General Questions in Gujarati

(B) $WHO$ (વર્લ્ડ હેલ્થ ઓર્ગેનાઈઝેશન)નું મુખ્ય મથક જીનીવા,સ્વિટ્ઝર્લેન્ડમાં આવેલું છે.
તે સંયુક્ત રાષ્ટ્રની એક વિશેષ એજન્સી છે જે આંતરરાષ્ટ્રીય જાહેર આરોગ્ય માટે જવાબદાર છે.

(C) $Plasmodium$ એ દ્વિ-યજમાન ધરાવતો પરોપજીવી છે જેને તેનું જીવનચક્ર પૂર્ણ કરવા માટે બે યજમાનોની જરૂર હોય છે: મનુષ્ય (મધ્યવર્તી યજમાન) અને માદા $Anopheles$ મચ્છર (અંતિમ યજમાન).
સ્પોરોઝોઈટ્સ એ મનુષ્યો માટે ચેપી અવસ્થા છે.
$Plasmodium$ ની પ્રજાતિઓ અત્યંત યજમાન-વિશિષ્ટ હોવાથી,તે કૂતરાઓને ચેપ લગાડી શકતી નથી.
તેથી,જો સ્પોરોઝોઈટ્સને કૂતરામાં દાખલ કરવામાં આવે,તો કૂતરાની રોગપ્રતિકારક શક્તિ તેમને દૂર કરશે અને કૂતરો બિનઅસરગ્રસ્ત રહેશે.

(C) તરૂણાવસ્થા એ બાળપણ અને પુખ્તાવસ્થા વચ્ચેનો વૃદ્ધિ અને વિકાસનો સંક્રમણકાળ છે. વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા $(WHO)$ અને પ્રમાણિત જૈવિક વ્યાખ્યાઓ અનુસાર,તરૂણાવસ્થાનો સમયગાળો સામાન્ય રીતે $12$ થી $18$ વર્ષની ઉંમર વચ્ચેનો માનવામાં આવે છે. આ તબક્કો નોંધપાત્ર શારીરિક,માનસિક અને સામાજિક ફેરફારો દ્વારા લાક્ષણિક છે.

(D) તંદુરસ્તી એ મન અને શરીરની એક અવસ્થા છે જેમાં કેટલીક પ્રકૃતિઓનું (humors) સંતુલન હોય છે,તેવું વિધાન હિપ્પોક્રેટસ દ્વારા આપવામાં આવ્યું હતું. આ વિચારને ભારતીય આયુર્વેદ પદ્ધતિનું પણ સમર્થન મળેલું છે. તેથી,હિપ્પોક્રેટસ અને ભારતીય આયુર્વેદ પદ્ધતિ બંને આ માન્યતા ધરાવતા હતા.

(D) વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા $(WHO)$ મુજબ,સ્વાસ્થ્ય એટલે માત્ર રોગ કે અશક્તિની ગેરહાજરી નથી. સ્વાસ્થ્યને શારીરિક,માનસિક અને સામાજિક રીતે સંપૂર્ણ સ્વસ્થ હોવાની સ્થિતિ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે,માત્ર રોગની ગેરહાજરી એટલે સ્વાસ્થ્ય નહીં.

(B) ઓર્ગેનોફોસ્ફેટ્સ એ રસાયણોનો એક વર્ગ છે જે એસિટાઈલકોલીએસ્ટરેઝ ઉત્સેચક માટે શક્તિશાળી અવરોધક તરીકે કાર્ય કરે છે.
આ ઉત્સેચકને અવરોધિત કરીને,તેઓ ન્યુરોટ્રાન્સમીટર એસિટાઈલકોલીનના વિઘટનને અટકાવે છે,જેના પરિણામે સિનેપ્ટિક ક્લેફ્ટમાં તેનો ભરાવો થાય છે,જે સતત ચેતા ઉત્તેજનાનું કારણ બને છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Malathion$ (મેલાથિયોન) એ એક જાણીતું ઓર્ગેનોફોસ્ફેટ જંતુનાશક છે જે કોલીએસ્ટરેઝ અવરોધક તરીકે કાર્ય કરે છે.
એલ્ડ્રીન,એન્ડોસલ્ફાન અને $BHC$ (બેન્ઝીન હેક્સાક્લોરાઈડ) એ ઓર્ગેનોક્લોરિન જંતુનાશકો છે,જે અલગ પદ્ધતિઓ દ્વારા કાર્ય કરે છે.

