Gujarati

Definition of permutation, Number of permutations with or without repetition, Conditional permutations Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · Permutation and Combination · Definition of permutation, Number of permutations with or without repetition, Conditional permutations

454+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 49 of 454 questions in Gujarati

301
DifficultMCQ
$MATHS$ શબ્દના અક્ષરોની ગોઠવણી કરીને શક્ય તમામ શબ્દોને શબ્દકોશ મુજબ ક્રમમાં ગોઠવવામાં આવે,તો $THAMS$ શબ્દનો ક્રમ શોધો.
A
$103$
B
$104$
C
$101$
D
$102$

Solution

(A) $MATHS$ શબ્દના અક્ષરો $A, H, M, S, T$ છે. કુલ અક્ષરો $= 5$.
$A$ થી શરૂ થતા શબ્દો: $4! = 24$.
$H$ થી શરૂ થતા શબ્દો: $4! = 24$.
$M$ થી શરૂ થતા શબ્દો: $4! = 24$.
$S$ થી શરૂ થતા શબ્દો: $4! = 24$.
$T$ થી શરૂ થતા શબ્દો પહેલાના કુલ શબ્દો $24 \times 4 = 96$.
હવે,$T$ થી શરૂ થતા શબ્દો:
$TA...$: $3! = 6$.
$THAMS$:
$THA...$: $2! = 2$.
$THAM...$: $1! = 1$.
$THAMS$: $1$.
ક્રમ $= 96 + 6 + 1 = 103$.
302
DifficultMCQ
$0, 1, 3, 5, 7$ અને $9$ અંકોનો ઉપયોગ કરીને પુનરાવર્તન વગર $40000$ થી મોટી અને $5$ વડે વિભાજ્ય હોય તેવી પાંચ અંકની સંખ્યાઓની સંખ્યા કેટલી થાય?
A
$120$
B
$132$
C
$72$
D
$96$

Solution

(A) પાંચ અંકની સંખ્યા $40000$ થી મોટી હોય જો તેનો પ્રથમ અંક $5, 7$ અથવા $9$ હોય.
સંખ્યા $5$ વડે વિભાજ્ય હોવા માટે,છેલ્લો અંક $0$ અથવા $5$ હોવો જોઈએ.
કિસ્સો $1$: પ્રથમ અંક $5$ છે. છેલ્લો અંક $0$ હોવો જોઈએ. બાકીના $3$ સ્થાન બાકીના $4$ અંકો $(1, 3, 7, 9)$ વડે $^4P_3 = 24$ રીતે ભરી શકાય.
કિસ્સો $2$: પ્રથમ અંક $7$ છે. છેલ્લો અંક $0$ અથવા $5$ હોઈ શકે.
- જો છેલ્લો અંક $0$ હોય,તો રીતો $= 24$.
- જો છેલ્લો અંક $5$ હોય,તો રીતો $= 24$.
કુલ રીતો $= 24 + 24 = 48$.
કિસ્સો $3$: પ્રથમ અંક $9$ છે. છેલ્લો અંક $0$ અથવા $5$ હોઈ શકે.
- જો છેલ્લો અંક $0$ હોય,તો રીતો $= 24$.
- જો છેલ્લો અંક $5$ હોય,તો રીતો $= 24$.
કુલ રીતો $= 24 + 24 = 48$.
કુલ સંખ્યા $= 24 + 48 + 48 = 120$.
303
MediumMCQ
$MONDAY$ શબ્દના તમામ અક્ષરોનો ઉપયોગ કરીને,અર્થપૂર્ણ કે અર્થહીન તમામ શબ્દો બનાવવામાં આવે છે. આ શબ્દોને શબ્દકોશ મુજબ ક્રમમાં ગોઠવવામાં આવે છે. $MONDAY$ શબ્દનો ક્રમ (serial number) શું છે?
A
$327$
B
$326$
C
$328$
D
$324$

Solution

(A) $MONDAY$ શબ્દના અક્ષરો $A, D, M, N, O, Y$ છે. મૂળાક્ષરોના ક્રમમાં ગોઠવતા: $A, D, M, N, O, Y$.
$A$ થી શરૂ થતા શબ્દો: $5! = 120$.
$D$ થી શરૂ થતા શબ્દો: $5! = 120$.
$MA$ થી શરૂ થતા શબ્દો: $4! = 24$.
$MD$ થી શરૂ થતા શબ્દો: $4! = 24$.
$MN$ થી શરૂ થતા શબ્દો: $4! = 24$.
$MOA$ થી શરૂ થતા શબ્દો: $3! = 6$.
$MOD$ થી શરૂ થતા શબ્દો: $3! = 6$.
$MONA$ થી શરૂ થતા શબ્દો: $2! = 2$.
ત્યારબાદ $MONDAY$ શબ્દ આવે છે: $1$.
કુલ ક્રમ = $120 + 120 + 24 + 24 + 24 + 6 + 6 + 2 + 1 = 327$.
304
DifficultMCQ
$GTWENTY$ શબ્દના તમામ અક્ષરોને અર્થ સાથે અથવા અર્થ વગર તમામ શક્ય રીતે લખવામાં આવે છે અને આ શબ્દોને શબ્દકોશ મુજબ ગોઠવવામાં આવે છે. $GTWENTY$ શબ્દનો ક્રમ નંબર શોધો.
A
$526$
B
$553$
C
$456$
D
$435$

Solution

(B) $GTWENTY$ શબ્દમાં અક્ષરો $G, T, W, E, N, T, Y$ છે. કુલ અક્ષરો = $7$. $T$ બે વાર આવે છે.
અક્ષરોને મૂળાક્ષર ક્રમમાં ગોઠવતા: $E, G, N, T, T, W, Y$.
$1$. $E$ થી શરૂ થતા શબ્દો: $\frac{6!}{2!} = 360$ રીતે.
$2$. $G$ થી શરૂ થતા શબ્દો:
- $GE$: $\frac{5!}{2!} = 60$ રીતે.
- $GN$: $\frac{5!}{2!} = 60$ રીતે.
- $GT$:
- $GTE$: $4! = 24$ રીતે.
- $GTN$: $4! = 24$ રીતે.
- $GTT$: $4! = 24$ રીતે.
- $GTWENTY$ સુધી ગણતરી કરતા કુલ સરવાળો $553$ થાય છે.
305
DifficultMCQ
$'DISTRIBUTION'$ શબ્દના અક્ષરોમાંથી એક સમયે ચાર અક્ષરો લઈને બનાવી શકાતા શબ્દોની કુલ સંખ્યા (અર્થપૂર્ણ કે અર્થહીન) ............... છે.
A
$3733$
B
$3736$
C
$3734$
D
$3735$

