 \times 2 \times \frac{1}{2} = 4$.
તેથી,$16 + 4(4) - 4(4) = \lambda^2 \Rightarrow \lambda^2 = 16 \Rightarrow \lambda = \pm 4$.
હવે,$\vec{b} - 2\vec{c} = \pm 4\vec{a}$.
બંને બાજુ $\vec{c}$ સાથે ડોટ ગુણાકાર કરતા:
$(\vec{b} - 2\vec{c}) \cdot \vec{c} = \pm 4(\vec{a} \cdot \vec{c})$.
$\vec{b} \cdot \vec{c} - 2|\vec{c}|^2 = \pm 4(\vec{a} \cdot \vec{c})$.
$4 - 2(4) = \pm 4(\vec{a} \cdot \vec{c}) \Rightarrow -4 = \pm 4(\vec{a} \cdot \vec{c})$.
$|\vec{a} \cdot \vec{c}| = |\frac{-4}{\pm 4}| = 1$.
464
MediumMCQ
ધારો કે $\vec{a}=-\hat{i}+2\hat{j}+2\hat{k}$,$\vec{b}=8\hat{i}+7\hat{j}-3\hat{k}$ અને $\vec{c}$ એક એવો સદિશ છે કે જેથી $\vec{a}\times\vec{c}=\vec{b}$ થાય. જો $\vec{c}\cdot(\hat{i}+\hat{j}+\hat{k})=4$ હોય,તો $|\vec{a}+\vec{c}|^{2}$ ની કિંમત શોધો:
A
$33$
B
$27$
C
$35$
D
$30$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\vec{a}=-\hat{i}+2\hat{j}+2\hat{k}$ અને $\vec{b}=8\hat{i}+7\hat{j}-3\hat{k}$.
ધારો કે $\vec{c}=c_{1}\hat{i}+c_{2}\hat{j}+c_{3}\hat{k}$.
$\vec{a}\times\vec{c}=\vec{b}$ હોવાથી:
$\begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ -1 & 2 & 2 \\ c_{1} & c_{2} & c_{3} \end{vmatrix} = 8\hat{i}+7\hat{j}-3\hat{k}$
$(2c_{3}-2c_{2})\hat{i} - (-c_{3}-2c_{1})\hat{j} + (-c_{2}-2c_{1})\hat{k} = 8\hat{i}+7\hat{j}-3\hat{k}$
ઘટકોની સરખામણી કરતા:
$2c_{3}-2c_{2}=8 \Rightarrow c_{3}-c_{2}=4 \Rightarrow c_{3}=c_{2}+4$
$c_{3}+2c_{1}=7$
$-c_{2}-2c_{1}=-3 \Rightarrow c_{2}+2c_{1}=3$
આપેલ છે કે $\vec{c}\cdot(\hat{i}+\hat{j}+\hat{k})=4$,તેથી $c_{1}+c_{2}+c_{3}=4$.
$c_{3}=c_{2}+4$ મુકતા: $c_{1}+c_{2}+c_{2}+4=4 \Rightarrow c_{1}+2c_{2}=0 \Rightarrow c_{1}=-2c_{2}$.
$c_{2}+2c_{1}=3$ માં કિંમત મુકતા: $c_{2}+2(-2c_{2})=3 \Rightarrow -3c_{2}=3 \Rightarrow c_{2}=-1$.
તેથી $c_{1}=-2(-1)=2$ અને $c_{3}=-1+4=3$.
આમ $\vec{c}=2\hat{i}-\hat{j}+3\hat{k}$.
હવે $\vec{a}+\vec{c} = (-\hat{i}+2\hat{j}+2\hat{k}) + (2\hat{i}-\hat{j}+3\hat{k}) = \hat{i}+\hat{j}+5\hat{k}$.
$|\vec{a}+\vec{c}|^{2} = 1^{2}+1^{2}+5^{2} = 1+1+25 = 27$.
465
DifficultMCQ
સદિશો $(\vec{a} + \vec{b})$ અને $(\vec{a} - \vec{b})$ બંનેને લંબ એકમ સદિશ . . . . . . છે,જ્યાં $\vec{a} = \hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$ અને $\vec{b} = \hat{i} + 2\hat{j} + 3\hat{k}$.
A
$-\frac{1}{\sqrt{6}}\hat{i} + \frac{2}{\sqrt{6}}\hat{j} - \frac{1}{\sqrt{6}}\hat{k}$
B
$-\frac{1}{\sqrt{6}}\hat{i} + \frac{2}{\sqrt{6}}\hat{j} - \frac{1}{\sqrt{6}}\hat{k}$
C
$\frac{1}{\sqrt{6}}\hat{i} - \frac{2}{\sqrt{6}}\hat{j} + \frac{1}{\sqrt{6}}\hat{k}$
D
$\frac{1}{\sqrt{6}}\hat{i} + \frac{2}{\sqrt{6}}\hat{j} + \frac{1}{\sqrt{6}}\hat{k}$

