Mix Examples- Evolution Questions in Gujarati

(A) $Malay$ $Archipelago$ એ દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયા અને ઓસ્ટ્રેલિયાની વચ્ચે આવેલા ટાપુઓનો એક વિશાળ ભૌગોલિક સમૂહ છે. બ્રિટિશ પ્રકૃતિવાદી આલ્ફ્રેડ રસેલ વોલેસે $1854$ થી $1862$ દરમિયાન આ પ્રદેશમાં સંશોધન કર્યું હતું. આ ટાપુઓ પરની જૈવવિવિધતાના તેમના વ્યાપક અવલોકનોએ તેમને કુદરતી પસંદગી દ્વારા ઉત્ક્રાંતિનો સ્વતંત્ર સિદ્ધાંત ઘડવામાં મદદ કરી,જે તેમણે ચાર્લ્સ ડાર્વિન સાથે રજૂ કર્યો હતો. તેથી,આ શબ્દ તેમના ક્ષેત્રીય અભ્યાસના ભૌગોલિક સ્થાનને સૂચવે છે.

(C) કસ્કુટા,જેને સામાન્ય રીતે અમરવેલ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તે એક પરોપજીવી વનસ્પતિ છે જેણે ઉત્ક્રાંતિ દરમિયાન તેનું હરિતદ્રવ્ય ગુમાવ્યું છે.
તે પોષણ માટે સીધું જ યજમાન વનસ્પતિ પર આધાર રાખે છે અને 'haustoria' (ચૂષક મૂળ) નામની વિશિષ્ટ રચનાઓ દ્વારા પોષક તત્વો મેળવે છે,તેથી તેને જીવવા માટે પ્રકાશસંશ્લેષણની જરૂર પડતી નથી.
આ વનસ્પતિઓમાં પરોપજીવી અનુકૂલનનું એક ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.

(D) સમાંતર ઉત્ક્રાંતિ (Parallelism) ત્યારે થાય છે જ્યારે બે સ્વતંત્ર જાતિઓ એક જ સમયે એક જ પર્યાવરણમાં સાથે વિકસે છે અને સમાન લક્ષણો પ્રાપ્ત કરે છે. તે સામાન્ય રીતે નજીકનો સંબંધ ધરાવતી જાતિઓમાં જોવા મળે છે જેઓ સામાન્ય પૂર્વજમાંથી અલગ થયા હોવા છતાં સમાન પસંદગીના દબાણને કારણે સમાન લક્ષણો વિકસાવવાનું ચાલુ રાખે છે. તેથી,તે નજીકનો સંબંધ ધરાવતી જાતિઓમાં થતી અપસારી ઉત્ક્રાંતિનું એક સ્વરૂપ છે.

(B) $\text{પેલીઆર્કટિક}$ અને $\text{ઓરીએન્ટલ}$ પ્રદેશો $\text{હિમાલયની}$ ઊંચી પર્વતમાળાઓ દ્વારા અલગ પડે છે। આ પર્વતો એક મહત્વપૂર્ણ ભૌતિક અવરોધ તરીકે કાર્ય કરે છે, જે આ બે અલગ-અલગ જૈવ-ભૌગોલિક વિસ્તારો વચ્ચે પ્રજાતિઓના સ્થળાંતર અને મિશ્રણને અટકાવે છે।

(B) વ્હેલ,શીલ અને શાર્ક એ દૂરના સંબંધ ધરાવતા સજીવો છે જેમણે જલીય પર્યાવરણમાં ટકી રહેવા માટે સમાન અનુકૂલનો વિકસાવ્યા છે.
વ્હેલ અને શીલ સસ્તન પ્રાણીઓ છે,જ્યારે શાર્ક એ કાસ્થિમત્સ્ય છે.
તેમના અલગ ઉત્ક્રાંતિના મૂળ હોવા છતાં,તે બધામાં ઠંડા પાણી સામે શરીરનું તાપમાન જાળવવા અને ઉત્પ્લાવકતા પૂરી પાડવા માટે અધત્વચીય જાડું ચરબીનું સ્તર (બ્લબર) હોય છે.
આ અભિસારી ઉત્ક્રાંતિનું ઉદાહરણ છે,જ્યાં સમાન પર્યાવરણીય દબાણને કારણે વિવિધ જાતિઓ સમાન લક્ષણો વિકસાવે છે.

(A) સાચી જોડી $A$ છે. ઓગસ્ટ વાઈઝમેને 'જનીનરસની સાતત્યતાનો સિદ્ધાંત' (Theory of Continuity of Germplasm) રજૂ કર્યો હતો,જે જણાવે છે કે જનન કોષો (જનીનરસ) સતત હોય છે અને દૈહિક કોષો (દૈહિકરસ) થી સ્વતંત્ર હોય છે.
$B$ ખોટું છે કારણ કે 'ઉપાર્જિત લક્ષણોની આનુવંશિકતા' લેમાર્ક દ્વારા રજૂ કરવામાં આવી હતી.
$C$ ખોટું છે કારણ કે 'નૈસર્ગિક પસંદગી' ડાર્વિન અને વોલેસ દ્વારા રજૂ કરવામાં આવી હતી,જ્યારે દ-વિસે 'ઉત્પરિવર્તનવાદ' (Mutation Theory) રજૂ કર્યો હતો.
$D$ ખોટું છે કારણ કે 'પેન્જીનેસિસનો સિદ્ધાંત' ડાર્વિન દ્વારા રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો.

(D) કેન્દ્રગામી ઉદવિકાસ એટલે સમાન પર્યાવરણીય દબાણને કારણે અસંબંધિત સજીવોમાં સમાન રચનાઓનો વિકાસ,જેમ કે ઑક્ટોપસ અને સસ્તન પ્રાણીઓની આંખ.
અપસારી ઉદવિકાસ એટલે સામાન્ય પૂર્વજમાંથી અલગ-અલગ રચનાઓનો વિકાસ,જેમ કે પૃષ્ઠવંશીઓના અગ્ર ઉપાંગોના અસ્થિ (સમમૂલક અંગો) અથવા બોગનવેલના કાંટા અને કોળાના પ્રકાંડસૂત્ર.
તેથી,સાચી જોડી છે: કેન્દ્રગામી ઉદવિકાસ (ઑક્ટોપસ અને સસ્તન પ્રાણીઓની આંખ) - અપસારી ઉદવિકાસ (બોગનવેલના કાંટા અને કોળાના પ્રકાંડસૂત્ર).