Solution

(C) $'DISTRIBUTION'$ શબ્દમાં $12$ અક્ષરો છે: $D, I, S, T, R, I, B, U, T, I, O, N$.
દરેક અક્ષરની આવૃત્તિ: $I: 3, T: 2, D: 1, S: 1, R: 1, B: 1, U: 1, O: 1, N: 1$.
કુલ $9$ ભિન્ન અક્ષરો છે: ${D, I, S, T, R, B, U, O, N}$.
આપણે $4$ લંબાઈના શબ્દો બનાવવાના છે.
કિસ્સો $1$: બધા $4$ અક્ષરો ભિન્ન હોય.
રીતોની સંખ્યા $= {}^{9}C_{4} \times 4! = 126 \times 24 = 3024$.
કિસ્સો $2$: $2$ અક્ષરો સમાન અને $2$ ભિન્ન હોય.
પેટા-કિસ્સો $2a$: $I$ પુનરાવર્તિત થાય ($2$ $I$) અને બાકીના $8$ માંથી $2$ ભિન્ન અક્ષરો.
રીતોની સંખ્યા $= {}^{8}C_{2} \times \frac{4!}{2!} = 28 \times 12 = 336$.
પેટા-કિસ્સો $2b$: $T$ પુનરાવર્તિત થાય ($2$ $T$) અને બાકીના $8$ માંથી $2$ ભિન્ન અક્ષરો.
રીતોની સંખ્યા $= {}^{8}C_{2} \times \frac{4!}{2!} = 28 \times 12 = 336$.
કિસ્સો $3$: $2$ સમાન અક્ષરોની જોડી.
માત્ર $I$ અને $T$ જોડી બનાવી શકે છે.
રીતોની સંખ્યા $= \frac{4!}{2!2!} = 6$.
કિસ્સો $4$: $3$ અક્ષરો સમાન અને $1$ ભિન્ન હોય.
માત્ર $I$ ને $3$ વાર પસંદ કરી શકાય.
રીતોની સંખ્યા $= {}^{8}C_{1} \times \frac{4!}{3!} = 8 \times 4 = 32$.
શબ્દોની કુલ સંખ્યા $= 3024 + 336 + 336 + 6 + 32 = 3734$.
306
MediumMCQ
$BHBJO$ શબ્દના તમામ અક્ષરોનો ઉપયોગ કરીને $60$ શબ્દો બનાવી શકાય છે,અર્થ સાથે અથવા વગર. જો આ શબ્દોને શબ્દકોશ મુજબ લખવામાં આવે,તો $50$ મો શબ્દ કયો છે?
A
$OBBHJ$
B
$HBBJO$
C
$OBBJH$
D
$JBBOH$

Solution

(C) શબ્દ $BHBJO$ છે. અક્ષરો $B, B, H, J, O$ છે. કુલ અક્ષરો = $5$. ગોઠવણીની સંખ્યા $\frac{5!}{2!} = \frac{120}{2} = 60$ છે.
$50$ મો શબ્દ શોધવા માટે,આપણે તેમને મૂળાક્ષરોના ક્રમમાં ગોઠવીએ: $B, B, H, J, O$.
$1$. $B$ થી શરૂ થતા શબ્દો: $\frac{4!}{1!} = 24$ શબ્દો.
$2$. $H$ થી શરૂ થતા શબ્દો: $\frac{4!}{2!} = 12$ શબ્દો. (કુલ = $24 + 12 = 36$)
$3$. $J$ થી શરૂ થતા શબ્દો: $\frac{4!}{2!} = 12$ શબ્દો. (કુલ = $36 + 12 = 48$)
$4$. $O$ થી શરૂ થતા શબ્દો:
- $OBBHJ$ ($49$ મો)
- $OBBJH$ ($50$ મો)
આમ,$50$ મો શબ્દ $OBBJH$ છે.
307
MediumMCQ
$NAGPUR$ શબ્દના તમામ અક્ષરોનો ઉપયોગ કરીને બનતા અર્થપૂર્ણ કે અર્થહીન શબ્દોને શબ્દકોશના ક્રમમાં ગોઠવવામાં આવે,તો $315^{\text{th}}$ ક્રમે આવતો શબ્દ કયો છે?
A
$NRAGUP$
B
$NRAGPU$
C
$NRAPGU$
D
$NRAPUG$

Solution

(C) $NAGPUR$ શબ્દના અક્ષરો $A, G, N, P, R, U$ છે. કુલ અક્ષરો = $6$. કુલ ગોઠવણી = $6! = 720$.
$A$ થી શરૂ થતા શબ્દો: $5! = 120$.
$G$ થી શરૂ થતા શબ્દો: $5! = 120$.
કુલ શબ્દો = $120 + 120 = 240$.
$NA$ થી શરૂ થતા શબ્દો: $4! = 24$.
$NG$ થી શરૂ થતા શબ્દો: $4! = 24$.
$NP$ થી શરૂ થતા શબ્દો: $4! = 24$.
કુલ શબ્દો = $240 + 24 + 24 + 24 = 312$.
આપણને $315^{\text{th}}$ શબ્દ જોઈએ છે. બાકીના શબ્દો $NR$ થી શરૂ થાય છે.
$NRA$ થી શરૂ થતા શબ્દો: $3! = 6$.
$313^{\text{th}}$ શબ્દ: $NRAGPU$
$314^{\text{th}}$ શબ્દ: $NRAGUP$
$315^{\text{th}}$ શબ્દ: $NRAPGU$
308
DifficultMCQ
$COCHIN$ શબ્દના અક્ષરોને ક્રમચય કરવામાં આવે છે અને તમામ ક્રમચયોને અંગ્રેજી શબ્દકોશ મુજબ મૂળાક્ષરોના ક્રમમાં ગોઠવવામાં આવે છે. $COCHIN$ શબ્દ પહેલા આવતા શબ્દોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$360$
B
$192$
C
$96$
D
$48$

Solution

(C) $COCHIN$ શબ્દના અક્ષરો $C, C, H, I, N, O$ છે. મૂળાક્ષરોના ક્રમમાં ગોઠવતા: $C, C, H, I, N, O$.
$C$ થી શરૂ થતા શબ્દો:
- $CC...$: $4! = 24$
- $CH...$: $4! = 24$
- $CI...$: $4! = 24$
- $CN...$: $4! = 24$
- $COC...$: $3! = 6$
કુલ શબ્દો = $24 + 24 + 24 + 24 + 6 = 96$.
309
MediumMCQ
$A, B, C, D, E, F, G, H, I, J$ અક્ષરોનો ઉપયોગ કરીને $10$ લંબાઈના શબ્દો બનાવવામાં આવે છે. ધારો કે $x$ એવા શબ્દોની સંખ્યા છે જેમાં કોઈ અક્ષરનું પુનરાવર્તન થતું નથી; અને $y$ એવા શબ્દોની સંખ્યા છે જેમાં બરાબર એક અક્ષરનું બે વાર પુનરાવર્તન થાય છે અને અન્ય કોઈ અક્ષરનું પુનરાવર્તન થતું નથી. તો,$\frac{y}{9x} =$
A
$5$
B
$4$
C
$8$
D
$9$

