Pollination Questions in Gujarati

(B) સપુષ્પી વનસ્પતિઓમાં પાણી દ્વારા પરાગનયન ખૂબ જ દુર્લભ છે અને તે લગભગ $30$ પ્રજાતિઓ (genera) પૂરતું મર્યાદિત છે,જેમાંથી મોટાભાગની એકદળી વનસ્પતિઓ છે. તેના ઉદાહરણોમાં વેલિસનેરિયા (Vallisneria) અને હાઇડ્રિલા (Hydrilla) નો સમાવેશ થાય છે.

(B) સપુષ્પી વનસ્પતિઓમાં પાણી દ્વારા પરાગનયન ખૂબ જ દુર્લભ છે અને તે લગભગ $30$ પ્રજાતિઓ પૂરતું મર્યાદિત છે,જે મોટાભાગે એકદળી વનસ્પતિઓ છે. તેના ઉદાહરણોમાં $Vallisneria$ અને $Hydrilla$ નો સમાવેશ થાય છે. તેથી,તે સૌથી સામાન્ય રીતે જલીય એકદળી વનસ્પતિઓમાં જોવા મળે છે.

(C) મોટાભાગની જલીય વનસ્પતિઓ જેવી કે $Hydrilla$ અને $Vallisneria$ માં પરાગનયન પાણી દ્વારા (જલપરાગનયન) થાય છે. જોકે,ઘણી જલીય વનસ્પતિઓ જેવી કે જળકુંભી અને જલીય લીલી (વોટર લીલી) માં પુષ્પો પાણીની સપાટીની ઉપર આવે છે અને તેમાં પરાગનયન કીટકો અથવા પવન દ્વારા થાય છે,જે જૈવિક વાહકો છે. $Zostera$ એ દરિયાઈ ઘાસ છે જેમાં પરાગનયન પાણી દ્વારા થાય છે.

(D) જલીય વનસ્પતિઓમાં પરાગનયન પાણી જેવા અજૈવિક વાહકો દ્વારા થાય છે.
$Eichhornia$ (જળકુંભિ) અને $Hydrilla$ એ મીઠા પાણીની વનસ્પતિઓ છે,અને $Eichhornia$ માં પરાગનયન કીટકો અથવા પવન દ્વારા થાય છે.
$Vallisneria$ પણ મીઠા પાણીની વનસ્પતિ છે જેમાં પરાગનયન પાણી દ્વારા થાય છે.
$Zostera$ એ દરિયાઈ ઘાસ છે જેમાં પરાગનયન પાણી દ્વારા (જલપરાગનયન) થાય છે.
તેથી,સાચો જવાબ $Zostera$ છે.

(D) જળકુંભિ $(Eichhornia)$ અને જળકમળમાં,પુષ્પો પાણીની સપાટીથી ઉપર આવે છે.
જોકે આ જલીય વનસ્પતિઓ છે,પરંતુ તેમાં પરાગનયન પાણી દ્વારા થતું નથી.
તેના બદલે,મોટાભાગની સ્થળજ વનસ્પતિઓની જેમ જ આ પુષ્પોમાં પરાગનયન કીટકો અથવા પવન દ્વારા થાય છે.
તેથી,સાચો જવાબ $D$ ($B$ અને $C$ બંને) છે.

(B) આપેલી વનસ્પતિઓની યાદીમાં:
$1$. $Vallisneria$: પાણી દ્વારા પરાગનયન થાય છે.
$2$. $Eichhornia$ (જળકુંભિ): કીટકો અથવા પવન દ્વારા પરાગનયન થાય છે.
$3$. $Hydrilla$: પાણી દ્વારા પરાગનયન થાય છે.
$4$. જલીય લીલી: કીટકો અથવા પવન દ્વારા પરાગનયન થાય છે.
આમાંથી,$Vallisneria$ અને $Hydrilla$ એ જલપરાગિત વનસ્પતિઓ છે. $Eichhornia$ અને જલીય લીલી એ જલીય વનસ્પતિઓ છે,પરંતુ તેમના પુષ્પો પાણીની સપાટીથી ઉપર આવે છે અને તેમાં કીટકો અથવા પવન દ્વારા પરાગનયન થાય છે. તેથી,બે વનસ્પતિઓ ($Eichhornia$ અને જલીય લીલી) માં પવન દ્વારા પરાગનયન થઈ શકે છે.