(B) સ્કોપોલામાઈન એ ટ્રોપેન આલ્કલોઈડ પ્રકારની દવા છે જે સોલેનેસી $(Solanaceae)$ કુળની વનસ્પતિઓમાંથી મેળવવામાં આવે છે.
તે મુખ્યત્વે $Atropa$ $belladonna$ (જેને સામાન્ય રીતે ડેડલી નાઈટશેડ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે) અને $Hyoscyamus$ $niger$ જેવી સંબંધિત પ્રજાતિઓમાંથી મેળવવામાં આવે છે.
બીજા વિશ્વયુદ્ધ $(II)$ દરમિયાન,તેનો ઉપયોગ 'ટ્રુથ સીરમ' (સત્ય ઓકળાવતી દવા) તરીકે અને તેની શાંતિદાયક અસરો માટે કરવામાં આવતો હતો.
તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો સ્ત્રોત $Atropa$ $belladonna$ છે.

$(D)$ બોર્ડેક્ષ મિશ્રણ એ એક ફૂગનાશક અને બેક્ટેરિયાનાશક છે જે પાક પર વિવિધ ફૂગ અને બેક્ટેરિયાના રોગોને નિયંત્રિત કરવા માટે વપરાય છે. તેની શોધ $1882$ માં ફ્રાન્સના દ્રાક્ષના બગીચાઓમાં $P.M.A. Millardet$ દ્વારા કરવામાં આવી હતી. તેમણે અવલોકન કર્યું કે કોપર સલ્ફેટ અને ચૂનાનું મિશ્રણ જ્યારે દ્રાક્ષના વેલા પર છાંટવામાં આવે છે, ત્યારે તે $Plasmopara viticola$ નામના રોગકારક દ્વારા થતા દ્રાક્ષના Downy mildew રોગને અસરકારક રીતે નિયંત્રિત કરે છે. તેથી, સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(D) એન્ટિબાયોટિક્સ બેક્ટેરિયાને રોકવા અથવા મારવા માટે વિવિધ પદ્ધતિઓ દ્વારા કાર્ય કરે છે.
$1$. કેટલીક એન્ટિબાયોટિક્સ,જેમ કે પેનિસિલિન,બેક્ટેરિયલ કોષ દીવાલના સંશ્લેષણમાં દખલ કરે છે,જેનાથી કોષનું વિઘટન થાય છે.
$2$. અન્ય,જેમ કે ક્વિનોલોન્સ અથવા રિફામ્પિસિન,$DNA$ ના પ્રતિકૃતિ અથવા $RNA$ ના ટ્રાન્સક્રિપ્શનને અટકાવે છે.
$3$. કેટલીક એન્ટિબાયોટિક્સ,જેમ કે પોલિમેક્સિન,કોષરસ પટલની અખંડિતતાને નુકસાન પહોંચાડે છે,જેના કારણે કોષીય ઘટકોનો સ્ત્રાવ થાય છે.
તેથી,ઉપર જણાવેલ તમામ પદ્ધતિઓ વિવિધ પ્રકારની એન્ટિબાયોટિક્સ માટે કાર્ય કરવાની માન્ય રીતો છે.

(D) વિધાન 'દરેક એન્ટિબાયોટિક તમામ પ્રકારના રોગકારકો સામે અસરકારક હોય છે' તે ખોટું છે. એન્ટિબાયોટિક્સ સામાન્ય રીતે તેમની અસરકારકતામાં ચોક્કસ હોય છે; તેમને બ્રોડ-સ્પેક્ટ્રમ અથવા નેરો-સ્પેક્ટ્રમ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે. તેઓ તમામ પ્રકારના રોગકારકો સામે કામ કરતા નથી (દા.ત.,તેઓ વાયરસ સામે બિનઅસરકારક છે). એલેક્ઝાન્ડર ફ્લેમિંગે પેનિસિલિનની શોધ કરી હતી અને એસ. વોક્સમેને $1942$ માં 'એન્ટિબાયોટિક' શબ્દ આપ્યો હતો. ઘણા લોકો પેનિસિલિન જેવી ચોક્કસ એન્ટિબાયોટિક્સથી એલર્જી ધરાવતા હોય છે.

(B) એક સારી એન્ટીબાયોટીક તેની ક્રિયામાં પસંદગીયુક્ત હોવી જોઈએ,જેનો અર્થ છે કે તેણે યજમાન અથવા યજમાનના ફાયદાકારક સૂક્ષ્મજીવોને નુકસાન પહોંચાડ્યા વિના રોગકારક સજીવોને લક્ષ્ય બનાવવા જોઈએ.
વિકલ્પ $B$ સાચો છે કારણ કે એક સારી એન્ટીબાયોટીકે યજમાનના પાચનતંત્રમાં રહેલા ફાયદાકારક બેક્ટેરિયા (સહજીવી વનસ્પતિજ) નો નાશ કરવો જોઈએ નહીં,કારણ કે આ બેક્ટેરિયા પાચન અને રોગપ્રતિકારક શક્તિ માટે આવશ્યક છે.
વિકલ્પો $A$,$C$,અને $D$ એ અસરકારક એન્ટીબાયોટીકના ઇચ્છનીય લક્ષણો છે.

