Microbes in Industrial Products Questions in Gujarati

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$1$. $Ashbya$ gossypii નો ઉપયોગ રીબોફ્લેવિન (વિટામિન $B_2$) ના ઉત્પાદન માટે થાય છે। તેથી, $(1-B-Q)$.
$2$. $Trichoderma$ polysporum સાયક્લોસ્પોરીન-$A$ ઉત્પન્ન કરે છે, જેનો ઉપયોગ અંગપ્રત્યારોપણમાં રોગપ્રતિકારક શક્તિ ઘટાડનાર (immunosuppressive) તરીકે થાય છે। તેથી, $(2-D-S)$.
$3$. $Monascus$ purpureus સ્ટેટિન્સ ઉત્પન્ન કરે છે, જે રુધિરમાં કોલેસ્ટેરોલનું પ્રમાણ ઘટાડનાર ઘટક છે। તેથી, $(3-C-R)$.
$4$. $Streptococcus$ સ્ટ્રેપ્ટોકાયનેસ ઉત્પન્ન કરે છે, જેનો ઉપયોગ હૃદયરોગના હુમલાના દર્દીઓની રુધિરવાહિનીઓમાંથી રુધિરની ગાંઠ દૂર કરવા માટે 'ક્લોટ બસ્ટર' તરીકે થાય છે। તેથી, $(4-A-P)$.
આમ, સાચી શ્રેણી $(1-B-Q), (2-D-S), (3-C-R), (4-A-P)$ છે.

(D) સ્ટેટિન્સનું ઉત્પાદન ઈસ્ટ $Monascus$ $purpureus$ દ્વારા કરવામાં આવે છે.
તેઓ કોલેસ્ટેરોલના સંશ્લેષણ માટે જવાબદાર ઉત્સેચકને સ્પર્ધાત્મક રીતે અવરોધીને રુધિરમાં કોલેસ્ટેરોલનું પ્રમાણ ઘટાડવાનું કાર્ય કરે છે.
તેથી,વિધાન $A$ ખોટું છે કારણ કે સ્ટેટિન્સ રુધિરને ગંઠાતું અટકાવતા નથી (આ કાર્ય સ્ટ્રેપ્ટોકાઈનેઝ જેવા ક્લોટ બસ્ટર્સ દ્વારા કરવામાં આવે છે).
વિધાન $R$ સાચું છે કારણ કે સ્ટેટિન્સ રુધિરમાં કોલેસ્ટેરોલનું પ્રમાણ અસરકારક રીતે ઘટાડે છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(D) સાચા જોડકાં નીચે મુજબ છે:
$1$. સાઈટ્રિક એસિડ ફૂગ $Aspergillus$ $niger$ દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે.
$2$. એસેટિક એસિડ બેક્ટેરિયા $Acetobacter$ $aceti$ દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે.
$3$. બ્યુટિરિક એસિડ બેક્ટેરિયા $Clostridium$ $butylicum$ દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે.
$4$. લેક્ટિક એસિડ બેક્ટેરિયા $Lactobacillus$ દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે.
તેથી, સાચો વિકલ્પ $I-C, II-B, III-D, IV-A$ છે.

(D) સૂક્ષ્મ જીવોનો ઉપયોગ વિવિધ કાર્બનિક ઍસિડ અને એમિનોઍસિડના વ્યાપારી અને ઔદ્યોગિક ઉત્પાદન માટે થાય છે.
$1$. ગ્લુકોનિક ઍસિડ $Aspergillus niger$ દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે।
$2$. ઇટેકોનિક ઍસિડ $Aspergillus terreus$ દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે।
$3$. $L-$મેલિક ઍસિડ $Aspergillus flavus$ દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે।
આ તમામ કાર્બનિક ઍસિડ સૂક્ષ્મ જીવોના આથવણ (fermentation) દ્વારા મેળવવામાં આવતા હોવાથી, સાચો વિકલ્પ $D$ છે।

(A) $Streptococcus$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા ઉત્પન્ન થતું અને જનીન ઇજનેરી વિદ્યા દ્વારા રૂપાંતરિત કરવામાં આવતું રસાયણ $Streptokinase$ તરીકે ઓળખાય છે.
તેનો ઉપયોગ માયોકાર્ડિયલ ઇન્ફાર્ક્શન (હૃદયરોગનો હુમલો) અનુભવતા દર્દીઓની રુધિરવાહિનીઓમાંથી ગંઠાઈ ગયેલા રુધિરને દૂર કરવા માટે 'ક્લોટ બસ્ટર' તરીકે થાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(B) $Rhizopus$ $nigricans$ એ એક તંતુમય ફૂગ છે જેનો ઉપયોગ ઔદ્યોગિક બાયોટેકનોલોજીમાં થાય છે.
તેનો ઉપયોગ ખાસ કરીને પ્રોજેસ્ટેરોનનું $11\alpha$-હાઇડ્રોક્સિપ્રોજેસ્ટેરોનમાં રૂપાંતર કરવા માટે બાયોટ્રાન્સફોર્મેશન પ્રક્રિયામાં કરવામાં આવે છે.
આ પગલું કોર્ટિસોન અને હાઇડ્રોકોર્ટિસોન જેવા વિવિધ સ્ટીરોઇડ હોર્મોન્સના વ્યાપારી સંશ્લેષણમાં એક મહત્વપૂર્ણ મધ્યવર્તી તબક્કો છે.

