Evolution of Life Forms - A Theory Questions in Gujarati

(C) સજીવો વચ્ચેના ઉદવિકાસીય સંબંધો પર આધારિત વર્ગીકરણ પદ્ધતિને વર્ગીકરણની $Phylogenetic$ (જાતિવિકાસીય) પદ્ધતિ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ પદ્ધતિમાં,સજીવોને તેમના સામાન્ય પૂર્વજો અને આનુવંશિક ઇતિહાસના આધારે જૂથબદ્ધ કરવામાં આવે છે.

(C) ફાયલોજેની એટલે કોઈ પ્રજાતિ અથવા સજીવોના સમૂહનો ઉદ્વિકાસીય ઇતિહાસ અને વિકાસ. તે ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય સમય દરમિયાન સજીવોના પૂર્વજો સાથેના સંબંધો અને તેમની ઉદ્વિકાસીય વંશાવળીને દર્શાવે છે.

(C) ક્લેડોઈક ઈંડું એ સ્થલીય જીવન માટેનું એક અનુકૂલન છે. તે કવચયુક્ત ઈંડું છે જે સૂકા,જમીન આધારિત વાતાવરણમાં ગર્ભને સુકાઈ જવાથી બચાવે છે. આ કવચ સામાન્ય રીતે કેલ્શિયમ કાર્બોનેટ $(CaCO_3)$ નું બનેલું હોય છે,જે રક્ષણ પૂરું પાડે છે અને ભેજ જાળવી રાખીને વાયુ વિનિમયની સુવિધા આપે છે.

(A) લેમાર્કે ઉપાર્જિત લક્ષણોના વારસાનો સિદ્ધાંત રજૂ કર્યો હતો. તેમનું માનવું હતું કે વ્યક્તિ તેના જીવનકાળ દરમિયાન અંગોના ઉપયોગ અને બિન-ઉપયોગ તથા પર્યાવરણીય પ્રભાવો દ્વારા જે લક્ષણો પ્રાપ્ત કરે છે,તે વારસા દ્વારા આગામી પેઢીમાં સંક્રમિત થાય છે.

(B) ઉત્ક્રાંતિને ક્રમિક પેઢીઓ દરમિયાન જૈવિક વસ્તીના આનુવંશિક લક્ષણોમાં થતા ક્રમિક ફેરફાર તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે.
તેમાં કુદરતી પસંદગી,ઉત્પરિવર્તન,જનીનિક વિચલન અને જનીન પ્રવાહ જેવી પ્રક્રિયાઓ દ્વારા સમય જતાં સજીવોનો વિકાસ અને વિવિધતાનો સમાવેશ થાય છે.
તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી 'સમય જતાં સજીવોનો વિકાસ' એ સૌથી સચોટ વર્ણન છે.

(D) ઉદવિકાસીય અભિસરણ,જેને અભિસારી ઉદવિકાસ (convergent evolution) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે એક એવી પ્રક્રિયા છે જેમાં નજીકથી સંબંધિત ન હોય તેવા સજીવો સ્વતંત્ર રીતે સમાન લક્ષણો વિકસાવે છે,જે સમાન પર્યાવરણ અથવા નિવસનતંત્રમાં અનુકૂલન સાધવાના પરિણામે થાય છે.
આ પ્રક્રિયા સમધર્મી અંગો (analogous structures) ના વિકાસ તરફ દોરી જાય છે,જે સમાન કાર્યો કરે છે પરંતુ તેમની ઉદવિકાસીય ઉત્પત્તિ અલગ હોય છે.
તેથી,તે વિવિધ પૂર્વજો ધરાવતા જૂથોમાં સમાન લાક્ષણિકતાઓનો સમૂહ વિકસાવવા દ્વારા લાક્ષણિક છે.

(C) "Philosophie Zoologique" પુસ્તક $1809$ માં ફ્રેન્ચ પ્રકૃતિવાદી જીન-બેપ્ટિસ્ટ લેમાર્ક દ્વારા પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યું હતું. આ કાર્યમાં, તેમણે ઉત્ક્રાંતિનો તેમનો સિદ્ધાંત પ્રસ્તાવિત કર્યો હતો, જે સામાન્ય રીતે ઉપાર્જિત લક્ષણોના વારસાનો સિદ્ધાંત અથવા લેમાર્કવાદ તરીકે ઓળખાય છે.

(D) નિયો-લેમાર્કવાદ એ લેમાર્કના ઉત્ક્રાંતિવાદનો સુધારેલો સિદ્ધાંત છે, જે પર્યાવરણીય પ્રભાવ દ્વારા મેળવેલા લક્ષણોના વારસા પર ભાર મૂકે છે.
$\text{પોલ } \ \text{કેમરર}$ અને $\text{વિલિયમ } \ \text{મેકડોગલ}$ જેવા વૈજ્ઞાનિકો મેળવેલા લક્ષણોના વારસાને સાબિત કરવાના પ્રયોગો માટે જાણીતા છે, તેથી તેમને નિયો-લેમાર્કવાદીઓ માનવામાં આવે છે.
તેની સામે, $\text{ઓગસ્ટ } \ \text{વાઈઝમેન}$ એ જર્મપ્લાઝમનો સિદ્ધાંત આપ્યો હતો જે લેમાર્કવાદની વિરુદ્ધ હતો, અને $\text{ટી.એચ. } \ \text{મોર્ગન}$ આનુવંશિકતા અને ઉત્પરિવર્તનવાદ પરના તેમના કાર્ય માટે જાણીતા છે.