(D) લેમાર્કના ઉપાર્જિત લક્ષણોના વારસાના સિદ્ધાંત મુજબ,અંગોના ઉપયોગ અને બિન-ઉપયોગ અથવા પર્યાવરણીય પ્રભાવને કારણે સજીવના જીવનકાળ દરમિયાન વિકસિત થયેલા લક્ષણો આગામી પેઢીમાં ઉતરી આવે છે.
લેમાર્કવાદ સૂચવે છે કે જો કોઈ વ્યક્તિ કોઈ લક્ષણ (જેમ કે બુદ્ધિ અથવા શારીરિક ફેરફારો) પ્રાપ્ત કરે છે,તો તે તેના સંતાનોમાં વારસામાં મળવું જોઈએ.
જો કે,એ અવલોકન કે અત્યંત બુદ્ધિશાળી વ્યક્તિઓ (જેમ કે નોબેલ વિજેતાઓ) ના સંતાનો સામાન્ય કે ઓછી બુદ્ધિ ધરાવતા હોઈ શકે છે,તે એ વિચારનો વિરોધાભાસ કરે છે કે ઉપાર્જિત બૌદ્ધિક લક્ષણો વારસામાં મળે છે.
તેથી,નોબેલ વિજેતાના મંદબુદ્ધિના સંતાનોને લેમાર્કવાદ દ્વારા સમજાવી શકાતા નથી.

(D) વિધાન ખોટું છે કારણ કે ઉત્ક્રાંતિના દૃષ્ટિકોણથી માનવ ગર્ભાવસ્થાનો સમયગાળો ટૂંકો થઈ રહ્યો છે તેવું કોઈ વૈજ્ઞાનિક પ્રમાણ નથી. ગર્ભના સંપૂર્ણ વિકાસને સુનિશ્ચિત કરવા માટે ગર્ભાવસ્થાનો સમયગાળો જૈવિક રીતે નિશ્ચિત હોય છે.
કારણ સાચું છે. મનુષ્યોમાં એક નોંધપાત્ર ઉત્ક્રાંતિ પ્રવાહ એ મગજનો મોટો વિકાસ (encephalization) છે,જેના માટે ગર્ભ અવસ્થા દરમિયાન માથાનો વિકાસ ઝડપી દરે થવો જરૂરી છે જેથી વધેલી મસ્તિષ્ક ક્ષમતાને સમાવી શકાય.
આમ,વિધાન ખોટું છે અને કારણ સાચું છે,તેથી સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(D) વિધાન ખોટું છે કારણ કે પૂંછડી વ્યક્ત કરતા જનીનો સંપૂર્ણપણે અદ્રશ્ય થયા નથી; મનુષ્યોમાં 'કોક્સિક્સ' (પૂંછડીના હાડકા) જેવી અવશેષી રચનાઓ હોય છે,જે પૂર્વજોની પૂંછડીઓના અવશેષો છે. વધુમાં,માત્ર ઉપયોગ ન કરવાથી જનીનો નાશ પામતા નથી.
કારણ ખોટું છે કારણ કે લેમાર્કનો સિદ્ધાંત 'ઉપાર્જિત લક્ષણોના વારસાનો સિદ્ધાંત' તરીકે ઓળખાય છે. 'જર્મ પ્લાઝમના સાતત્યનો સિદ્ધાંત' ઓગસ્ટ વીઝમેન દ્વારા આપવામાં આવ્યો હતો,જેણે લેમાર્કવાદનું ખંડન કર્યું હતું અને જણાવ્યું હતું કે દૈહિક કોષોમાં થતા ફેરફારો વારસામાં મળતા નથી.

(C) વિધાન સાચું છે કારણ કે પર્ણ પતંગિયા અને લાકડી જેવા કીટકો શિકારીઓથી બચવા માટે અનુકરણ અને છદ્માવરણ (camouflage) દર્શાવે છે.
કારણ ખોટું છે કારણ કે આપેલી વ્યાખ્યા 'છદ્માવરણ' (camouflage) ની છે,'અનુકરણ' (mimicry) ની નથી.
અનુકરણ એ એવી ઘટના છે જેમાં સજીવ રક્ષણ કે લાભ મેળવવા માટે અન્ય સજીવ (મોડેલ) જેવું દેખાય છે,જ્યારે છદ્માવરણ એ પકડાઈ ન જવા માટે આસપાસના વાતાવરણમાં ભળી જવાની ક્ષમતા છે.

(N/A) આધુનિક પ્રાણીઓ અને તેમના સંબંધિત પ્રાચીન અશ્મિ પૂર્વજો નીચેના કોષ્ટકમાં આપેલ છે:

$1$. આધુનિક પ્રાણી	$2$. પ્રાચીન અશ્મિ
માનવ	Ramapithecus
ઘોડો	Eohippus
કૂતરો	Leptocyon
ઊંટ	Protylopus
હાથી	Moeritherium
વ્હેલ	Protocetus
માછલી	Arandaspis
ચતુષ્પાદ (Tetrapods)	Ichthyostega
ચામાચીડિયું	Archaeonycteris
જિરાફ	Palaeotragus

(D) $1$. અપસારી ઉત્ક્રાંતિ: જ્યારે સામાન્ય પૂર્વજ ધરાવતી જાતિઓ અલગ-અલગ પર્યાવરણમાં અનુકૂલન સાધવાને કારણે અલગ લક્ષણો વિકસાવે છે,ત્યારે તેને અપસારી ઉત્ક્રાંતિ કહે છે,જે સમમૂલક અંગો (homologous structures) માં પરિણમે છે.
$2$. કેન્દ્રાભિસારી ઉત્ક્રાંતિ: જ્યારે અસંબંધિત જાતિઓ સમાન પર્યાવરણ અથવા નિવસનતંત્રમાં અનુકૂલન સાધવાને કારણે સમાન લક્ષણો વિકસાવે છે,ત્યારે તેને કેન્દ્રાભિસારી ઉત્ક્રાંતિ કહે છે,જે કાર્યસદશ અંગો (analogous structures) માં પરિણમે છે.
$3$. વિકૃતિ: સજીવના $DNA$ ના ન્યુક્લિયોટાઈડ ક્રમમાં થતો અચાનક,સ્થાયી અને વારસાગત ફેરફાર એટલે વિકૃતિ,જે જનીનિક વિવિધતાનો મુખ્ય સ્ત્રોત છે.