(D) એન્ટીબાયોટીક (પ્રતિજૈવિક) એ અમુક સૂક્ષ્મજીવો (જેમ કે બેક્ટેરિયા અથવા ફૂગ) દ્વારા ઉત્પન્ન થતો રાસાયણિક પદાર્થ છે,જે અન્ય સૂક્ષ્મજીવોની વૃદ્ધિને અટકાવી શકે છે અથવા તેમનો નાશ કરી શકે છે. આ ગુણધર્મનો ઉપયોગ તબીબી ક્ષેત્રે બેક્ટેરિયલ ચેપની સારવાર માટે વ્યાપકપણે કરવામાં આવે છે.

(D) શ્લેષ્મયુક્ત જીવાણુઓ ઘણીવાર જાડું કેપ્સ્યુલ અથવા શ્લેષ્મનું આવરણ (બાહ્યકોષીય પોલિમરીક પદાર્થો) ઉત્પન્ન કરે છે જે ભૌતિક અવરોધ તરીકે કાર્ય કરે છે. આ આવરણ એન્ટિબાયોટિક્સને જીવાણુ કોષમાં પ્રવેશતા અટકાવે છે,જેનાથી અવરોધકતા પ્રાપ્ત થાય છે. વધુમાં,જીવાણુઓ વિકૃતિ (Mutation) દ્વારા પણ અવરોધકતા વિકસાવી શકે છે જે લક્ષ્ય સ્થાનોને બદલે છે અથવા દવાને બહાર રાખવા માટે તેમના કોષપટલની અભેદ્યતામાં ફેરફાર કરે છે. તેથી,સૂચિબદ્ધ તમામ પદ્ધતિઓ આવા જીવાણુઓમાં એન્ટિબાયોટિક અવરોધકતામાં ફાળો આપે છે.

(B) રેસર્પિન એ $Rauwolfia$ $\text{serpentina}$ (સર્પગંધા) વનસ્પતિના મૂળમાંથી મેળવવામાં આવતો આલ્કલોઇડ છે.
તે સહાનુકંપી ચેતાતંતુઓના છેડાઓમાંથી કેટેકોલેમાઈન્સનું પ્રમાણ ઘટાડીને એન્ટિહાઈપરટેન્સિવ એજન્ટ તરીકે કાર્ય કરે છે, જે ઊંચા રુધિરદાબને ઘટાડવામાં મદદ કરે છે.
મોર્ફિન એ પીડાશામક છે, ઝિન્જીબેરીન એ આદુમાં જોવા મળતું ટર્પીન છે, અને કિવનીડીન એ હૃદયના ધબકારાની અનિયમિતતા માટેની દવા છે.

(C) કિવનીડીન એ સિન્કોના વૃક્ષની છાલમાંથી મેળવવામાં આવતો આલ્કલોઇડ છે. તેનો ઉપયોગ તબીબી રીતે અનિયમિત હૃદયના ધબકારા (એરિથમિયા) અને એટ્રિયલ ફિબ્રિલેશનની સારવાર માટે એન્ટિ-એરિથમિક એજન્ટ તરીકે થાય છે. કિવનાઇન પણ સિન્કોનામાંથી મેળવવામાં આવે છે પરંતુ તેનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે મેલેરિયાની સારવાર માટે થાય છે. અજમાલીનનો ઉપયોગ પણ કાર્ડિયાક એરિથમિયા માટે થાય છે,પરંતુ આ ચોક્કસ વર્ગીકરણ માટે કિવનીડીન એ પ્રમાણભૂત ફાર્માકોલોજીકલ જવાબ છે. રેસર્પિનનો ઉપયોગ હાઈ બ્લડ પ્રેશરની સારવાર માટે થાય છે.

(D) અર્ગોટામિન એ $Claviceps \text{ } purpurea$ નામની ફૂગમાંથી મેળવવામાં આવતું આલ્કલોઇડ છે. તેનો ઉપયોગ તબીબી રીતે ગર્ભાશયના સંકોચન માટે અને પ્રસૂતિ પછીના વધુ પડતા રક્તસ્ત્રાવને અટકાવવા અથવા તેની સારવાર કરવા માટે થાય છે, કારણ કે તે રક્તવાહિનીઓને સંકોચે છે.