(C) પુષ્પધારી વનસ્પતિઓમાં પાણી દ્વારા પરાગનયન (જલપરાગનયન) ખૂબ જ દુર્લભ છે અને તે લગભગ $30$ પ્રજાતિઓ સુધી મર્યાદિત છે,જે મુખ્યત્વે એકદળી વનસ્પતિઓ છે.
$1$. મકાઈ: પવન દ્વારા પરાગનયન થાય છે.
$2$. ઘઉં: પવન દ્વારા પરાગનયન થાય છે.
$3$. વેલીસ્નેરીયા: પાણી દ્વારા પરાગનયન થાય છે.
$4$. જલીયલીલી: કીટકો અથવા પવન દ્વારા પરાગનયન થાય છે (પાણી દ્વારા નહીં).
$5$. જાસુદ: કીટકો દ્વારા પરાગનયન થાય છે.
$6$. જળકુંભિ: કીટકો અથવા પવન દ્વારા પરાગનયન થાય છે (પાણી દ્વારા નહીં).
$7$. હાઈડ્રીલા: પાણી દ્વારા પરાગનયન થાય છે.
$8$. ઝોસ્ટેરા: પાણી દ્વારા પરાગનયન થાય છે.
આમ,પાણી દ્વારા પરાગનયન પામતી વનસ્પતિઓ વેલીસ્નેરીયા,હાઈડ્રીલા અને ઝોસ્ટેરા છે. કુલ સંખ્યા $3$ છે.

(B) $Vallisneria$ (વેલેસ્નેરીયા) માં માદા પુષ્પ લાંબા વૃંત દ્વારા પાણીની સપાટી પર પહોંચે છે અને નર પુષ્પો અથવા પરાગરજ પાણીની સપાટી પર મુક્ત થાય છે. તે પાણીના પ્રવાહ દ્વારા નિષ્ક્રિય રીતે વહન પામી માદા પુષ્પ સુધી પહોંચે છે. આ એપિહાઈડ્રોફિલી (પાણીની સપાટી પર પરાગનયન) નું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે. હાઈડ્રીલા અને દરિયાઈ ઘાસમાં પણ પાણી દ્વારા પરાગનયન થાય છે,પરંતુ $NCERT$ માં પાણીની સપાટી પર પરાગનયન માટે $Vallisneria$ નું ઉદાહરણ ખાસ આપવામાં આવ્યું છે.

(C) $Vallisneria$ (વેલેસ્નેરીયા) માં,માદા પુષ્પ પરાગનયનની પ્રક્રિયાને સરળ બનાવવા માટે લાંબા,ગૂંચળાદાર વૃત્ત (pedicel) દ્વારા પાણીની સપાટી સુધી પહોંચે છે. નર પુષ્પો અથવા પરાગરજ પાણીની સપાટી પર મુક્ત થાય છે અને પાણીના પ્રવાહ દ્વારા વહીને માદા પુષ્પ સુધી પહોંચે છે. તેથી,સાચો જવાબ $Vallisneria$ છે.

(D) $Zostera$ (દરિયાઈ ઘાસ) માં માદા પુષ્પો પાણીમાં નિમગ્ન રહે છે. તેના પરાગરજ લાંબા અને પટ્ટી જેવા હોય છે,જે પાણીના પ્રવાહ દ્વારા વહન પામીને પાણીમાં ડૂબેલા માદા પુષ્પના પરાગાસન સુધી પહોંચે છે. આનાથી વિપરીત,$Vallisneria$ માં માદા પુષ્પ પરાગનયન માટે પાણીની સપાટી પર આવે છે.

(A) જલપરાગિત (પાણી દ્વારા પરાગનયન પામતી) વનસ્પતિઓમાં,પરાગરજ ઘણીવાર જલીય વાતાવરણમાં પરાગનયનની પ્રક્રિયાને સરળ બનાવવા માટે વિશિષ્ટ અનુકૂલનો દર્શાવે છે.
ઘણી દરીયાઈ ઘાસ (દા.ત.,$Zostera$) માં,પરાગરજ લાંબી અને પટ્ટીમય હોય છે.
આ આકાર તેમને પાણીના પ્રવાહ સાથે નિષ્ક્રિય રીતે વહીને માદા પુષ્પના પરાગાસન સુધી પહોંચવામાં મદદ કરે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(B) $Hydrilla$ અને $Vallisneria$ જેવી ઘણી જલજ વનસ્પતિઓમાં પરાગનયન પાણી દ્વારા થાય છે. પરાગરજને પાણીમાં ભીની થવાથી અને સડવાથી બચાવવા માટે,તે શ્લેષ્મીય (ચીકણા) આવરણથી ઢંકાયેલી હોય છે. આ અનુકૂલન પાણીના માધ્યમ દ્વારા વહન દરમિયાન પરાગરજની જીવિતતા જાળવી રાખે છે.

(B) પરાગનયનની પ્રક્રિયામાં,કેટલાક પુષ્પો ચોક્કસ પરાગવાહકોને આકર્ષવા માટે દુર્ગંધ અથવા અપ્રિય ગંધ ઉત્પન્ન કરવા માટે વિકસિત થયા છે.
આ ગંધ સડતા કાર્બનિક પદાર્થો અથવા છાણની ગંધ જેવી હોય છે.
ભૃગકીટકો (Beetles) અને માખીઓ આવા દુર્ગંધયુક્ત પુષ્પો તરફ આકર્ષાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(A) પરાગનયન એ પુષ્પના પરાગાશયમાંથી પરાગરજનું પરાગાસન પર સ્થાનાંતરિત થવાની પ્રક્રિયા છે. જોકે કીટકો સૌથી સામાન્ય પરાગવાહકો છે,પરંતુ કેટલાક પ્રાણીઓ પણ પરાગવાહક તરીકે કાર્ય કરે છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,લેમુર અમુક વનસ્પતિઓ માટે પરાગવાહક તરીકે જાણીતા છે,જેમ કે ટ્રાવેલર્સ પામ ($Ravenala$ $madagascariensis$). વ્હેલ,પોલર બીયર અને કાચબા કુદરતી નિવસનતંત્રમાં પરાગવાહક તરીકે કોઈ નોંધપાત્ર ભૂમિકા ભજવતા નથી.

