Gujarati

Kinetic Energy Questions in Gujarati

Class 11 Physics · Work, Energy, Power and Collision · Kinetic Energy

144+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 43 of 144 questions in Gujarati

101
MediumMCQ
$4\, g$ અને $16\, g$ દળ ધરાવતા બે કણો સમાન ગતિઊર્જા સાથે ગતિ કરે છે. તેમના રેખીય વેગમાનના મૂલ્યોનો ગુણોત્તર $n : 2$ છે. $n$ નું મૂલ્ય ...... થશે.
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(A) $m$ દળ અને $p$ રેખીય વેગમાન ધરાવતા કણની ગતિઊર્જા $K$ નું સૂત્ર $K = \frac{p^2}{2m}$ છે.
બંને કણોની ગતિઊર્જા સમાન હોવાથી,$K_1 = K_2$ થાય.
સૂત્ર મૂકતા,$\frac{p_1^2}{2m_1} = \frac{p_2^2}{2m_2}$ મળે.
અહીં $m_1 = 4\, g$ અને $m_2 = 16\, g$ આપેલ છે,તેથી $\frac{p_1^2}{2 \times 4} = \frac{p_2^2}{2 \times 16}$ થાય.
આનું સાદું રૂપ આપતા,$\frac{p_1^2}{4} = \frac{p_2^2}{16}$,જેનો અર્થ છે કે $\frac{p_1^2}{p_2^2} = \frac{4}{16} = \frac{1}{4}$.
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા,$\frac{p_1}{p_2} = \frac{1}{2}$ મળે.
આપણને આપેલ છે કે તેમના રેખીય વેગમાનના મૂલ્યોનો ગુણોત્તર $n : 2$ છે,તેથી $\frac{p_1}{p_2} = \frac{n}{2}$.
$\frac{n}{2} = \frac{1}{2}$ ની સરખામણી કરતા,આપણને $n = 1$ મળે છે.
102
MediumMCQ
જો ગતિશીલ પદાર્થની ગતિઊર્જા તેની પ્રારંભિક ગતિઊર્જા કરતાં ચાર ગણી થઈ જાય,તો તેના વેગમાનમાં થતો ટકાવારી ફેરફાર $...\%$ હશે.
A
$100$
B
$300$
C
$400$
D
$200$

Solution

(A) ધારો કે પ્રારંભિક ગતિઊર્જા $K_1$ છે અને અંતિમ ગતિઊર્જા $K_2 = 4K_1$ છે.
ગતિઊર્જા $K = \frac{P^2}{2m}$ હોવાથી,જ્યાં $P$ વેગમાન છે અને $m$ દળ છે,તેથી $P = \sqrt{2mK}$ મળે.
તેથી,અંતિમ વેગમાન $P_2$ અને પ્રારંભિક વેગમાન $P_1$ નો ગુણોત્તર $\frac{P_2}{P_1} = \sqrt{\frac{K_2}{K_1}} = \sqrt{\frac{4K_1}{K_1}} = \sqrt{4} = 2$ થાય.
આનો અર્થ એ છે કે $P_2 = 2P_1$.
વેગમાનમાં થતો ટકાવારી ફેરફાર $\frac{P_2 - P_1}{P_1} \times 100$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
કિંમતો મૂકતા,આપણને $\frac{2P_1 - P_1}{P_1} \times 100 = \frac{P_1}{P_1} \times 100 = 100\%$ મળે છે.
103
EasyMCQ
$8\,kg$ દળ ધરાવતો એક પદાર્થ અને $2\,kg$ દળ ધરાવતો બીજો પદાર્થ સમાન ગતિઊર્જા સાથે ગતિ કરી રહ્યા છે. તેમના વેગમાનનો ગુણોત્તર કેટલો થશે?
A
$1:1$
B
$2:1$
C
$1:4$
D
$4:1$

Solution

(B) ગતિઊર્જા $K$ અને વેગમાન $P$ વચ્ચેનો સંબંધ $K = \frac{P^2}{2m}$ છે,જેનો અર્થ છે કે $P = \sqrt{2mK}$.
અહીં બંને પદાર્થોની ગતિઊર્જા સમાન છે $(K_1 = K_2 = K)$,તેથી તેમના વેગમાનનો ગુણોત્તર:
$\frac{P_1}{P_2} = \frac{\sqrt{2m_1K}}{\sqrt{2m_2K}} = \sqrt{\frac{m_1}{m_2}}$.
આપેલ દળ $m_1 = 8\,kg$ અને $m_2 = 2\,kg$ મૂકતા:
$\frac{P_1}{P_2} = \sqrt{\frac{8}{2}} = \sqrt{4} = 2$.
આમ,ગુણોત્તર $2:1$ થશે.
104
DifficultMCQ
$200\,g$ દળ ધરાવતી એક બુલેટ જેની પ્રારંભિક ગતિઊર્જા $90\,J$ છે,તેને આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ એક લાંબા સ્વિમિંગ પૂલમાં છોડવામાં આવે છે. જો $1\,s$ માં તેની ગતિઊર્જા ઘટીને $40\,J$ થઈ જાય,તો બુલેટ સંપૂર્ણપણે સ્થિર થાય તે માટે તેણે કાપવું પડતું લઘુત્તમ અંતર $.....m$ છે.
Question diagram
A
$45$
B
$90$
C
$125$
D
$25$

Solution

(A) આપેલ છે: દળ $m = 200\,g = 0.2\,kg$,પ્રારંભિક ગતિઊર્જા $K_i = 90\,J$,$t = 1\,s$ સમયે અંતિમ ગતિઊર્જા $K_f = 40\,J$.
સંબંધ $K = \frac{1}{2}mv^2$ નો ઉપયોગ કરીને,આપણે વેગ શોધીએ છીએ:
પ્રારંભિક વેગ $u = \sqrt{\frac{2K_i}{m}} = \sqrt{\frac{2 \times 90}{0.2}} = \sqrt{900} = 30\,m/s$.
અંતિમ વેગ $v = \sqrt{\frac{2K_f}{m}} = \sqrt{\frac{2 \times 40}{0.2}} = \sqrt{400} = 20\,m/s$.
અચળ પ્રતિપ્રવેગ ધારતા,પ્રવેગ $a$:
$a = \frac{v - u}{t} = \frac{20 - 30}{1} = -10\,m/s^2$.
સ્થિર થવા માટે જરૂરી અંતર $s$ શોધવા માટે $(v_{final} = 0)$:
$v_{final}^2 = u^2 + 2as$ નો ઉપયોગ કરતા,$0 = (30)^2 + 2(-10)s$.
$20s = 900 \implies s = 45\,m$.
105
MediumMCQ
જો કોઈ પદાર્થનું વેગમાન $20 \%$ વધારવામાં આવે,તો તેની ગતિઊર્જામાં કેટલા $....\%$ નો વધારો થાય?
A
$36$
B
$40$
C
$44$
D
$48$

Solution

(C) ગતિઊર્જા $K$ અને વેગમાન $P$ વચ્ચેનો સંબંધ $K = \frac{P^2}{2m}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
ધારો કે પ્રારંભિક વેગમાન $P$ છે અને પ્રારંભિક ગતિઊર્જા $K = \frac{P^2}{2m}$ છે.
નવું વેગમાન $P'$ એ $20\%$ વધે છે,તેથી $P' = P + 0.20P = 1.2P$ થાય.
નવી ગતિઊર્જા $K'$ એ $K' = \frac{(P')^2}{2m} = \frac{(1.2P)^2}{2m} = 1.44 \times \frac{P^2}{2m} = 1.44K$ થાય.
ગતિઊર્જામાં થતો ટકાવારી વધારો $\frac{K' - K}{K} \times 100$ દ્વારા મળે છે.
કિંમતો મૂકતા,આપણને $\frac{1.44K - K}{K} \times 100 = 0.44 \times 100 = 44\%$ મળે છે.
106
MediumMCQ
એક પદાર્થની $KE$ (ગતિઊર્જા) માં $44 \%$ નો વધારો થાય છે. તેના વેગમાનમાં થતો ટકાવારી વધારો કેટલો હશે?
A
$10$
B
$20$
C
$30$
D
$44$