(N/A) કોઈપણ સજીવની વસ્તી સમય જતાં સ્થિર રહી શકતી નથી. કેટલીક પેઢીઓમાં,અનુકૂળ પર્યાવરણીય પરિસ્થિતિઓને કારણે વસ્તી વધી શકે છે. તેનાથી વિપરીત,અન્ય પેઢીઓમાં,પ્રતિકૂળ પરિસ્થિતિઓ અથવા સંસાધનોની મર્યાદાને કારણે વસ્તી ઘટી શકે છે.
વધુમાં,સજીવોના પ્રકારો સ્થિર રહી શકતા નથી કારણ કે ઉત્ક્રાંતિ એ એક સતત અને ક્યારેય ન સમાપ્ત થતી પ્રક્રિયા છે. ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય સમય દરમિયાન,નવી જાતિઓ ઉદ્ભવે છે,જ્યારે જૂની જાતિઓ બદલાતા પર્યાવરણ સાથે અનુકૂલન સાધવામાં અસમર્થ હોવાને કારણે લુપ્ત થઈ શકે છે.
ઉદાહરણ તરીકે,ગરમ અને ભેજવાળા હવામાન દરમિયાન મચ્છરોની સંખ્યા ખૂબ વધારે હોય છે,જ્યારે અતિશય ઉનાળા કે શિયાળામાં તેઓ ભાગ્યે જ જોવા મળે છે.

(A) હ્યુગો ડી વ્રીસે ઉત્પરિવર્તનવાદ (Mutation theory) રજૂ કર્યો,જે જણાવે છે કે ઉત્ક્રાંતિ મોટા,અચાનક અને યાદચ્છિક ઉત્પરિવર્તનો દ્વારા થાય છે.
હાર્ડી-વેઈનબર્ગનો સિદ્ધાંત જણાવે છે કે ઉત્ક્રાંતિના બળોની ગેરહાજરીમાં વસ્તીમાં જનીન આવૃત્તિઓ પેઢી દર પેઢી સ્થિર રહે છે.
અર્ન્સ્ટ હેકેલે પુનરાવર્તનનો સિદ્ધાંત (Recapitulation theory) આપ્યો,જે જણાવે છે કે 'ઓન્ટોજેની ફાઈલોજેનીનું પુનરાવર્તન કરે છે',એટલે કે સજીવના વિકાસના તબક્કાઓ તેના ઉત્ક્રાંતિના ઈતિહાસને પ્રતિબિંબિત કરે છે.

(N/A) ભૂકંપ,જ્વાળામુખી ફાટવો અથવા ઉલ્કાપિંડ અથડાવવા જેવી કુદરતી આપત્તિઓ ખરેખર જાતિઓના વિલુપ્તીકરણનું કારણ બની શકે છે.
પૃથ્વી પર જીવનની ઉત્પત્તિ અને વિવિધતાના લાંબા ઇતિહાસ દરમિયાન,જાતિઓના સામૂહિક વિલુપ્તીકરણની પાંચ મુખ્ય ઘટનાઓ બની છે.
$Mesozoic$ યુગના $Cretaceous$ સમયગાળા દરમિયાન અત્યંત સફળ ડાયનાસોરનું અચાનક વિલુપ્તીકરણ તેનું મુખ્ય ઉદાહરણ છે. એવું માનવામાં આવે છે કે આ ઘટના કાં તો ઇરિડિયમથી સમૃદ્ધ ઉલ્કાપિંડના અથડાવાને કારણે અથવા વૈશ્વિક તાપમાનમાં ઝડપી ઘટાડાને કારણે થઈ હતી.

(A) હા,હું સહમત છું. જનીન પ્રવાહ પેઢીઓ દરમિયાન થાય છે.
- ચોક્કસ એલીલ આવૃત્તિઓનો અભ્યાસ કરીને,પૂર્વ-ઇતિહાસ અને ઇતિહાસમાં માનવ સ્થળાંતરની પેટર્નનું અનુમાન લગાવી શકાય છે.
અભ્યાસોમાં મનુષ્યોના ઉત્ક્રાંતિના ઇતિહાસ અને સ્થળાંતરની પેટર્નને ટ્રેસ કરવા માટે ચોક્કસ જનીનો,રંગસૂત્રો અને માઇટોકોન્ડ્રિયલ $DNA$ નો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે. આ અભિગમનું ઉદાહરણ $Human$ $Genographic$ $Project$ જેવા પ્રોજેક્ટ્સ દ્વારા મળે છે.

(D) માનવસર્જિત પ્રવૃત્તિઓ એટલે માનવી દ્વારા પર્યાવરણમાં કરવામાં આવતા ફેરફારો જે ઉત્ક્રાંતિને પ્રેરે છે.
$(b)$ નીંદણનાશક પ્રતિરોધક નીંદણનો વિકાસ નીંદણનાશકોના વધુ પડતા ઉપયોગને કારણે થાય છે.
$(c)$ દવા-પ્રતિરોધક સુકોષકેન્દ્રી સજીવો (જેમ કે રોગકારકો) દવાઓના વધુ પડતા ઉપયોગને કારણે વિકસે છે.
$(d)$ કૂતરા જેવા પાલતુ પ્રાણીઓની માનવસર્જિત જાતો એ મનુષ્યો દ્વારા કરવામાં આવેલી કૃત્રિમ પસંદગીનું પરિણામ છે.
ડાર્વિનના ફિન્ચ પક્ષીઓ $(a)$ એ કુદરતી પર્યાવરણીય પરિબળો દ્વારા સંચાલિત અનુકૂલિત પ્રસરણનું ઉદાહરણ છે,માનવસર્જિત પ્રવૃત્તિઓનું નહીં.
તેથી,$(b), (c)$ અને $(d)$ સાચા ઉદાહરણો છે.