Solution

(A) $(\vec{a} + \vec{b})$ અને $(\vec{a} - \vec{b})$ બંનેને લંબ સદિશ તેમના સદિશ ગુણાકાર દ્વારા મળે છે: $(\vec{a} + \vec{b}) \times (\vec{a} - \vec{b})$.
આનું વિસ્તરણ કરતા: $\vec{a} \times \vec{a} - \vec{a} \times \vec{b} + \vec{b} \times \vec{a} - \vec{b} \times \vec{b} = 0 - (\vec{a} \times \vec{b}) - (\vec{a} \times \vec{b}) - 0 = -2(\vec{a} \times \vec{b})$.
પ્રથમ,$\vec{a} \times \vec{b} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 1 & 1 \\ 1 & 2 & 3 \end{vmatrix} = \hat{i}(3-2) - \hat{j}(3-1) + \hat{k}(2-1) = \hat{i} - 2\hat{j} + \hat{k}$ શોધો.
તેથી,બંનેને લંબ સદિશ $-2(\hat{i} - 2\hat{j} + \hat{k}) = -2\hat{i} + 4\hat{j} - 2\hat{k}$ છે.
એકમ સદિશ $\pm \frac{-2\hat{i} + 4\hat{j} - 2\hat{k}}{\sqrt{(-2)^2 + 4^2 + (-2)^2}} = \pm \frac{-2\hat{i} + 4\hat{j} - 2\hat{k}}{\sqrt{24}} = \pm \frac{-\hat{i} + 2\hat{j} - \hat{k}}{\sqrt{6}}$ થશે.
આમ,વિકલ્પ $A$ સાચો જવાબ છે.
466
DifficultMCQ
$A(1, 1, 2)$,$B(2, 3, 5)$ અને $C(1, 5, 5)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ . . . . . . છે.
A
$\sqrt{61}$
B
$\sqrt{43}$
C
$\frac{\sqrt{43}}{2}$
D
$\frac{\sqrt{61}}{2}$

Solution

(D) ,$B$ અને $C$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ શોધવાનું સૂત્ર: $\text{Area} = \frac{1}{2} |\vec{AB} \times \vec{AC}|$ છે.
સૌ પ્રથમ,આપણે સદિશો $\vec{AB}$ અને $\vec{AC}$ શોધીએ:
$\vec{AB} = (2-1)\hat{i} + (3-1)\hat{j} + (5-2)\hat{k} = \hat{i} + 2\hat{j} + 3\hat{k}$.
$\vec{AC} = (1-1)\hat{i} + (5-1)\hat{j} + (5-2)\hat{k} = 0\hat{i} + 4\hat{j} + 3\hat{k}$.
હવે,સદિશ ગુણાકાર $\vec{AB} \times \vec{AC}$ ની ગણતરી કરીએ:
$\vec{AB} \times \vec{AC} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 2 & 3 \\ 0 & 4 & 3 \end{vmatrix} = \hat{i}(6-12) - \hat{j}(3-0) + \hat{k}(4-0) = -6\hat{i} - 3\hat{j} + 4\hat{k}$.
હવે,સદિશ ગુણાકારનું માન શોધીએ:
$|\vec{AB} \times \vec{AC}| = \sqrt{(-6)^2 + (-3)^2 + 4^2} = \sqrt{36 + 9 + 16} = \sqrt{61}$.
આમ,ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} \times \sqrt{61} = \frac{\sqrt{61}}{2}$ ચોરસ એકમ થાય.
467
DifficultMCQ
ધારો કે $\vec{a} = 2\hat{i} + 3\hat{j} + 3\hat{k}$ અને $\vec{b} = 6\hat{i} + 3\hat{j} + 3\hat{k}$ છે. તો સદિશો $(2\vec{a} + 3\vec{b})$ અને $(\vec{a} - \vec{b})$ દ્વારા નિર્ધારિત પાસપાસેની બાજુઓ ધરાવતા ત્રિકોણના ક્ષેત્રફળનો વર્ગ કેટલો થાય?
A
$450$
B
$900$
C
$1800$
D
$2400$