Solution

(B) ગતિઊર્જા $(K)$ અને વેગમાન $(P)$ વચ્ચેનો સંબંધ $K = \frac{P^2}{2m}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જેનો અર્થ છે કે $P = \sqrt{2mK}$.
ધારો કે પ્રારંભિક ગતિઊર્જા $K_1$ છે અને અંતિમ ગતિઊર્જા $K_2 = K_1 + 0.44 K_1 = 1.44 K_1$ છે.
ધારો કે પ્રારંભિક વેગમાન $P_1$ છે અને અંતિમ વેગમાન $P_2$ છે.
કારણ કે $P \propto \sqrt{K}$,તેથી $\frac{P_2}{P_1} = \sqrt{\frac{K_2}{K_1}} = \sqrt{1.44} = 1.2$.
તેથી,$P_2 = 1.2 P_1$.
વેગમાનમાં થતો ટકાવારી વધારો $\frac{P_2 - P_1}{P_1} \times 100 = (1.2 - 1) \times 100 = 20 \%$ છે.
107
MediumMCQ
$m_1$ અને $m_2$ દળ ધરાવતા બે પદાર્થો સમાન ગતિઊર્જા સાથે ગતિ કરી રહ્યા છે. જો $P_1$ અને $P_2$ તેમના અનુક્રમે વેગમાન હોય,તો ગુણોત્તર $\frac{P_1}{P_2}$ કેટલો થાય?
A
$\frac{m_1}{m_2}$
B
$\sqrt{\frac{m_2}{m_1}}$
C
$\sqrt{\frac{m_1}{m_2}}$
D
$\frac{m_1^2}{m_2^2}$

Solution

(C) $m$ દળ અને $P$ વેગમાન ધરાવતા પદાર્થની ગતિઊર્જા $K$ ને $K = \frac{P^2}{2m}$ સંબંધ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.
બંને પદાર્થોની ગતિઊર્જા સમાન હોવાથી,આપણે લખી શકીએ:
$K_1 = K_2$
$\frac{P_1^2}{2m_1} = \frac{P_2^2}{2m_2}$
વેગમાનનો ગુણોત્તર $\frac{P_1}{P_2}$ શોધવા માટે પદોને ગોઠવતા:
$\frac{P_1^2}{P_2^2} = \frac{m_1}{m_2}$
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા:
$\frac{P_1}{P_2} = \sqrt{\frac{m_1}{m_2}}$
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
108
MediumMCQ
એક પદાર્થના વેગમાનમાં $50 \%$ નો વધારો કરવામાં આવે છે. પદાર્થની ગતિઊર્જામાં થતો ટકાવારી વધારો $...........\,\%$ છે.
A
$50$
B
$125$
C
$100$
D
$25$

Solution

(B) પદાર્થની ગતિઊર્જા $(KE)$ અને તેના વેગમાન $(p)$ વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે: $KE = \frac{p^2}{2m}$.
ધારો કે પ્રારંભિક વેગમાન $p_i$ છે. તો પ્રારંભિક ગતિઊર્જા $KE_i = \frac{p_i^2}{2m}$ થશે.
વેગમાનમાં $50 \%$ નો વધારો થતા,અંતિમ વેગમાન $p_f = p_i + 0.50 p_i = 1.5 p_i$ થશે.
અંતિમ ગતિઊર્જા $KE_f = \frac{p_f^2}{2m} = \frac{(1.5 p_i)^2}{2m} = \frac{2.25 p_i^2}{2m} = 2.25 KE_i$ થશે.
ગતિઊર્જામાં થતો ટકાવારી વધારો $\frac{KE_f - KE_i}{KE_i} \times 100$ દ્વારા મળે છે.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{2.25 KE_i - KE_i}{KE_i} \times 100 = 1.25 \times 100 = 125 \%$.
109
DifficultMCQ
$4 \,g$ અને $25 \,g$ દળ ધરાવતા બે પદાર્થો સમાન ગતિઊર્જા સાથે ગતિ કરી રહ્યા છે. તેમના રેખીય વેગમાનના મૂલ્યનો ગુણોત્તર કેટલો થાય?
A
$3: 5$
B
$5: 4$
C
$2: 5$
D
$4: 5$

Solution

(C) પદાર્થની ગતિઊર્જા $K$ અને તેના રેખીય વેગમાન $P$ તથા દળ $m$ વચ્ચેનો સંબંધ $K = \frac{P^2}{2m}$ છે.
અહીં બંને પદાર્થોની ગતિઊર્જા સમાન હોવાથી, $K_1 = K_2$ થાય.
તેથી, $\frac{P_1^2}{2m_1} = \frac{P_2^2}{2m_2}$.
વેગમાનના ગુણોત્તર માટે પદોને ગોઠવતા, $\frac{P_1^2}{P_2^2} = \frac{m_1}{m_2}$ મળે.
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા, $\frac{P_1}{P_2} = \sqrt{\frac{m_1}{m_2}}$.
આપેલ દળ $m_1 = 4 \,g$ અને $m_2 = 25 \,g$ ની કિંમતો મૂકતા, $\frac{P_1}{P_2} = \sqrt{\frac{4}{25}} = \frac{2}{5}$ મળે.
આમ, તેમના રેખીય વેગમાનનો ગુણોત્તર $2: 5$ છે.
110
MediumMCQ
$50 \ g$ દળની એક ગોળી $100 \ m/s$ ની ઝડપથી પ્લાયવુડ પર છોડવામાં આવે છે અને તે $40 \ m/s$ ની ઝડપથી બહાર નીકળે છે. ગતિઊર્જામાં થતો ટકાવારી ઘટાડો કેટલો છે?
A
$32$
B
$44$
C
$16$
D
$84$

Solution

(D) પ્રારંભિક ગતિઊર્જા $K_{i} = \frac{1}{2} m v_{i}^2 = \frac{1}{2} m (100)^2 = 5000 m \ J$.
અંતિમ ગતિઊર્જા $K_{f} = \frac{1}{2} m v_{f}^2 = \frac{1}{2} m (40)^2 = 800 m \ J$.
ગતિઊર્જામાં થતો ટકાવારી ઘટાડો $= \frac{K_{i} - K_{f}}{K_{i}} \times 100$.
$= \frac{5000 m - 800 m}{5000 m} \times 100$.
$= \frac{4200}{5000} \times 100 = 84 \%$.
111
DifficultMCQ
ચાર કણો $A, B, C, D$ ના દળ અનુક્રમે $\frac{m}{2}, m, 2m, 4m$ છે અને તેમનું વેગમાન સમાન છે. મહત્તમ ગતિઊર્જા ધરાવતો કણ કયો છે?
A
$D$
B
$C$
C
$A$
D
$B$

Solution

(C) કણની ગતિઊર્જા $KE$ અને તેના વેગમાન $p$ તથા દળ $m$ વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે: $KE = \frac{p^2}{2m}$.
અહીં ચારેય કણોનું વેગમાન $p$ સમાન હોવાથી,ગતિઊર્જા એ દળના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં છે $(KE \propto \frac{1}{m})$.
તેથી,જે કણનું દળ સૌથી ઓછું હશે તેની ગતિઊર્જા મહત્તમ હશે.
દળની સરખામણી કરતા: $\frac{m}{2} < m < 2m < 4m$.
કણ $A$ નું દળ સૌથી ઓછું $\frac{m}{2}$ છે.
આમ,કણ $A$ મહત્તમ ગતિઊર્જા ધરાવે છે.
112
DifficultMCQ
જ્યારે કોઈ પદાર્થની ગતિઊર્જા તેના મૂળ મૂલ્ય કરતા $36$ ગણી થાય,ત્યારે પદાર્થના વેગમાનમાં થતો ટકાવારી વધારો કેટલો હશે ($\%$ માં)?
A
$500$
B
$600$
C
$6$
D
$60$