Solution

(A) કુલ ઉપલબ્ધ અક્ષરોની સંખ્યા $10$ છે.
$x$ માટે,આપણે કોઈ પુનરાવર્તન વગર $10$ લંબાઈના શબ્દો બનાવીએ છીએ,જે $10$ ભિન્ન અક્ષરોનો ક્રમચય છે: $x = 10!$.
$y$ માટે,આપણે $10$ અક્ષરોમાંથી બે વાર પુનરાવર્તિત થવા માટે $1$ અક્ષરને $^{10}C_1$ રીતે પસંદ કરીએ છીએ.
ત્યારબાદ આપણે બાકીના $9$ અક્ષરોમાંથી $8$ અન્ય અક્ષરોને $^{9}C_8$ રીતે પસંદ કરીએ છીએ.
આ $10$ અક્ષરોની ગોઠવણીની કુલ સંખ્યા (જ્યાં એક અક્ષર બે વાર પુનરાવર્તિત થાય છે) $\frac{10!}{2!}$ છે.
આમ,$y = {}^{10}C_1 \times {}^{9}C_8 \times \frac{10!}{2!}$.
ગુણોત્તરની ગણતરી કરતા: $\frac{y}{9x} = \frac{{}^{10}C_1 \times {}^{9}C_8 \times \frac{10!}{2!}}{9 \times 10!} = \frac{10 \times 9}{9 \times 2} = 5$.
310
MediumMCQ
ગણ $\{1, 2, 3, 4, 5\}$ ના અંકોનો ઉપયોગ કરીને અને અંકોનું પુનરાવર્તન શક્ય હોય તેવી $4$ વડે વિભાજ્ય $5$-અંકી સંખ્યાઓની સંખ્યા કેટલી થાય?
A
$625$
B
$626$
C
$627$
D
$630$

Solution

(A) જો કોઈ સંખ્યાના છેલ્લા બે અંકો $4$ વડે વિભાજ્ય હોય,તો તે સંખ્યા $4$ વડે વિભાજ્ય હોય છે.
આપેલ અંકોના ગણ $\{1, 2, 3, 4, 5\}$ માંથી બનતી બે અંકી સંખ્યાઓ જે $4$ વડે વિભાજ્ય હોય તે: $12, 24, 32, 44, 52$ છે.
આમ,છેલ્લા બે અંકો માટે $5$ શક્યતાઓ છે.
$5$-અંકી સંખ્યામાં,પ્રથમ $3$ સ્થાનો કોઈપણ $5$ અંકો દ્વારા ભરી શકાય છે કારણ કે પુનરાવર્તન માન્ય છે.
પ્રથમ $3$ સ્થાનો ભરવાની રીતોની સંખ્યા = $5 \times 5 \times 5 = 5^3 = 125$.
છેલ્લા બે અંકો માટે $5$ શક્યતાઓ હોવાથી,કુલ $5$-અંકી સંખ્યાઓની સંખ્યા = $125 \times 5 = 625$ થાય.
311
MediumMCQ
$\text{DAUGHTER}$ શબ્દના તમામ અક્ષરોનો ઉપયોગ કરીને એવા કેટલા શબ્દો બનાવી શકાય કે જેમાં બધા સ્વરો ક્યારેય સાથે ન આવે?
A
$34000$
B
$37000$
C
$36000$
D
$35000$

Solution

(C) $\text{DAUGHTER}$ શબ્દમાં $8$ અલગ-અલગ અક્ષરો છે: $D, A, U, G, H, T, E, R$.
તેમાં $3$ સ્વરો છે: $A, U, E$ અને $5$ વ્યંજનો છે: $D, G, H, T, R$.
કુલ શબ્દોની સંખ્યા $= 8! = 40320$.
બધા સ્વરો સાથે ન આવે તેવા શબ્દોની સંખ્યા શોધવા માટે,આપણે કુલ શબ્દોમાંથી એવા શબ્દો બાદ કરીશું જેમાં બધા સ્વરો સાથે હોય.
$3$ સ્વરો $(A, U, E)$ ને એક એકમ તરીકે ગણતા,આપણી પાસે $5$ વ્યંજનો $+ 1$ એકમ $= 6$ ઘટકો છે.
આ $6$ ઘટકોને $6!$ રીતે ગોઠવી શકાય છે.
એકમની અંદરના $3$ સ્વરોને $3!$ રીતે ગોઠવી શકાય છે.
સ્વરો સાથે હોય તેવા શબ્દોની સંખ્યા $= 6! \times 3! = 720 \times 6 = 4320$.
સ્વરો ક્યારેય સાથે ન આવે તેવા શબ્દોની સંખ્યા $= 8! - (6! \times 3!) = 40320 - 4320 = 36000$.
312
DifficultMCQ
ધારો કે $P$ એ સાત અંકની એવી સંખ્યાઓનો ગણ છે જેના અંકોનો સરવાળો $11$ થાય છે. જો $P$ માંની સંખ્યાઓ ફક્ત $1, 2$ અને $3$ અંકોનો ઉપયોગ કરીને બનાવવામાં આવે,તો ગણ $P$ માંના ઘટકોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$158$
B
$161$
C
$164$
D
$173$

Solution

(B) ધારો કે અંકો $x_1, x_2, x_3, x_4, x_5, x_6, x_7 \in \{1, 2, 3\}$ છે જેથી $\sum_{i=1}^{7} x_i = 11$ થાય.
ધારો કે $n_1, n_2, n_3$ એ અનુક્રમે $1, 2$ અને $3$ અંકો કેટલી વાર આવે છે તે દર્શાવે છે.
તો $n_1 + n_2 + n_3 = 7$ અને $1n_1 + 2n_2 + 3n_3 = 11$ થાય.
પ્રથમ સમીકરણને બીજામાંથી બાદ કરતા: $n_2 + 2n_3 = 4$ મળે.
કિસ્સો $1$: જો $n_3 = 0$,તો $n_2 = 4$ અને $n_1 = 3$. ક્રમચયોની સંખ્યા $\frac{7!}{3!4!0!} = 35$ છે.
કિસ્સો $2$: જો $n_3 = 1$,તો $n_2 = 2$ અને $n_1 = 4$. ક્રમચયોની સંખ્યા $\frac{7!}{4!2!1!} = 105$ છે.
કિસ્સો $3$: જો $n_3 = 2$,તો $n_2 = 0$ અને $n_1 = 5$. ક્રમચયોની સંખ્યા $\frac{7!}{5!0!2!} = 21$ છે.
$P$ માં કુલ ઘટકોની સંખ્યા $= 35 + 105 + 21 = 161$ થાય.
313
DifficultMCQ
$KANPUR$ શબ્દના તમામ અક્ષરોનો ઉપયોગ કરીને બનાવેલા અર્થપૂર્ણ કે અર્થહીન શબ્દોને શબ્દકોશ મુજબ ગોઠવવામાં આવે,તો આ ગોઠવણીમાં $440^{th}$ ક્રમે આવતો શબ્દ કયો છે?
A
$PRKAUN$
B
$PRKANU$
C
$PRNAKU$
D
$PRNAUK$

Solution

(B) $KANPUR$ શબ્દના અક્ષરો $A, K, N, P, R, U$ છે (મૂળાક્ષર ક્રમમાં).
કુલ અક્ષરો = $6$. કુલ ક્રમચયો = $6! = 720$.
શબ્દો જે નીચેના અક્ષરોથી શરૂ થાય છે:
$A$: $5! = 120$
$K$: $5! = 120$
$N$: $5! = 120$
કુલ સરવાળો = $360$.
$P$ થી શરૂ થતા શબ્દો:
$PA$: $4! = 24$
$PK$: $4! = 24$
$PN$: $4! = 24$
કુલ સરવાળો = $432$.
$PR$ થી શરૂ થતા શબ્દો:
$PRA$: $3! = 6$ (કુલ $438$)
$PRK$ થી શરૂ થતા શબ્દો: બાકીના અક્ષરો $A, N, U$ છે. શબ્દો:
$PRKAUN$ $(439^{th})$
$PRKANU$ $(440^{th})$
આમ,$440^{th}$ શબ્દ $PRKANU$ છે.
314
MediumMCQ
વિધેય $f(x) = {}^{7-x}P_{x-1}$ નો પ્રદેશ શોધો.
A
$x \in \{1, 2, 3, 4\}$
B
$x \in \{2, 3, 4\}$
C
$x \in \{1, 2, 3, 4, 5\}$
D
$x \in \{1, 2, 3, 4, 5, 6\}$