(D) રેસર્પિન એ $Rauwolfia$ $\text{ } serpentina$ (સર્પગંધા) ના મૂળમાંથી મેળવવામાં આવતું આલ્કલોઇડ છે. તેનો મુખ્ય ઉપયોગ હાઈ બ્લડ પ્રેશરની સારવાર માટે એન્ટિહાઇપરટેન્સિવ એજન્ટ તરીકે થાય છે. જોકે, પરંપરાગત ચિકિત્સા પદ્ધતિઓમાં, તે ઝાડા અને મસા (પાઇલ્સ) જેવી સ્થિતિઓના વ્યવસ્થાપનમાં પણ ઉપયોગી માનવામાં આવે છે કારણ કે તે સ્વાયત્ત ચેતાતંત્ર પર અસર કરે છે. તેથી, સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(A) સેન્ટ્રલ ડ્રગ રિસર્ચ ઇન્સ્ટીટયુટ $(CDRI)$ એ લખનૌ,ઉત્તર પ્રદેશ,ભારત ખાતે આવેલી એક અગ્રણી સંશોધન પ્રયોગશાળા છે. તેની સ્થાપના $1951$ માં કરવામાં આવી હતી અને તે કાઉન્સિલ ઓફ સાયન્ટિફિક એન્ડ ઇન્ડસ્ટ્રિયલ રિસર્ચ $(CSIR)$ હેઠળની $37$ પ્રયોગશાળાઓમાંની એક છે.

(B) $Rauwolfia$ $serpentina$, જે સામાન્ય રીતે સર્પગંધા તરીકે ઓળખાય છે, તેમાં રિસર્પિન નામનું સક્રિય આલ્કલોઇડ હોય છે.
તેનો મુખ્ય ઉપયોગ ઉચ્ચ રુધિરદાબ (હાઈ બ્લડ પ્રેશર) અને અમુક માનસિક વિકૃતિઓની સારવારમાં થાય છે.
તેથી, સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(A) $Lysozyme$ એ એક ઉત્સેચક છે જે બેક્ટેરિયાની કોષદીવાલનું પાચન કરીને બેક્ટેરિયાનાશક તરીકે કાર્ય કરે છે. તે લાળ અને અશ્રુ સહિત શરીરના વિવિધ સ્ત્રાવોમાં હાજર હોય છે,જે રોગકારક જીવાણુઓ સામે પ્રાથમિક સંરક્ષણ પૂરું પાડે છે.

(C) રોગોના ડરને વૈજ્ઞાનિક રીતે $Pathophobia$ કહેવામાં આવે છે.
$Algophobia$ એટલે પીડાનો ડર.
$Mysophobia$ એટલે જંતુઓ અથવા ગંદકીનો ડર.
$Hematophobia$ એટલે લોહીનો ડર.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(D) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(a)$ ઘઉંનો બ્રાઉન રસ્ટ ફૂગ ($Puccinia$ પ્રજાતિ) દ્વારા થાય છે, તેથી $(a-iii)$.
$(b)$ ટોબેકો મોઝેઈક વાઈરસ $(TMV)$ દ્વારા થાય છે, તેથી $(b-i)$.
$(c)$ ક્રુસીફર્સનો બ્લેક રોટ બેક્ટેરિયા ($Xanthomonas$ $campestris$) દ્વારા થાય છે, તેથી $(c-ii)$.
$(d)$ શેરડીનો રેડ રોટ ફૂગ ($Colletotrichum$ $falcatum$) દ્વારા થાય છે, તેથી $(d-iii)$.
આમ, સાચો ક્રમ $a-iii, b-i, c-ii, d-iii$ છે.

(B) ઓર્ગેનોફોસ્ફેટ્સ એ રસાયણોનો એક વર્ગ છે જે એસિટાઈલકોલીએસ્ટરેઝ ઉત્સેચકના શક્તિશાળી અવરોધક તરીકે કાર્ય કરે છે.
આ ઉત્સેચકને અવરોધિત કરીને,તેઓ ચેતાપ્રેષક દ્રવ્ય એસિટાઈલકોલીનના વિઘટનને અટકાવે છે,જેના પરિણામે ચેતાતંતુના જોડાણ (synaptic cleft) પર તેનો ભરાવો થાય છે,જે સતત ચેતા ઉત્તેજનાનું કારણ બને છે.
$Malathion$ (મેલાથિયોન) એ જાણીતું ઓર્ગેનોફોસ્ફેટ જંતુનાશક છે જે આ પદ્ધતિ દ્વારા કાર્ય કરે છે.
તેની સામે,$Aldrin$,$Endosulfan$ અને $BHC$ (બેન્ઝીન હેક્ઝાક્લોરાઈડ) એ ઓર્ગેનોક્લોરિન જંતુનાશકો છે,જે અલગ પદ્ધતિઓ દ્વારા કાર્ય કરે છે.