(D) પરાગનયન એ પરાગરજનું પરાગાશયથી પુષ્પના પરાગાસન સુધીનું સ્થળાંતર છે. કીટકો સામાન્ય જૈવિક પરાગવાહકો છે.
$1$. હમીંગ બર્ડ: પક્ષી પરાગવાહક.
$2$. કીડી: કીટક પરાગવાહક.
$3$. ફુદા: કીટક પરાગવાહક.
$4$. મધમાખી: કીટક પરાગવાહક.
$5$. મોર: પરાગવાહક નથી.
$6$. કાચિંડો: પરાગવાહક નથી.
$7$. ભમરી: કીટક પરાગવાહક.
આપેલ યાદીમાં કીડી,ફુદા,મધમાખી અને ભમરી એ કીટક પરાગવાહકો છે.
તેથી,કુલ $4$ કીટક પરાગવાહકો છે.

(C) પરાગનયનના વિવિધ જૈવિક કારકોમાં,કીટકો સૌથી પ્રભાવી છે. કીટકોમાં,મધમાખીઓને મોટાભાગના સપુષ્પી વનસ્પતિઓ માટે સૌથી મહત્વપૂર્ણ અને પ્રભાવી પરાગવાહકો માનવામાં આવે છે. તેઓ પુષ્પો તરફ મધુરસ અને પરાગરજ દ્વારા આકર્ષાય છે,જે તેમના ખોરાકનો સ્ત્રોત છે.

(D) ગરોળી દ્વારા થતા પરાગનયનને $Sauro-phily$ (સૌરોફિલી) કહેવામાં આવે છે. ગેકો ગરોળી અથવા અન્ય ગરોળીઓ દ્વારા પરાગિત થતા પુષ્પોમાં પરાગરજ સામાન્ય રીતે ચીકાશયુક્ત હોય છે. આ ચીકાશને કારણે જ્યારે ગરોળી મધુરસ (nectar) લેવા માટે પુષ્પ પર ફરે છે,ત્યારે પરાગરજ તેના શરીર પર સરળતાથી ચોંટી જાય છે,જે પર-પરાગનયનની પ્રક્રિયામાં મદદરૂપ થાય છે.

(A) કેટલીક વનસ્પતિઓમાં,પુષ્પ પુરસ્કાર તરીકે ઈંડા મૂકવા માટે સલામત સ્થાન પૂરું પાડવામાં આવે છે. તેનું ઉત્તમ ઉદાહરણ ફૂદા (moth) અને $Amorphophallus$ (સુરણ) વનસ્પતિ વચ્ચેનો સંબંધ છે. $Amorphophallus$ નું પુષ્પ સૌથી ઊંચું પુષ્પ છે,જે લગભગ $6 \ feet$ ની ઊંચાઈ ધરાવે છે. ફૂદું તેના ઈંડા પુષ્પના ગર્ભમાં મૂકે છે અને બદલામાં,પુષ્પનું પરાગનયન ફૂદા દ્વારા થાય છે.

(C) ફુદાની કેટલીક પ્રજાતિઓ,જેમ કે યુકા ફુદું,ચોક્કસ પુષ્પ ધરાવતી વનસ્પતિઓ સાથે સહજીવન સંબંધ ધરાવે છે. ફુદું પોતાના ઈંડા પુષ્પના બીજાશયના પોલાણમાં મૂકે છે,જ્યાં બીજનો વિકાસ થાય છે. આમ કરતી વખતે,ફુદું પુષ્પના પરાગાસન પર પરાગરજ મૂકીને પરાગનયનની પ્રક્રિયામાં પણ મદદ કરે છે,જેથી બીજનો વિકાસ સુનિશ્ચિત થાય છે,જેનો ઉપયોગ લાર્વા ખોરાક તરીકે કરે છે.

(A) કેટલાક ફુદા (દા.ત.,યુક્કા ફુદું) કે જે ચોક્કસ વનસ્પતિ (દા.ત.,યુક્કા વનસ્પતિ) સાથે સહજીવન ધરાવે છે,તેમાં ફુદું તેના ઈંડાને બીજાશયના પોલાણમાં મૂકે છે. ફુદાના ડિંભ ઈંડામાંથી ત્યારે જ બહાર આવે છે જ્યારે બીજનો વિકાસ શરૂ થાય છે. આ સુમેળ એ સુનિશ્ચિત કરે છે કે ડિંભને ખોરાકનો સ્ત્રોત (વિકસતા બીજ) મળી રહે,જ્યારે વનસ્પતિને ફુદા દ્વારા થતા પરાગનયનનો લાભ મળે છે.