(C) જીન-બેપ્ટિસ્ટ લેમાર્કે 'ઉપાર્જિત લક્ષણોના વારસા' (Inheritance of Acquired Characters) નો સિદ્ધાંત આપ્યો હતો.
તેમના સિદ્ધાંત મુજબ,'અંગોનો ઉપયોગ અને બિન-ઉપયોગ' એ ઉત્ક્રાંતિની એક મુખ્ય પદ્ધતિ છે.
તેમણે જણાવ્યું હતું કે જો કોઈ અંગનો સતત ઉપયોગ કરવામાં આવે તો તે વિકસે છે અને મજબૂત બને છે,જ્યારે જો કોઈ અંગનો ઉપયોગ કરવામાં ન આવે તો તે ધીમે ધીમે નબળું પડે છે અને પેઢી દર પેઢી તે અવશિષ્ટ અંગ બની શકે છે.

(B) જૈવિક ઉત્ક્રાંતિનો લેમાર્કનો સિદ્ધાંત,જેને 'વારસામાં મેળવેલા લક્ષણોનો સિદ્ધાંત' (Theory of Inheritance of Acquired Characters) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તે સૂચવે છે કે પર્યાવરણીય ઉત્તેજનાના પ્રતિભાવમાં સજીવ તેના જીવનકાળ દરમિયાન જે શારીરિક ફેરફારો મેળવે છે,તે તેની સંતતિમાં ઉતરી આવે છે. તેથી,મુખ્ય મુદ્દો એ છે કે સંતતિ પિતૃ પેઢી દ્વારા મેળવેલા લક્ષણો વારસામાં મેળવે છે.

(B) વર્ણવેલ પ્રયોગ ઓગસ્ટ વીઝમેન દ્વારા કરવામાં આવેલ પ્રખ્યાત પ્રયોગ છે.
તેમણે ઉપાર્જિત લક્ષણોના વારસાના સિદ્ધાંતને ચકાસવા માટે $Drosophila$ (ફળમાખી) ને $72$ પેઢીઓ સુધી અંધારામાં રાખી હતી.
જો ઉપાર્જિત લક્ષણોના વારસાનો સિદ્ધાંત સાચો હોત,તો અંધારામાં આંખોનો ઉપયોગ ન થવાને કારણે માખીઓએ તેમની આંખો ગુમાવી દીધી હોત અથવા તેમાં કોઈ ફેરફાર થયો હોત.
$72$ પેઢીઓ પછી પણ માખીઓની આંખો સામાન્ય હોવાથી,આ પરિણામે ઉપાર્જિત લક્ષણોના વારસાના સિદ્ધાંત (લેમાર્કવાદ) ને ખોટો સાબિત કર્યો.

(C) જીન-બેપ્ટિસ્ટ લેમાર્કે ઉપાર્જિત લક્ષણોના વારસાનો સિદ્ધાંત રજૂ કર્યો હતો. તેમના સિદ્ધાંતને સમજાવવા માટે સૌથી પ્રચલિત અને વ્યાપકપણે ટાંકવામાં આવતું ઉદાહરણ આફ્રિકન જિરાફની લાંબી ડોકનો વિકાસ છે. લેમાર્કના મતે,જિરાફની ડોક શરૂઆતમાં ટૂંકી હતી,પરંતુ ઊંચી ડાળીઓ પરના પાંદડાઓ સુધી પહોંચવા માટે સતત ડોક ખેંચવાને કારણે,પેઢી દર પેઢી તેમની ડોક લાંબી થતી ગઈ અને આ ઉપાર્જિત લક્ષણ તેમના સંતાનોમાં ઉતરી આવ્યું. તેવી જ રીતે,સાપમાં અંગોનો અભાવ પણ 'ઉપયોગ અને બિનઉપયોગ' (use and disuse) ના સિદ્ધાંતના ઉદાહરણ તરીકે ટાંકવામાં આવે છે,જેમાં સાપ સાંકડી તિરાડોમાંથી પસાર થવાને કારણે અંગોનો ઉપયોગ કરવાનું બંધ કરી દીધું અને પરિણામે તેમના પગ લુપ્ત થઈ ગયા. તેથી,બંને ઉદાહરણો લેમાર્કવાદ સાથે સંકળાયેલા છે.

(B) જીન-બેપ્ટિસ્ટ લેમાર્કે ઉપાર્જિત લક્ષણોના વારસાનો સિદ્ધાંત રજૂ કર્યો હતો,જે અંગોના ઉપયોગ અને બિનઉપયોગના સિદ્ધાંત પર આધારિત છે. આ સિદ્ધાંત મુજબ,જે અંગોનો વારંવાર ઉપયોગ થાય છે તે વધુ મજબૂત અને વિકસિત બને છે,જ્યારે જે અંગોનો ઉપયોગ થતો નથી તે પેઢી દર પેઢી ક્રમશઃ નબળા પડતા જાય છે અને અંતે લુપ્ત થઈ શકે છે.