(D) $(1) - (d)$: ઉત્પરિવર્તન એ એવી પ્રક્રિયા છે જે વસ્તીમાં નવા જનીનિક તફાવતો અથવા જનીન પ્રકારો (alleles) દાખલ કરે છે.
$(2) - (c)$: જનીન પ્રવાહ એટલે વ્યક્તિઓના સ્થળાંતર (આગમન અથવા નિર્ગમન) ને કારણે વસ્તીમાં જનીન પ્રકારોનું અંદર કે બહાર જવું.
$(3) - (b)$: નૈસર્ગિક પસંદગી એ એવી પ્રક્રિયા છે જેમાં જે સજીવો તેમના પર્યાવરણમાં વધુ અનુકૂલિત હોય છે,તેઓ જીવિત રહેવાની અને વધુ સંતતિ ઉત્પન્ન કરવાની શક્યતા ધરાવે છે,જે અસ્તિત્વ અને પ્રજનનમાં તફાવત તરફ દોરી જાય છે.
$(4) - (a)$: જનીનિક વિચલન એ યાદચ્છિક ઘટનાઓને કારણે વસ્તીમાં અસ્તિત્વ ધરાવતા જનીન પ્રકાર (allele) ની આવૃત્તિમાં થતો ફેરફાર છે.

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
- $(1)$ માનવ ભ્રૂણમાં ઝાલર ફાટો હોય છે,જે અર્ન્સ્ટ હેકેલના સિદ્ધાંત 'ઓન્ટોજેની ફાઈલોજેનીનું પુનરાવર્તન કરે છે' સાથે સંબંધિત છે $(1-d)$.
- $(2)$ ઓપેરિન અને હેલ્ડને 'રાસાયણિક ઉત્ક્રાંતિ'નો સિદ્ધાંત આપ્યો હતો $(2-a)$.
- $(3)$ મિલર અને યુરેએ ઓપેરિન-હેલ્ડન પૂર્વધારણાને ચકાસવા માટે 'સિમ્યુલેશન પ્રયોગ' કર્યો હતો $(3-b)$.
- $(4)$ 'કાર્યસદ્રશ અંગો' એવી રચનાઓ છે જે સમાન કાર્ય કરે છે પરંતુ તેમની ઉત્ક્રાંતિની ઉત્પત્તિ અલગ હોય છે,જેમ કે પક્ષી અને પતંગિયાની પાંખો $(4-c)$.
તેથી,સાચો ક્રમ $(1-d), (2-a), (3-b), (4-c)$ છે.

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(1)$ ચાર્લ્સ ડાર્વિને 'ધ ઓરિજિન ઓફ સ્પીસીઝ' $(d)$ પુસ્તક લખ્યું હતું.
$(2)$ લેમાર્કે 'ફિલોસોફી ઝૂલોજિક' $(c)$ પુસ્તક લખ્યું હતું.
$(3)$ હ્યુગો ડી વ્રીસે 'ઉત્પરિવર્તનવાદ' $(a)$ રજૂ કર્યો હતો.
$(4)$ અર્ન્સ્ટ હેકેલે 'બાયોજેનેટિક નિયમ' $(e)$ આપ્યો હતો.
$(5)$ ઓગસ્ટ વાઈઝમેને 'જર્મ પ્લાઝમ સિદ્ધાંત' $(b)$ આપ્યો હતો.
તેથી, સાચો ક્રમ $(1-d, 2-c, 3-a, 4-e, 5-b)$ છે.

(D) ઉદવિકાસીય જીવવિજ્ઞાન મુજબ,વિહગ (પક્ષીઓ) અને સસ્તન બંનેનો ઉદવિકાસ સરીસૃપ પૂર્વજોમાંથી થયેલો છે. એવું માનવામાં આવે છે કે પક્ષીઓ થેરોપોડ ડાયનાસોરમાંથી વિકસ્યા છે,જ્યારે સસ્તન પ્રાણીઓ સિનેપ્સિડ સરીસૃપ (સસ્તન જેવા સરીસૃપ) માંથી વિકસ્યા છે. તેથી,$A$ અને $B$ બંને સાચા છે.

(A) સરીસૃપોના ઉત્ક્રાંતિના ઇતિહાસ મુજબ,પૂર્વ સરીસૃપો બે મુખ્ય વંશાવળીમાં વિભાજિત થયા: સોરોપ્સિડ્સ અને સિનેપ્સિડ્સ.
સિનેપ્સિડ્સમાંથી પેલીકોસોરસનો ઉદ્ભવ થયો.
પેલીકોસોરસમાંથી થેરાપ્સિડ્સનો ઉદ્ભવ થયો.
તેથી,આપેલા ચાર્ટમાં,$X$ એ સિનેપ્સિડ્સ દર્શાવે છે અને $Y$ એ પેલીકોસોરસ દર્શાવે છે.

(C) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(a)$ ડાર્વિન: ચાર્લ્સ ડાર્વિને ગાલાપાગોસ ટાપુઓ પર ફિન્ચ પક્ષીઓનું અવલોકન કર્યું હતું, જે કુદરતી પસંદગી માટેનો પુરાવો પૂરો પાડે છે. તેથી, $(a-i)$.
$(b)$ હ્યુગો-દ-વ્રિસ: તેમણે ઈવનિંગ પ્રાઈમરોઝ (Oenothera lamarckiana) પરના તેમના કાર્યના આધારે ઉત્ક્રાંતિનો વિકૃતિવાદ (Mutation theory) રજૂ કર્યો હતો. તેથી, $(b-iii)$.
$(c)$ પાશ્ચર: લુઈ પાશ્ચરે સ્વયંભૂ ઉત્પત્તિના સિદ્ધાંતને ખોટો સાબિત કરવા માટે મૃત યીસ્ટનો ઉપયોગ કરીને પ્રયોગો કર્યા હતા. તેથી, $(c-ii)$.
આમ, સાચો ક્રમ $(a-i, b-iii, c-ii)$ છે.

(B) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(a)$ હ્યુગો-દ-વ્રિસે ઉત્ક્રાંતિનો વિકૃતિવાદ (Mutation theory) આપ્યો હતો,જે વસ્તીમાં થતા મોટા અને અચાનક ફેરફારોને સેલ્ટેશન $(ii)$ તરીકે વર્ણવે છે.
$(b)$ હાર્ડી-વેઈનબર્ગનો સિદ્ધાંત વસ્તી જનીનશાસ્ત્રને $(p+q)^2 = 1$ $(iii)$ સમીકરણ દ્વારા સમજાવે છે.
$(c)$ ચાર્લ્સ ડાર્વિને ઉત્ક્રાંતિની પ્રક્રિયા તરીકે પ્રાકૃતિક પસંદગીનો $(i)$ સિદ્ધાંત આપ્યો હતો.
$(d)$ જીન-બેપ્ટિસ્ટ લેમાર્કે ઉપાર્જીત લક્ષણોના વારસાનો $(iv)$ સિદ્ધાંત આપ્યો હતો.
તેથી,સાચો ક્રમ $a-ii, b-iii, c-i, d-iv$ છે.