(C) માયોકાર્ડિયલ ઇન્ફાર્ક્શન (હૃદયરોગનો હુમલો) અનુભવતા દર્દીઓની રુધિરવાહિનીઓમાંથી લોહીના ગઠ્ઠા દૂર કરવા માટે વપરાતા 'ક્લોટ બસ્ટર' તરીકે $Streptokinase$ નો ઉપયોગ થાય છે.
આ ઉત્સેચક $Streptococcus$ બૅક્ટેરિયા દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે.
આધુનિક જૈવપ્રૌદ્યોગિકીમાં,$Streptococcus$ ની જનીનિક રીતે સુધારેલી જાતોનો ઉપયોગ તબીબી હેતુઓ માટે મોટા પાયે આ ઉત્સેચક બનાવવા માટે કરવામાં આવે છે.

(C) વિધાન $A$ સાચું છે કારણ કે સાયક્લોસ્પોરીન-$A$ એ અંગ પ્રત્યારોપણના દર્દીઓમાં અંગ અસ્વીકાર (rejection) અટકાવવા માટે વપરાતું રોગપ્રતિકારક શક્તિ ઘટાડતું (immunosuppressive) ઘટક છે.
કારણ $R$ ખોટું છે કારણ કે સાયક્લોસ્પોરીન-$A$ નું ઉત્પાદન ફૂગ $Trichoderma$ $polysporum$ દ્વારા થાય છે,બૅક્ટેરિયા દ્વારા નહીં.
તેથી,$A$ સાચું છે અને $R$ ખોટું છે.

(C) દૂધની ઔદ્યોગિક પ્રક્રિયા, જેમાં પાશ્ચ્યુરાઈઝેશન અને મોટા પાયે બોટલિંગનો સમાવેશ થાય છે, તેની શરૂઆત $19$ મી સદી દરમિયાન નોંધપાત્ર રીતે થઈ હતી. આ સમયગાળો નાના પાયે ખેતી ઉત્પાદનમાંથી ડેરી ઉત્પાદનો માટે સંગઠિત ઔદ્યોગિક તંત્રો તરફના સંક્રમણનું પ્રતીક છે.

(A) $Clostridium$ $butyricum$ એ એક બૅક્ટેરિયા છે જે આથવણની પ્રક્રિયા માટે જાણીતું છે.
તે મુખ્ય ચયાપચયની આડપેદાશ તરીકે બ્યુટીરિક ઍસિડ ઉત્પન્ન કરે છે.
બ્યુટીરિક ઍસિડ $(C_4H_8O_2)$ એ ટૂંકી શૃંખલા ધરાવતો સંતૃપ્ત ફેટી ઍસિડ છે.
તેથી,સાચો જવાબ સંતૃપ્ત ફેટી ઍસિડ છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે.
ક્યુરિંગ એ ચાના પાંદડાઓમાં વિશિષ્ટ સ્વાદ અને સુગંધ ઉમેરવા માટે કરવામાં આવતી પ્રક્રિયા છે.
આ પ્રક્રિયા તમાકુ માટે પણ કરવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયામાં,લણણી કર્યા પછી પાંદડાઓને છાયડામાં સૂકવવામાં આવે છે અને બેક્ટેરિયાની પ્રવૃત્તિ માટે છોડી દેવામાં આવે છે.
ચાના પાંદડાઓનું ક્યુરિંગ $Micrococcus$ $candidans$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા કરવામાં આવે છે.
$Micrococcus$ એ ગ્રામ-પોઝિટિવ,એરોબિક બેક્ટેરિયા છે જે $Micrococcaceae$ કુળનો સભ્ય છે.

(D) આધુનિક ડિટર્જન્ટમાં આલ્કલાઇન પ્રોટીએઝ ઉત્સેચકોની બનાવટો હોય છે,જે આલ્કલીફાઈલ્સ (alkaliphiles) માંથી મેળવવામાં આવે છે.
આ ઉત્સેચકો કપડાં પરથી પ્રોટીનયુક્ત ડાઘ દૂર કરવામાં અસરકારક છે કારણ કે તે ડિટર્જન્ટના દ્રાવણના ઊંચા $pH$ વાતાવરણમાં સ્થિર અને સક્રિય રહે છે.

(C) $Saccharomyces$ $cerevisiae$ (બ્રૂઅર્સ યીસ્ટ) નો ઉપયોગ આથવણની પ્રક્રિયા દ્વારા ઇથેનોલના વ્યાપારી ઉત્પાદન માટે થાય છે.
$Methanobacterium$ એ અજારક બેક્ટેરિયા છે જેનો ઉપયોગ બાયોગેસ (મિથેન) ના ઉત્પાદનમાં થાય છે.
$Penicillium$ $notatum$ એ ફૂગ છે જેમાંથી પ્રથમ એન્ટિબાયોટિક,પેનિસિલિન શોધવામાં આવી હતી.
$Acetobacter$ $aceti$ એ એસિટિક એસિડ (વિનેગર) ના ઉત્પાદન માટે વપરાતા બેક્ટેરિયા છે.