Solution

(A) ગતિઊર્જા $K$ અને વેગમાન $P$ વચ્ચેનો સંબંધ $K = \frac{P^2}{2m}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $m$ એ પદાર્થનું દળ છે.
આના પરથી,આપણે લખી શકીએ $P = \sqrt{2mK}$.
ધારો કે પ્રારંભિક ગતિઊર્જા $K_i$ છે અને અંતિમ ગતિઊર્જા $K_f = 36 K_i$ છે.
પ્રારંભિક વેગમાન $P_i = \sqrt{2mK_i}$ છે અને અંતિમ વેગમાન $P_f = \sqrt{2mK_f} = \sqrt{2m(36K_i)} = 6\sqrt{2mK_i} = 6P_i$ છે.
વેગમાનમાં થતો ટકાવારી વધારો $\frac{P_f - P_i}{P_i} \times 100 \%$ દ્વારા મળે છે.
કિંમતો મૂકતા,આપણને મળે છે $\frac{6P_i - P_i}{P_i} \times 100 \% = \frac{5P_i}{P_i} \times 100 \% = 500 \%$.
113
DifficultMCQ
ત્રણ પદાર્થો $A, B$ અને $C$ ની ગતિઊર્જા સમાન છે અને તેમના દળ અનુક્રમે $400 \,g, 1.2 \,kg$ અને $1.6 \,kg$ છે. તેમના રેખીય વેગમાનનો ગુણોત્તર કેટલો થાય?
A
$1: \sqrt{3}: 2$
B
$1: \sqrt{3}: \sqrt{2}$
C
$\sqrt{2}: \sqrt{3}: 1$
D
$\sqrt{3}: \sqrt{2}: 1$

Solution

(A) પદાર્થની ગતિઊર્જા $KE$ અને તેના રેખીય વેગમાન $P$ તથા દળ $m$ વચ્ચેનો સંબંધ $KE = \frac{P^2}{2m}$ છે.
ગતિઊર્જા સમાન હોવાથી, $P^2 = 2m(KE)$, જેનો અર્થ છે કે $P = \sqrt{2m(KE)}$.
અહીં $2$ અને $KE$ અચળ હોવાથી, રેખીય વેગમાન એ દળના વર્ગમૂળના સમપ્રમાણમાં છે: $P \propto \sqrt{m}$.
આપેલ દળ $m_A = 400 \,g = 0.4 \,kg$, $m_B = 1.2 \,kg$ અને $m_C = 1.6 \,kg$ છે.
તેમના વેગમાનનો ગુણોત્તર $P_A : P_B : P_C = \sqrt{m_A} : \sqrt{m_B} : \sqrt{m_C}$ થશે.
કિંમતો મૂકતા: $P_A : P_B : P_C = \sqrt{0.4} : \sqrt{1.2} : \sqrt{1.6}$.
સરળ બનાવવા માટે $\sqrt{10}$ વડે ગુણતા: $\sqrt{4} : \sqrt{12} : \sqrt{16} = 2 : 2\sqrt{3} : 4$.
$2$ વડે ભાગતા, આપણને $1 : \sqrt{3} : 2$ મળે છે.
114
MediumMCQ
એક દડાને $v$ વેગ અને $E$ પ્રારંભિક ગતિઊર્જા સાથે શિરોલંબ ઉપરની તરફ ફેંકવામાં આવે છે. જ્યારે તે તેની ઉડાનના ટોચના અડધા રસ્તે પહોંચે છે,ત્યારે તેનો વેગ અને ગતિઊર્જા અનુક્રમે કેટલા હશે?
A
$ \frac{v}{2}, \frac{E}{2} $
B
$ \frac{v}{\sqrt{2}}, \frac{E}{2} $
C
$ \frac{v}{4}, \frac{E}{2} $
D
$ \frac{v}{4}, \frac{E}{\sqrt{2}} $

Solution

(B) ધારો કે દડા દ્વારા પ્રાપ્ત મહત્તમ ઊંચાઈ $H$ છે. મહત્તમ ઊંચાઈએ,અંતિમ વેગ $0$ છે. ગતિના સમીકરણ $v_f^2 = v_i^2 - 2gH$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને $0 = v^2 - 2gH$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $H = \frac{v^2}{2g}$.
અડધી ઊંચાઈએ,$h = \frac{H}{2} = \frac{v^2}{4g}$.
સમીકરણ $v'^2 = v^2 - 2gh$ નો ઉપયોગ કરતા,ઊંચાઈ $h$ પર વેગ $v'$ એ $v'^2 = v^2 - 2g(\frac{v^2}{4g}) = v^2 - \frac{v^2}{2} = \frac{v^2}{2}$ છે.
આમ,$v' = \frac{v}{\sqrt{2}}$.
આ બિંદુએ ગતિઊર્જા $E'$ એ $E' = \frac{1}{2}mv'^2 = \frac{1}{2}m(\frac{v^2}{2}) = \frac{1}{2}(\frac{1}{2}mv^2) = \frac{E}{2}$ છે.
115
MediumMCQ
ગતિઊર્જા $(K)$ વેગમાન $(P)$ પર $K = \frac{P^2}{2m}$ મુજબ આધાર રાખે છે. તો નીચેનામાંથી કયો/કયા આલેખ સાચો/સાચા છે?
Question diagram
A
$A$ અને $B$
B
$B$ અને $C$
C
$A$ અને $C$
D
$B$ અને $D$

Solution

(C) ગતિઊર્જા $(K)$ અને વેગમાન $(P)$ વચ્ચેનો સંબંધ $K = \frac{P^2}{2m}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$1$. $K$ અને $P$ વચ્ચેના આલેખ માટે,સમીકરણ $K = \frac{1}{2m} P^2$ છે. આ $y = ax^2$ ના સ્વરૂપમાં છે,જે ઉપરની તરફ ખુલતા પરવલયને દર્શાવે છે. આમ,આલેખ $(A)$ સાચો છે.
$2$. $K$ અને $P^2$ વચ્ચેના આલેખ માટે,ધારો કે $X = P^2$. તો સમીકરણ $K = \frac{1}{2m} X$ બને છે. આ $y = mx$ ના સ્વરૂપમાં છે,જે ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતી સીધી રેખા દર્શાવે છે. આમ,આલેખ $(C)$ સાચો છે.
તેથી,આલેખ $(A)$ અને $(C)$ સાચા છે.
116
DifficultMCQ
$m$ દળ ધરાવતા પદાર્થનું વેગમાન $20 \%$ વધારવામાં આવે,તો તેની ગતિઊર્જામાં કેટલો વધારો થાય ($\%$ માં)?
A
$44$
B
$55$
C
$66$
D
$77$

Solution

(A) પદાર્થની ગતિઊર્જા $(K.E.)$ અને તેના વેગમાન $(p)$ વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે: $K.E. = \frac{p^2}{2m}$.
જ્યારે વેગમાનમાં $20 \%$ નો વધારો થાય,ત્યારે નવું વેગમાન $p'$ નીચે મુજબ મળે:
$p' = p + 0.20p = 1.2p$.
નવી ગતિઊર્જા $(K.E.')$ આ મુજબ થશે:
$K.E.' = \frac{(p')^2}{2m} = \frac{(1.2p)^2}{2m} = \frac{1.44p^2}{2m}$.
આમ,$K.E. = \frac{p^2}{2m}$ હોવાથી,$K.E.' = 1.44 \times K.E$.
ગતિઊર્જામાં થતો ટકાવારી વધારો નીચે મુજબ ગણી શકાય:
$\Delta K.E. \% = \frac{K.E.' - K.E.}{K.E.} \times 100 \%$
$= \frac{1.44 K.E. - K.E.}{K.E.} \times 100 \%$
$= 0.44 \times 100 \% = 44 \%$.
117
EasyMCQ
$M_1$ દળ અને $V_1$ વેગ ધરાવતો હલકો પદાર્થ અને $M_2$ દળ અને $V_2$ વેગ ધરાવતો ભારે પદાર્થ સમાન ગતિઊર્જા ધરાવતા હોય,તો:
A
$M_2 V_2 < M_1 V_1$
B
$M_2 V_2 = M_1 V_1$
C
$M_2 V_1 < M_1 V_2$
D
$M_2 V_2 > M_1 V_1$