(A) લેમાર્કનો સિદ્ધાંત,જેને 'ઉપાર્જિત લક્ષણોના વારસાનો સિદ્ધાંત' તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે સૂચવે છે કે સજીવો તેમના જીવનકાળ દરમિયાન મેળવેલા લક્ષણોને તેમની સંતતિમાં ઉતારી શકે છે.
આ સિદ્ધાંત મુખ્યત્વે 'અંગોનો ઉપયોગ અને બિન-ઉપયોગ' અને 'ઉપાર્જિત લક્ષણોના વારસા' ના ખ્યાલો પર આધારિત છે.
તેથી,વિકલ્પ $A$ સાચો જવાબ છે.

(A) ઉપાર્જિત લક્ષણોના વારસાનો સિદ્ધાંત જીન બેપ્ટિસ્ટ લેમાર્ક $(1744-1829)$ દ્વારા આપવામાં આવ્યો હતો.
તેઓ એક ફ્રેન્ચ જીવવિજ્ઞાની હતા જેમણે તેમના પુસ્તક 'ફિલોસોફિક ઝૂલોજિક' $(1809)$ માં જીવનના ઉત્ક્રાંતિ વિશેના તેમના વિચારો રજૂ કર્યા હતા.
આ સિદ્ધાંત મુજબ,સજીવ તેના જીવનકાળ દરમિયાન જે લક્ષણો પ્રાપ્ત કરે છે,તે લક્ષણો તેની પછીની પેઢીમાં વારસામાં ઉતરે છે.

(B) $Jean$ $Baptiste$ $de$ $Lamarck$ એ "ઉપાર્જિત લક્ષણોના વારસાનો સિદ્ધાંત" રજૂ કર્યો હતો, જે "ઉપયોગ અને બિનઉપયોગ" ના સિદ્ધાંત તરીકે પણ જાણીતો છે. આ સિદ્ધાંત મુજબ, સજીવો તેમના જીવનકાળ દરમિયાન અંગોના ઉપયોગ કે બિનઉપયોગને કારણે નવા લક્ષણો પ્રાપ્ત કરે છે અને આ ઉપાર્જિત લક્ષણો પછીની પેઢીમાં વારસામાં ઉતરે છે.

(D) "On the Origin of Species by Means of Natural Selection" પુસ્તક ચાર્લ્સ ડાર્વિન દ્વારા લખવામાં આવ્યું હતું. તે $24$ નવેમ્બર $1859$ ના રોજ પ્રકાશિત થયું હતું. આ કાર્યને ઉત્ક્રાંતિ જીવવિજ્ઞાનનો પાયો માનવામાં આવે છે, જે વૈજ્ઞાનિક સિદ્ધાંત રજૂ કરે છે કે વસ્તી કુદરતી પસંદગીની પ્રક્રિયા દ્વારા પેઢીઓ દરમિયાન ઉત્ક્રાંતિ પામે છે.

(B) આલ્ફ્રેડ રસેલ વોલેસ એક બ્રિટિશ પ્રકૃતિવાદી હતા જેમણે કુદરતી પસંદગી દ્વારા ઉત્ક્રાંતિના સિદ્ધાંતની સ્વતંત્ર રીતે કલ્પના કરી હતી. તેમણે મલય દ્વીપસમૂહમાં કામ કર્યું હતું અને તેમના તારણો $1858$ માં ચાર્લ્સ ડાર્વિનને મોકલ્યા હતા. તેમના નિષ્કર્ષ ડાર્વિનના નિષ્કર્ષો સાથે ખૂબ જ સમાન હતા,જેના કારણે લંડનની લિનિયન સોસાયટીમાં તેમના સંશોધન પત્રોની સંયુક્ત રજૂઆત કરવામાં આવી હતી.

(C) ડાર્વિનનો પેન્જેનેસિસનો સિદ્ધાંત સૂચવે છે કે શરીરનો દરેક ભાગ 'જેમ્યુલ્સ' (gemmules) અથવા 'પેન્જીન્સ' (pangenes) નામના સૂક્ષ્મ કણો ઉત્પન્ન કરે છે.
આ જેમ્યુલ્સ શરીર દ્વારા પ્રજનન અંગો સુધી પહોંચે છે,જ્યાં તેઓ જનનકોષોમાં સમાવિષ્ટ થાય છે.
આ પદ્ધતિ ચાર્લ્સ ડાર્વિન દ્વારા ઉપાર્જિત લક્ષણોના વારસાને સમજાવવા માટે પ્રસ્તાવિત કરવામાં આવી હતી,જોકે આધુનિક જિનેટિક્સ દ્વારા તે પાછળથી ખોટી સાબિત થઈ હતી.

(B) $1831$ માં,ચાર્લ્સ ડાર્વિનને બ્રિટિશ એડમિરલ્ટી દ્વારા આયોજિત વિશ્વ સંશોધનની સફર માટે $H.M.S. Beagle$ જહાજમાં મુસાફરી કરવાની તક મળી હતી. આ સફર પાંચ વર્ષ સુધી ચાલી હતી.