(B) સાચો જવાબ $(b)$ છે.
$Clostridium$ $butylicum$ એ બ્યુટીરિક એસિડના ઉત્પાદન માટે વપરાતો બેક્ટેરિયા છે, લિપેઝ માટે નહીં.
લિપેઝ એ $Candida$ $lipolytica$ અથવા $Geotrichum$ $candidum$ જેવા સૂક્ષ્મજીવો દ્વારા ઉત્પન્ન થતા ઉત્સેચકો છે. આ ઉત્સેચકોનો ઉપયોગ ડિટર્જન્ટ ફોર્મ્યુલેશનમાં કપડાંમાંથી તેલના ડાઘ દૂર કરવા માટે થાય છે.
અન્ય વિકલ્પો યોગ્ય રીતે જોડાયેલા છે:
- $Streptococcus$ સ્ટ્રેપ્ટોકાઈનેઝ ઉત્પન્ન કરે છે, જે માયોકાર્ડિયલ ઇન્ફાર્ક્શનના દર્દીઓની રુધિરવાહિનીઓમાંથી ગંઠાઈ ગયેલ રુધિરને દૂર કરવા માટે 'ક્લોટ બસ્ટર' તરીકે કામ કરે છે.
- $Trichoderma$ $polysporum$ એ ફૂગ છે જે સાયક્લોસ્પોરિન $A$ ઉત્પન્ન કરે છે, જે અંગ પ્રત્યારોપણના દર્દીઓમાં ઇમ્યુનો-સપ્રેસિવ એજન્ટ તરીકે વપરાય છે.
- $Monascus$ $purpureus$ એ યીસ્ટ છે જે સ્ટેટિન્સ ઉત્પન્ન કરે છે, જે કોલેસ્ટ્રોલના સંશ્લેષણ માટે જવાબદાર ઉત્સેચકને અવરોધવાનું કામ કરે છે.

(C) સાઇટ્રિક એસિડનું સારું ઉત્પાદક $Aspergillus$ $niger$ છે.
$Clostridium$ $butylicum$ નો ઉપયોગ બ્યુટીરિક એસિડના ઉત્પાદન માટે થાય છે.
$Saccharomyces$ $cerevisiae$ નો ઉપયોગ ઇથેનોલના વ્યાવસાયિક ઉત્પાદન માટે થાય છે.
$Pseudomonas$ આલ્કલાઇન પ્રોટીએઝ ઉત્પન્ન કરવા માટે જાણીતું છે.

(D) $Monascus$ $purpureus$ એ એક યીસ્ટ છે જેનો ઉપયોગ વ્યાવસાયિક રીતે રુધિર કોલેસ્ટ્રોલ ઘટાડતા સ્ટેટિન્સના ઉત્પાદનમાં થાય છે.
સ્ટેટિન્સ શરીરમાં કોલેસ્ટ્રોલના સંશ્લેષણ માટે જવાબદાર ઉત્સેચકને સ્પર્ધાત્મક રીતે અવરોધીને કાર્ય કરે છે.

(D) ઇથેનોલના ઔદ્યોગિક ઉત્પાદનમાં, શર્કરાના આથવણ માટે $Saccharomyces$ $\text{cerevisiae}$ (બ્રુઅર્સ યીસ્ટ) જેવા સૂક્ષ્મજીવોનો ઉપયોગ થાય છે.
મોલાસીસ, જે ખાંડ ઉદ્યોગની આડપેદાશ છે, તે સુક્રોઝથી ભરપૂર હોય છે અને ઇથેનોલના ઉત્પાદન માટે ડિસ્ટિલરીમાં વપરાતો સૌથી સામાન્ય અને સસ્તો સબસ્ટ્રેટ છે.
તેથી, સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(A) સાચો જવાબ $A$ છે.
ઇથેનોલ વ્યાપારી ધોરણે આથવણની પ્રક્રિયા દ્વારા યીસ્ટની એક વિશિષ્ટ પ્રજાતિ $Saccharomyces$ $cerevisiae$ (બ્રૂઅર્સ યીસ્ટ) નો ઉપયોગ કરીને ઉત્પન્ન કરવામાં આવે છે.
આ યીસ્ટ મોલાસીસ (ગોળ) અથવા અનાજ જેવા કાચા માલમાં રહેલી શર્કરાનું ઇથેનોલ અને $CO_2$ માં રૂપાંતર કરે છે.

(B) 'ફેડ-બેચ' આથવણમાં,સબસ્ટ્રેટ (જેમ કે શર્કરા) ને સમયાંતરે અથવા સતત બાયોરિએક્ટરમાં ઉમેરવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયા સબસ્ટ્રેટની સાંદ્રતાને શ્રેષ્ઠ સ્તરે જાળવી રાખવા માટે કરવામાં આવે છે,જે ઉચ્ચ સબસ્ટ્રેટ સાંદ્રતાને કારણે સૂક્ષ્મજીવોની વૃદ્ધિ અથવા ઉત્પાદન નિર્માણમાં અવરોધ આવતો અટકાવે છે. આ તકનીકનો ઉપયોગ સામાન્ય રીતે એન્ટિબાયોટિક્સ જેવા ગૌણ ચયાપચયના ઔદ્યોગિક ઉત્પાદનમાં મહત્તમ ઉત્પાદન મેળવવા માટે કરવામાં આવે છે.

(B) સાચો વિકલ્પ $(B)$ છે.
સાયક્લોસ્પોરિન $A$ એ એક જૈવ સક્રિય અણુ છે જેનો ઉપયોગ અંગ-પ્રત્યારોપણના દર્દીઓમાં અંગ અસ્વીકારને રોકવા માટે રોગપ્રતિકારક શક્તિ ઘટાડનાર (immunosuppressive) એજન્ટ તરીકે થાય છે.
તે $Trichoderma$ $polysporum$ નામની ફૂગ દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે.