Solution

(A) ક્રમચય ${}^{n}P_{r}$ વ્યાખ્યાયિત થવા માટે,$n \ge r \ge 0$ હોવું જોઈએ અને $n, r$ અઋણ પૂર્ણાંકો હોવા જોઈએ.
અહીં,$n = 7-x$ અને $r = x-1$.
શરત $1$: $n \ge r \implies 7-x \ge x-1 \implies 8 \ge 2x \implies x \le 4$.
શરત $2$: $r \ge 0 \implies x-1 \ge 0 \implies x \ge 1$.
શરત $3$: $n \ge 0 \implies 7-x \ge 0 \implies x \le 7$.
આ શરતોને જોડતા,આપણને $1 \le x \le 4$ મળે છે.
ક્રમચય સંકેત માટે $x$ પૂર્ણાંક હોવો જોઈએ,તેથી પ્રદેશ $\{1, 2, 3, 4\}$ છે.
315
MediumMCQ
$1, 2, 3, 4, 5, 6, 7$ અંકોનો ઉપયોગ કરીને પુનરાવર્તન વગર ચાર અંકની સંખ્યાઓ બનાવવામાં આવે,તો આ સંખ્યાઓમાંથી કેટલી સંખ્યાઓ $25$ વડે નિઃશેષ ભાગી શકાય?
A
$20$
B
$40$
C
$50$
D
$51$

Solution

(B) જો કોઈ સંખ્યાના છેલ્લા બે અંક $25, 50,$ અથવા $75$ હોય તો તે સંખ્યા $25$ વડે વિભાજ્ય છે.
આપેલ અંકો $\{1, 2, 3, 4, 5, 6, 7\}$ માંથી,$25$ વડે વિભાજ્ય હોય તેવા છેલ્લા બે અંક $25$ અને $75$ છે (કારણ કે $0$ આપેલ ગણમાં નથી).
કિસ્સો $1$: સંખ્યા $25$ થી પૂરી થાય છે.
છેલ્લા બે અંક $2$ અને $5$ નિશ્ચિત છે.
બાકીના $2$ સ્થાન બાકી રહેલા $5$ અંકો $\{1, 3, 4, 6, 7\}$ વડે $P(5, 2) = 5 \times 4 = 20$ રીતે ભરી શકાય.
કિસ્સો $2$: સંખ્યા $75$ થી પૂરી થાય છે.
છેલ્લા બે અંક $7$ અને $5$ નિશ્ચિત છે.
બાકીના $2$ સ્થાન બાકી રહેલા $5$ અંકો $\{1, 2, 3, 4, 6\}$ વડે $P(5, 2) = 5 \times 4 = 20$ રીતે ભરી શકાય.
$25$ વડે વિભાજ્ય કુલ સંખ્યાઓ $= 20 + 20 = 40$.
316
EasyMCQ
$2, 3, 0, 3, 4, 2, 3$ અંકોનો ઉપયોગ કરીને એક મિલિયનથી મોટી કેટલી સંખ્યાઓ બનાવી શકાય?
A
$60$
B
$360$
C
$420$
D
$120$

Solution

(B) આપેલ અંકો $2, 3, 0, 3, 4, 2, 3$ છે. કુલ $7$ અંકો છે,જેમાં $2$ બે વાર,$3$ ત્રણ વાર,$0$ એક વાર અને $4$ એક વાર આવે છે.
આ અંકોનો ઉપયોગ કરીને બનતી તમામ $7$ અંકની સંખ્યાઓ એક મિલિયનથી મોટી હોય છે.
દશ લાખના સ્થાન પર $0$ ન હોઈ શકે.
તેથી,દશ લાખના સ્થાન પર $2, 3,$ અથવા $4$ આવી શકે.
કિસ્સો $I$: દશ લાખના સ્થાન પર $2$ હોય.
બાકીના અંકો $3, 0, 3, 4, 2, 3$ છે. ગોઠવણીની સંખ્યા $\frac{6!}{3!} = 120$ છે.
કિસ્સો $II$: દશ લાખના સ્થાન પર $3$ હોય.
બાકીના અંકો $2, 0, 3, 4, 2, 3$ છે. ગોઠવણીની સંખ્યા $\frac{6!}{2! \times 2!} = 180$ છે.
કિસ્સો $III$: દશ લાખના સ્થાન પર $4$ હોય.
બાકીના અંકો $2, 3, 0, 3, 2, 3$ છે. ગોઠવણીની સંખ્યા $\frac{6!}{3! \times 2!} = 60$ છે.
કુલ સંખ્યાઓ $= 120 + 180 + 60 = 360$.
317
MediumMCQ
આઠ ખુરશીઓને $1$ થી $8$ નંબર આપવામાં આવ્યા છે. બે મહિલાઓ અને ત્રણ પુરુષો દરેક એક ખુરશી પર બેસવા માંગે છે. પ્રથમ મહિલાઓ $1$ થી $4$ નંબરની ખુરશીઓમાંથી પસંદગી કરે છે,અને ત્યારબાદ પુરુષો બાકીની ખુરશીઓમાંથી પસંદગી કરે છે. શક્ય ગોઠવણીઓની સંખ્યા કેટલી છે?
A
${ }^6 C_3 \times { }^4 C_2$
B
${ }^4 P_2 \times { }^6 P_3$
C
${ }^4 C_2 + { }^4 P_3$
D
${ }^4 P_2 + { }^6 P_3$

Solution

(B) બે મહિલાઓને $1$ થી $4$ નંબરની ખુરશીઓ પર ${ }^4 P_2$ રીતે બેસાડી શકાય છે.
મહિલાઓ બેસી ગયા પછી,$8 - 2 = 6$ ખુરશીઓ બાકી રહે છે.
ત્રણ પુરુષોને આ $6$ ઉપલબ્ધ ખુરશીઓ પર ${ }^6 P_3$ રીતે બેસાડી શકાય છે.
તેથી,શક્ય ગોઠવણીઓની કુલ સંખ્યા ${ }^4 P_2 \times { }^6 P_3$ છે.
318
DifficultMCQ
$ABRACADABRA$ શબ્દના તમામ અક્ષરોને અલગ-અલગ રીતે ગોઠવવામાં આવે છે. તો આવી ગોઠવણીઓની સંખ્યા કેટલી છે જેમાં સ્વરો સાથે હોય?
A
$1200$
B
$1240$
C
$1220$
D
$1260$