(B) સ્કોપોલામાઈન એ એક ટ્રોપેન આલ્કલોઈડ દવા છે જે મુખ્યત્વે સોલેનેસી $(Solanaceae)$ કુળની વનસ્પતિઓ જેવી કે એટ્રોપા બેલાડોના ($Atropa$ $belladonna$) અને હાયોસાયમસ નાઈજર ($Hyoscyamus$ $niger$) માંથી મેળવવામાં આવે છે.
બીજા વિશ્વયુદ્ધ $(II)$ દરમિયાન,તે શામક સ્થિતિ ઉત્પન્ન કરવાની અને અવરોધો ઘટાડવાની તેની ક્ષમતાને કારણે 'ટ્રુથ સીરમ' (સત્ય ઉગાવતી દવા) તરીકે જાણીતી હતી.
તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો સ્ત્રોત એટ્રોપા બેલાડોના ($Atropa$ $belladonna$) છે.

(C) ફેરોમોન્સ એ સજીવો (મોટે ભાગે જંતુઓ) દ્વારા વાતાવરણમાં મુક્ત કરવામાં આવતા રાસાયણિક પદાર્થો છે,જે તે જ જાતિના અન્ય સભ્યોમાં સામાજિક પ્રતિભાવ જગાડે છે. આ રસાયણો સંદેશાવ્યવહાર માટે સંકેત તરીકે કાર્ય કરે છે,જેમ કે સાથીને આકર્ષવા,માર્ગ દર્શાવવા અથવા ભયની ચેતવણી આપવા માટે.

(D) સારી તંદુરસ્તી જાળવવા માટે સર્વગ્રાહી અભિગમની જરૂર છે।
$1$. \text{સંતુલિત } \text{આહાર} શરીરના યોગ્ય કાર્ય માટે જરૂરી તમામ પોષક તત્વો પૂરા પાડે છે।
$2$. ચેપી રોગોને ફેલાતા અટકાવવા અને શારીરિક સુખાકારી જાળવવા માટે \text{વ્યક્તિગત } \text{સ્વચ્છતા} ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે।
$3$. \text{નિયમિત } \text{કસરત} હૃદયના સ્વાસ્થ્યને સુધારવામાં, સ્નાયુઓને મજબૂત કરવામાં અને માનસિક સ્વાસ્થ્ય જાળવવામાં મદદ કરે છે।
તેથી, સારી તંદુરસ્તી જાળવવા માટે આ તમામ પરિબળો આવશ્યક છે।

(D) રોગ એટલે એવી સ્થિતિ જે શરીરના સામાન્ય કાર્યમાં અવરોધ ઊભો કરે છે.
તે શરીરના વિવિધ અંગો અને તંત્રોની રચના કે કાર્ય પર થતી વિપરીત અસર દ્વારા લાક્ષણિક છે.
જ્યારે આ તંત્રો પ્રભાવિત થાય છે,ત્યારે શરીરમાં ચોક્કસ ચિહ્નો અને લક્ષણો જોવા મળે છે.
તેથી,જ્યારે શરીરના અંગો,તંત્રો પર વિપરીત અસર થાય અને લક્ષણો દેખાય,ત્યારે વ્યક્તિ રોગથી પીડિત છે તેમ કહેવાય.

(B) શારીરિક અને માનસિક તંદુરસ્તી પ્રાપ્ત કરવા માટે હજારો વર્ષોથી યોગનો અભ્યાસ કરવામાં આવે છે. તે એક પ્રાચીન પદ્ધતિ છે જેમાં શારીરિક આસનો,શ્વાસ લેવાની તકનીકો અને ધ્યાનનો સમાવેશ થાય છે જે એકંદર સ્વાસ્થ્યને પ્રોત્સાહન આપે છે.

(C) જે રોગો એક વ્યક્તિમાંથી બીજી વ્યક્તિમાં સરળતાથી ફેલાય છે તેને ચેપી રોગો (Infectious diseases) કહેવામાં આવે છે. આ રોગો બેક્ટેરિયા,વાયરસ,ફૂગ અથવા પરોપજીવી જેવા રોગકારકો દ્વારા થાય છે. તેની સામે,બિનચેપી રોગો એક વ્યક્તિમાંથી બીજી વ્યક્તિમાં ફેલાતા નથી.

(A) રોગની વ્યાખ્યા એવી સ્થિતિ તરીકે કરવામાં આવે છે જે સજીવની સામાન્ય કામગીરીને નબળી પાડે છે. તે ચોક્કસ ચિહ્નો (ડોક્ટર દ્વારા અવલોકન કરાયેલ ઉદ્દેશ્ય પુરાવા) અને લક્ષણો (દર્દી દ્વારા જણાવવામાં આવેલી વ્યક્તિલક્ષી લાગણીઓ) દ્વારા વર્ગીકૃત થયેલ છે. તેથી,સાચો જવાબ $A$ (રોગ) છે.