(A) આલ્ફ્રેડ રસેલ વોલેસ $(1823-1913)$ ચાર્લ્સ ડાર્વિનના સમકાલીન હતા.
તેમણે મલેય દ્વીપસમૂહમાં તેમના કાર્ય દ્વારા કુદરતી પસંદગીના સિદ્ધાંત અને જાતિઓના ઉદભવ અંગે સ્વતંત્ર રીતે સમાન નિષ્કર્ષો મેળવ્યા હતા.
ડાર્વિન સાથેના તેમના પત્રવ્યવહારને કારણે $1858$ માં લિનિયન સોસાયટી ઓફ લંડન ખાતે તેમના તારણોની સંયુક્ત રજૂઆત કરવામાં આવી હતી.

(B) ચાર્લ્સ ડાર્વિને આનુવંશિકતાની ક્રિયાવિધિ સમજાવવા માટે પેન્જેનેસિસનો સિદ્ધાંત આપ્યો હતો. આ પૂર્વધારણા મુજબ,સજીવના શરીરનો દરેક ભાગ 'પેન્જીન્સ' અથવા 'જેમ્યુલ્સ' નામના સૂક્ષ્મ કણો ઉત્પન્ન કરે છે. આ પેન્જીન્સ રુધિર દ્વારા વહન પામે છે અને અંતે જનનકોષો (શુક્રકોષો અથવા અંડકોષો) માં એકઠા થાય છે. જ્યારે ફલન દરમિયાન આ જનનકોષો જોડાય છે,ત્યારે પેન્જીન્સ સંતતિમાં વહન પામે છે,જેનાથી આવનારી પેઢીના લક્ષણો નક્કી થાય છે.

(D) ચાર્લ્સ ડાર્વિને તેમનું મહત્વનું પુસ્તક 'On the Origin of Species by Means of Natural Selection' $1859$ માં પ્રકાશિત કર્યું હતું. આ પુસ્તકે કુદરતી પસંદગી દ્વારા ઉત્ક્રાંતિના સિદ્ધાંતનો પાયો નાખ્યો હતો.

(B) ચાર્લ્સ ડાર્વિનનો પ્રાકૃતિક પસંદગીનો સિદ્ધાંત કેટલાક મુખ્ય અવલોકનો પર આધારિત છે:
$1$. પ્રજનનની અતિશય ક્ષમતા: સજીવો પર્યાવરણની ક્ષમતા કરતા વધુ સંતતિ ઉત્પન્ન કરવાની વૃત્તિ ધરાવે છે.
$2$. અસ્તિત્વ માટેનો સંઘર્ષ: મર્યાદિત સંસાધનોને કારણે,સજીવો અસ્તિત્વ ટકાવી રાખવા માટે સ્પર્ધા કરે છે.
$3$. યોગ્યતમની જીવિતતા: જે સજીવોમાં અનુકૂળ ભિન્નતાઓ હોય છે,તેઓ તેમના પર્યાવરણમાં વધુ સારી રીતે અનુકૂલિત થાય છે અને તેમના જીવિત રહેવાની અને પ્રજનન કરવાની શક્યતા વધુ હોય છે,જેથી આ લક્ષણો આગામી પેઢીમાં ઉતરી આવે છે.

(C) ચાર્લ્સ ડાર્વિને તેમના મહત્વપૂર્ણ પુસ્તક 'ઓન ધ ઓરિજિન ઓફ સ્પીસીઝ બાય મીન્સ ઓફ નેચરલ સિલેક્શન' $(1859)$ માં કુદરતી પસંદગી દ્વારા ઉત્ક્રાંતિનો સિદ્ધાંત પ્રસ્તાવિત કર્યો હતો.
આ સિદ્ધાંત સૂચવે છે કે જે સજીવો તેમના પર્યાવરણ માટે વધુ અનુકૂળ લક્ષણો ધરાવે છે,તેઓ જીવિત રહેવાની અને પ્રજનન કરવાની વધુ શક્યતા ધરાવે છે,જેને 'યોગ્યતમની જીવિતતા' (survival of the fittest) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(A) ડાર્વિનનો કુદરતી પસંદગીનો સિદ્ધાંત 'યોગ્યતમની જીવિતતા' અને 'જાતિઓનું ઉદ્ભવ' ને કુદરતી પસંદગીની પ્રક્રિયા દ્વારા સમજાવે છે.
જો કે,ડાર્વિન વિવિધતાઓના સ્ત્રોત અથવા તે કેવી રીતે વારસામાં મળે છે તે સમજાવી શક્યા ન હતા.
ખાસ કરીને,તેઓ 'યોગ્યતમનું આગમન' સમજાવી શક્યા ન હતા,એટલે કે તેઓ એ સમજાવી શક્યા ન હતા કે નવી વિવિધતાઓ કેવી રીતે ઉદ્ભવે છે અને તે નવી જાતિઓના ઉદભવ તરફ કેવી રીતે દોરી જાય છે.
તેથી,'યોગ્યતમનું આગમન' એ પાસું છે જેને ડાર્વિનનો સિદ્ધાંત પૂરતી રીતે સંબોધવામાં નિષ્ફળ ગયો હતો.

(A) કુદરતી પસંદગીનો સિદ્ધાંત ચાર્લ્સ ડાર્વિન દ્વારા આપવામાં આવ્યો હતો.
આ સિદ્ધાંત સૂચવે છે કે જે સજીવો તેમના પર્યાવરણ માટે વધુ અનુકૂળ લક્ષણો ધરાવે છે,તેઓ જીવિત રહેવાની અને પ્રજનન કરવાની વધુ શક્યતા ધરાવે છે,અને આ ફાયદાકારક લક્ષણોને પછીની પેઢીમાં ઉતારે છે.