(C) સાચો જવાબ $C$ છે.
સૂક્ષ્મજીવોનો ઉપયોગ કાર્બનિક એસિડ, આલ્કોહોલ અને ઉત્સેચકો જેવા ચોક્કસ રસાયણોના વ્યાપારી અને ઔદ્યોગિક ઉત્પાદન માટે થાય છે।
$A$. યીસ્ટ $(Monascus purpureus)$ નો ઉપયોગ સ્ટેટિન્સ બનાવવા માટે થાય છે, જે રક્તમાં કોલેસ્ટ્રોલ ઘટાડનારા એજન્ટો છે. આ સાચું છે.
$B$. $Acetobacter aceti$ એ બેક્ટેરિયા છે જેનો ઉપયોગ એસિટિક એસિડ બનાવવા માટે થાય છે. આ સાચું છે.
$C$. $Clostridium butylicum$ એ બેક્ટેરિયા છે જેનો ઉપયોગ બ્યુટિરિક એસિડ બનાવવા માટે થાય છે, લેક્ટિક એસિડ માટે નહીં. લેક્ટિક એસિડ $Lactobacillus$ દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે. તેથી, આ જોડી ખોટી છે.
$D$. $Aspergillus niger$ એ ફૂગ છે જેનો ઉપયોગ સાઇટ્રિક એસિડ બનાવવા માટે થાય છે. આ સાચું છે.

(A) 'સ્વિસ ચીઝ' માં મોટા છિદ્રો $Propionibacterium$ $shermanii$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે.
આ બેક્ટેરિયા ચીઝનું આથવણ કરે છે, જેના પરિણામે ચીઝ પાકવાની પ્રક્રિયા દરમિયાન મોટા પ્રમાણમાં $CO_2$ વાયુ મુક્ત થાય છે.
આ વાયુના એકત્રીકરણને કારણે ચીઝમાં લાક્ષણિક મોટા છિદ્રો જોવા મળે છે.

(A) $Aspergillus niger$ એ એક ફૂગ (મોલ્ડ) છે જેનો ઉપયોગ સાઇટ્રિક એસિડના ઔદ્યોગિક ઉત્પાદનમાં થાય છે.
$Acetobacter aceti$ એ એક બેક્ટેરિયા છે જેનો ઉપયોગ એસિટિક એસિડના ઉત્પાદન માટે થાય છે.
$Clostridium butylicum$ એ એક બેક્ટેરિયા છે જેનો ઉપયોગ બ્યુટીરિક એસિડના ઉત્પાદન માટે થાય છે.
$Lactobacillus$ એ એક બેક્ટેરિયા છે જેનો ઉપયોગ લેક્ટિક એસિડના ઉત્પાદન માટે થાય છે.
તેથી, સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(C) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$1$. $Aspergillus$ $niger$ (ફૂગ) નો ઉપયોગ સાઇટ્રિક એસિડ $(r)$ ના વ્યાવસાયિક ઉત્પાદન માટે થાય છે.
$2$. $Acetobacter$ $aceti$ (બેક્ટેરિયા) નો ઉપયોગ એસિટિક એસિડ $(q)$ ના ઉત્પાદન માટે થાય છે.
$3$. $Lactobacillus$ (બેક્ટેરિયા) નો ઉપયોગ લેક્ટિક એસિડ $(p)$ ના ઉત્પાદન માટે થાય છે.
$4$. $Clostridium$ $butylicum$ (બેક્ટેરિયા) નો ઉપયોગ બ્યુટિરિક એસિડ $(s)$ ના ઉત્પાદન માટે થાય છે.
તેથી, સાચી જોડ $I-r, II-q, III-p, IV-s$ છે.

(C) ઇથેનોલનું વ્યાવસાયિક ઉત્પાદન મુખ્યત્વે આથવણ (fermentation) પ્રક્રિયા દ્વારા કરવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયામાં,$Saccharomyces \ cerevisiae$ નામની યીસ્ટની પ્રજાતિનો ઉપયોગ થાય છે,જેને બ્રુઅર્સ યીસ્ટ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
યીસ્ટમાં એવા ઉત્સેચકો હોય છે જે અજારક પરિસ્થિતિમાં શર્કરા (જેમ કે ગ્લુકોઝ અથવા સુક્રોઝ) ને ઇથેનોલ અને $CO_2$ માં રૂપાંતરિત કરે છે.
તેથી,ઇથેનોલના ઔદ્યોગિક ઉત્પાદન માટે યીસ્ટનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.

(A) $1$. લિપેઝનો ઉપયોગ ડિટર્જન્ટ ફોર્મ્યુલેશનમાં કપડાંમાંથી તેલના ડાઘ દૂર કરવામાં મદદ કરવા માટે થાય છે.
$2$. સ્ટ્રેપ્ટોકાઈનેઝ,જે સ્ટ્રેપ્ટોકોકસ બેક્ટેરિયા દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે,તેનો ઉપયોગ માયોકાર્ડિયલ ઇન્ફાર્ક્શન (હાર્ટ એટેક) ધરાવતા દર્દીઓની રક્તવાહિનીઓમાંથી લોહીના ગંઠાવાને દૂર કરવા માટે 'ક્લોટ બસ્ટર' તરીકે થાય છે.
$3$. સાયક્લોસ્પોરિન $A$ ફૂગ ટ્રાયકોડર્મા પોલીસ્પોરમ દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે અને તેનો ઉપયોગ અંગ પ્રત્યારોપણના દર્દીઓમાં ઇમ્યુનોસપ્રેસિવ એજન્ટ તરીકે થાય છે.
$4$. પેક્ટિનેઝ અને પ્રોટીએઝનો ઉપયોગ બોટલના ફળોના રસને સાફ કરવા માટે થાય છે.
$5$. તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(A) સાયક્લોસ્પોરિન-$A$ એ $Trichoderma$ $polysporum$ નામની ફૂગ દ્વારા ઉત્પન્ન થતો જૈવ સક્રિય અણુ છે. તેનો ઉપયોગ અંગ પ્રત્યારોપણ કરાવતા દર્દીઓમાં ઇમ્યુનોસપ્રેસિવ એજન્ટ તરીકે કરવામાં આવે છે,જેથી પ્રાપ્તકર્તાની રોગપ્રતિકારક શક્તિ દ્વારા પ્રત્યારોપિત અંગનો અસ્વીકાર અટકાવી શકાય.