(C) ચેપી રોગ એટલે એવો રોગ જે એક ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિમાંથી બીજી સ્વસ્થ વ્યક્તિમાં સરળતાથી ફેલાઈ શકે છે. આ રોગો બેક્ટેરિયા,વાયરસ,ફૂગ અથવા પરોપજીવી જેવા રોગકારકો દ્વારા થાય છે. ઉદાહરણ તરીકે સામાન્ય શરદી,$AIDS$ અને મેલેરિયા.

(C) ઓક્સફર્ડ અંગ્રેજી ડિક્ષનરી મુજબ,રોગને જીવંત પ્રાણી કે વનસ્પતિના શરીર અથવા તેના કોઈ ભાગની એવી સ્થિતિ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે જે સામાન્ય કાર્યક્ષમતાને નુકસાન પહોંચાડે છે અને જે વિશિષ્ટ ચિહ્નો અને લક્ષણો દ્વારા પ્રગટ થાય છે. જીવવિજ્ઞાનના સંદર્ભમાં,તેને એવા ભૌતિક અથવા ક્રિયાત્મક ફેરફાર તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે જે જીવંત સજીવના સ્વાસ્થ્યને નુકસાન પહોંચાડે છે.

(B) કન્ઝક્ટીવાઇટિસ એ આંખના કન્ઝક્ટીવા ભાગનો ચેપ છે. જે વાઇરસ આ રોગ ફેલાવે છે તે ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિમાંથી તંદુરસ્ત વ્યક્તિમાં હવા દ્વારા (ટીપાં અથવા સંપર્ક દ્વારા) ફેલાતો હોવાથી,તેને ચેપી રોગ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે. સામાન્ય રીતે આ રોગ ટૂંકા ગાળા માટે હોય છે,તેથી તે તીવ્ર રોગ પણ છે,પરંતુ વ્યક્તિઓ વચ્ચે તેના પ્રસારણના આધારે તેને મુખ્યત્વે ચેપી રોગ કહેવામાં આવે છે.

(B) રોગોને મુખ્યત્વે બે શ્રેણીઓમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે: ચેપી અને બિનચેપી.
$1$. ચેપી રોગો એવા રોગો છે જે એક વ્યક્તિમાંથી બીજી વ્યક્તિમાં સરળતાથી ફેલાય છે (દા.ત.,એઇડ્સ,સામાન્ય શરદી).
$2$. બિનચેપી રોગો એવા રોગો છે જે વ્યક્તિ પૂરતા મર્યાદિત હોય છે અને એક વ્યક્તિમાંથી બીજી વ્યક્તિમાં ફેલાતા નથી (દા.ત.,કેન્સર,ડાયાબિટીસ).
તેથી,સાચો જવાબ બિનચેપી રોગો છે.

(D) રોગકારકો એવા જૈવિક ઘટકો છે જે તેમના યજમાનમાં રોગ પેદા કરે છે. ચેપી રોગો વિવિધ પ્રકારના રોગકારકો દ્વારા ફેલાઈ શકે છે, જેમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે:
$1$. વાઇરસ: જેમ કે સામાન્ય શરદી, ઈન્ફલ્યુએન્ઝા અને $HIV$.
$2$. બૅક્ટેરિયા: જેમ કે $Salmonella typhi$ (ટાઈફોઈડ) અને $Streptococcus pneumoniae$ (ન્યુમોનિયા).
$3$. પ્રજીવો: જેમ કે $Plasmodium$ (મેલેરિયા) અને $Entamoeba histolytica$ (એમીબાયાસિસ).
આપેલ તમામ વિકલ્પો ચેપી રોગો ફેલાવતા રોગકારકોના પ્રકારો હોવાથી, સાચો જવાબ $D$ છે.

(B) ચેપી રોગો એવા રોગો છે જે એક વ્યક્તિમાંથી બીજી વ્યક્તિમાં સરળતાથી ફેલાઈ શકે છે. આ રોગો રોગકારક સજીવો (pathogens) દ્વારા થાય છે,જેમાં બૅક્ટેરિયા,વાયરસ,ફૂગ,પ્રજીવો અને કૃમિઓનો સમાવેશ થાય છે. તેથી,સાચું વિધાન એ છે કે તે રોગકારક સજીવોના કારણે થાય છે.

(D) રોગની વ્યાખ્યા એવી સ્થિતિ તરીકે કરવામાં આવે છે જે શરીર અથવા તેના ભાગોના સામાન્ય કાર્યમાં અવરોધ ઊભો કરે છે,જે ઘણીવાર ચોક્કસ ચિહ્નો અને લક્ષણો દ્વારા વર્ગીકૃત થયેલ છે.
વિકલ્પ $A$ સાચો છે કારણ કે તે ભૌતિક અથવા ક્રિયાત્મક ફેરફારોને કારણે થતી અસ્વસ્થતાનું વર્ણન કરે છે.
વિકલ્પ $B$ સાચો છે કારણ કે રોગોમાં અંગો અથવા તંત્રોની ખરાબ ક્રિયાશીલતાનો સમાવેશ થાય છે.
વિકલ્પ $C$ સાચો છે કારણ કે 'રોગ' (Disease) શબ્દનો શાબ્દિક અર્થ 'આરામનો અભાવ' (dis-ease) થાય છે.
વિકલ્પ $D$ અસંગત છે કારણ કે રોગ શરીરના કાર્યોને વ્યવસ્થિત કરવાને બદલે તેને ખોરવે છે અથવા તેમાં અવરોધ પેદા કરે છે.