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(W)$ જરાયુજ સસ્તન અને ઓસ્ટ્રેલિયન માર્સુપિયલ એ કેન્દ્રાભિસારી ઉદવિકાસનું ઉદાહરણ છે,કારણ કે તેઓ સમાન નિવાસસ્થાનમાં સ્વતંત્ર રીતે સમાન લક્ષણો વિકસાવે છે.
$(X)$ ડાર્વિન ફિન્ચ એ અનુકૂલિત પ્રસરણનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે,જેમાં એક સામાન્ય પૂર્વજમાંથી વિવિધ જાતિઓનો ઉદભવ થયો છે.
$(Y)$ જિરાફની લાંબી ડોક એ લેમાર્કવાદ (ઉપાર્જિત લક્ષણોના વારસાનો સિદ્ધાંત) સમજાવવા માટેનું ક્લાસિક ઉદાહરણ છે.
$(Z)$ વ્હેલ અને ચામાચિડિયાના અગ્રઉપાંગ એ રચનાસદ્રશ અંગો છે,જે અપસારી ઉદવિકાસ (સામાન્ય પૂર્વજ) સૂચવે છે.
આમ,સાચો ક્રમ $W-ii, X-i, Y-iv, Z-iii$ છે.

$(a)$ ઓપેરીન અને હાલ્ડેને રાસાયણિક ઉદવિકાસનો સિદ્ધાંત આપ્યો, જે સૂચવે છે કે જીવન નિર્જીવ કાર્બનિક અણુઓમાંથી ઉદભવ્યું છે。
$(b)$ હેકેલે બાયોજેનેટિક નિયમ પ્રસ્તાવિત કર્યો, જે ઉદવિકાસ માટે ગર્ભવિદ્યાકીય આધાર પૂરો પાડે છે。
$(c)$ મીલરે રાસાયણિક ઉદવિકાસના સિદ્ધાંતને ચકાસવા માટે આદિ પૃથ્વીની પરિસ્થિતિઓનું અનુકરણ કરતો પ્રયોગ કર્યો હતો。
$(d)$ પક્ષી અને પતંગિયાની પાંખ એ કાર્યસદૃશ અંગો છે, કારણ કે તેઓ સમાન કાર્ય કરે છે પરંતુ તેમની રચનાત્મક ઉત્પત્તિ અલગ છે。
તેથી, સાચી જોડ $a-iii, b-iv, c-ii, d-i$ છે。

(B) $1$. ઉત્ક્રાંતિના ઇતિહાસ મુજબ,લોબફિન્સ (જેમ કે સીલેકેન્થ) ને પ્રથમ ઉભયજીવીઓના પૂર્વજ માનવામાં આવે છે.
$2$. ઉભયજીવીઓમાંથી સરીસૃપોનો વિકાસ થયો. સરીસૃપો એ જમીન પર જીવન માટે સંપૂર્ણ રીતે અનુકૂલિત થનારા પ્રથમ પૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓ હતા.
$3$. સરીસૃપો સસ્તન પ્રાણીઓના ઉદય પહેલા લગભગ $200$ મિલિયન વર્ષ સુધી પૃથ્વી પર પ્રભાવી રહ્યા હતા.
$4$. 'ઉભયજીવી વર્ગમાં દેડકા અને ટોડનો સમાવેશ થાય છે' તે એક જૈવિક સત્ય છે,પરંતુ ઉત્ક્રાંતિના સંદર્ભમાં આ વિધાન અન્ય ઉત્ક્રાંતિના તબક્કાઓ સાથે સુસંગત નથી,તેથી તેને ખોટું ગણવામાં આવે છે.

(B) આ આકૃતિ એક વિશાળ,દ્વિપાદી ડાયનાસોર દર્શાવે છે જેનું ખોપરીનું કદ મોટું અને અગ્ર ઉપાંગો નાના છે,જે $Tyrannosaurus$ પ્રજાતિની લાક્ષણિકતા છે.
$Tyrannosaurus$ એ એક જાણીતો થેરોપોડ ડાયનાસોર છે જે લેટ ક્રીટેસિયસ સમયગાળા દરમિયાન જીવતો હતો.
અન્ય વિકલ્પો જેવા કે $Pteranodon$ (એક ટેરોસોર),$Brachiosaurus$ (એક સોરોપોડ),અને $Crocodilian$ (સરિસૃપોનો એક સમૂહ) આકૃતિમાં દર્શાવેલ બાહ્ય રચના સાથે મેળ ખાતા નથી.

(A) આકૃતિમાં દર્શાવેલ પ્રાણી $Triceratops$ (ટ્રાયસેરેટોપ્સ) છે. $Triceratops$ એ શાકાહારી સેરાટોપ્સિડ ડાયનાસોરનું એક પ્રજાતિ છે જે લેટ ક્રીટેસિયસ સમયગાળા દરમિયાન અસ્તિત્વમાં હતું. તેને તેના મોટા અસ્થિમય ફ્રિલ અને ચહેરા પરના ત્રણ શિંગડા દ્વારા સરળતાથી ઓળખી શકાય છે.

(A) આકૃતિમાં દર્શાવેલ પ્રાણી $Stegosaurus$ (સ્ટેગોસોરસ) છે.
$Stegosaurus$ એ શાકાહારી ડાયનાસોરનો એક પ્રકાર છે જે લેટ જ્યુરાસિક સમયગાળા દરમિયાન અસ્તિત્વમાં હતો.
તે તેની પીઠ પર રહેલી પતંગ આકારની પ્લેટોની બે હરોળ અને તેની પૂંછડી પરના કાંટા દ્વારા સરળતાથી ઓળખી શકાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(B) આ આકૃતિ વિવિધ સસ્તન પ્રાણીઓના (મનુષ્ય,ચિત્તો,વ્હેલ અને ચામાચીડિયું) અગ્ર ઉપાંગો દર્શાવે છે.
આ રચનાઓ સમાન શરીરરચનાકીય ભાત (હ્યુમરસ,રેડિયસ,અલ્ના,કાર્પલ્સ,મેટાકાર્પલ્સ અને ફેલેન્જીસ) ધરાવે છે,જે સામાન્ય પૂર્વજો સૂચવે છે,પરંતુ વિવિધ પર્યાવરણોમાં અનુકૂલનને કારણે તેઓ અલગ-અલગ કાર્યો કરવા માટે વિકસિત થયા છે.
આ ઘટનાને સમમૂલક અંગો (Homology) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,અને તે અપસારી ઉદવિકાસનું પરિણામ છે.