(B) સ્ટેટિન એ $Monascus$ $purpureus$ નામની યીસ્ટ દ્વારા ઉત્પન્ન થતા જૈવ સક્રિય અણુઓ છે.
આ સ્ટેટિન માનવ શરીરમાં કોલેસ્ટ્રોલના સંશ્લેષણ માટે જવાબદાર ઉત્સેચકને સ્પર્ધાત્મક રીતે અવરોધીને કાર્ય કરે છે.
તેથી,તેનો ઉપયોગ ક્લિનિકલ પ્રેક્ટિસમાં રક્ત-કોલેસ્ટ્રોલ ઘટાડનાર એજન્ટ તરીકે વ્યાપકપણે થાય છે.
$Trichoderma$ $polysporum$ સાયક્લોસ્પોરિન $A$ ઉત્પન્ન કરે છે,$Streptococcus$ સ્ટ્રેપ્ટોકાઈનેઝ ઉત્પન્ન કરે છે,અને $Lactobacillus$ લેક્ટિક એસિડના ઉત્પાદનમાં સંકળાયેલ છે.

(D) આલ્કોહોલિક પીણાઓને ઉત્પાદન પ્રક્રિયાના આધારે બે પ્રકારમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે: નિસ્યંદન દ્વારા ઉત્પન્ન થતા અને નિસ્યંદન વગર ઉત્પન્ન થતા.
$1$. વાઇન અને બીયર જેવા પીણાં નિસ્યંદન વગર ઉત્પન્ન થાય છે. આ પ્રક્રિયામાં ફળોના રસ અથવા માલ્ટેડ અનાજનું આથવણ કરવામાં આવે છે,અને તેમાં આલ્કોહોલનું પ્રમાણ પ્રમાણમાં ઓછું હોય છે.
$2$. વ્હિસ્કી,બ્રાન્ડી અને રમ જેવા પીણાં આથવણ પામેલા દ્રાવણના નિસ્યંદન દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે જેથી આલ્કોહોલની સાંદ્રતા વધારી શકાય.
તેથી,વાઇન અને બીયર એ નિસ્યંદન વગર ઉત્પન્ન થતા પીણાંના સાચા ઉદાહરણો છે.

(A) યીસ્ટ,ખાસ કરીને $Saccharomyces \ cerevisiae$ (બ્રુઅર્સ યીસ્ટ),ખાદ્ય અને પીણા ઉદ્યોગમાં વ્યાપકપણે વપરાય છે.
$I.$ ઇથેનોલ: યીસ્ટ શર્કરાનું આથવણ કરીને ઇથેનોલ અને $CO_2$ બનાવે છે,જે આલ્કોહોલિક પીણાંના ઉત્પાદનનો આધાર છે.
$II.$ બ્રેડ: બ્રેડ બનાવતી વખતે,લોટમાં યીસ્ટ ઉમેરવામાં આવે છે. આથવણ દરમિયાન ઉત્પન્ન થતો $CO_2$ લોટને ફૂલાવે છે,જેનાથી બ્રેડ નરમ અને છિદ્રાળુ બને છે.
$III.$ સાયલેજ: સાયલેજનું ઉત્પાદન લીલા ઘાસચારાના આથવણ દ્વારા થાય છે,જે મુખ્યત્વે લેક્ટિક એસિડ બેક્ટેરિયા $(LAB)$ દ્વારા કરવામાં આવે છે,યીસ્ટ દ્વારા નહીં.
તેથી,યીસ્ટનો ઉપયોગ ઇથેનોલ અને બ્રેડના ઉત્પાદન માટે થાય છે ($I$ અને $II$).

(B) સાઇટ્રિક એસિડ એ ફૂગ $Aspergillus$ $niger$ નો ઉપયોગ કરીને ઔદ્યોગિક સ્તરે ઉત્પાદિત કરવામાં આવતો કાર્બનિક એસિડ છે.
$Acetobacter$ $aceti$ નો ઉપયોગ એસિટિક એસિડ (વિનેગર) ના ઉત્પાદન માટે થાય છે.
$Streptococcus$ સામાન્ય રીતે લેક્ટિક એસિડ અથવા અન્ય ડેરી ઉત્પાદનોના ઉત્પાદન સાથે સંકળાયેલ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(C) $Penicillin$ (પેનિસિલિન) એ સૌપ્રથમ શોધાયેલ એન્ટિબાયોટિક છે,જે $Penicillium$ $notatum$ નામની ફૂગમાંથી મેળવવામાં આવે છે.
$Malic$ $acid$ (મેલિક એસિડ) એ એક કાર્બનિક એસિડ છે.
$Streptokinase$ (સ્ટ્રેપ્ટોકાઈનેઝ) એ $Streptococcus$ બેક્ટેરિયા દ્વારા ઉત્પન્ન થતો ઉત્સેચક છે જે રુધિરવાહિનીઓમાં જામેલી ગાંઠોને ઓગાળવા માટે વપરાય છે.
$Statins$ (સ્ટેટિન્સ) એ $Monascus$ $purpureus$ નામની ઈસ્ટમાંથી મેળવવામાં આવતા રુધિરમાં કોલેસ્ટ્રોલનું પ્રમાણ ઘટાડતા ઘટકો છે.