(B) રોગ એટલે એવી સ્થિતિ કે જે સજીવના સામાન્ય કાર્યોમાં અવરોધ પેદા કરે છે,જે વિશિષ્ટ ચિહ્નો અને લક્ષણો દ્વારા વ્યક્ત થાય છે. તેમાં એવા ભૌતિક કે ક્રિયાત્મક ફેરફારોનો સમાવેશ થાય છે જે વ્યક્તિમાં અસ્વસ્થતા કે અશક્તતા પેદા કરે છે.

(A) રોગ એટલે એવી સ્થિતિ જે શરીર અથવા તેના અંગોના સામાન્ય કાર્યમાં અવરોધ પેદા કરે છે,જેના પરિણામે અસ્વસ્થતા,પીડા અથવા અશક્તતા ઉદભવે છે.
તે ચોક્કસ ચિહ્નો અને લક્ષણો દ્વારા વર્ગીકૃત થયેલ છે જે સ્વાસ્થ્યની સામાન્ય સ્થિતિથી અલગ હોય છે.
ચેપ એટલે રોગકારક સજીવોનો પ્રવેશ,પ્રતિકારકતા એટલે રોગ સામે લડવાની શરીરની ક્ષમતા,અને રસીકરણ એ પ્રતિકારકતા મેળવવાની એક પદ્ધતિ છે.

(B) રોગ એટલે શરીર અથવા તેના ભાગોની સામાન્ય કાર્યપદ્ધતિમાં આવતી ખામી,જે ચોક્કસ ચિહ્નો (બાહ્ય પુરાવા) અને લક્ષણો (આંતરિક અનુભવ) દ્વારા ઓળખાય છે.
રસીકરણ એ પ્રતિકારકતા મેળવવાની એક પદ્ધતિ છે.
પ્રતિકારકતા એ શરીરની રોગો સામે લડવાની ક્ષમતા છે.
ચેપ એ શરીરમાં રોગકારકોનો પ્રવેશ છે,જે રોગ તરફ દોરી શકે છે અથવા ન પણ દોરી શકે.

(C) $Disease$ (રોગ) શબ્દ જૂની ફ્રેન્ચ ભાષાના $desaise$ શબ્દ પરથી ઉતરી આવ્યો છે,જેનો અર્થ $des$ (દૂર/અભાવ) + $aise$ (આરામ/સુવિધા) થાય છે. તેથી,$disease$ નો શાબ્દિક અર્થ 'આરામથી દૂર' અથવા 'સુવિધાનો અભાવ' એવો થાય છે.

(A) $disease$ (રોગ) શબ્દ જૂના ફ્રેન્ચ શબ્દ $desaise$ પરથી ઉતરી આવ્યો છે,જેનો અર્થ થાય છે 'આરામનો અભાવ' અથવા 'અસ્વસ્થતા'. અહીં,$dis-$ નો અર્થ 'અભાવ' થાય છે અને $ease$ નો અર્થ 'આરામ' અથવા 'સુખદ સ્થિતિ' થાય છે. તેથી,ફ્રેન્ચમાં મૂળ શબ્દ $ease$ નો અર્થ આરામ થાય છે.

(A) રોગ એ એક એવી સ્થિતિ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે જે સજીવ અથવા તેના અંગોના સામાન્ય કાર્યમાં ખલેલ પહોંચાડે છે. તે ચોક્કસ ચિહ્નો અને લક્ષણો દ્વારા વર્ગીકૃત થયેલ છે જે શરીરની શારીરિક અથવા માનસિક પ્રક્રિયાઓને વિક્ષેપિત કરે છે. તેથી,શરીરના ભાગોના સામાન્ય કાર્યમાં ખલેલ પહોંચાડતી કોઈપણ સ્થિતિને રોગ કહેવામાં આવે છે.

(C) $Oxford$ અંગ્રેજી ડિક્ષનરી મુજબ,રોગની વ્યાખ્યા એવી રીતે કરવામાં આવી છે કે કોઈપણ ભૌતિક અથવા ક્રિયાત્મક ફેરફાર જે જીવંત સજીવના સ્વાસ્થ્યને નુકસાન પહોંચાડે છે તેને રોગ કહેવાય છે. આ વ્યાખ્યામાં બંધારણીય અને શારીરિક બંને પ્રકારની વિકૃતિઓનો સમાવેશ થાય છે જે સજીવની સામાન્ય કામગીરીને નકારાત્મક રીતે અસર કરે છે.