Solution

(D) પદાર્થની ગતિઊર્જા $(KE)$ નું સૂત્ર $KE = \frac{1}{2} mv^2 = \frac{p^2}{2m}$ છે,જ્યાં $p = mv$ એ વેગમાન છે.
બંને પદાર્થોની ગતિઊર્જા સમાન હોવાથી,$KE_1 = KE_2$.
તેથી,$\frac{p_1^2}{2M_1} = \frac{p_2^2}{2M_2}$.
આના પરથી $\frac{p_1^2}{p_2^2} = \frac{M_1}{M_2}$,અથવા $\frac{p_1}{p_2} = \sqrt{\frac{M_1}{M_2}}$ મળે.
અહીં $M_2$ દળ ધરાવતો પદાર્થ ભારે હોવાથી,$M_2 > M_1$,જેનો અર્થ છે કે $\frac{M_1}{M_2} < 1$.
પરિણામે,$\frac{p_1}{p_2} < 1$,જે સૂચવે છે કે $p_1 < p_2$.
$p = mv$ હોવાથી,$M_1 V_1 < M_2 V_2$ અથવા $M_2 V_2 > M_1 V_1$ થાય.
118
EasyMCQ
એક હલકા પદાર્થ અને એક ભારે પદાર્થની ગતિઊર્જા સમાન છે. તેમાંથી કોનું વેગમાન વધારે હશે?
A
વધારે વેગ ધરાવતો પદાર્થ
B
ભારે પદાર્થ
C
હલકો પદાર્થ
D
મોટું સ્થાનાંતર ધરાવતો પદાર્થ

Solution

(B) ગતિઊર્જા $K$ અને વેગમાન $p$ વચ્ચેનો સંબંધ $K = \frac{p^2}{2m}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $m$ એ પદાર્થનું દળ છે.
આ સૂત્રને ફરીથી ગોઠવતા,આપણને $p = \sqrt{2mK}$ મળે છે.
કારણ કે બંને પદાર્થો માટે ગતિઊર્જા $K$ સમાન છે,તેથી વેગમાન $p$ એ દળના વર્ગમૂળના સમપ્રમાણમાં છે,એટલે કે $p \propto \sqrt{m}$.
તેથી,જે પદાર્થનું દળ વધારે હશે તેનું વેગમાન પણ વધારે હશે.
આમ,ભારે પદાર્થનું વેગમાન વધારે હોય છે.
119
EasyMCQ
ત્રણ પદાર્થો $P$,$Q$ અને $R$ ના દળ અનુક્રમે $m \ kg$,$2m \ kg$ અને $3m \ kg$ છે. જો તમામ પદાર્થોની ગતિઊર્જા સમાન હોય,તો કયા પદાર્થ/પદાર્થોનું વેગમાન સૌથી વધુ હશે?
A
$Q$
B
$R$
C
$P$ અને $Q$
D
$P$

Solution

(B) ગતિઊર્જા $K$ અને વેગમાન $p$ વચ્ચેનો સંબંધ $K = \frac{p^2}{2m}$ છે.
વેગમાન માટે આ સૂત્રને ગોઠવતા,આપણને $p^2 = 2mK$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $p = \sqrt{2mK}$.
તમામ ત્રણ પદાર્થોની ગતિઊર્જા સમાન હોવાથી ($K$ અચળ છે),વેગમાન એ દળના વર્ગમૂળના સમપ્રમાણમાં છે: $p \propto \sqrt{m}$.
દળની સરખામણી કરતા: $m_P = m$,$m_Q = 2m$,અને $m_R = 3m$.
અહીં $m_R > m_Q > m_P$ હોવાથી,$p_R > p_Q > p_P$ થશે.
તેથી,સૌથી વધુ દળ ધરાવતો પદાર્થ $R$ સૌથી વધુ વેગમાન ધરાવશે.
120
EasyMCQ
શરૂઆતમાં સ્થિર રહેલા પદાર્થ પર $t$ સમય માટે અચળ બળ $F$ લગાડવામાં આવે છે. $t$ સમયે તેની ગતિઊર્જા કેટલી હશે?
A
$\frac{F^{2} t^{2}}{m}$
B
$\left(\frac{Ft}{m}\right)^{2}$
C
$\frac{Ft}{2m}$
D
$\frac{F^{2} t^{2}}{2m}$

Solution

(D) આપેલ છે કે પદાર્થ શરૂઆતમાં સ્થિર છે,તેથી પ્રારંભિક વેગ $u = 0$.
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,પ્રવેગ $a = \frac{F}{m}$.
ગતિના પ્રથમ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા,$t$ સમયે વેગ $v = u + at = 0 + \left(\frac{F}{m}\right)t = \frac{Ft}{m}$.
ગતિઊર્જા $K$ નું સૂત્ર $K = \frac{1}{2}mv^{2}$ છે.
$v$ ની કિંમત મૂકતા,આપણને મળે છે $K = \frac{1}{2}m\left(\frac{Ft}{m}\right)^{2}$.
$K = \frac{1}{2}m \frac{F^{2}t^{2}}{m^{2}} = \frac{F^{2}t^{2}}{2m}$.
121
EasyMCQ
$5 \,kg$ દળ ધરાવતા પદાર્થ પર બળ લગાડીને તેને સ્થિર સ્થિતિમાંથી $10 \,s$ માં $20 \,m/s$ ના વેગ સુધી પ્રવેગિત કરવા માટે કરેલું કાર્ય કેટલું હશે?
A
$2 \times 10^3 \,J$
B
$10^3 \,J$
C
$10^{-3} \,J$
D
$4 \times 10^3 \,J$

Solution

(B) સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
ખ્યાલ: $\text{કાર્ય-ઊર્જા પ્રમેય મુજબ, પદાર્થ પર લાગતા તમામ બળો દ્વારા કરવામાં આવેલું કુલ કાર્ય તેની ગતિઊર્જા } (K.E.) \text{ માં થતા ફેરફાર જેટલું હોય છે.}$
આપેલ છે: દળ $m = 5 \,kg$, પ્રારંભિક વેગ $u = 0 \,m/s$, અંતિમ વેગ $v = 20 \,m/s$.
કરેલું કાર્ય $W = \Delta K.E. = K.E._{final} - K.E._{initial}$.
$W = \frac{1}{2} mv^2 - \frac{1}{2} mu^2$.
$W = \frac{1}{2} \times 5 \times (20)^2 - 0$.
$W = \frac{1}{2} \times 5 \times 400 = 5 \times 200 = 1000 \,J = 10^3 \,J$.
122
EasyMCQ
$4 \,kg$ દળ અને $1 \,kg$ દળ સમાન ગતિઊર્જા સાથે ગતિ કરી રહ્યા છે. તેમના રેખીય વેગમાનના મૂલ્યનો ગુણોત્તર કેટલો થાય?
A
$2: 1$
B
$4: 1$
C
$1: 2$
D
$1: 1$