(A) રોકફોર્ટ ચીઝ એ બ્લુ ચીઝનો એક પ્રકાર છે. તેને તેના પર એક વિશિષ્ટ ફૂગ, $Penicillium \text{ roqueforti}$, ઉગાડીને પકવવામાં આવે છે. આ ફૂગ ચીઝને અનોખો સ્વાદ અને લાક્ષણિક વાદળી રંગની નસો આપે છે.

(A) સાચી જોડ $A$ (ઈસ્ટ - ઈથેનોલનું ઉત્પાદન) છે.
$1$. ઈસ્ટ ($Saccharomyces$ $cerevisiae$) નો ઉપયોગ શર્કરાના આથવણ દ્વારા ઈથેનોલના વ્યાવસાયિક ઉત્પાદન માટે થાય છે.
$2$. $Trichoderma$ $polysporum$ એ ફૂગ છે જેનો ઉપયોગ સાયક્લોસ્પોરિન-$A$ બનાવવા માટે થાય છે,જે એક રોગપ્રતિકારક શક્તિ ઘટાડનાર (immunosuppressive) ઘટક છે.
$3$. $Monascus$ $purpureus$ એ ઈસ્ટ છે જેનો ઉપયોગ સ્ટેટિન્સ બનાવવા માટે થાય છે,જે રુધિરમાં કોલેસ્ટ્રોલનું સ્તર ઘટાડનાર ઘટકો છે.
વિકલ્પ $B$ અને $C$ માં ઉત્પાદનો અદલાબદલી થયેલ હોવાથી,માત્ર વિકલ્પ $A$ સાચો છે.

(C) $1$. $Aspergillus$ $niger$ એ ફૂગ છે જેનો ઉપયોગ સાઇટ્રિક એસિડના ઉત્પાદન માટે થાય છે,ઇથેનોલ માટે નહીં.
$2$. $Monascus$ $purpureus$ એ યીસ્ટ (ફૂગ) છે,બેક્ટેરિયા નથી,જેનો ઉપયોગ સ્ટેટિન્સના ઉત્પાદન માટે થાય છે.
$3$. $Trichoderma$ $polysporum$ એ ફૂગ છે જેનો ઉપયોગ સાયક્લોસ્પોરિન $A$ ના ઉત્પાદન માટે થાય છે,જે એક રોગપ્રતિકારક શક્તિ ઘટાડતું (immunosuppressive) એજન્ટ છે.
$4$. $Saccharomyces$ $cerevisiae$ એ યીસ્ટ (ફૂગ) છે,બેક્ટેરિયા નથી,જેનો ઉપયોગ ઇથેનોલના ઉત્પાદન માટે થાય છે.
તેથી,સાચી જોડી $Trichoderma$ $polysporum$ - ફૂગ - સાયક્લોસ્પોરિન $A$ છે.

(C) સ્ટ્રેપ્ટોકાઈનેઝ એ $Streptococcus$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા ઉત્પન્ન થતો ઉત્સેચક છે. તેને જનીનિક ઈજનેરી વિદ્યા દ્વારા રૂપાંતરિત કરીને 'ક્લોટ બસ્ટર' (ગંઠાઈ ગયેલા રુધિરને ઓગાળનાર) તરીકે ઉપયોગમાં લેવામાં આવે છે,જે હૃદયરોગના હુમલા (myocardial infarction) થી પીડાતા દર્દીઓની રુધિરવાહિનીઓમાંથી રુધિરની ગાંઠો દૂર કરવા માટે વપરાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(C) સ્વિસ ચીઝમાં જોવા મળતા મોટા છિદ્રો $Propionibacterium$ $sharmanii$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા મોટા પ્રમાણમાં કાર્બન ડાયોક્સાઇડ $(CO_2)$ વાયુના ઉત્પાદનને કારણે બને છે. આ બેક્ટેરિયા ચીઝનું આથવણ કરે છે,જેના પરિણામે $CO_2$ વાયુ મુક્ત થાય છે,જે ચીઝમાં લાક્ષણિક મોટા છિદ્રો બનાવે છે.

(C) સાચો જવાબ $\text{એસિટિક } \, \text{એસિડ}$ છે।
$1$. $\text{એસિટિક } \, \text{એસિડ}$ એ $Acetobacter \, aceti$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે।
$2$. $\text{સાયક્લોસ્પોરિન}-A$ એ $Trichoderma \, polysporum$ નામની ફૂગ દ્વારા ઉત્પન્ન થતું ઇમ્યુનોસપ્રેસિવ એજન્ટ છે।
$3$. $\text{સાઇટ્રિક } \, \text{એસિડ}$ એ $Aspergillus \, niger$ નામની ફૂગ દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે।
$4$. $\text{ઇથેનોલ}$ એ આથવણની પ્રક્રિયા દ્વારા $Saccharomyces \, cerevisiae$ નામની યીસ્ટ દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે।

(D) ફૂગ $Trichoderma polysporum$ નો ઉપયોગ જૈવ સક્રિય અણુ $Cyclosporin A$ ઉત્પન્ન કરવા માટે થાય છે.
આ રસાયણ રોગપ્રતિકારક શક્તિને દબાવનાર (immunosuppressive) એજન્ટ તરીકે કાર્ય કરે છે.
તેનો ઉપયોગ અંગ પ્રત્યારોપણ કરાવતા દર્દીઓમાં શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિ દ્વારા અંગનો અસ્વીકાર અટકાવવા માટે વ્યાપકપણે થાય છે.