(A) જૈવિક રોગકારકો એ જીવંત સજીવો અથવા ચેપી કારકો છે જે તેમના યજમાનમાં રોગ પેદા કરે છે. તેમાં વાઇરસ,બૅક્ટેરિયા,ફૂગ,પ્રજીવો અને કૃમિઓનો સમાવેશ થાય છે. વિકલ્પ $A$ આ જૈવિક કારકોની સાચી યાદી આપે છે. વિકલ્પ $B$ અને $C$ અનુક્રમે પોષક તત્વો અને ભૌતિક પર્યાવરણીય પરિબળોનો નિર્દેશ કરે છે,જેમને જૈવિક રોગકારકો તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવતા નથી.

(A) $Aedes$ મચ્છર ઘણા વાયરલ રોગો માટે વાહક તરીકે કામ કરે છે.
ચોક્કસપણે,$Aedes$ $aegypti$ એ ડેન્ગ્યુ અને ચીકનગુનિયા ફેલાવતા વાયરસના મુખ્ય વાહક છે.
મેલેરિયા $Anopheles$ મચ્છર દ્વારા ફેલાય છે,અને હાથીપગો (Filariasis) $Culex$ મચ્છર દ્વારા ફેલાય છે.
તેથી,સાચી જોડી ચીકનગુનિયા અને ડેન્ગ્યુ છે.

(D) જાહેર આરોગ્યની જાળવણીમાં ચેપી રોગોને ફેલાતા અટકાવવા માટે ઘણી મહત્વપૂર્ણ પદ્ધતિઓનો સમાવેશ થાય છે.
$1$. પાણીથી થતા રોગોને રોકવા માટે પીવાના સ્વચ્છ પાણીનો ઉપયોગ અનિવાર્ય છે.
$2$. કચરા અને મળમૂત્રનો યોગ્ય નિકાલ કરવાથી વાહકોનો ઉપદ્રવ અને પર્યાવરણનું પ્રદૂષણ અટકે છે.
$3$. પાણીના સંગ્રહસ્થાન (જેમ કે ટાંકી) ની સમયાંતરે સફાઈ અને જંતુનાશક પ્રક્રિયા કરવાથી રોગકારક સજીવોની વૃદ્ધિ અટકે છે.
$4$. મચ્છરોનો નાશ કરવો એ વાહકજન્ય રોગોને નિયંત્રિત કરવા માટેનું પગલું છે.
નોંધ: સામાન્ય રીતે આ ચારેય વિકલ્પો જાહેર આરોગ્યની જાળવણીના ભાગરૂપ છે.

(C) ડેન્ગ્યુ એ ડેન્ગ્યુ વાયરસ $(DENV)$ દ્વારા થતો વાયરલ રોગ છે.
તે મનુષ્યોમાં મુખ્યત્વે $Aedes$ $aegypti$ નામના ચેપગ્રસ્ત માદા મચ્છરના કરડવાથી ફેલાય છે.
આ મચ્છરો વાયરસના વાહક તરીકે કામ કરે છે, જે તેને ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિમાંથી તંદુરસ્ત વ્યક્તિમાં ફેલાવે છે.
તેથી, સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(C) રોગોને તેમના સંચરણ અને ઉદ્ભવના આધારે મુખ્યત્વે બે પ્રકારમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે:
$1$. ચેપી રોગો: આ એવા રોગો છે જે એક વ્યક્તિમાંથી બીજી વ્યક્તિમાં સરળતાથી ફેલાય છે (દા.ત., $AIDS$, સામાન્ય શરદી).
$2$. બિન-ચેપી રોગો: આ એવા રોગો છે જે એક વ્યક્તિમાંથી બીજી વ્યક્તિમાં ફેલાતા નથી (દા.ત., કેન્સર, આનુવંશિક વિકૃતિઓ).
તેથી, સાચો જવાબ $\text{બે}$ છે.

(C) રોગોને તેમના સંચરણના આધારે મુખ્યત્વે બે શ્રેણીઓમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે:
$1$. ચેપી રોગો: આ એવા રોગો છે જે એક વ્યક્તિમાંથી બીજી વ્યક્તિમાં સરળતાથી ફેલાય છે (દા.ત.,એઇડ્સ,સામાન્ય શરદી).
$2$. બિનચેપી રોગો: આ એવા રોગો છે જે એક વ્યક્તિમાંથી બીજી વ્યક્તિમાં ફેલાતા નથી (દા.ત.,કેન્સર,ડાયાબિટીસ).
તેથી,બંને શ્રેણીઓ રોગના પ્રકારો છે.