Solution

(D) $ABRACADABRA$ શબ્દમાં $11$ અક્ષરો છે: $A$ ($5$ વખત),$B$ ($2$ વખત),$R$ ($2$ વખત),$C$ ($1$ વખત),$D$ ($1$ વખત).
અહીં $5$ સ્વરો છે,જે બધા $A$ છે. આપણે આ $5$ $A$ ને એક એકમ $(AAAAA)$ તરીકે ગણીએ છીએ.
હવે,આપણી પાસે ગોઠવવા માટે કુલ $7$ વસ્તુઓ છે: $(AAAAA), B, B, R, R, C, D$.
અહીં $B$ બે વાર અને $R$ બે વાર પુનરાવર્તિત થાય છે.
તેથી,કુલ ગોઠવણીઓની સંખ્યા $\frac{7!}{2!2!} = \frac{5040}{4} = 1260$ થાય.
319
EasyMCQ
જો ભૌતિકવિજ્ઞાનના $3$ પુસ્તકો,રસાયણવિજ્ઞાનના $2$ પુસ્તકો અને ગણિતના $4$ પુસ્તકોને એક છાજલી પર એવી રીતે ગોઠવવાના હોય કે જેથી ભૌતિકવિજ્ઞાનના બધા પુસ્તકો સાથે રહે અને ગણિતના બધા પુસ્તકો સાથે રહે,તો આવી ગોઠવણીઓની સંખ્યા કેટલી થાય?
A
$576$
B
$288$
C
$3456$
D
$1152$

Solution

(C) ભૌતિકવિજ્ઞાનના $3$ પુસ્તકો,રસાયણવિજ્ઞાનના $2$ પુસ્તકો અને ગણિતના $4$ પુસ્તકો છે.
ભૌતિકવિજ્ઞાનના બધા પુસ્તકો સાથે હોવાથી,આપણે તેમને $1$ એકમ તરીકે ગણીશું.
ગણિતના બધા પુસ્તકો સાથે હોવાથી,આપણે તેમને $1$ એકમ તરીકે ગણીશું.
રસાયણવિજ્ઞાનના $2$ અલગ પુસ્તકો છે.
આમ,આપણી પાસે ગોઠવવા માટે $1$ (ભૌતિકવિજ્ઞાન એકમ) + $1$ (ગણિત એકમ) + $2$ (રસાયણવિજ્ઞાન પુસ્તકો) = $4$ એકમો છે.
આ $4$ એકમોને $4!$ રીતે ગોઠવી શકાય છે.
$3$ ભૌતિકવિજ્ઞાનના પુસ્તકોને તેમની વચ્ચે $3!$ રીતે ગોઠવી શકાય છે.
$4$ ગણિતના પુસ્તકોને તેમની વચ્ચે $4!$ રીતે ગોઠવી શકાય છે.
$\therefore \text{કુલ ગોઠવણીઓ} = 4! \times 3! \times 4! = 24 \times 6 \times 24 = 3456$.
320
EasyMCQ
$223355888$ સંખ્યાના અંકોની ગોઠવણી કરીને એવી કેટલી નવ-અંકી સંખ્યાઓ બનાવી શકાય કે જેમાં એકી અંકો બેકી સ્થાનો પર હોય?
A
$16$
B
$40$
C
$60$
D
$180$

Solution

(C) આપેલ સંખ્યા $223355888$ છે,જેમાં $9$ અંકો છે: $2, 2, 3, 3, 5, 5, 8, 8, 8$.
અહીં $4$ એકી અંકો $(3, 3, 5, 5)$ અને $5$ બેકી અંકો $(2, 2, 8, 8, 8)$ છે.
$9$-અંકી સંખ્યામાં બેકી સ્થાનો $2, 4, 6, 8$ છે (કુલ $4$ સ્થાનો).
એકી સ્થાનો $1, 3, 5, 7, 9$ છે (કુલ $5$ સ્થાનો).
$4$ એકી અંકોને $4$ બેકી સ્થાનો પર ગોઠવવાની રીતો $\frac{4!}{2!2!} = 6$ છે.
$5$ બેકી અંકોને $5$ એકી સ્થાનો પર ગોઠવવાની રીતો $\frac{5!}{2!3!} = 10$ છે.
તેથી,કુલ સંખ્યાઓ $= 6 \times 10 = 60$ થાય.
321
EasyMCQ
$MANAMA$ શબ્દના અક્ષરોની એવી ગોઠવણીઓની સંખ્યા શોધો જેમાં બે $M$ પાસપાસે ન આવે.
A
$40$
B
$60$
C
$80$
D
$100$

Solution

(A) $MANAMA$ શબ્દમાં $6$ અક્ષરો છે: $M$ બે વાર,$A$ ત્રણ વાર અને $N$ એક વાર આવે છે.
પ્રથમ,$M$ સિવાયના અક્ષરો $A, A, A, N$ ને ગોઠવતા.
આ $4$ અક્ષરોને ગોઠવવાની રીતો $\frac{4!}{3!1!} = 4$ છે.
આ $4$ અક્ષરો $5$ ખાલી જગ્યાઓ બનાવે છે જ્યાં $2$ $M$ ને એવી રીતે મૂકી શકાય કે જેથી તેઓ પાસપાસે ન આવે.
$5$ માંથી $2$ ખાલી જગ્યાઓ પસંદ કરવાની રીતો $\binom{5}{2} = 10$ છે.
તેથી,કુલ ગોઠવણીઓની સંખ્યા $4 \times 10 = 40$ છે.
322
EasyMCQ
પાંચ વિદ્યાર્થીઓને એક પ્લેટફોર્મ પર એવી રીતે ગોઠવવાના છે કે જેથી છોકરો $B_1$ બીજા સ્થાને હોય અને છોકરી $G_1$ હંમેશા છોકરી $G_2$ ની બાજુમાં હોય. તો,આવી શક્ય ગોઠવણીઓની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$4$
B
$7$
C
$8$
D
$6$

Solution

(C) કુલ $5$ સ્થાનો છે. છોકરો $B_1$ બીજા સ્થાને નિશ્ચિત છે.
બાકીના $4$ વિદ્યાર્થીઓ છે (જેમાં $G_1$ અને $G_2$ નો સમાવેશ થાય છે).
$G_1$ અને $G_2$ હંમેશા સાથે હોવા જોઈએ,તેથી આપણે $(G_1, G_2)$ ને એક એકમ તરીકે ગણીએ.
હવે આપણી પાસે બાકીના $4$ સ્થાનોમાં ગોઠવવા માટે $3$ એકમો છે: એકમ $(G_1, G_2)$ અને અન્ય $2$ વિદ્યાર્થીઓ.
જોકે,બીજું સ્થાન $B_1$ દ્વારા રોકાયેલું છે. ઉપલબ્ધ સ્થાનો $1, 3, 4, 5$ છે.
જો આપણે એકમ $(G_1, G_2)$ ને $(3, 4)$ અથવા $(4, 5)$ સ્થાનો પર મૂકીએ,તો એકમને મૂકવાની $2$ રીતો છે.
એકમની અંદર,$G_1$ અને $G_2$ ને $2! = 2$ રીતે ગોઠવી શકાય છે.
બાકીના $2$ વિદ્યાર્થીઓને બાકીના $2$ સ્થાનોમાં $2! = 2$ રીતે ગોઠવી શકાય છે.
કુલ ગોઠવણી $= 2 \times 2 \times 2 = 8$.
Solution diagram
323
MediumMCQ
શિક્ષક $5$ વિદ્યાર્થીઓને પ્લેટફોર્મ પર એવી રીતે ગોઠવવા માંગે છે કે જેથી છોકરો $B_1$ બીજા સ્થાને હોય અને છોકરીઓ $G_1$ અને $G_2$ હંમેશા એકબીજાની બાજુમાં હોય,તો આવી ગોઠવણીઓની સંખ્યા કેટલી થાય?
A
$24$
B
$12$
C
$8$
D
$16$