Solution

(A) $m$ દળ ધરાવતા પદાર્થની ગતિઊર્જા $K$ અને રેખીય વેગમાન $p$ વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે: $K = \frac{p^2}{2m}$.
આના પરથી,વેગમાનને આ રીતે દર્શાવી શકાય: $p = \sqrt{2mK}$.
અહીં બંને દળ માટે ગતિઊર્જા સમાન $(K_1 = K_2 = K)$ હોવાથી,તેમના વેગમાનનો ગુણોત્તર:
$\frac{p_1}{p_2} = \frac{\sqrt{2m_1K}}{\sqrt{2m_2K}} = \sqrt{\frac{m_1}{m_2}}$.
આપેલ દળ $m_1 = 4 \,kg$ અને $m_2 = 1 \,kg$ મૂકતા:
$\frac{p_1}{p_2} = \sqrt{\frac{4}{1}} = \frac{2}{1}$.
આમ,તેમના રેખીય વેગમાનના મૂલ્યનો ગુણોત્તર $2: 1$ છે.
123
MediumMCQ
$1 \ g$ અને $4 \ g$ ના બે દળ સમાન ગતિઊર્જા સાથે ગતિ કરી રહ્યા છે. તેમના વેગમાનના મૂલ્યોનો ગુણોત્તર કેટલો થાય?
A
$1: 2$
B
$1: 4$
C
$1: 1$
D
$2: 1$

Solution

(A) $m$ દળ અને $p$ વેગમાન ધરાવતા પદાર્થની ગતિઊર્જા $K$ માટેનું સૂત્ર $K = \frac{p^2}{2m}$ છે.
અહીં બંને દળની ગતિઊર્જા સમાન હોવાથી,$K_1 = K_2$ થાય.
ગતિઊર્જાનું સૂત્ર મૂકતા,$\frac{p_1^2}{2m_1} = \frac{p_2^2}{2m_2}$ મળે.
વેગમાનના ગુણોત્તર માટે પદોને ગોઠવતા,$\frac{p_1^2}{p_2^2} = \frac{m_1}{m_2}$ મળે.
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા,વેગમાનનો ગુણોત્તર $\frac{p_1}{p_2} = \sqrt{\frac{m_1}{m_2}}$ થાય.
અહીં $m_1 = 1 \ g$ અને $m_2 = 4 \ g$ આપેલ છે,તેથી કિંમતો મૂકતા:
$\frac{p_1}{p_2} = \sqrt{\frac{1}{4}} = \frac{1}{2}$.
આમ,તેમના વેગમાનનો ગુણોત્તર $1: 2$ છે.
124
EasyMCQ
$m_{1}$ અને $m_{2}$ દળ ધરાવતા બે કણોની ગતિઊર્જા સમાન છે. તેમના વેગમાનનો ગુણોત્તર કેટલો થાય?
A
$m_{1}: m_{2}$
B
$m_{2}: m_{1}$
C
$\sqrt{m_{1}}: \sqrt{m_{2}}$
D
$m_{1}^{2}: m_{2}^{2}$

Solution

(C) આપેલ છે કે,$m_{1}$ અને $m_{2}$ દળ ધરાવતા બે કણોની ગતિઊર્જા $(K)$ સમાન છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે ગતિઊર્જા અને વેગમાન $(p)$ વચ્ચેનો સંબંધ $K = \frac{p^{2}}{2m}$ છે.
અહીં $K_{1} = K_{2}$ હોવાથી,$\frac{p_{1}^{2}}{2m_{1}} = \frac{p_{2}^{2}}{2m_{2}}$ થાય.
વેગમાનનો ગુણોત્તર $\frac{p_{1}}{p_{2}}$ શોધવા માટે પદોને ગોઠવતા,$\frac{p_{1}^{2}}{p_{2}^{2}} = \frac{m_{1}}{m_{2}}$ મળે.
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા,$\frac{p_{1}}{p_{2}} = \sqrt{\frac{m_{1}}{m_{2}}} = \frac{\sqrt{m_{1}}}{\sqrt{m_{2}}}$ મળે.
તેથી,તેમના વેગમાનનો ગુણોત્તર $\sqrt{m_{1}}: \sqrt{m_{2}}$ છે.
125
MediumMCQ
જો કોઈ પદાર્થનું રેખીય વેગમાન $50 \%$ વધારવામાં આવે,તો તે પદાર્થની ગતિઊર્જામાં કેટલો વધારો થાય ($\%$ માં)?
A
$100$
B
$125$
C
$225$
D
$25$

Solution

(B) પદાર્થની ગતિઊર્જા $K$ અને તેના રેખીય વેગમાન $p$ વચ્ચેનો સંબંધ $K = \frac{p^2}{2m}$ છે,જ્યાં $m$ એ પદાર્થનું દળ છે.
દળ $m$ અચળ રહેતું હોવાથી,$K \propto p^2$ થાય.
ધારો કે પ્રારંભિક વેગમાન $p_1 = p$ છે અને અંતિમ વેગમાન $p_2 = p + 0.50p = 1.5p$ છે.
અંતિમ ગતિઊર્જા $K_2$ અને પ્રારંભિક ગતિઊર્જા $K_1$ નો ગુણોત્તર:
$\frac{K_2}{K_1} = \left(\frac{p_2}{p_1}\right)^2 = \left(\frac{1.5p}{p}\right)^2 = (1.5)^2 = 2.25$.
ગતિઊર્જામાં થતો ટકાવારી વધારો શોધવા માટે:
$\text{ટકાવારી વધારો} = \left(\frac{K_2}{K_1} - 1\right) \times 100 \%$.
કિંમત મૂકતા: $(2.25 - 1) \times 100 \% = 1.25 \times 100 \% = 125 \%$.
126
EasyMCQ
$4 \,kg$ દળ અને $6 \,Ns$ વેગમાન ધરાવતા પદાર્થની ગતિઊર્જા કેટલી હશે ($\,J$ માં)?
A
$2.5$
B
$3.5$
C
$4.5$
D
$5.5$

Solution

(C) આપેલ છે: દળ $m = 4 \,kg$, વેગમાન $p = 6 \,Ns$.
ગતિઊર્જા $K$ અને વેગમાન $p$ વચ્ચેનો સંબંધ $K = \frac{p^2}{2m}$ છે.
આ સૂત્રમાં આપેલી કિંમતો મૂકતા:
$K = \frac{6^2}{2 \times 4} = \frac{36}{8} = 4.5 \,J$.
તેથી, પદાર્થની ગતિઊર્જા $4.5 \,J$ છે.
127
EasyMCQ
$P_L$ વેગમાન ધરાવતું એક હલકું પદાર્થ અને $P_H$ વેગમાન ધરાવતું એક ભારે પદાર્થ,બંનેની ગતિઊર્જા સમાન છે,તો:
A
$P_L > P_H$
B
$P_H > P_L$
C
$P_L = P_H$
D
હંમેશા $P_H = 2 P_L$

Solution

(B) વેગમાન $P$ અને દળ $m$ ધરાવતા પદાર્થની ગતિઊર્જા $K$ નું સૂત્ર $K = \frac{P^2}{2m}$ છે.
આપેલ છે કે બંને પદાર્થોની ગતિઊર્જા સમાન છે,તેથી $K_H = K_L$.
સૂત્ર મૂકતા,આપણને મળે છે $\frac{P_H^2}{2 m_H} = \frac{P_L^2}{2 m_L}$.
પદોને ગોઠવતા,$\frac{P_H^2}{P_L^2} = \frac{m_H}{m_L}$,જેનો અર્થ છે કે $\frac{P_H}{P_L} = \sqrt{\frac{m_H}{m_L}}$.
કારણ કે પદાર્થ ભારે છે,$m_H > m_L$,જેનો અર્થ છે કે $\frac{m_H}{m_L} > 1$.
તેથી,$\frac{P_H}{P_L} > 1$,જે સાબિત કરે છે કે $P_H > P_L$.
128
EasyMCQ
કોઈ પદાર્થના વેગમાન અને તેની ગતિઊર્જા વચ્ચેના આલેખનો પ્રકાર શું છે?
A
સીધી રેખા
B
પરવલય (Parabola)
C
વર્તુળ
D
લંબગોળ (Ellipse)