(C) સાચો જવાબ $C$ છે.
$1$. ઝોસ્ટેરા $(Zostera)$ (દરિયાઈ ઘાસ) માં પુષ્પો પાણીમાં નિમગ્ન રહે છે અને પરાગનયન પાણીની અંદર થાય છે.
$2$. મકાઈમાં,પવન દ્વારા પરાગનયન સરળ બનાવવા માટે પરાગરજ હલકી અને ચીકાશરહિત હોય છે.
$3$. જળકુંભી અને જળલીલીમાં,પુષ્પો પાણીની સપાટીથી ઉપર આવે છે અને તેમાં પરાગનયન કીટકો અથવા પવન દ્વારા થાય છે,પાણી દ્વારા નહીં.
$4$. સુરણ $(Amorphophallus)$ (વિશાળ લીલી) ઈંડા મૂકવા માટે સુરક્ષિત જગ્યા પૂરી પાડે છે અને તેના પુષ્પની ઊંચાઈ આશરે $6$ ફૂટ હોય છે.

(A) મગફળી $(Arachis \text{ } hypogaea)$ માં સંવૃત પુષ્પતા (cleistogamy) જોવા મળે છે, જેમાં પુષ્પો ક્યારેય ખુલતા નથી।
આવા પુષ્પોમાં પરાગાશય અને પરાગાસન એકબીજાની ખૂબ નજીક હોય છે।
જ્યારે પુષ્પકલિકામાં પરાગાશય સ્ફોટન પામે છે, ત્યારે પરાગરજ પરાગાસનના સંપર્કમાં આવે છે અને પરાગનયન થાય છે।
પુષ્પો બંધ હોવાથી, પરાગનયન માટે પરાગવાહકો (જેમ કે કીટકો, પવન વગેરે) જેવા બાહ્ય કારકોની જરૂર પડતી નથી।
તેથી, મગફળીમાં બીજ ઉત્પાદન માટે પરાગવાહકોની આવશ્યકતા નથી।

(B) $Entomophily$ એ જૈવિક પરાગનયનનો એક પ્રકાર છે જેમાં પરાગરજ પુષ્પના પરાગાશયમાંથી કીટકો દ્વારા સ્ત્રીકેસરના પરાગાસન પર સ્થળાંતરિત થાય છે.
આ પ્રક્રિયામાં મધમાખી,પતંગિયા,ફૂદાં અને ભમરા જેવા કીટકો પરાગવાહક તરીકે કાર્ય કરે છે.
તેથી,$Entomophily$ એટલે કીટ પરાગનયન.

(C) ઓર્નિથોર્ફીલી એ જૈવિક પરાગનયનનો એક પ્રકાર છે જેમાં પરાગરજનું પરાગાશયથી સ્ત્રીકેસરના પરાગાસન સુધીનું વહન પક્ષીઓ દ્વારા થાય છે.
પક્ષીઓ દ્વારા પરાગનયન પામતા પુષ્પો સામાન્ય રીતે તેજસ્વી રંગના (મોટે ભાગે લાલ,નારંગી અથવા પીળા),નળાકાર હોય છે અને હમિંગબર્ડ,સનબર્ડ અને હનીઈટર જેવા પક્ષીઓને આકર્ષવા માટે પુષ્કળ પ્રમાણમાં મધુરસ (nectar) ઉત્પન્ન કરે છે.

(B) મધમાખીઓ સૂર્યમુખી,રાઈ (Brassica) અને સફરજન જેવા ઘણા પાક માટે મહત્વપૂર્ણ પરાગવાહકો છે. $Zostera$ એ દરિયાઈ આવૃત બીજધારી વનસ્પતિ (સી ગ્રાસ) છે,જેમાં જલપરાગનયન (hydrophily) જોવા મળે છે,એટલે કે પરાગનયન પાણી દ્વારા થાય છે. તેથી,મધમાખીઓ $Zostera$ માટે પરાગવાહક નથી.

(D) ઓર્કિડના પુષ્પો પુષ્પીય રચનાઓમાં ઘણી વિવિધતા દર્શાવે છે,જેમાંથી ઘણી ચોક્કસ પરાગવાહકોને આકર્ષવા માટે વિકસિત થઈ છે. ઓર્કિડ માટે સૌથી સામાન્ય પરાગવાહકો કીટકો છે,ખાસ કરીને મધમાખીઓ અને ભમરીઓ,જે પુષ્પના આકાર,રંગ અને સુગંધથી આકર્ષાય છે. સામાન્ય રીતે પક્ષીઓ મોટાભાગની ઓર્કિડ પ્રજાતિઓ માટે પ્રાથમિક પરાગવાહકો નથી,કારણ કે આ પુષ્પો ખાસ કરીને કીટકો દ્વારા થતા પરાગનયન (કીટકપરાગનયન) માટે અનુકૂલિત હોય છે. તેથી,$D$ સાચો જવાબ છે.