(B) ઉત્ક્રાંતિને એક સ્થાપિત તથ્ય માનવામાં આવે છે કારણ કે તે પેલેઓન્ટોલોજી,તુલનાત્મક શરીરરચના,ગર્ભવિજ્ઞાન,મોલેક્યુલર બાયોલોજી અને જિનેટિક્સ જેવા વિવિધ ક્ષેત્રોમાંથી મળેલા પુરાવાઓના વિશાળ સમૂહ દ્વારા સમર્થિત છે. જોકે ઉત્ક્રાંતિ કેવી રીતે થાય છે તેની સમજૂતી આપતી પદ્ધતિઓ (જેમ કે પ્રાકૃતિક પસંદગી) સિદ્ધાંતો દ્વારા વર્ણવવામાં આવે છે,પરંતુ ઉત્ક્રાંતિની ઘટના પોતે એક વૈજ્ઞાનિક તથ્ય છે.

(D) કોલસાના થર પ્રાચીન વનસ્પતિઓના અવશેષોમાંથી બને છે.
જોકે મોટાભાગના કોલસાના થર કાર્બોનિફેરસ યુગ દરમિયાન બન્યા હતા,પરંતુ નવા કોલસાના થર,ખાસ કરીને ભારતમાં જોવા મળતા,મુખ્યત્વે ક્રિટેશિયસ અને ટર્શિયરી યુગ સાથે સંકળાયેલા છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,ક્રિટેશિયસ યુગ કોલસાના નિર્માણ માટેનો સૌથી તાજેતરનો ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય યુગ છે.

(B) વનસ્પતિશાસ્ત્ર, ખાસ કરીને વનસ્પતિ બાહ્યાકારવિદ્યા અને અંતઃસ્થ રચનાના સંદર્ભમાં, વનસ્પતિઓમાં થતા રચનાત્મક ફેરફારોનો અભ્યાસ $Phylogeny$ (જાતિવિકાસ) ના દૃષ્ટિકોણથી કરે છે। $Phylogeny$ એટલે સજીવોના સમૂહનો ઉત્ક્રાંતિનો ઇતિહાસ અને તેમના પરસ્પર સંબંધો। આ સંબંધોને સમજીને, વનસ્પતિશાસ્ત્રીઓ એ સમજાવી શકે છે કે શા માટે ચોક્કસ આંતરિક અને બાહ્ય રચનાઓ સમય જતાં વિવિધ વનસ્પતિ વંશાવળીઓમાં વિકસિત થઈ છે અથવા બદલાઈ છે।

(A) જ્યારે વનસ્પતિ જાતિઓ પાણીમાંથી જમીન પર સ્થળાંતરિત થઈ,ત્યારે તેઓએ ઉદ્વિકાસીય પ્રક્રિયાઓ,ક્રમિક રચનાત્મક ફેરફારો અનુભવ્યા અને નિવસનતંત્રના અનુક્રમણની વિવિધ શ્રેણીઓમાંથી પસાર થઈ. ઉદ્વિકાસ સામાન્ય રીતે સરળ સ્વરૂપોમાંથી જટિલ સ્વરૂપો તરફ આગળ વધે છે,તેનાથી ઉલટું નહીં. તેથી,'જટિલ સ્વરૂપોમાંથી નિમ્ન અને સરળ સ્વરૂપો વિકાસ પામ્યા' તે વિધાન ખોટું છે.

(D) જાતિવિકાસ (Phylogeny) એ સજીવોના જૂથો વચ્ચેના ઉદ્વિકાસીય ઇતિહાસ અને સંબંધોનો અભ્યાસ છે. તે સમજાવે છે કે ઉદ્વિકાસીય પ્રક્રિયાઓને કારણે સમય જતાં વનસ્પતિઓની આંતરિક અને બાહ્ય રચનાઓમાં કેવી રીતે ફેરફાર થયો છે. જ્યારે અંતઃસ્થવિજ્ઞાન (Anatomy) આંતરિક રચના સાથે અને બાહ્યાકારવિદ્યા (Morphology) બાહ્ય રચના સાથે સંબંધિત છે,ત્યારે જાતિવિકાસ આ ફેરફારો માટે ઉદ્વિકાસીય સંદર્ભ પૂરો પાડે છે.

(D) જ્યારે વનસ્પતિની જાતિઓ પાણીમાંથી જમીન પર સ્થળાંતરિત થઈ,ત્યારે તેમને સ્થળજ જીવનના પડકારોનો સામનો કરવા માટે અનુકૂલન સાધવું પડ્યું. આ પ્રક્રિયામાં:
$(1)$ નીચલા અને સરળ સ્વરૂપોમાંથી ઉચ્ચ અને વધુ જટિલ સ્વરૂપો વિકસિત થયા.
$(2)$ આ પ્રક્રિયા લાખો વર્ષો સુધી ચાલી અને ઉત્ક્રાંતિના વિવિધ તબક્કાઓમાંથી પસાર થઈ.
$(3)$ જમીન પર જીવંત રહેવા માટે તેમની રચનામાં નોંધપાત્ર મોર્ફોલોજિકલ (બાહ્યાકાર) અને ફિઝિયોલોજિકલ (શારીરિક) ફેરફારો થયા,જેમ કે વાહક પેશીઓનો વિકાસ અને મૂળ પ્રણાલીનું નિર્માણ.
તેથી,સાચો જવાબ $D$ છે.