Solution

(B) ધારો કે પદાર્થનું દળ $m$ છે અને પદાર્થનો વેગ $v$ છે,જેથી તેનું વેગમાન $p$ અને ગતિઊર્જા $E$ છે.
વેગમાન $p = mv$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,આપણને $p^2 = m^2 v^2$ મળે છે.
ગતિઊર્જા $E = \frac{1}{2} mv^2$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપણે તેને $E = \frac{m^2 v^2}{2m} = \frac{p^2}{2m}$ તરીકે ફરીથી લખી શકીએ છીએ.
આપેલ પદાર્થ માટે $m$ અચળ હોવાથી,આપણી પાસે $E \propto p^2$ છે.
આ સમીકરણ $y = kx^2$ ના સ્વરૂપમાં છે,જે પરવલય દર્શાવે છે.
તેથી,પદાર્થના વેગમાન અને ગતિઊર્જા વચ્ચેના આલેખનો પ્રકાર પરવલય છે.
Solution diagram
129
EasyMCQ
એક પદાર્થની ગતિઊર્જા $4$ ગણી કરવામાં આવે છે. તેનું વેગમાન
A
બમણું થશે
B
ચાર ગણું થશે
C
અડધું થશે
D
અચળ રહેશે

Solution

(A) ગતિઊર્જા $K$ અને વેગમાન $p$ વચ્ચેનો સંબંધ $K = \frac{p^2}{2m}$ છે,જેનો અર્થ છે કે $p = \sqrt{2mK}$.
ધારો કે પ્રારંભિક ગતિઊર્જા $K_1 = K$ છે અને અંતિમ ગતિઊર્જા $K_2 = 4K$ છે.
પ્રારંભિક વેગમાન $p_1 = \sqrt{2mK_1} = \sqrt{2mK}$ છે.
અંતિમ વેગમાન $p_2 = \sqrt{2mK_2} = \sqrt{2m(4K)} = 2\sqrt{2mK}$ છે.
બંનેની સરખામણી કરતા,આપણને $p_2 = 2p_1$ મળે છે.
તેથી,વેગમાન $2$ ગણું વધશે.
130
EasyMCQ
$m_1$ અને $m_2$ દળ ધરાવતી બે વસ્તુઓ સમાન ગતિઊર્જા ધરાવે છે. જો $p_1$ અને $p_2$ તેમના અનુક્રમે વેગમાન હોય,તો $p_1: p_2$ શું થાય?
A
$m_1: m_2$
B
$m_2: m_1$
C
$\sqrt{m_1}: \sqrt{m_2}$
D
$m_1^2: m_2^2$

Solution

(C) $m$ દળ અને $p$ વેગમાન ધરાવતી વસ્તુની ગતિઊર્જા $K$ એ $K = \frac{p^2}{2m}$ સંબંધ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ છે કે ગતિઊર્જા સમાન છે,તેથી $K_1 = K_2$.
તેથી,$\frac{p_1^2}{2m_1} = \frac{p_2^2}{2m_2}$.
વેગમાનનો ગુણોત્તર શોધવા માટે પદોને ગોઠવતા,આપણને $\frac{p_1^2}{p_2^2} = \frac{m_1}{m_2}$ મળે છે.
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા,આપણને $\frac{p_1}{p_2} = \sqrt{\frac{m_1}{m_2}} = \frac{\sqrt{m_1}}{\sqrt{m_2}}$ મળે છે.
આમ,ગુણોત્તર $p_1: p_2$ એ $\sqrt{m_1}: \sqrt{m_2}$ છે.
131
MediumMCQ
જ્યારે કારનો વેગ $1 \,m/s$ જેટલો વધારવામાં આવે છે ત્યારે તેની ગતિઊર્જા બમણી થાય છે. તો કારનો પ્રારંભિક વેગ કેટલો હશે?
A
$(2+\sqrt{2}) \,m/s$
B
$(1-\sqrt{2}) \,m/s$
C
$(2-\sqrt{2}) \,m/s$
D
$(1+\sqrt{2}) \,m/s$

Solution

(D) ધારો કે પ્રારંભિક વેગ $v$ છે।
પ્રારંભિક ગતિઊર્જા $E = \frac{1}{2}mv^2$.
જ્યારે વેગમાં $1 \,m/s$ નો વધારો થાય, ત્યારે નવો વેગ $v' = v + 1$ થાય છે।
નવી ગતિઊર્જા $E' = \frac{1}{2}m(v+1)^2$.
પ્રશ્ન મુજબ, ગતિઊર્જા બમણી થાય છે, તેથી $E' = 2E$.
સમીકરણમાં કિંમતો મૂકતા: $\frac{1}{2}m(v+1)^2 = 2 \times (\frac{1}{2}mv^2)$.
સમીકરણનું સાદું રૂપ આપતા: $(v+1)^2 = 2v^2$.
ડાબી બાજુનું વિસ્તરણ કરતા: $v^2 + 2v + 1 = 2v^2$.
દ્વિઘાત સમીકરણ બનાવતા: $v^2 - 2v - 1 = 0$.
દ્વિઘાત સૂત્ર $v = \frac{-b \pm \sqrt{b^2 - 4ac}}{2a}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$v = \frac{2 \pm \sqrt{(-2)^2 - 4(1)(-1)}}{2(1)} = \frac{2 \pm \sqrt{4 + 4}}{2} = \frac{2 \pm \sqrt{8}}{2} = \frac{2 \pm 2\sqrt{2}}{2} = 1 \pm \sqrt{2}$.
વેગ ધન હોવો જોઈએ, તેથી $v = (1 + \sqrt{2}) \,m/s$ મળે છે.
132
EasyMCQ
$100 \,g$ દળ ધરાવતી એક રમકડાની કાર $(\hat{i}+2 \hat{j}-3 \hat{k}) \,m/s$ ના વેગથી ગતિ કરી રહી છે, તો કારની ગતિઊર્જા કેટલી હશે ($\,J$ માં)?
A
$7$
B
$70$
C
$0.7$
D
$0.07$

Solution

(C) આપેલ દળ, $m = 100 \,g = 0.1 \,kg$.
વેગ સદિશ, $\vec{v} = (\hat{i} + 2\hat{j} - 3\hat{k}) \,m/s$.
વેગના વર્ગનું મૂલ્ય $v^2 = |\vec{v}|^2 = (1)^2 + (2)^2 + (-3)^2 = 1 + 4 + 9 = 14 \,m^2/s^2$ થાય.
ગતિઊર્જા $K$ શોધવા માટેનું સૂત્ર $K = \frac{1}{2}mv^2$ છે.
કિંમતો મૂકતા, $K = \frac{1}{2} \times 0.1 \,kg \times 14 \,m^2/s^2 = 0.05 \times 14 = 0.7 \,J$.
133
EasyMCQ
પદાર્થની ઝડપ અને ગતિઊર્જા વચ્ચેના આલેખનો આકાર કેવો હોય છે?
A
એક સીધી રેખા
B
એક અતિવલય (Hyperbola)
C
એક પરવલય (Parabola)
D
ઘાતાંકીય (Exponential)

Solution

(C) પદાર્થની ગતિઊર્જા $(K.E.)$ ને સૂત્ર $K.E. = \frac{1}{2}mv^2$ દ્વારા વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે,જ્યાં $m$ એ દળ છે અને $v$ એ પદાર્થની ઝડપ છે.
દળ $m$ અચળ હોવાથી,ગતિઊર્જા અને ઝડપ વચ્ચેનો સંબંધ $K.E. \propto v^2$ છે.
આ સમીકરણ $y = kx^2$ ના સ્વરૂપમાં છે,જે પરવલય દર્શાવે છે.
તેથી,$x$-અક્ષ પર ઝડપ $(v)$ અને $y$-અક્ષ પર ગતિઊર્જા $(K.E.)$ વચ્ચે દોરવામાં આવેલ આલેખ પરવલય છે.
134
EasyMCQ
બે પદાર્થોની ગતિઊર્જાનો ગુણોત્તર $4: 1$ છે અને તેઓ સમાન રેખીય વેગથી ગતિ કરી રહ્યા છે. તેમના દળનો ગુણોત્તર કેટલો હશે?
A
$1: 2$
B
$1: 1$
C
$4: 1$
D
$1: 4$