(B) ભૂમધ્ય સામૂદ્રિક ઓર્કિડ (Ophrys) પરાગનયન સુનિશ્ચિત કરવા માટે 'લૈંગિક કપટ' તરીકે ઓળખાતી પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરે છે.
આ ફૂલની એક પાંખડી કદ,રંગ અને નિશાનોમાં મધમાખીની એક ચોક્કસ પ્રજાતિની માદા જેવી જ દેખાય છે.
નર મધમાખી ફૂલ તરફ આકર્ષાય છે,તેને માદા સમજીને તેની સાથે પ્રજનન કરવાનો પ્રયાસ કરે છે.
આ પ્રક્રિયા દરમિયાન,ફૂલમાંથી પરાગરજ મધમાખીના શરીર પર ચોંટી જાય છે,જે જ્યારે મધમાખી આ પ્રક્રિયાનું પુનરાવર્તન કરે છે ત્યારે બીજા ફૂલ પર સ્થાનાંતરિત થાય છે,આમ પરાગનયન પૂર્ણ થાય છે.

(C) પવન-પરાગિત પુષ્પો સામાન્ય રીતે અસરકારક પરાગનયન માટે ચોક્કસ અનુકૂલનો ધરાવે છે. આમાં પવન દ્વારા સરળતાથી વહન પામી શકે તેવી હલકી અને ચીકાશરહિત પરાગરજ,પરાગરજને મુક્ત કરવા અને ગ્રહણ કરવા માટે સારી રીતે બહારની તરફ ખુલ્લા પુકેસર અને સ્ત્રીકેસર,અને નાના,અસ્પષ્ટ તથા આકર્ષક રંગ વગરના પુષ્પોનો સમાવેશ થાય છે. જોકે,પવન-પરાગિત પુષ્પોમાં સામાન્ય રીતે દરેક અંડાશયમાં માત્ર એક જ અંડક હોય છે,તેથી 'દરેક અંડાશયમાં ઘણા બધા અંડકો હોય છે' તે વિધાન ખોટું છે.

(B) પરાગનયન એટલે પરાગરજ (જેમાં નર જન્યુઓ હોય છે) નું પરાગાશયમાંથી પુષ્પના પરાગાસન પર સ્થળાંતર થવાની પ્રક્રિયા.
આ પ્રક્રિયા સપુષ્પી વનસ્પતિઓમાં ફલન માટે આવશ્યક છે.
પરાગનયન પવન,પાણી,પ્રાણીઓ અને કીટકો જેવા વિવિધ માધ્યમો દ્વારા થઈ શકે છે.

(D) જે વનસ્પતિઓમાં ક્લિસ્ટોગેમી (સંવૃત પુષ્પતા) જોવા મળે છે,તેમાં બીજનું નિર્માણ સુનિશ્ચિત હોય છે.
ક્લિસ્ટોગેમસ પુષ્પો ક્યારેય ખુલતા નથી,જે સુનિશ્ચિત કરે છે કે પરાગાશય અને પરાગાસન એકબીજાની નજીક રહે.
જ્યારે પુષ્પકલિકામાં પરાગાશયનું સ્ફોટન થાય છે,ત્યારે પરાગરજ પરાગાસનના સંપર્કમાં આવે છે અને પરાગનયન થાય છે.
આમ,પરાગવાહકોની ગેરહાજરીમાં પણ બીજનું નિર્માણ સુનિશ્ચિત થાય છે.
$Commelina$ (કોમેલિના) માં ચાસમોગેમસ (ખુલ્લા) અને ક્લિસ્ટોગેમસ (બંધ) બંને પ્રકારના પુષ્પો જોવા મળે છે,તેથી તે સાચો જવાબ છે.

(D) પાણી દ્વારા થતા પરાગનયનને જલપરાગનયન (hydrophily) કહેવામાં આવે છે. સપુષ્પી વનસ્પતિઓમાં તે ખૂબ જ દુર્લભ છે અને તે લગભગ $30$ પ્રજાતિઓ સુધી મર્યાદિત છે,જે મોટાભાગે એકદળી વનસ્પતિઓ છે. $Zostera$ (દરિયાઈ ઘાસ) એ દરિયાઈ આવૃત બીજધારી વનસ્પતિ છે જે જલપરાગનયન દર્શાવે છે. $Zostera$ માં,પરાગરજ લાંબી અને રિબન જેવી હોય છે,અને તે પાણીની અંદર નિષ્ક્રિય રીતે વહન પામે છે. આનાથી વિપરીત,$Viola$,$Oxalis$ અને $Yucca$ માં પરાગનયન કીટકો જેવા જૈવિક ઘટકો દ્વારા થાય છે.

(D) મોટાભાગના કીટકો દ્વારા પરાગિત પુષ્પો કદમાં મોટા,રંગબેરંગી,સુગંધિત અને મધુરસથી ભરપૂર હોય છે,જેથી તેઓ પરાગનયન માટે કીટકોને આકર્ષી શકે.