(C) $Cyclosporin \ A$ એ $Trichoderma \ polysporum$ નામની ફૂગ દ્વારા ઉત્પન્ન થતો જૈવ સક્રિય અણુ છે.
તેનો ઉપયોગ અંગ પ્રત્યારોપણ કરાવનાર દર્દીઓમાં રોગપ્રતિકારક શક્તિ ઘટાડનાર (immunosuppressive) એજન્ટ તરીકે વ્યાપકપણે થાય છે.
આ દવા રોગપ્રતિકારક પ્રતિભાવને દબાવીને દર્દીના શરીર દ્વારા અંગનો અસ્વીકાર થતો અટકાવવામાં મદદ કરે છે.

(A) આલ્કોહોલિક પીણાંનું ઉત્પાદન યીસ્ટ $(Saccharomyces cerevisiae)$ દ્વારા શર્કરાના આથવણથી કરવામાં આવે છે.
$1$. નિસ્યંદન વગર ઉત્પન્ન થતા પીણાં: આમાં આલ્કોહોલનું પ્રમાણ ઓછું હોય છે. ઉદાહરણોમાં વાઇન $(1)$ અને બીયર $(2)$ નો સમાવેશ થાય છે.
$2$. નિસ્યંદન દ્વારા ઉત્પન્ન થતા પીણાં: આમાં આલ્કોહોલનું પ્રમાણ વધુ હોય છે. ઉદાહરણોમાં વ્હિસ્કી $(3)$, બ્રાન્ડી $(4)$ અને રમ $(5)$ નો સમાવેશ થાય છે.
તેથી, સાચી જોડ $A-(1, 2)$ અને $B-(3, 4, 5)$ છે.

(C) ઈસ્ટ,ખાસ કરીને $Saccharomyces$ $cerevisiae$ (બ્રુઅર્સ યીસ્ટ),ઔદ્યોગિક પ્રક્રિયાઓમાં વ્યાપકપણે વપરાય છે.
$I.$ ઇથેનોલ: ઈસ્ટ આથવણની પ્રક્રિયા દ્વારા શર્કરાનું રૂપાંતર ઇથેનોલ અને $CO_2$ માં કરે છે.
$II.$ બ્રેડ: બેકિંગ ઉદ્યોગમાં ઈસ્ટનો ઉપયોગ થાય છે; આથવણ દરમિયાન ઉત્પન્ન થતો $CO_2$ બ્રેડને ફૂલાવે છે.
$III.$ ટોડી પીણું: દક્ષિણ ભારતમાં એક પરંપરાગત પીણું કુદરતી રીતે જોવા મળતી ઈસ્ટ દ્વારા તાડના રસના આથવણથી બનાવવામાં આવે છે.
$IV.$ બાયોગેસ: બાયોગેસ મુખ્યત્વે મિથેનોજેનિક બેક્ટેરિયા (દા.ત.,$Methanobacterium$) દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે,ઈસ્ટ દ્વારા નહીં.
તેથી,$I, II$ અને $III$ સાચા છે.

(D) લાઇપેઝ એ ઉત્સેચકો છે જે ચરબી (લિપિડ્સ) ના જળવિભાજનને ઉત્પ્રેરિત કરે છે.
તેમનો ઉપયોગ ડિટર્જન્ટ ફોર્મ્યુલેશનમાં થાય છે કારણ કે તે લોન્ડ્રીમાંથી તેલ અને ચીકણા ડાઘ દૂર કરવામાં અત્યંત અસરકારક છે.
સાયક્લોસ્પોરિન-$A$ એ રોગપ્રતિકારક શક્તિ ઘટાડનાર એજન્ટ છે,પેનિસિલિયમ નોટેટમ એ ફૂગ છે જેનો ઉપયોગ પેનિસિલિન બનાવવા માટે થાય છે,અને ઇથેનોલ એ આથવણ દ્વારા ઉત્પન્ન થતો આલ્કોહોલનો એક પ્રકાર છે.