Solution

(C) પદાર્થની ગતિઊર્જા $(K.E.)$ નું સૂત્ર $K.E. = \frac{1}{2}mv^2$ છે.
અહીં બંને પદાર્થો સમાન રેખીય વેગ $(v_1 = v_2 = v)$ થી ગતિ કરે છે,તેથી ગતિઊર્જા એ દળના સમપ્રમાણમાં છે $(K.E. \propto m)$.
તેથી,તેમની ગતિઊર્જાનો ગુણોત્તર તેમના દળના ગુણોત્તર જેટલો થાય:
$\frac{K.E._1}{K.E._2} = \frac{m_1}{m_2}$.
આપેલ છે કે $\frac{K.E._1}{K.E._2} = \frac{4}{1}$,તેથી $\frac{m_1}{m_2} = \frac{4}{1}$ મળે.
આમ,તેમના દળનો ગુણોત્તર $4: 1$ છે.
135
EasyMCQ
જ્યારે પદાર્થનું દળ અને ઝડપ બમણા કરવામાં આવે,ત્યારે પદાર્થની ગતિઊર્જા
A
બમણી થાય છે
B
ચાર ગણી થાય છે
C
આઠ ગણી થાય છે
D
અપરિવર્તિત રહે છે

Solution

(C) પદાર્થની ગતિઊર્જા $(KE)$ નું સૂત્ર: $KE = \frac{1}{2} m v^2$ છે,જ્યાં $m$ એ દળ છે અને $v$ એ ઝડપ છે.
ધારો કે પ્રારંભિક દળ $m$ છે અને પ્રારંભિક ઝડપ $v$ છે. તેથી પ્રારંભિક ગતિઊર્જા $KE_i = \frac{1}{2} m v^2$ થાય.
પ્રશ્ન મુજબ,દળ બમણું $(m' = 2m)$ અને ઝડપ બમણી $(v' = 2v)$ કરવામાં આવે છે.
અંતિમ ગતિઊર્જા $KE_f$ નીચે મુજબ મળે:
$KE_f = \frac{1}{2} (2m) (2v)^2$
$KE_f = \frac{1}{2} (2m) (4v^2)$
$KE_f = 8 \times (\frac{1}{2} m v^2)$
$KE_f = 8 KE_i$
તેથી,ગતિઊર્જા પ્રારંભિક ગતિઊર્જા કરતાં આઠ ગણી થાય છે.
136
EasyMCQ
એક દોડતા માણસની ગતિઊર્જા તેના અડધા દળ ધરાવતા છોકરાની ગતિઊર્જા કરતા અડધી છે। માણસ તેની ઝડપમાં $1 \,ms^{-1}$ નો વધારો કરે છે અને ત્યારબાદ તેની ગતિઊર્જા છોકરાની ગતિઊર્જા જેટલી થાય છે। છોકરાની પ્રારંભિક ઝડપ કેટલી હશે?
A
$\sqrt{2}+1 \,ms^{-1}$
B
$2(\sqrt{2}+1) \,ms^{-1}$
C
$\sqrt{2} \,ms^{-1}$
D
$2 \,ms^{-1}$

Solution

(B) ધારો કે માણસનું દળ $m$ છે। તો છોકરાનું દળ $m_b = \frac{m}{2}$ થશે।
ધારો કે માણસની પ્રારંભિક ઝડપ $v_m$ અને છોકરાની ઝડપ $v_b$ છે।
પ્રશ્ન મુજબ,માણસની ગતિઊર્જા છોકરાની ગતિઊર્જા કરતા અડધી છે:
$\frac{1}{2} m v_m^2 = \frac{1}{2} (\frac{1}{2} m_b v_b^2) = \frac{1}{2} (\frac{1}{2} \cdot \frac{m}{2} v_b^2) = \frac{1}{8} m v_b^2$.
સાદુરૂપ આપતા,$v_m^2 = \frac{1}{4} v_b^2$,જે દર્શાવે છે કે $v_m = \frac{v_b}{2}$.
જ્યારે માણસ તેની ઝડપમાં $1 \,ms^{-1}$ નો વધારો કરે છે,ત્યારે તેની નવી ઝડપ $v_m' = v_m + 1 = \frac{v_b}{2} + 1$ થાય છે.
હવે,તેની ગતિઊર્જા છોકરાની ગતિઊર્જા જેટલી થાય છે:
$\frac{1}{2} m (\frac{v_b}{2} + 1)^2 = \frac{1}{2} (\frac{m}{2}) v_b^2$.
બંને બાજુ $\frac{m}{2}$ વડે ભાગતા,આપણને $(\frac{v_b}{2} + 1)^2 = \frac{v_b^2}{2}$ મળે છે.
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા: $\frac{v_b}{2} + 1 = \frac{v_b}{\sqrt{2}}$.
$1 = v_b (\frac{1}{\sqrt{2}} - \frac{1}{2}) = v_b (\frac{2 - \sqrt{2}}{2\sqrt{2}})$.
$v_b = \frac{2\sqrt{2}}{2 - \sqrt{2}} = \frac{2\sqrt{2}(2 + \sqrt{2})}{4 - 2} = \frac{4\sqrt{2} + 4}{2} = 2\sqrt{2} + 2 = 2(\sqrt{2} + 1) \,ms^{-1}$.
137
MediumMCQ
એક કણ $H$ ઊંચાઈથી મુક્ત રીતે છોડવામાં આવે છે. અમુક ઊંચાઈએ,તેની ગતિઊર્જા તેની સ્થિતિઊર્જા કરતાં બમણી છે. તો તે ક્ષણે કણની ઊંચાઈ અને ઝડપ અનુક્રમે કેટલી હશે? ($g=$ ગુરુત્વપ્રવેગ)
A
$\frac{H}{3}, \sqrt{\frac{2 g H}{3}}$
B
$\frac{H}{3}, 2 \sqrt{\frac{g H}{3}}$
C
$\frac{2 H}{3}, \sqrt{\frac{2 g H}{3}}$
D
$\frac{H}{3}, \sqrt{2 g H}$

Solution

(B) ધારો કે કણ $H$ ઊંચાઈથી નીચે પડે છે અને જમીનથી $h$ ઊંચાઈએ પહોંચે છે.
આ ઊંચાઈ $h$ પર,સ્થિતિઊર્જા $PE = mgh$ છે.
કણ દ્વારા કાપેલું અંતર $x = H - h$ છે.
આ બિંદુએ ગતિઊર્જા $KE = mgx = mg(H - h)$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,$KE = 2(PE)$.
સમીકરણો મૂકતા,$mg(H - h) = 2(mgh)$.
$H - h = 2h \Rightarrow H = 3h \Rightarrow h = \frac{H}{3}$.
હવે,$h = \frac{H}{3}$ ઊંચાઈએ ઝડપ $v$ શોધવા માટે,આપણે ગતિનું સમીકરણ $v^2 = u^2 + 2ax$ વાપરીએ,જ્યાં $u = 0$ અને $x = H - h = H - \frac{H}{3} = \frac{2H}{3}$.
$v^2 = 2g(\frac{2H}{3}) = \frac{4gH}{3}$.
$v = \sqrt{\frac{4gH}{3}} = 2\sqrt{\frac{gH}{3}}$.
આમ,ઊંચાઈ $\frac{H}{3}$ છે અને ઝડપ $2\sqrt{\frac{gH}{3}}$ છે.
138
EasyMCQ
$(2 \hat{i} + 3 \hat{j} - 4 \hat{k}) \text{ m/s}$ ના વેગથી ગતિ કરતા પદાર્થની ગતિઊર્જા $87 \text{ J}$ હોય, તો પદાર્થનું દળ કેટલું હશે ($\text{ kg}$ માં)?
A
$3$
B
$12$
C
$9$
D
$6$