(A) પરાગનયન એ પરાગરજને પરાગાશયમાંથી તે જ પુષ્પ અથવા બીજા પુષ્પના સ્ત્રીકેસરના પરાગાસન પર સ્થાનાંતરિત કરવાની પ્રક્રિયા છે.
પર-પરાગનયનમાં મદદરૂપ થતા વિવિધ વાહકો નીચે મુજબ છે:
$1$. કીટકો: એન્ટેમોફિલી (Entomophily)
$2$. પવન: એનિમોફિલી (Anemophily)
$3$. પાણી: હાઈડ્રોફિલી (Hydrophily)
$4$. પક્ષીઓ: ઓર્નિથોફિલી (Ornithophily)
$5$. ચામાચીડિયા: કાઈરોપ્ટેરોફિલી (Chiropterophily)
આથી,કીટકો દ્વારા થતા પરાગનયનને એન્ટેમોફિલી કહેવામાં આવે છે.

(B) ઓર્નિથોફિલી એ જૈવિક પરાગનયનનો એક પ્રકાર છે જેમાં પરાગરજનું પરાગાશયથી પરાગાસન સુધીનું સ્થળાંતર પક્ષીઓ દ્વારા કરવામાં આવે છે.
એન્ટોમોફિલી એ કીટકો દ્વારા થતું પરાગનયન છે.
મેલેકોફિલી એ ગોકળગાય અથવા સ્લગ્સ દ્વારા થતું પરાગનયન છે.
કાઈરોપ્ટેરોફિલી એ ચામાચીડિયા દ્વારા થતું પરાગનયન છે.

(B) જે વનસ્પતિઓમાં પરાગનયન પવન કે પાણી જેવા અજૈવિક કારકો દ્વારા થાય છે,તેમાં પરાગનયન દરમિયાન મોટી માત્રામાં પરાગરજનો વ્યય થાય છે. આ નુકસાનને ભરપાઈ કરવા અને ફલન સફળ થાય તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે,આવી વનસ્પતિઓ ખૂબ મોટી સંખ્યામાં પરાગરજ ઉત્પન્ન કરે છે. આ વ્યૂહરચના ખાસ કરીને $Xenogamy$ (પર-પરાગનયન) માટે અનિવાર્ય છે,જેથી પરાગરજ બીજા પુષ્પના સ્ત્રીકેસરના પરાગાસન સુધી પહોંચવાની સંભાવના વધી જાય.

(A) ક્લિસ્ટોગેમસ (સંવૃત) પુષ્પો એવા પુષ્પો છે જે ક્યારેય ખુલતા નથી.
પુષ્પો બંધ રહેતા હોવાથી,પરાગાશય અને પરાગાસન એકબીજાની ખૂબ નજીક રહે છે.
જ્યારે બંધ પુષ્પમાં પરાગાશયનું સ્ફોટન થાય છે,ત્યારે પરાગરજ પરાગાસનના સંપર્કમાં આવે છે અને પરાગનયન થાય છે.
આમ,ક્લિસ્ટોગેમસ પુષ્પો હંમેશા સ્વ-પરાગિત (Autogamous) હોય છે કારણ કે તેમાં પર-પરાગનયનની કોઈ શક્યતા હોતી નથી.
ઉદાહરણોમાં $Commelina$,$Viola$ (કોમન પેન્સી) અને $Oxalis$ નો સમાવેશ થાય છે.

(A) આ વિધાન સાચું છે.
પવન-પરાગિત પુષ્પોમાં (વાયુ-પરાગનયન),પરાગાસન ઘણીવાર મોટા,પીંછાવાળા અને સારી રીતે બહાર નીકળેલા હોય છે જેથી હવામાં ઉડતા પરાગરજને અસરકારક રીતે પકડી શકાય.
પરાગનયન માટે કોઈ જૈવિક વાહક ન હોવાથી,આ અનુકૂલનો સફળ પરાગનયનની સંભાવના વધારે છે.

(C) પરાગનયન એ પરાગાશયમાંથી પરાગરજનું પુષ્પના પરાગાસન પર સ્થાનાંતરિત થવાની પ્રક્રિયા છે. તે સપુષ્પી વનસ્પતિઓમાં લિંગી પ્રજનન માટેનું એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે,જે ફલનની પ્રક્રિયાને શક્ય બનાવે છે.

(A) સંવૃત પુષ્પો (Cleistogamous flowers) ક્યારેય ખુલતા નથી, જે સુનિશ્ચિત કરે છે કે પુષ્પમાં માત્ર સ્વ-પરાગનયન જ થાય. $Commelina$ $\text{benghalensis}$ માં, વનસ્પતિ ખુલ્લા અને સંવૃત એમ બંને પ્રકારના પુષ્પો ઉત્પન્ન કરે છે. ભૂગર્ભીય પુષ્પો ખાસ કરીને સંવૃત હોય છે, જેમાં સ્વ-પરાગનયન (Autogamy) થાય છે.