(B) $(I)$ ઇથેનોલ યીસ્ટ $(Saccharomyces \, cerevisiae)$ દ્વારા શર્કરાના આથવણથી ઉત્પન્ન થાય છે. તેથી, $a$ એ યીસ્ટ છે.
$(II)$ વાઇન અને બીયર જેવા પીણાંના મોટા પાયે ઉત્પાદન માટે, આથવણ પાત્રો (fermentors) તરીકે ઓળખાતા મોટા પાત્રોનો ઉપયોગ થાય છે. તેથી, $b$ એ આથવણ પાત્રો છે.
$(III)$ પ્રથમ એન્ટિબાયોટિક, પેનિસિલિનની શોધ એલેક્ઝાન્ડર ફ્લેમિંગ દ્વારા કરવામાં આવી હતી. તેથી, $c$ એ એલેક્ઝાન્ડર ફ્લેમિંગ છે.
$(IV)$ લેક્ટિક એસિડ બેક્ટેરિયા $(LAB)$ માનવ આંતરડામાં હાજર હોય છે અને રોગકારક સૂક્ષ્મજીવોને નિયંત્રિત કરીને ફાયદાકારક ભૂમિકા ભજવે છે. તેથી, $d$ એ આંતરડું છે.
આમ, સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(A) સાચી ઓળખ નીચે મુજબ છે:
$1$. $a$ - Streptococcus: આ બેક્ટેરિયા સ્ટ્રેપ્ટોકાઈનેઝ ઉત્પન્ન કરે છે,જેનો ઉપયોગ માયોકાર્ડિયલ ઇન્ફાર્ક્શન (હૃદયરોગનો હુમલો) ધરાવતા દર્દીઓની રક્તવાહિનીઓમાંથી લોહીના ગંઠાવાને દૂર કરવા માટે 'ક્લોટ બસ્ટર' તરીકે થાય છે.
$2$. $b$ - ફૂગ: Aspergillus niger એ એક ફૂગ છે જેનો ઉપયોગ સાઇટ્રિક એસિડના વ્યાવસાયિક ઉત્પાદન માટે થાય છે.
$3$. $c$ - Cyclosporin-$A$: આ એક રોગપ્રતિકારક શક્તિ ઘટાડતું (immunosuppressive) એજન્ટ છે જે ફૂગ Trichoderma polysporum દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે.
$4$. $d$ - Clostridium butylicum: આ બેક્ટેરિયાનો ઉપયોગ બ્યુટીરિક એસિડના વ્યાવસાયિક ઉત્પાદન માટે થાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(B) સાઇટ્રિક એસિડ એ વ્યાવસાયિક રીતે મહત્વપૂર્ણ કાર્બનિક એસિડ છે જેનું ઉત્પાદન મોટા પાયે સૂક્ષ્મજીવોનો ઉપયોગ કરીને કરવામાં આવે છે.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો,ફૂગ $Aspergillus$ $niger$ નો ઉપયોગ તેની ઉચ્ચ ઉત્પાદકતા અને કાર્યક્ષમતાને કારણે સાઇટ્રિક એસિડના ઔદ્યોગિક આથવણની પ્રક્રિયામાં વ્યાપકપણે થાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(C) યીસ્ટ $Saccharomyces$ $cerevisiae$,જેને સામાન્ય રીતે બ્રુઅર્સ યીસ્ટ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તેનો ઉપયોગ આથવણ (fermentation) ઉદ્યોગમાં વ્યાપકપણે થાય છે.
તે શર્કરાનું ઈથેનોલ અને કાર્બન ડાયોક્સાઈડમાં રૂપાંતર કરવા માટે અજારક શ્વસન (આથવણ) કરે છે.
આ પ્રક્રિયા આલ્કોહોલિક પીણાં અને ઔદ્યોગિક ઈથેનોલના ઉત્પાદનનો પાયાનો આધાર છે.

(B) ઔદ્યોગિક સ્ટિરોઇડ ઉત્પાદન અને સૂક્ષ્મજીવીય રૂપાંતરણના સંદર્ભમાં,$Cholesterol$ એ એક પાયાનો પ્રક્રિયક (precursor) છે. ઘણા સ્ટિરોઇડ અંતઃસ્ત્રાવો વિવિધ ઉત્સેચકીય માર્ગો દ્વારા $Cholesterol$ માંથી સંશ્લેષિત થાય છે. તેથી,$Cholesterol$ એ અન્ય સ્ટિરોઇડ અંતઃસ્ત્રાવોમાં રૂપાંતરણ માટે વપરાતો પ્રાથમિક સ્ટિરોઇડ છે.

(B) ઔદ્યોગિક જૈવપ્રૌદ્યોગિકી અને સ્ટિરોઇડ બાયોકેમિસ્ટ્રીના સંદર્ભમાં,$Cholesterol$ એ વિવિધ અન્ય સ્ટિરોઇડ હોર્મોન્સ અને સંયોજનોના સંશ્લેષણ માટે પ્રાથમિક પૂર્વગામી (precursor) તરીકે કાર્ય કરે છે,જે સૂક્ષ્મજીવીય અથવા રાસાયણિક રૂપાંતરણ પ્રક્રિયાઓ દ્વારા મેળવવામાં આવે છે. તેથી,રૂપાંતરણ માટે સબસ્ટ્રેટ તરીકે ઉપયોગમાં લેવાતું આ સૌથી મહત્વનું સ્ટિરોઇડ છે.

(B) આધુનિક ડિટર્જન્ટમાં ડાઘ દૂર કરવામાં મદદ કરવા માટે પ્રોટીએઝ,લાઈપેઝ અને એમાયલેઝ જેવા ઉત્સેચકોનો ઉપયોગ થાય છે. આ ઉત્સેચકો એવા સૂક્ષ્મજીવોમાંથી મેળવવામાં આવે છે જે આલ્કલાઇન (બેઝિક) સ્થિતિમાં કાર્ય કરી શકે છે,કારણ કે ડિટર્જન્ટ સામાન્ય રીતે આલ્કલાઇન હોય છે. તેથી,આ ઉત્સેચકો $Alkalophiles$ (જે સજીવો ઊંચી $pH$ ધરાવતા વાતાવરણમાં વિકાસ પામે છે) માંથી મેળવવામાં આવે છે.