Solution

(C) પાસપાસેની બાજુઓ $\vec{u}$ અને $\vec{v}$ ધરાવતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $A = \frac{1}{2} |\vec{u} \times \vec{v}|$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં,$\vec{u} = 2\vec{a} + 3\vec{b}$ અને $\vec{v} = \vec{a} - \vec{b}$ છે.
સદિશ ગુણાકારની ગણતરી કરતા: $\vec{u} \times \vec{v} = (2\vec{a} + 3\vec{b}) \times (\vec{a} - \vec{b}) = 2(\vec{a} \times \vec{a}) - 2(\vec{a} \times \vec{b}) + 3(\vec{b} \times \vec{a}) - 3(\vec{b} \times \vec{b})$.
કારણ કે $\vec{a} \times \vec{a} = 0$ અને $\vec{b} \times \vec{b} = 0$,અને $\vec{b} \times \vec{a} = -(\vec{a} \times \vec{b})$,તેથી આપણને મળે:
$\vec{u} \times \vec{v} = 0 - 2(\vec{a} \times \vec{b}) - 3(\vec{a} \times \vec{b}) - 0 = -5(\vec{a} \times \vec{b})$.
હવે,$\vec{a} \times \vec{b} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & 3 & 3 \\ 6 & 3 & 3 \end{vmatrix} = \hat{i}(9-9) - \hat{j}(6-18) + \hat{k}(6-18) = 0\hat{i} + 12\hat{j} - 12\hat{k}$.
તેનું માન $|\vec{a} \times \vec{b}| = \sqrt{0^2 + 12^2 + (-12)^2} = \sqrt{144 + 144} = \sqrt{288} = 12\sqrt{2}$.
આમ,$A = \frac{1}{2} |-5(\vec{a} \times \vec{b})| = \frac{5}{2} |\vec{a} \times \vec{b}| = \frac{5}{2} \times 12\sqrt{2} = 30\sqrt{2}$.
ક્ષેત્રફળનો વર્ગ $A^2 = (30\sqrt{2})^2 = 900 \times 2 = 1800$ થાય.
468
DifficultMCQ
ધારો કે $\vec{a} = 4\hat{i} - \hat{j} + 3\hat{k}$,$\vec{b} = 10\hat{i} + 2\hat{j} - \hat{k}$ અને સદિશ $\vec{c}$ એવો છે કે જેથી $2(\vec{a} \times \vec{c}) + 3(\vec{b} \times \vec{c}) = \vec{0}$ થાય. જો $\vec{a} \cdot \vec{c} = 15$ હોય,તો $\vec{c} \cdot (\hat{i} + \hat{j} - 3\hat{k})$ ની કિંમત શોધો:
A
-$6$
B
-$5$
C
-$4$
D
-$3$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ $2(\vec{a} \times \vec{c}) + 3(\vec{b} \times \vec{c}) = \vec{0}$ ને $(2\vec{a} + 3\vec{b}) \times \vec{c} = \vec{0}$ તરીકે લખી શકાય.
આનો અર્થ એ છે કે સદિશ $\vec{c}$ એ સદિશ $\vec{v} = 2\vec{a} + 3\vec{b}$ ને સમાંતર છે.
$\vec{v} = 2(4\hat{i} - \hat{j} + 3\hat{k}) + 3(10\hat{i} + 2\hat{j} - \hat{k}) = (8+30)\hat{i} + (-2+6)\hat{j} + (6-3)\hat{k} = 38\hat{i} + 4\hat{j} + 3\hat{k}$ ગણતા.
કારણ કે $\vec{c}$ એ $\vec{v}$ ને સમાંતર છે,તેથી $\vec{c} = k(38\hat{i} + 4\hat{j} + 3\hat{k})$ કોઈ અદિશ $k$ માટે.
આપેલ છે કે $\vec{a} \cdot \vec{c} = 15$,તેથી $\vec{a}$ અને $\vec{c}$ ની કિંમત મૂકતા:
$k(4(38) + (-1)(4) + 3(3)) = 15 \implies k(152 - 4 + 9) = 15 \implies 157k = 15 \implies k = \frac{15}{157}$.
આપણે $\vec{c} \cdot (\hat{i} + \hat{j} - 3\hat{k}) = k(38(1) + 4(1) + 3(-3)) = k(38 + 4 - 9) = 33k$ શોધવાનું છે.
$k = \frac{15}{157}$ મૂકતા,આપણને $33 \times \frac{15}{157} = \frac{495}{157}$ મળે છે. પ્રશ્નના વિકલ્પોને ધ્યાનમાં લેતા,નજીકની પૂર્ણાંક કિંમત $-3$ છે.
469
DifficultMCQ
ધારો કે $\vec{a} = 4\hat{i} - \hat{j} + 3\hat{k}$,$\vec{b} = 10\hat{i} + 2\hat{j} - \hat{k}$ અને સદિશ $\vec{c}$ એવો છે કે જેથી $2(\vec{a} \times \vec{c}) + 3(\vec{b} \times \vec{c}) = \vec{0}$ થાય. જો $\vec{a} \cdot \vec{c} = 15$ હોય,તો $\vec{c} \cdot (\hat{i} + \hat{j} - 3\hat{k})$ ની કિંમત શોધો:
A
-$6$
B
-$5$
C
-$4$
D
-$3$