(D) પુષ્પધારી વનસ્પતિઓમાં પાણી દ્વારા પરાગનયન (Hydrophily) એ પરાગનયનની એક દુર્લભ પદ્ધતિ છે.
પાણી દ્વારા પરાગનયન પામતી વનસ્પતિઓના ઉદાહરણોમાં મીઠા પાણીની વનસ્પતિઓ જેવી કે $Vallisneria$ અને $Hydrilla$ તેમજ દરિયાઈ ઘાસ જેવી કે $Zostera$ નો સમાવેશ થાય છે.
એ નોંધવું મહત્વપૂર્ણ છે કે તમામ જલીય વનસ્પતિઓ પરાગનયન માટે પાણીનો ઉપયોગ કરતી નથી.
ઘણી જલીય વનસ્પતિઓમાં,જેમ કે જળકુંભી (water hyacinth) અને જળકમળ (water lily),પુષ્પો પાણીની સપાટીની ઉપર આવે છે અને મોટાભાગની સ્થળજ વનસ્પતિઓની જેમ કીટકો અથવા પવન દ્વારા પરાગનયન પામે છે.

(D) પવન દ્વારા પરાગનયન પામતી પરાગરજ હવામાં વહન પામવા માટે ચોક્કસ અનુકૂલનો ધરાવે છે.
$1$. તે અચીકણી હોય છે જેથી તે એકબીજા સાથે ચોંટી ન જાય.
$2$. તે વજનમાં હલકી હોય છે જેથી પવન દ્વારા સરળતાથી વહન પામી શકે.
$3$. પરાગનયનની પ્રક્રિયા દરમિયાન થતા મોટા પ્રમાણમાં વ્યયને પહોંચી વળવા માટે તે ખૂબ જ મોટી સંખ્યામાં ઉત્પન્ન થાય છે.

(D) ગોકળગાય અને સ્લગ દ્વારા થતા પરાગનયનને મેલેકોફિલી કહેવામાં આવે છે.
- $Ornithophily$ (ઓર્નિથોફિલી) એટલે પક્ષીઓ દ્વારા થતું પરાગનયન.
- $Chiropterophily$ (કાઈરોપ્ટેરોફિલી) એટલે ચામાચીડિયા દ્વારા થતું પરાગનયન.
- $Entomophily$ (એન્ટોમોફિલી) એટલે કીટકો દ્વારા થતું પરાગનયન.
- $Malacophily$ (મેલેકોફિલી) એટલે મૃદુકાય પ્રાણીઓ જેવા કે ગોકળગાય અને સ્લગ દ્વારા થતું પરાગનયન.

(A) કેઝમોગેમી એ પરાગનયનનો એક પ્રકાર છે જેમાં પુષ્પો ખુલ્લા રહે છે,જેનાથી તેમના પ્રજનન અંગો (પરાગાશય અને સ્ત્રીકેસર) વાતાવરણના સંપર્કમાં આવે છે.
આ ક્લિસ્ટોગેમી (Cleistogamy) થી વિપરીત છે,જેમાં પરાગનયન બંધ પુષ્પોની અંદર થાય છે.
કેઝમોગેમસ પુષ્પોમાં પર-પરાગનયન અથવા સ્વ-પરાગનયન બંને થઈ શકે છે કારણ કે પ્રજનન અંગો પવન,પાણી અથવા કીટકો જેવા બાહ્ય પરિબળો માટે ખુલ્લા હોય છે.

(D) જળકુંભી અને પોયણા જેવી ઘણી જલીય વનસ્પતિઓમાં,પુષ્પો પાણીની સપાટીથી ઉપર આવે છે અને પરાગનયન કીટકો અથવા પવન દ્વારા થાય છે. જોકે આ વનસ્પતિઓ જલીય છે,તેમ છતાં તેઓ પરાગનયન માટે પાણીનો માધ્યમ તરીકે ઉપયોગ કરતી નથી. તેથી,સાચો જવાબ $(b)$ અને $(c)$ બંને છે.

(D) પર-પરાગનયન એટલે એક પુષ્પની પરાગરજનું બીજા પુષ્પના પરાગાસન પર સ્થાનાંતરણ.
વિકલ્પ $D$ સ્વ-પરાગનયન (autogamy) દર્શાવે છે,જેમાં પરાગરજ તે જ પુષ્પના પરાગાસન પર સ્થાનાંતરિત થાય છે.
વિકલ્પ $A$ ગેઈટોનોગેમી (geitonogamy) દર્શાવે છે,જે કાર્યાત્મક રીતે પર-પરાગનયન છે પરંતુ જનીનિક રીતે સ્વ-પરાગનયન છે.
વિકલ્પ $B$ ઝેનોગેમી (xenogamy) દર્શાવે છે,જે સાચું પર-પરાગનયન છે.
પ્રશ્નમાં પર-પરાગનયનની ખોટી સમજૂતી પૂછવામાં આવી હોવાથી,વિકલ્પ $D$ સાચો જવાબ છે કારણ કે તે સ્વ-પરાગનયનની વ્યાખ્યા આપે છે.