Solution

(D) પદાર્થની ગતિઊર્જા $(K)$ નું સૂત્ર $K = \frac{1}{2}mv^2$ છે, જ્યાં $m$ એ દળ છે અને $v$ એ વેગનું મૂલ્ય છે.
સૌ પ્રથમ, વેગ સદિશ $\vec{v} = (2 \hat{i} + 3 \hat{j} - 4 \hat{k}) \text{ m/s}$ નું મૂલ્ય શોધો.
$v = |\vec{v}| = \sqrt{2^2 + 3^2 + (-4)^2} = \sqrt{4 + 9 + 16} = \sqrt{29} \text{ m/s}$.
તેથી, $v^2 = 29 \text{ m}^2/\text{s}^2$.
આપેલ છે કે $K = 87 \text{ J}$, આ કિંમતોને ગતિઊર્જાના સૂત્રમાં મૂકતા:
$87 = \frac{1}{2} \times m \times 29$.
$87 = 14.5 \times m$.
$m = \frac{87}{14.5} = 6 \text{ kg}$.
આમ, પદાર્થનું દળ $6 \text{ kg}$ છે.
139
EasyMCQ
$4 \ kg$ દળ ધરાવતા પદાર્થનો વેગ $(2 \hat{i}-4 \hat{j}-\hat{k}) \ ms^{-1}$ હોય,તો તેની ગતિઊર્જા કેટલી થાય ($J$ માં)?
A
$84$
B
$63$
C
$42$
D
$21$

Solution

(C) આપેલ છે: દળ $m = 4 \ kg$. વેગ સદિશ $\vec{v} = (2 \hat{i} - 4 \hat{j} - \hat{k}) \ ms^{-1}$.
પ્રથમ,વેગનું મૂલ્ય $v = |\vec{v}| = \sqrt{(2)^2 + (-4)^2 + (-1)^2}$ શોધો.
$v = \sqrt{4 + 16 + 1} = \sqrt{21} \ ms^{-1}$.
ગતિઊર્જા $K.E.$ નું સૂત્ર $K.E. = \frac{1}{2} mv^2$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $K.E. = \frac{1}{2} \times 4 \times (\sqrt{21})^2$.
$K.E. = 2 \times 21 = 42 \ J$.
140
MediumMCQ
$1 \,g$ અને $4 \,g$ દળ ધરાવતા બે પદાર્થો સમાન ગતિઊર્જા સાથે ગતિ કરી રહ્યા છે. તેમના રેખીય વેગમાનના મૂલ્યોનો ગુણોત્તર કેટલો થાય?
A
$4:1$
B
$\sqrt{2}:1$
C
$1:2$
D
$1:16$

Solution

(C) આપેલ છે: દળ $m_1 = 1 \,g$ અને $m_2 = 4 \,g$. ગતિઊર્જા સમાન છે, $K_1 = K_2$.
આપણે જાણીએ છીએ કે ગતિઊર્જા $K$ અને રેખીય વેગમાન $p$ વચ્ચેનો સંબંધ $K = \frac{p^2}{2m}$ છે, જેનો અર્થ થાય છે $p = \sqrt{2mK}$.
$K_1 = K_2$ હોવાથી, વેગમાનનો ગુણોત્તર $\frac{p_1}{p_2} = \frac{\sqrt{2m_1K_1}}{\sqrt{2m_2K_2}} = \sqrt{\frac{m_1}{m_2}}$ થાય.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{p_1}{p_2} = \sqrt{\frac{1}{4}} = \frac{1}{2}$.
આમ, તેમના રેખીય વેગમાનનો ગુણોત્તર $1:2$ છે.
141
EasyMCQ
બે કણોના દળ $m$ અને $4m$ છે અને તેમની ગતિઊર્જાનો ગુણોત્તર $2:1$ છે. તેમના રેખીય વેગમાનનો ગુણોત્તર શું છે?
A
$\frac{1}{\sqrt{2}}$
B
$\frac{1}{2}$
C
$\frac{1}{4}$
D
$\frac{1}{16}$

Solution

(A) ગતિઊર્જા $(K)$ અને રેખીય વેગમાન $(p)$ વચ્ચેનો સંબંધ $K = \frac{p^2}{2m}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જેનો અર્થ છે કે $p = \sqrt{2mK}$.
આપેલ દળ $m_1 = m$ અને $m_2 = 4m$ છે.
આપેલ ગતિઊર્જા $K_1$ અને $K_2$ છે જેથી $\frac{K_1}{K_2} = \frac{2}{1}$.
તેમના રેખીય વેગમાનનો ગુણોત્તર $\frac{p_1}{p_2} = \sqrt{\frac{2m_1 K_1}{2m_2 K_2}} = \sqrt{\frac{m_1}{m_2} \times \frac{K_1}{K_2}}$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{p_1}{p_2} = \sqrt{\frac{m}{4m} \times \frac{2}{1}} = \sqrt{\frac{1}{4} \times 2} = \sqrt{\frac{1}{2}} = \frac{1}{\sqrt{2}}$.
આમ,તેમના રેખીય વેગમાનનો ગુણોત્તર $\frac{1}{\sqrt{2}}$ છે.
142
MediumMCQ
જો કોઈ પદાર્થની ગતિઊર્જામાં $20 \%$ નો ફેરફાર થાય,તો તેના વેગમાનમાં કેટલો ફેરફાર થશે?
A
$20 \%$
B
$24 \%$
C
$40 \%$
D
આપેલ પૈકી કોઈ નહીં

Solution

(D) ગતિઊર્જા $K$ અને વેગમાન $p$ વચ્ચેનો સંબંધ $K = \frac{p^2}{2m}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
ધારો કે પ્રારંભિક ગતિઊર્જા $K_i$ છે અને અંતિમ ગતિઊર્જા $K_f$ છે. આપેલ છે કે ગતિઊર્જામાં $20 \%$ નો ફેરફાર થાય છે,તેથી $K_f = 1.20 K_i$.
ચલે $K \propto p^2$ હોવાથી,આપણે લખી શકીએ કે $\frac{K_f}{K_i} = \left( \frac{p_f}{p_i} \right)^2$.
કિંમતો મૂકતા,$1.20 = \left( \frac{p_f}{p_i} \right)^2$.
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા,$\frac{p_f}{p_i} = \sqrt{1.20} \approx 1.0954$.
વેગમાનમાં થતો ટકાવારી ફેરફાર $\frac{p_f - p_i}{p_i} \times 100 = (1.0954 - 1) \times 100 = 9.54 \%$.
આમ,$9.54 \%$ એ આપેલા વિકલ્પોમાં ન હોવાથી,સાચો જવાબ $D$ છે.
143
EasyMCQ
જો વેગમાનમાં $20 \%$ નો વધારો કરવામાં આવે,તો ગતિઊર્જામાં કેટલો વધારો થાય ($\%$ માં)?
A
$48$
B
$44$
C
$40$
D
$36$

Solution

(B) ગતિઊર્જા $K$ અને વેગમાન $P$ વચ્ચેનો સંબંધ $K = \frac{P^2}{2m}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
ધારો કે પ્રારંભિક વેગમાન $P$ છે અને પ્રારંભિક ગતિઊર્જા $K = \frac{P^2}{2m}$ છે.
જો વેગમાનમાં $20 \%$ નો વધારો થાય,તો નવું વેગમાન $P' = P + 0.20P = 1.2P$ થાય.
નવી ગતિઊર્જા $K' = \frac{(P')^2}{2m} = \frac{(1.2P)^2}{2m} = \frac{1.44P^2}{2m}$ થશે.
$K = \frac{P^2}{2m}$ મૂકતા,આપણને $K' = 1.44K$ મળે છે.
ગતિઊર્જામાં થતો ટકાવારી વધારો $\frac{K' - K}{K} \times 100 \% = \frac{1.44K - K}{K} \times 100 \% = 0.44 \times 100 \% = 44 \%$ છે.

Work, Energy, Power and Collision — Kinetic Energy · Frequently Asked Questions

1Are these Work, Energy, Power and Collision questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Work, Energy, Power and Collision Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.