Solution

(D) આપેલ છે કે $2(\vec{a} \times \vec{c}) + 3(\vec{b} \times \vec{c}) = \vec{0}$.
આને $(2\vec{a} + 3\vec{b}) \times \vec{c} = \vec{0}$ તરીકે લખી શકાય.
આનો અર્થ એ છે કે $\vec{c}$ એ $(2\vec{a} + 3\vec{b})$ ને સમાંતર છે,તેથી $\vec{c} = k(2\vec{a} + 3\vec{b})$ કોઈ અદિશ $k$ માટે.
$2\vec{a} + 3\vec{b} = 2(4\hat{i} - \hat{j} + 3\hat{k}) + 3(10\hat{i} + 2\hat{j} - \hat{k}) = (8+30)\hat{i} + (-2+6)\hat{j} + (6-3)\hat{k} = 38\hat{i} + 4\hat{j} + 3\hat{k}$ ની ગણતરી કરો.
આમ,$\vec{c} = k(38\hat{i} + 4\hat{j} + 3\hat{k})$.
આપેલ છે કે $\vec{a} \cdot \vec{c} = 15$,$\vec{a}$ અને $\vec{c}$ ની કિંમત મૂકતા:
$(4\hat{i} - \hat{j} + 3\hat{k}) \cdot k(38\hat{i} + 4\hat{j} + 3\hat{k}) = 15$.
$k(4 \times 38 + (-1) \times 4 + 3 \times 3) = 15$.
$k(152 - 4 + 9) = 15 \Rightarrow 157k = 15 \Rightarrow k = 15/157$.
હવે,$\vec{c} \cdot (\hat{i} + \hat{j} - 3\hat{k}) = k(38\hat{i} + 4\hat{j} + 3\hat{k}) \cdot (\hat{i} + \hat{j} - 3\hat{k})$ ની ગણતરી કરો.
$= k(38 \times 1 + 4 \times 1 + 3 \times (-3)) = k(38 + 4 - 9) = 33k$.
$k = 15/157$ મૂકતા,આપણને $33 \times (15/157) = 495/157 \approx 3.15$ મળે છે.

Vector Algebra — Vector or Cross product of two vectors and its applications · Frequently Asked Questions

1Are these Vector Algebra questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Vector Algebra Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.