(C) ઉદ્વિકાસ એ એક એવી પ્રક્રિયા છે જે લાંબા સમયગાળા દરમિયાન સજીવોની રચના અને સ્વરૂપમાં થતા ફેરફારોને સમજાવે છે. વનસ્પતિના સંદર્ભમાં,વિવિધ વનસ્પતિ રચનાઓ તેમના પૂર્વજોમાંથી કેવી રીતે બદલાઈ છે અને વિકસિત થઈ છે તેનો અભ્યાસ ઉદ્વિકાસના દૃષ્ટિકોણ દ્વારા સમજાવવામાં આવે છે.

(C) ઉદ્વિકાસ એ એવી પ્રક્રિયા છે જેના દ્વારા વનસ્પતિઓ સહિતના સજીવો લાખો વર્ષો દરમિયાન ક્રમશઃ બદલાયા છે.
આ પ્રક્રિયા સરળ અને નિમ્ન પૂર્વજ સ્વરૂપોમાંથી જીવનના જટિલ અને ઉચ્ચ સ્વરૂપોના વિકાસ તરફ દોરી જાય છે.
તેથી,વનસ્પતિઓનું નિમ્ન અને સરળ સ્વરૂપમાંથી ઉચ્ચ અને જટિલ સ્વરૂપમાં પરિવર્તન ઉદ્વિકાસની પ્રક્રિયાને આભારી છે.

(B) પૂર્વજન્યાવર્તન વાદ,જેને જીવજનનીય નિયમ (Biogenetic Law) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે સૌ પ્રથમ $Fritz \ Muller$ દ્વારા રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો અને ત્યારબાદ $Ernst \ Haeckel$ દ્વારા તેને વધુ પ્રચલિત કરવામાં આવ્યો હતો. આ સિદ્ધાંત મુજબ 'વ્યક્તિગત વિકાસ એ જાતિવિકાસનું પુનરાવર્તન કરે છે' (ontogeny recapitulates phylogeny),જેનો અર્થ એ છે કે સજીવના વિકાસના તબક્કાઓ તેની જાતિના ઉત્ક્રાંતિના ઇતિહાસને પ્રતિબિંબિત કરે છે.

(C) ડાર્વિનનો પ્રાકૃતિક પસંદગીવાદ મુખ્યત્વે નીચેના અવલોકનો પર આધારિત છે:
$1$. પ્રજનનનો ઊંચો દર: સજીવો પર્યાવરણની ક્ષમતા કરતા વધુ સંતતિ ઉત્પન્ન કરવાની વૃત્તિ ધરાવે છે.
$2$. અસ્તિત્વ માટેનો સંઘર્ષ: મર્યાદિત સંસાધનોને કારણે,સજીવો અસ્તિત્વ ટકાવી રાખવા માટે સંઘર્ષ કરે છે.
$3$. ભિન્નતાઓ: વસ્તીના સજીવોમાં વિવિધતા જોવા મળે છે.
$4$. યોગ્યતમની ચિરંજીવિતા: જે સજીવો ફાયદાકારક ભિન્નતાઓ ધરાવે છે,તેઓ તેમના પર્યાવરણમાં વધુ સારી રીતે અનુકૂલિત થાય છે અને તેમના અસ્તિત્વ ટકાવી રાખવાની અને પ્રજનન કરવાની શક્યતા વધુ હોય છે,જેથી આ લક્ષણો આગામી પેઢીમાં ઉતરી આવે છે.

(C) લેમાર્કનો ઉત્ક્રાંતિનો સિદ્ધાંત,જે 'ઉપાર્જિત લક્ષણોના વારસાનો સિદ્ધાંત' તરીકે ઓળખાય છે,તે સૂચવે છે કે સજીવો તેમના જીવનકાળ દરમિયાન અંગોના ઉપયોગ કે બિનઉપયોગ દ્વારા લક્ષણો વિકસાવે છે,જે પછી તેમની સંતતિમાં ઉતરી આવે છે.
$A$,$B$,અને $D$ એવા ઉદાહરણો છે જેનો ઉપયોગ ઐતિહાસિક રીતે અંગોના 'ઉપયોગ અને બિનઉપયોગ' ના વિચારને સમર્થન આપવા માટે કરવામાં આવ્યો હતો.
$C$ (પીપર્ડ મોથમાં ઔદ્યોગિક મેલેનિઝમ) એ ચાર્લ્સ ડાર્વિન દ્વારા પ્રસ્તાવિત 'કુદરતી પસંદગી' (Natural Selection) નું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે,લેમાર્કનું નહીં. તે દર્શાવે છે કે કેવી રીતે પર્યાવરણીય ફેરફારો વસ્તીમાં પહેલેથી જ હાજર રહેલા ચોક્કસ પ્રકારોના અસ્તિત્વને પ્રોત્સાહન આપે છે,ન કે ઉપાર્જિત લક્ષણોના વારસાને.