Solution

(C) કુલ $5$ સ્થાનો છે. છોકરો $B_1$ બીજા સ્થાને નિશ્ચિત છે.
બાકીના સ્થાનો $1, 3, 4, 5$ છે.
ધારો કે $5$ વિદ્યાર્થીઓ $B_1, G_1, G_2, S_1, S_2$ છે.
$G_1$ અને $G_2$ હંમેશા સાથે હોવા જોઈએ,તેથી તેમને એક એકમ $(G_1G_2)$ તરીકે ગણીએ.
હવે આપણી પાસે $(G_1G_2), S_1, S_2$ એકમો છે જે બાકીના $4$ સ્થાનોમાં ગોઠવવાના છે.
કિસ્સો $1$: $(G_1G_2)$ સ્થાનો $(3, 4)$ પર હોય.
બાકીના સ્થાનો $1$ અને $5$ માં $S_1, S_2$ ને $2!$ રીતે ગોઠવી શકાય. $G_1, G_2$ ને $2!$ રીતે ગોઠવી શકાય.
રીતોની સંખ્યા $= 2! \times 2! = 4$.
કિસ્સો $2$: $(G_1G_2)$ સ્થાનો $(4, 5)$ પર હોય.
બાકીના સ્થાનો $1$ અને $3$ માં $S_1, S_2$ ને $2!$ રીતે ગોઠવી શકાય. $G_1, G_2$ ને $2!$ રીતે ગોઠવી શકાય.
રીતોની સંખ્યા $= 2! \times 2! = 4$.
કુલ ગોઠવણી $= 4 + 4 = 8$.
Solution diagram
324
MediumMCQ
$CALCULATE$ શબ્દના અક્ષરોનો ઉપયોગ કરીને કેટલા શબ્દો બનાવી શકાય કે જેથી દરેક શબ્દ વ્યંજનથી શરૂ થાય અને વ્યંજન પર જ પૂરો થાય?
A
$5 \times 7 !$
B
$\frac{9 !}{8}$
C
$\frac{5 \times 7 !}{2}$
D
$20 \times 7 !$

Solution

(C) $CALCULATE$ શબ્દમાં $9$ અક્ષરો છે.
જેમાં $C$ બે વાર,$A$ બે વાર,$L$ બે વાર અને $E, U, T$ એક વાર આવે છે.
અહીં $5$ વ્યંજનો $(C, C, L, L, T)$ અને $4$ સ્વરો $(A, A, U, E)$ છે.
$5$ વ્યંજનોમાંથી બે વ્યંજનો શરૂઆત અને અંતના સ્થાન પર $P(5, 2)$ રીતે ગોઠવી શકાય.
પુનરાવર્તિત અક્ષરોને ધ્યાનમાં લેતા,કુલ ગોઠવણી $= \frac{P(5, 2) \times 7!}{2! \times 2! \times 2!} = \frac{20 \times 7!}{8} = \frac{5 \times 7!}{2}$.
325
EasyMCQ
$5$ પુરુષો અને $4$ સ્ત્રીઓને એક હારમાં એવી રીતે બેસાડવાના છે કે જેથી પુરુષો એકી સ્થાનો પર બેસે. તો શક્ય ગોઠવણીઓની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$144$
B
$362880$
C
$2880$
D
$1140$

Solution

(C) હારમાં કુલ $9$ સ્થાનો છે: $1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9$.
એકી સ્થાનો $1, 3, 5, 7, 9$ છે,જે કુલ $5$ છે.
$5$ પુરુષોને આ $5$ એકી સ્થાનો પર $5! = 120$ રીતે બેસાડી શકાય.
બાકીના $4$ બેકી સ્થાનો $(2, 4, 6, 8)$ પર $4$ સ્ત્રીઓને $4! = 24$ રીતે બેસાડી શકાય.
કુલ ગોઠવણીઓની સંખ્યા $= 120 \times 24 = 2880$.
326
MediumMCQ
$MACHINE$ શબ્દના અક્ષરોને એવી રીતે કેટલી રીતે ગોઠવી શકાય કે જેથી સ્વરો માત્ર એકી સ્થાનો પર જ આવે?
A
$288$
B
$625$
C
$576$
D
$1152$

Solution

(C) $MACHINE$ શબ્દમાં $7$ અક્ષરો છે: $3$ સ્વરો $(A, I, E)$ અને $4$ વ્યંજનો $(M, C, H, N)$.
કુલ $7$ સ્થાનો છે,જે $1$ થી $7$ ક્રમાંકિત છે. એકી સ્થાનો $1, 3, 5, 7$ છે,જે કુલ $4$ છે.
આપણે $4$ એકી સ્થાનોમાં $3$ સ્વરોને ગોઠવવાના છે,જે $^4P_3$ રીતે કરી શકાય.
$^4P_3 = \frac{4!}{(4-3)!} = 4 \times 3 \times 2 = 24$ રીતો.
બાકીના $4$ અક્ષરો (વ્યંજનો) બાકીના $4$ સ્થાનોમાં $^4P_4$ રીતે ગોઠવી શકાય.
$^4P_4 = 4! = 4 \times 3 \times 2 \times 1 = 24$ રીતો.
કુલ ગોઠવણીની સંખ્યા $= ^4P_3 \times ^4P_4 = 24 \times 24 = 576$.
327
MediumMCQ
$445577888$ સંખ્યાના અંકોની ગોઠવણી કરીને $9$ અંકની કેટલી અલગ-અલગ સંખ્યાઓ બનાવી શકાય,જેથી એકી અંકો બેકી સ્થાનો પર આવે?
A
$120$
B
$60$
C
$180$
D
$36$

Solution

(B) આપેલ સંખ્યા $445577888$ છે. અંકો છે: $4, 4, 5, 5, 7, 7, 8, 8, 8$.
અહીં $4$ એકી અંકો $(5, 5, 7, 7)$ અને $5$ બેકી અંકો $(4, 4, 8, 8, 8)$ છે.
કુલ $9$ સ્થાનો છે. બેકી સ્થાનો $2, 4, 6, 8$ છે,જેની સંખ્યા $4$ છે.
$4$ એકી અંકોને આ $4$ બેકી સ્થાનો પર ગોઠવવાની રીતો $\frac{4!}{2!2!} = 6$ છે.
બાકીના $5$ સ્થાનો (એકી સ્થાનો $1, 3, 5, 7, 9$) પર $5$ બેકી અંકો $(4, 4, 8, 8, 8)$ ગોઠવવાના છે.
આ $5$ અંકોને ગોઠવવાની રીતો $\frac{5!}{2!3!} = 10$ છે.
તેથી,કુલ રીતોની સંખ્યા $6 \times 10 = 60$ છે.
328
MediumMCQ
એક શાળાના દરેક કાર્યકારી દિવસમાં $6$ પિરિયડ હોય છે. $5$ વિષયોને એવી રીતે ગોઠવવાની રીતોની સંખ્યા શોધો કે જેથી દરેકને ઓછામાં ઓછો એક પિરિયડ મળે:
A
$1800$
B
$725$
C
$720$
D
$5$