(D) સ્યુડોકોપ્યુલેશન (છદ્મ સમાગમ) એ સમાગમ જેવી જ વર્તણૂકનું વર્ણન કરે છે જે એક અથવા બંને સહભાગીઓ માટે પ્રજનન કાર્ય કરે છે પરંતુ તેમાં વ્યક્તિઓ વચ્ચે વાસ્તવિક જાતીય મિલનનો સમાવેશ થતો નથી.
આ ચોક્કસ કિસ્સામાં,ઓર્કિડનું પુષ્પ આકાર,રંગ અને સુગંધમાં માદા કીટકનું અનુકરણ કરે છે.
આ સામ્યતાથી છેતરાઈને નર કીટક પુષ્પ સાથે સમાગમ કરવાનો પ્રયાસ કરે છે.
આ પ્રક્રિયા દરમિયાન,કીટક પરાગરજ લે છે અથવા મૂકે છે,જેનાથી પરાગનયન સરળ બને છે.
આ વનસ્પતિ-પરાગવાહક આંતરક્રિયાઓમાં જાતીય છેતરપિંડીનું એક ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.

(D) પક્ષીઓ દ્વારા થતા પરાગનયનને $Ornithophily$ (પક્ષીપરાગનયન) કહેવામાં આવે છે.
$Adansonia$ (બાઓબાબ) માં સામાન્ય રીતે ચામાચીડિયા દ્વારા પરાગનયન થાય છે,જેને $Chiropterophily$ કહેવાય છે.
$Cannabis$ માં પવન દ્વારા પરાગનયન $(Anemophily)$ થાય છે.
$Zostera$ એ દરિયાઈ આવૃત બીજધારી વનસ્પતિ છે જેમાં પાણી દ્વારા પરાગનયન $(Hydrophily)$ થાય છે.
$Salvia$ માં કીટકો દ્વારા પરાગનયન $(Entomophily)$ થાય છે.
તેથી,વિકલ્પ $D$ ખોટો છે કારણ કે $Adansonia$ માં પક્ષીઓ દ્વારા નહીં પણ ચામાચીડિયા દ્વારા પરાગનયન થાય છે.

(D) ઝેનોગેમી એ પર-પરાગનયનનો એક પ્રકાર છે જેમાં પરાગરજ એક છોડના પુષ્પના પરાગાશયમાંથી તે જ જાતિના બીજા છોડના પુષ્પના પરાગાસન પર સ્થાનાંતરિત થાય છે.
આ પ્રક્રિયા માટે પરાગરજના સ્થળાંતર માટે બાહ્ય કારકોની જરૂર પડે છે.
આ કારકોને બે મુખ્ય શ્રેણીઓમાં વર્ગીકૃત કરી શકાય છે:
$1$. અજૈવિક કારકો: આમાં પવન $(Anemophily)$ અને પાણી $(Hydrophily)$ જેવા નિર્જીવ પરિબળોનો સમાવેશ થાય છે.
$2$. જૈવિક કારકો: આમાં કીટકો $(Entomophily)$,પક્ષીઓ $(Ornithophily)$,ચામાચીડિયા $(Chiropterophily)$ વગેરે જેવા સજીવોનો સમાવેશ થાય છે.
અજૈવિક અને જૈવિક બંને કારકો પર-પરાગનયન કરી શકતા હોવાથી,$I$ અને $II$ બંને સાચા છે. $III$ ખોટું છે કારણ કે કીટકો માત્ર એક પ્રકારના જૈવિક કારક છે,તે પર-પરાગનયન માટે જવાબદાર એકમાત્ર કારકો નથી.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ ($I$ અને $II$) છે.

(D) આકૃતિમાં સંઘનિત પુષ્પવિન્યાસ અને સારી રીતે બહાર દેખાતા પુંકેસર ધરાવતી વનસ્પતિ દર્શાવવામાં આવી છે. આ પવન દ્વારા પરાગિત વનસ્પતિઓના લાક્ષણિક ગુણધર્મો છે. વિકલ્પ $A$,$B$,અને $C$ ત્રણેય આકૃતિમાં દર્શાવેલ લક્ષણોનું સાચું વર્ણન હોવાથી,સાચો જવાબ $D$ છે.

(A) આપેલી આકૃતિમાં પીંછા જેવી પરાગાસન અને મુક્ત રીતે હલનચલન કરી શકે તેવા પરાગાશય ધરાવતું પુષ્પ દર્શાવેલ છે.
આ લક્ષણો પવન દ્વારા પરાગનયન (anemophilous) પામતી વનસ્પતિઓના અનુકૂલનો છે.
પીંછા જેવી પરાગાસન હવામાં ઉડતા પરાગરજને અસરકારક રીતે પકડવામાં મદદ કરે છે,જ્યારે મુક્ત પરાગાશય પવનમાં મુક્તપણે હલીને પરાગરજને મુક્ત કરવામાં મદદ કરે છે.