(B) ગાલાપાગોસ ટાપુઓ $14$ મુખ્ય ટાપુઓ અને અસંખ્ય નાના ટાપુઓનો બનેલો છે,જે દક્ષિણ અમેરિકાના પશ્ચિમ કિનારેથી લગભગ $960 \, km$ દૂર પ્રશાંત મહાસાગરમાં વિષુવવૃત્ત પર આવેલા છે.
આ ટાપુઓ જ્વાળામુખી મૂળના છે અને તેને ઘણીવાર 'ઉત્ક્રાંતિની જીવંત પ્રયોગશાળા' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(B) જીવનનો ઉત્ક્રાંતિનો ઇતિહાસ દર્શાવે છે કે $Triassic$ (ટ્રાયસિક) સમયગાળો,જે આશરે $251$ થી $201$ મિલિયન વર્ષો પહેલા થયો હતો,તે પાર્થિવ પૃષ્ઠવંશીઓ માટે એક મહત્વપૂર્ણ સમય હતો.
$Triassic$ સમયગાળા દરમિયાન,પ્રથમ ડાયનાસોર દેખાયા હતા અને પ્રથમ ઈંડા મૂકતા સસ્તન પ્રાણીઓનો પણ ઉદ્ભવ થયો હતો.
તેથી,સાચો જવાબ $Triassic$ સમયગાળો છે.

(D) ઉત્ક્રાંતિની વર્તમાન વિભાવના એ ડાર્વિનના પ્રાકૃતિક પસંદગીના સિદ્ધાંતનું સુધારેલું સ્વરૂપ છે,જેને ઘણીવાર $Neo-Darwinism$ (નિયો-ડાર્વિનવાદ) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ સિદ્ધાંત મુજબ,માત્ર આનુવંશિક ભિન્નતાઓ (ઉત્પરિવર્તન) જ વારસામાં ઉતરે છે,ડાર્વિને માન્યું હતું તેમ બધી જ ભિન્નતાઓ નહીં.
આમ,ઉત્ક્રાંતિની આધુનિક વિભાવના એ ડાર્વિનના પ્રાકૃતિક પસંદગીના સિદ્ધાંત અને હ્યુગો દ વ્રીસના ઉત્પરિવર્તનવાદનું સંશ્લેષણ છે,જેમાં વસ્તી જનીનશાસ્ત્રનું પણ યોગદાન છે. આને $Synthetic$ $theory$ $of$ $evolution$ (ઉત્ક્રાંતિનો સંશ્લેષણાત્મક સિદ્ધાંત) અથવા આધુનિક સંશ્લેષણાત્મક સિદ્ધાંત તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.

(A) જુરાસિક સમયગાળો એ મેસોઝોઇક યુગનો બીજો ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય સમયગાળો છે.
આ સમયગાળા દરમિયાન,અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓ પ્રભાવી હતી,જેમાં હંસરાજ (ferns),સાયકેડ્સ,ગિંકગો અને શંકુદ્રુમ વનસ્પતિઓનો સમાવેશ થાય છે.
પ્રાણીઓમાં,પૃષ્ઠવંશીઓમાં સરીસૃપોનું વર્ચસ્વ હતું અને પ્રથમ ઉડતા સરીસૃપો,જેમને ટેરોસોર કહેવામાં આવે છે,તે દેખાયા હતા.
વધુમાં,પ્રથમ આદિમ પક્ષી,આર્કિયોપ્ટેરિક્સ,પણ આ સમય દરમિયાન જોવા મળ્યું હતું.

(D) ખોટા વિધાનો $II, III,$ અને $IV$ છે.
$I.$ સાચું: કાર્યસદ્રશ અંગો મૂળભૂત રચના અને ઉદભવમાં અલગ હોય છે પરંતુ સમાન કાર્યો કરે છે.
$II.$ ખોટું: જે અંગો મૂળભૂત રચના અને ઉદભવમાં અલગ હોય છે પરંતુ સમાન કાર્યો કરે છે તેને કાર્યસદ્રશ અંગો કહેવાય છે,રચનાસદ્રશ નહીં.
$III.$ ખોટું: રચનાસદ્રશ અંગો અપસારી ઉત્ક્રાંતિનું પરિણામ છે,જેમાં સમાન ઉદભવ ધરાવતી રચનાઓ અલગ-અલગ કાર્યો માટે અનુકૂલિત થાય છે.
$IV.$ ખોટું: કાર્યસદ્રશ અંગો અભિસારી ઉત્ક્રાંતિનું પરિણામ છે,જેમાં અલગ-અલગ રચનાઓ સમાન પર્યાવરણીય દબાણને કારણે સમાન કાર્યો કરવા માટે અનુકૂલિત થાય છે.
તેથી,વિધાનો $II, III,$ અને $IV$ ખોટા છે.

(D) પૃષ્ઠવંશીઓને જલીય પર્યાવરણમાંથી સંપૂર્ણપણે સ્થળજ પર્યાવરણમાં સ્થળાંતર કરવા માટે સક્ષમ બનાવનાર સૌથી મહત્વપૂર્ણ ઉત્ક્રાંતિગત અનુકૂલન એ કવચયુક્ત ઈંડા (એમ્નિયોટિક ઈંડા) અને અંતઃફલનનો વિકાસ હતો.
$1$. કવચયુક્ત ઈંડા (એમ્નિયોટિક ઈંડા) વિકાસ પામતા ભ્રૂણ માટે એક સુરક્ષિત જલીય વાતાવરણ પૂરું પાડે છે,જે તેને પાણીની જરૂરિયાત વગર સૂકાઈ જવાથી અને યાંત્રિક ઈજાઓથી બચાવે છે.
$2$. અંતઃફલન એ સુનિશ્ચિત કરે છે કે શુક્રકોષ અને અંડકોષ માદાના શરીરની અંદર જ મળે,જેનાથી પ્રજનન માટે પાણીના માધ્યમની જરૂરિયાત દૂર થાય છે.
આ અનુકૂલનો એમ્નિયોટ્સ (સરીસૃપ,પક્ષીઓ અને સસ્તન પ્રાણીઓ) ની લાક્ષણિકતા છે,જે પ્રજનન માટે પાણી પર નિર્ભર નથી.