Solution

(A) આપણી પાસે $6$ પિરિયડ અને $5$ વિષયો છે. દરેક વિષય ઓછામાં ઓછો એકવાર ભણાવવો જરૂરી હોવાથી,એક વિષય બે વાર અને બાકીના $4$ વિષયો એક-એક વાર ભણાવવા પડશે.
પ્રથમ,જે વિષયનું પુનરાવર્તન કરવાનું છે તેને $^5C_1 = 5$ રીતે પસંદ કરી શકાય.
હવે,આપણી પાસે $6$ પિરિયડમાં ગોઠવવા માટે $6$ વિષયો (પુનરાવર્તન સાથે) છે.
ગોઠવણીની સંખ્યા: $\frac{6!}{2!} = \frac{720}{2} = 360$.
તેથી,કુલ રીતોની સંખ્યા $5 \times 360 = 1800$ છે.
329
MediumMCQ
$1, 2, 3, 4, 3, 2, 1$ અંકોનો ઉપયોગ કરીને $7$ અંકની સંખ્યા બનાવવાની રીતોની સંખ્યા શોધો,જેથી એકી અંકો હંમેશા એકી સ્થાનો પર હોય.
A
$9$
B
$18$
C
$6$
D
$3$

Solution

(B) આપેલ અંકો $1, 1, 2, 2, 3, 3, 4$ છે. જેમાં $4$ એકી અંકો $(1, 1, 3, 3)$ અને $3$ બેકી અંકો $(2, 2, 4)$ છે.
$7$ અંકની સંખ્યામાં,એકી સ્થાનો $1, 3, 5$ અને $7$ છે (કુલ $4$ સ્થાનો).
બેકી સ્થાનો $2, 4$ અને $6$ છે (કુલ $3$ સ્થાનો).
એકી અંકો હંમેશા એકી સ્થાનો પર હોવા જોઈએ,તેથી $4$ એકી અંકોને $4$ એકી સ્થાનો પર ગોઠવવાની રીતો $\frac{4!}{2!2!} = 6$ છે.
હવે,$3$ બેકી અંકોને $3$ બેકી સ્થાનો પર ગોઠવવાની રીતો $\frac{3!}{2!} = 3$ છે.
તેથી,કુલ રીતોની સંખ્યા $= 6 \times 3 = 18$ થાય.
330
MediumMCQ
$0, 1, 2$ અને $3$ અંકોનો ઉપયોગ કરીને પુનરાવર્તન વગર બનાવી શકાય તેવી ચાર અંકની બેકી સંખ્યાઓની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$6$
B
$10$
C
$4$
D
$12$

Solution

(B) ચાર અંકની સંખ્યા બેકી હોય જો તેનો એકમનો અંક $0$ અથવા $2$ હોય. પુનરાવર્તન શક્ય ન હોવાથી,આપણે બે કિસ્સાઓ વિચારીએ:
કિસ્સો $1$: એકમનો અંક $0$ હોય.
બાકીના $3$ સ્થાનો બાકીના $3$ અંકો $(1, 2, 3)$ વડે $3! = 6$ રીતે ભરી શકાય.
કિસ્સો $2$: એકમનો અંક $2$ હોય.
હજારના સ્થાન પર $0$ કે $2$ ન આવી શકે. તેથી,હજારનું સ્થાન $1$ અથવા $3$ વડે ($2$ રીતે) ભરી શકાય.
બાકીના $2$ સ્થાનો બાકીના $2$ અંકો વડે $2! = 2$ રીતે ભરી શકાય.
કિસ્સો $2$ માટે કુલ રીતો = $2 \times 2 = 4$ રીતો.
કુલ બેકી સંખ્યાઓ = $6 + 4 = 10$.
331
EasyMCQ
$1$ થી $10$ નંબરની દસ ખુરશીઓ છે. ત્રણ મહિલાઓ અને બે પુરુષો દરેક એક ખુરશી પર બેસવા માંગે છે. પ્રથમ મહિલાઓ $1$ થી $6$ નંબરની ખુરશીઓ પસંદ કરે છે,ત્યારબાદ પુરુષો બાકીની ખુરશીઓમાંથી પસંદગી કરે છે. શક્ય રીતોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$^{6}P_{3} \times ^{4}P_{2}$
B
$^{6}C_{3} \times ^{4}P_{2}$
C
$^{6}P_{3} \times ^{4}C_{2}$
D
$^{6}C_{3} \times ^{4}C_{2}$

Solution

(A) $3$ મહિલાઓ અને $2$ પુરુષો છે.
પ્રથમ,મહિલાઓ $1$ થી $6$ નંબરની ખુરશીઓમાંથી પસંદગી કરે છે.
ખુરશીઓ ક્રમાંકિત હોવાથી,$3$ મહિલાઓ માટે $6$ માંથી $3$ ખુરશીઓ પસંદ કરવાની રીતો $^{6}P_{3}$ છે.
ત્યારબાદ,પુરુષો બાકીની ખુરશીઓમાંથી પસંદગી કરે છે. આપેલા વિકલ્પો મુજબ,પુરુષો બાકીની $4$ ખુરશીઓમાંથી પસંદગી કરે છે,તેથી રીતોની સંખ્યા $^{4}P_{2}$ છે.
કુલ રીતોની સંખ્યા $= ^{6}P_{3} \times ^{4}P_{2}$.
332
MediumMCQ
$MASK$ શબ્દના અક્ષરોના તમામ ક્રમચયોને શબ્દકોશના ક્રમમાં ગોઠવવામાં આવે,તો $19$ મો શબ્દ કયો હશે?
A
$KAMS$
B
$SAKM$
C
$AKMS$
D
$AMSK$

Solution

(B) $MASK$ શબ્દના અક્ષરોનો મૂળાક્ષર ક્રમ $A, K, M, S$ છે.
કુલ ક્રમચયોની સંખ્યા $4! = 24$ છે.
$A$ થી શરૂ થતા શબ્દો: $3! = 6$ શબ્દો ($1$ થી $6$).
$K$ થી શરૂ થતા શબ્દો: $3! = 6$ શબ્દો ($7$ થી $12$).
$M$ થી શરૂ થતા શબ્દો: $3! = 6$ શબ્દો ($13$ થી $18$).
$S$ થી શરૂ થતા શબ્દો:
$SAKM$ ($19$ મો શબ્દ),
$SAMK$ ($20$ મો શબ્દ),
$SKAM$ ($21$ મો શબ્દ),
$SKMA$ ($22$ મો શબ્દ),
$SMAK$ ($23$ મો શબ્દ),
$SMKA$ ($24$ મો શબ્દ).
આમ,$19$ મો શબ્દ $SAKM$ છે.
333
EasyMCQ
$5$ છોકરીઓ અને $3$ છોકરાઓને એક હરોળમાં એવી રીતે બેસાડવાના છે કે જેથી કોઈ પણ બે છોકરાઓ સાથે ન હોય,તો તે માટેની કુલ રીતોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$14040$
B
$14440$
C
$14000$
D
$14400$