(B) ચાર્લ્સ ડાર્વિને $1859$ માં તેમનું સીમાચિહ્નરૂપ પુસ્તક 'ઓન ધ ઓરિજિન ઓફ સ્પીસીઝ બાય મીન્સ ઓફ નેચરલ સિલેક્શન' પ્રકાશિત કર્યું હતું. આ કાર્યમાં,તેમણે પ્રાકૃતિક પસંદગી દ્વારા ઉત્ક્રાંતિનો સિદ્ધાંત રજૂ કર્યો,જે સમજાવે છે કે કેવી રીતે અનુકૂળ લક્ષણો ધરાવતા સજીવોના અસ્તિત્વ અને પ્રજનન દ્વારા જાતિઓમાં સમય જતાં ફેરફાર થાય છે.

(C) ડાર્વિનનો ઉદ્દવિકાસવાદ મુખ્યત્વે 'અસ્તિત્વ માટેનો સંઘર્ષ','યોગ્યતમની ચિરંજીવિતા' અને 'પ્રાકૃતિક પસંદગી' જેવી કલ્પનાઓ પર આધારિત છે.
'ઉપાર્જિત લક્ષણોની વારસાગતતા' એ જીન-બેપ્ટિસ્ટ લેમાર્ક દ્વારા આપવામાં આવેલી કલ્પના છે,જેને લેમાર્કવાદ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેથી,ડાર્વિનના સિદ્ધાંત સાથે જોડાયેલી ન હોય તેવી કલ્પના 'ઉપાર્જિત લક્ષણોની વારસાગતતા' છે.

(C) ચાર્લ્સ ડાર્વિન અને આલ્ફ્રેડ રસેલ વોલેસ દ્વારા પ્રસ્તાવિત પ્રાકૃતિક પસંદગીનો સિદ્ધાંત એક તાર્કિક ક્રમને અનુસરે છે:
$1$. $Overproduction$ (વધારે પડતું ઉત્પાદન): તમામ સજીવોમાં પર્યાવરણ સહન કરી શકે તેના કરતા વધુ સંતતિ ઉત્પન્ન કરવાની ઉચ્ચ પ્રજનન ક્ષમતા હોય છે।
$2$. $Constancy of population size$ (વસ્તીના કદમાં અચળતા): ઉચ્ચ પ્રજનન દર હોવા છતાં, મર્યાદિત સંસાધનોને કારણે જાતિની વસ્તીનું કદ પ્રમાણમાં અચળ રહે છે।
$3$. $Variations$ (ભિન્નતાઓ): વસ્તીના સભ્યોમાં ભિન્નતાઓ જોવા મળે છે, જેમાંથી કેટલીક વારસાગત હોય છે।
$4$. $Natural selection$ (પ્રાકૃતિક પસંદગી): અનુકૂળ ભિન્નતાઓ ધરાવતા સજીવો તેમના પર્યાવરણમાં વધુ સારી રીતે અનુકૂલિત થાય છે અને પ્રજનન માટે જીવંત રહે છે, જે આ લક્ષણોને આગામી પેઢીમાં પસાર કરે છે।
આમ, સાચો ક્રમ $Overproduction, Constancy of population size, Variations, Natural selection$ છે।

(C) $Charles$ $Darwin$ એ તેમની વિશ્વની સફર દરમિયાન $HMS$ $Beagle$ નામના વહાણનો ઉપયોગ કર્યો હતો. આ પાંચ વર્ષની સફર ($1831$-$1836$) દરમિયાન તેમણે જે અવલોકનો અને માહિતી એકત્રિત કરી હતી,તેના આધારે તેમણે કુદરતી પસંદગીનો સિદ્ધાંત (Theory of Natural Selection) રજૂ કર્યો હતો.

(B) લેમાર્કવાદ,જે જીન-બેપ્ટિસ્ટ લેમાર્ક દ્વારા પ્રસ્તાવિત કરવામાં આવ્યો હતો,તે મુખ્યત્વે બે સિદ્ધાંતો પર આધારિત છે: $1.$ અંગોનો ઉપયોગ અને બિન-ઉપયોગ,અને $2.$ ઉપાર્જિત લક્ષણોની વારસાગતતા. વિકલ્પ $D$ એ 'અંગોનો ઉપયોગ અને બિન-ઉપયોગ' ના સિદ્ધાંતને દર્શાવે છે. વિકલ્પ $C$ એ 'ઉપાર્જિત લક્ષણોની વારસાગતતા' ને દર્શાવે છે. વિકલ્પ $A$ પણ લેમાર્કના મત સાથે જોડાયેલ છે કે પર્યાવરણીય ફેરફારો સજીવોમાં નવી જરૂરિયાતો પેદા કરે છે. જોકે,વિકલ્પ $B$ ('ભિન્નતાઓને કારણે સજીવોના અસ્તિત્વ ટકાવી રાખવાના દરમાં તફાવત') એ ડાર્વિનવાદ (કુદરતી પસંદગી) નો મુખ્ય સિદ્ધાંત છે,લેમાર્કવાદનો નહીં. તેથી,તે લેમાર્કવાદની સંકલ્પના નથી.

(D) અંગોના ઉપયોગ અને બિન-ઉપયોગનો સિદ્ધાંત,જેને 'ઉપાર્જિત લક્ષણોના વારસાનો સિદ્ધાંત' તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે જીન-બેપ્ટિસ્ટ લેમાર્ક દ્વારા રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો. આ સિદ્ધાંત મુજબ,જે અંગોનો વારંવાર ઉપયોગ થાય છે તે વધુ મજબૂત અને વિકસિત બને છે,જ્યારે જે અંગોનો ઉપયોગ થતો નથી તે પેઢી દર પેઢી ક્રમશઃ નબળા પડીને લુપ્ત થઈ જાય છે.