(D) વિધાન $I$ સાચું છે: ઉત્ક્રાંતિ જીવવિજ્ઞાનમાં,યોગ્યતા (Fitness) એટલે વ્યક્તિની પ્રજનન સફળતા.
વિધાન $II$ સાચું છે: પૃષ્ઠવંશીઓના મગજમાં સમાનતા (જેમ કે અગ્રમગજ,મધ્યમગજ,પશ્ચમગજ) સામાન્ય ઉત્ક્રાંતિ મૂળ સૂચવે છે.
વિધાન $III$ ખોટું છે: ઉપાર્જિત લક્ષણોના વારસાનો સિદ્ધાંત જીન-બેપ્ટિસ્ટ લેમાર્ક દ્વારા આપવામાં આવ્યો હતો,હ્યુગો ડી વ્રીસ દ્વારા નહીં. હ્યુગો ડી વ્રીસે ઉત્ક્રાંતિનો વિકૃતિવાદ (Mutation theory) આપ્યો હતો.
વિધાન $IV$ સાચું છે: Biston betularia માં ઔદ્યોગિક મેલેનિઝમ દર્શાવે છે કે ઔદ્યોગિકીકરણ પછી,ધુમાડાને કારણે વૃક્ષના થડ ઘેરા રંગના થઈ ગયા હતા. સફેદ પાંખવાળા ફૂદાં શિકારીઓને સરળતાથી દેખાતા હતા અને ખવાઈ જતા હતા,જ્યારે ઘેરા રંગના ફૂદાં બચી ગયા હતા.
તેથી,વિધાન $I, II,$ અને $IV$ સાચા છે.

(D) $Mesozoic$ મહાકલ્પને 'સરીસૃપોનો યુગ' (Age of Reptiles) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ મહાકલ્પમાં $Triassic$,$Jurassic$ અને $Cretaceous$ એમ ત્રણ કાળનો સમાવેશ થાય છે. જોકે $Cretaceous$ કાળમાં ડાયનાસોરનું વર્ચસ્વ હતું,પરંતુ સમગ્ર $Mesozoic$ મહાકલ્પને 'સરીસૃપોનો યુગ' કહેવામાં આવે છે. તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી વિકલ્પ $D$ એ ખોટી રીતે દર્શાવેલ છે કારણ કે તે ચોક્કસ કાળને બદલે સમગ્ર મહાકલ્પ માટે વપરાતો શબ્દ છે.

(B) મેસોઝોઇક યુગને ત્રણ સમયગાળામાં વિભાજિત કરવામાં આવ્યો છે: ટ્રાયસિક,જુરાસિક અને ક્રીટેસિયસ.
ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય સમયના માપદંડ મુજબ,ટ્રાયસિક સમયગાળો આશરે $245$ મિલિયન વર્ષો પહેલા શરૂ થયો હતો,ત્યારબાદ જુરાસિક સમયગાળો આશરે $208$ મિલિયન વર્ષો પહેલા અને ક્રીટેસિયસ સમયગાળો આશરે $144$ મિલિયન વર્ષો પહેલા શરૂ થયો હતો.
તેથી,સૌથી વહેલાથી સૌથી મોડા સુધીનો સાચો ઘટનાક્રમ ટ્રાયસિક $\rightarrow$ જુરાસિક $\rightarrow$ ક્રીટેસિયસ છે.

(C) ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય સમયના માપદંડ મુજબ,પર્મિયન કાળ આશરે $285$ મિલિયન વર્ષ પહેલાં થયો હતો.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$280$ મિલિયન વર્ષ પહેલાં એ પર્મિયન કાળના સમયગાળાની સૌથી નજીકની અંદાજિત કિંમત છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(B) આપેલ ઉત્ક્રાંતિના વૃક્ષના આકૃતિના આધારે,સસ્તન પ્રાણીઓ તરફ દોરી જતી વંશાવળી $Synapsids$ (સિનાપ્સિડ) માંથી અલગ પડે છે.
પેલીકોસોર અને થેરાપ્સિડ બંને $Synapsid$ વંશાવળીના લુપ્ત થયેલા જૂથો તરીકે દર્શાવવામાં આવ્યા છે.
તેથી,પેલીકોસોર અને થેરાપ્સિડ એ $Synapsids$ હતા.

(C) ઉત્ક્રાંતિના વલણોને સમય જતાં સજીવોની જટિલતાના આધારે વર્ગીકૃત કરી શકાય છે.
$1$. પ્રગતિશીલ ઉત્ક્રાંતિમાં સરળ રચનાઓમાંથી વધુ જટિલ અને વિશિષ્ટ રચનાઓનો વિકાસ થાય છે.
$2$. પ્રતિગામી ઉત્ક્રાંતિ (અથવા અધોગતિ) એ એક એવું ઉત્ક્રાંતિનું વલણ છે જે શારીરિક રચનાના સરળીકરણ,સામાન્ય અધોગતિ અને જટિલ અંગોના નાશ દ્વારા લાક્ષણિક છે,જે ઘણીવાર પરોપજીવી સજીવોમાં જોવા મળે છે.
$3$. સ્થિર ઉત્ક્રાંતિ (Stasigenesis) એવી સ્થિતિ દર્શાવે છે જ્યાં લાંબા સમય સુધી ઉત્ક્રાંતિમાં કોઈ ફેરફાર થતો નથી અથવા ખૂબ જ ઓછો ફેરફાર થાય છે.
તેથી,અંગોના હ્રાસ અને નાશ માટેનો સાચો શબ્દ પ્રતિગામી ઉત્ક્રાંતિ છે.

(A) મેસોઝોઇક યુગને ખરેખર 'સરીસૃપોનો યુગ' અથવા ડાયનાસોરનો યુગ કહેવામાં આવે છે. તેઓ આ સમયગાળા દરમિયાન પૃથ્વી પર પ્રભુત્વ ધરાવતા હતા અને લગભગ $65$ મિલિયન વર્ષો પહેલા અચાનક અદ્રશ્ય થઈ ગયા હતા.
વૈજ્ઞાનિક સિદ્ધાંતો સૂચવે છે કે તેમનો વિનાશ સંભવિતપણે આબોહવાકીય ફેરફારોને કારણે થયો હતો,જેમ કે વિશાળ ઉલ્કાનો પ્રભાવ અથવા જ્વાળામુખીની પ્રવૃત્તિ,જેણે પર્યાવરણમાં નોંધપાત્ર ફેરફાર કર્યો હતો.
જોકે કેટલાક ઉત્ક્રાંતિ જીવવિજ્ઞાનીઓ સૂચવે છે કે આધુનિક પક્ષીઓ નાના થેરોપોડ ડાયનાસોરમાંથી વિકસિત થયા છે,પરંતુ આ ઉત્ક્રાંતિ સંક્રમણ તેમના અચાનક સામૂહિક વિનાશનું કારણ નથી.
તેથી,વિધાન અને કારણ બંને તથ્યપૂર્ણ રીતે સાચા છે અને કારણ તેમના અદ્રશ્ય થવા માટે એક તાર્કિક સમજૂતી આપે છે.

(A) $Lycaenops$ એ ગોર્ગોનોપ્સિડ થેરાપ્સિડ્સનું એક પ્રજાતિ છે જે $Permian$ સમયગાળા દરમિયાન જીવતા હતા.
આ સજીવોને સસ્તન જેવા સરીસૃપો (synapsids) ગણવામાં આવે છે કારણ કે તેઓ પાયાના સરીસૃપો અને સાચા સસ્તન પ્રાણીઓ વચ્ચેના સંક્રમિત લક્ષણો દર્શાવે છે.
$Permian$ સમયગાળો એ ખરેખર તે સમય છે જ્યારે આ સસ્તન જેવા સરીસૃપો (થેરાપ્સિડ્સ) ની ઉત્પત્તિ અને વિવિધતા જોવા મળી હતી.
તેથી,કારણ એ વિધાનના ઉત્ક્રાંતિના સંદર્ભને યોગ્ય રીતે સમજાવે છે.

(A) અનુકૂલી પ્રસરણ એ એક ભૌગોલિક વિસ્તારમાં વિવિધ જાતિઓના ઉત્ક્રાંતિની પ્રક્રિયા છે જે એક બિંદુથી શરૂ થઈને અન્ય ભૌગોલિક વિસ્તારો (નિવાસસ્થાનો) માં ફેલાય છે,ઉદાહરણ તરીકે,ડાર્વિન ફિન્ચ $(iv)$.
$(b)$ અભિસારી ઉત્ક્રાંતિ ત્યારે થાય છે જ્યારે વિવિધ રચનાઓ સમાન કાર્ય માટે વિકસિત થાય છે અને સમાન દેખાવ ધરાવે છે,ઉદાહરણ તરીકે,પતંગિયા અને પક્ષીની પાંખો $(iii)$.
$(c)$ અપસારી ઉત્ક્રાંતિ ત્યારે થાય છે જ્યારે રચનાઓ સમાન મૂળ ધરાવે છે પરંતુ અલગ-અલગ કાર્યો કરે છે (સમમૂલક અંગો),ઉદાહરણ તરીકે,મનુષ્ય અને વ્હેલના અગ્ર ઉપાંગોના અસ્થિઓ $(ii)$.
$(d)$ માનવસર્જિત ક્રિયાઓ દ્વારા ઉત્ક્રાંતિ એ માનવીય પ્રવૃત્તિઓને કારણે જાતિઓમાં થતા ફેરફારોનો સંદર્ભ આપે છે,જેમ કે હર્બિસાઇડ્સ અને પેસ્ટિસાઇડ્સના વધુ પડતા ઉપયોગને કારણે પ્રતિરોધક જાતોની પસંદગી $(i)$.
તેથી,સાચી જોડ $(a)-(iv), (b)-(iii), (c)-(ii), (d)-(i)$ છે.

(A) આપેલ ડાયનાસોરના વંશાવલી વૃક્ષના આધારે:
$1$. $P$ તરીકે દર્શાવેલ સજીવ $Triceratops$ (ટ્રાયસેરેટોપ્સ) છે,જે એક જાણીતું શાકાહારી સેરાટોપ્સિડ ડાયનાસોર છે.
$2$. $Q$ તરીકે દર્શાવેલ સજીવ $Brachiosaurus$ (બ્રેકિયોસોરસ) છે,જે એક વિશાળ શાકાહારી સોરોપોડ ડાયનાસોર છે.
$3$. તેથી,$P$ એ $Triceratops$ દર્શાવે છે અને $Q$ એ $Brachiosaurus$ દર્શાવે છે.
$4$. આપેલા વિકલ્પો સાથે સરખામણી કરતા,વિકલ્પ $A$ સાચો જવાબ છે.

(B) પતંગિયાની પાંખ અને પક્ષીની પાંખ સમાન કાર્ય (ઉડવાનું) કરે છે, પરંતુ તેમની શરીરરચના અને ભ્રૂણીય ઉદ્ભવ અલગ-અલગ હોય છે।
જે અંગો સમાન કાર્ય કરે છે પરંતુ તેમની રચનાત્મક ઉત્પત્તિ અલગ હોય છે, તેમને $\text{કાર્યસદશ}$ $\text{અંગો}$ (Analogous organs) કહેવામાં આવે છે।
આ ઘટના, જેમાં અલગ-અલગ જાતિઓ સમાન પર્યાવરણીય દબાણને અનુકૂલિત થવા માટે સ્વતંત્ર રીતે સમાન લક્ષણો વિકસાવે છે, તેને $\text{અભિસારી}$ $\text{ઉદ્દવિકાસ}$ (Convergent evolution) કહેવામાં આવે છે।

(A) પૃથ્વી પરના જીવનના ઉદવિકાસના ઇતિહાસ મુજબ,આશરે $200$ મિલિયન વર્ષ પૂર્વે,કેટલાક જમીન પર રહેતા સરિસૃપો પાણીમાં પાછા ફર્યા અને માછલી જેવા સરિસૃપોમાં ઉદવિકાસ પામ્યા.
આ વિશિષ્ટ સરિસૃપોને ઈકથીઓસોરસ (Ichthyosaurs) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
ટાયરેનોસોરસ રેકસ એ જમીન પર રહેતો એક વિશાળ ડાયનાસોર હતો જે આશરે $65$ મિલિયન વર્ષ પૂર્વે અસ્તિત્વમાં હતો.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.