(C) જીન-બેપ્ટિસ્ટ લેમાર્ક એવા પ્રથમ પ્રકૃતિવિદ હતા જેમણે જૈવિક ઉદ્દવિકાસનો વ્યાપક સિદ્ધાંત રજૂ કર્યો હતો,જેને 'ઉપાર્જિત લક્ષણોના વારસાનો સિદ્ધાંત' અથવા 'લેમાર્કવાદ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તેમણે 'અંગોનો ઉપયોગ અને બિન-ઉપયોગ' તથા 'ઉપાર્જિત લક્ષણોના વારસા' ના ખ્યાલો દ્વારા ઉદ્દવિકાસની ક્રિયા વિધિ સમજાવવાનો પ્રયત્ન કર્યો હતો. જોકે તેમની ક્રિયા વિધિ પાછળથી ખોટી સાબિત થઈ હતી,પરંતુ ઉદ્દવિકાસીય ફેરફારો માટે એક ઔપચારિક ક્રિયા વિધિ પ્રસ્તાવિત કરનાર તેઓ પ્રથમ વ્યક્તિ હતા.

(A) આશરે $200$ મિલિયન વર્ષો પહેલા,કેટલાક ભૂચર સરિસૃપો પાણીમાં પાછા ગયા અને મત્સ્ય જેવા સરિસૃપોમાં ઉદ્દવિકાસ પામ્યા,જેમને $Ichthyosaurs$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ દરિયાઈ સરિસૃપો હતા જેણે જલીય જીવનશૈલી માટે અનુકૂલન સાધ્યું હતું અને તેમનો શારીરિક આકાર આધુનિક ડોલ્ફિન અથવા માછલી જેવો હતો.

(A) 'ઉપાર્જિત લક્ષણોની વારસાગતતા'નો સિદ્ધાંત જીન-બેપ્ટિસ્ટ લેમાર્ક દ્વારા આપવામાં આવ્યો હતો.
આ સિદ્ધાંત મુજબ,સજીવ તેના જીવનકાળ દરમિયાન અંગોના ઉપયોગ કે બિન-ઉપયોગને કારણે જે લક્ષણો વિકસાવે છે,તે તેની સંતતિમાં વારસામાં ઉતરે છે.
આ ખ્યાલ લેમાર્કવાદનો મુખ્ય આધાર છે,જેને 'ઉપાર્જિત લક્ષણોની વારસાગતતાનો સિદ્ધાંત' તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.

(B) 'ફિલોસોફી ઝૂલોઝીક' પુસ્તક $1809$ માં જીન-બેપ્ટિસ્ટ લેમાર્ક દ્વારા લખવામાં આવ્યું હતું.
આ પુસ્તકમાં,લેમાર્કે ઉત્ક્રાંતિનો તેમનો સિદ્ધાંત રજૂ કર્યો હતો,જે સામાન્ય રીતે 'ઉપાર્જિત લક્ષણોના વારસાનો સિદ્ધાંત' અથવા 'લેમાર્કવાદ' તરીકે ઓળખાય છે.
તેમણે સૂચવ્યું હતું કે સજીવો અંગોના ઉપયોગ અને બિન-ઉપયોગ દ્વારા સમય જતાં બદલાય છે અને આ ઉપાર્જિત લક્ષણો પછીની પેઢીમાં વારસામાં ઉતરે છે.

(D) આ પ્રયોગ ઓગસ્ટ વીઝમેન સાથે સંકળાયેલો છે.
ડ્રોસોફિલાને $69$ પેઢીઓ સુધી અંધારામાં રાખીને,વૈજ્ઞાનિકે લેમાર્કવાદના 'ઉપાર્જિત લક્ષણોનું વારસાગમન' ના સિદ્ધાંતની ચકાસણી કરી હતી.
લેમાર્ક અનુસાર,જો કોઈ અંગનો ઉપયોગ ન કરવામાં આવે,તો તે પેઢી દર પેઢી નબળું પડે છે અથવા લુપ્ત થાય છે અને આ ફેરફારો સંતતિમાં ઉતરે છે.
$69$ પેઢીઓ પછી પણ માખીઓમાં સામાન્ય આંખો જોવા મળી,જે સાબિત કરે છે કે અંગના ઉપયોગના અભાવથી લક્ષણ ગુમાવાતું નથી,આમ 'ઉપાર્જિત લક્ષણોનું વારસાગમન' નો સિદ્ધાંત ખોટો સાબિત થયો.

(C) 'On the Origin of Species' પુસ્તક ચાર્લ્સ ડાર્વિન દ્વારા લખવામાં આવ્યું હતું.
તે $24$ નવેમ્બર $1859$ ના રોજ પ્રકાશિત થયું હતું.
આ કાર્યને ઉત્ક્રાંતિ જીવવિજ્ઞાનનો પાયો માનવામાં આવે છે,જેમાં કુદરતી પસંદગી દ્વારા ઉત્ક્રાંતિનો સિદ્ધાંત રજૂ કરવામાં આવ્યો છે.