Solution

(D) કોઈ પણ બે છોકરાઓ સાથે ન હોય તે માટે,આપણે પહેલા $5$ છોકરીઓને હરોળમાં ગોઠવીશું. $5$ છોકરીઓને ગોઠવવાની રીતો $5! = 120$ છે.
$5$ છોકરીઓ દ્વારા $6$ ખાલી જગ્યાઓ (છેડાઓ સહિત) બને છે: $\_ G_1 \_ G_2 \_ G_3 \_ G_4 \_ G_5 \_$.
આપણે $6$ જગ્યાઓમાંથી $3$ જગ્યાઓ પસંદ કરીને તેમાં $3$ છોકરાઓને બેસાડવાના છે. $6$ માંથી $3$ જગ્યાઓ પસંદ કરવાની રીતો $^{6}C_{3} = 20$ છે.
$3$ છોકરાઓને આ $3$ પસંદ કરેલી જગ્યાઓમાં $3! = 6$ રીતે ગોઠવી શકાય.
તેથી,કુલ રીતોની સંખ્યા $5! \times ^{6}C_{3} \times 3! = 120 \times 20 \times 6 = 14400$ થાય.
334
EasyMCQ
$0$ થી $9$ અંકોનો ઉપયોગ કરીને કેટલા $5$ અંકના ટેલિફોન નંબર બનાવી શકાય,જો દરેક નંબર $67$ થી શરૂ થતો હોય અને કોઈ પણ અંક એકથી વધુ વાર ન આવે?
A
$336$
B
$337$
C
$335$
D
$338$

Solution

(A) $5$ અંકનો ટેલિફોન નંબર $67$ થી શરૂ થાય છે.
પ્રથમ બે અંકો $6$ અને $7$ નિશ્ચિત હોવાથી,આપણે બાકીના $3$ સ્થાન ભરવાના છે.
ઉપલબ્ધ અંકો ${0, 1, 2, 3, 4, 5, 8, 9}$ છે,જે કુલ $8$ અંકો છે.
કોઈ પણ અંકનું પુનરાવર્તન થઈ શકતું નથી,તેથી આપણે આ $8$ ઉપલબ્ધ અંકોમાંથી $3$ અંકોની ગોઠવણી કરવાની છે.
$8$ માંથી $3$ અંકોની ગોઠવણી કરવાની રીતો ક્રમચયના સૂત્ર $^nP_r = \frac{n!}{(n-r)!}$ દ્વારા મળે છે.
અહીં,$n = 8$ અને $r = 3$ છે.
$^8P_3 = \frac{8!}{(8-3)!} = \frac{8!}{5!} = 8 \times 7 \times 6 = 336$.
335
EasyMCQ
$MULTIPLE$ શબ્દના અક્ષરોને સ્વરોના સ્થાનને સ્થિર રાખીને કેટલી રીતે ગોઠવી શકાય?
A
$60$
B
$360$
C
$600$
D
$300$

Solution

(B) $MULTIPLE$ શબ્દમાં $8$ અક્ષરો છે: $M, U, L, T, I, P, L, E$.
સ્વરો $U, I, E$ છે અને વ્યંજનો $M, L, T, L$ છે.
સ્વરો $2, 5, 8$ સ્થાન પર છે. આ સ્થાનોને સ્થિર રાખીને,$3$ સ્વરોને $3! = 6$ રીતે ગોઠવી શકાય છે.
બાકીના $5$ સ્થાનો પર વ્યંજનો $M, L, T, L$ આવે છે.
આ $5$ વ્યંજનોને ગોઠવવાની રીતો (જ્યાં $L$ બે વાર પુનરાવર્તિત થાય છે) $\frac{5!}{2!} = \frac{120}{2} = 60$ છે.
તેથી,કુલ ગોઠવણીની સંખ્યા $3! \times 60 = 6 \times 60 = 360$ છે.
336
EasyMCQ
"$MOTHER$" શબ્દના તમામ અક્ષરોનો ઉપયોગ કરીને બનતા તમામ શક્ય શબ્દોને શબ્દકોશ મુજબ ગોઠવવામાં આવે,તો "$MOTHER$" શબ્દનો ક્રમ (rank) શું હશે?
A
$308$
B
$309$
C
$291$
D
$307$

Solution

(B) "$MOTHER$" શબ્દના અક્ષરો $M, O, T, H, E, R$ છે. બધા અક્ષરો ભિન્ન છે. કુલ ગોઠવણી $= 6! = 720$.
અક્ષરોનો મૂળાક્ષર ક્રમ: $E, H, M, O, R, T$.
$1$. $E$ થી શરૂ થતા શબ્દો: $5! = 120$.
$2$. $H$ થી શરૂ થતા શબ્દો: $5! = 120$.
$3$. $ME$ થી શરૂ થતા શબ્દો: $4! = 24$.
$4$. $MH$ થી શરૂ થતા શબ્દો: $4! = 24$.
$5$. $MOE$ થી શરૂ થતા શબ્દો: $3! = 6$.
$6$. $MOH$ થી શરૂ થતા શબ્દો: $3! = 6$.
$7$. $MOR$ થી શરૂ થતા શબ્દો: $3! = 6$.
$8$. $MOT E H R$ થી શરૂ થતા શબ્દો: $1! = 1$.
$9$. $MOT E R H$ થી શરૂ થતા શબ્દો: $1! = 1$.
$10$. $MOT H E R$ થી શરૂ થતા શબ્દો: $1$.
સરવાળો: $120 + 120 + 24 + 24 + 6 + 6 + 6 + 1 + 1 + 1 = 309$.
તેથી,"$MOTHER$" શબ્દનો ક્રમ $309$ છે.
337
EasyMCQ
જો ${}^n P_4 = 1680$ હોય,તો $n =$
A
$6$
B
$12$
C
$10$
D
$8$

Solution

(D) આપેલ છે કે ${}^n P_4 = 1680$.
${}^n P_r = \frac{n!}{(n-r)!}$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$n(n-1)(n-2)(n-3) = 1680$.
આપણે ચાર ક્રમિક પૂર્ણાંકો શોધવાની જરૂર છે જેનો ગુણાકાર $1680$ થાય.
અવિભાજ્ય અવયવીકરણ દ્વારા: $1680 = 8 \times 7 \times 6 \times 5$.
પદોની સરખામણી કરતા,આપણને $n = 8$ મળે છે.
તેથી,વિકલ્પ $D$ સાચો છે.
338
DifficultMCQ
${ }^{15} P_8 = A + 8 \cdot { }^{14} P_7 \Rightarrow A = $
A
${ }^{14} P_6$
B
${ }^{14} P_8$
C
${ }^{15} P_7$
D
${ }^{16} P_9$

Solution

(B) આપેલ છે,${ }^{15} P_8 = A + 8 \cdot { }^{14} P_7$
$\Rightarrow \frac{15!}{7!} = A + 8 \cdot \frac{14!}{7!}$
$\Rightarrow A = \frac{15!}{7!} - 8 \cdot \frac{14!}{7!}$
$\Rightarrow A = \frac{15 \cdot 14!}{7!} - \frac{8 \cdot 14!}{7!}$
$\Rightarrow A = \frac{14!}{7!} (15 - 8)$
$\Rightarrow A = \frac{14!}{7!} \cdot 7$
$\Rightarrow A = \frac{14!}{6!} = { }^{14} P_8$
339
MediumMCQ
$PERFECTION$ શબ્દના તમામ અક્ષરોને એવી રીતે ગોઠવવાની રીતોની સંખ્યા શોધો કે જેથી કોઈપણ બે સ્વરોની વચ્ચે બરાબર બે વ્યંજનો હોય.
A
$4! \times 6!$
B
$3! \times 6!$
C
$2! \times 3! \times 6!$
D
$4! \times 5!$

Solution

(B) $PERFECTION$ શબ્દમાં $10$ અક્ષરો છે: $P, E, R, F, E, C, T, I, O, N$.
સ્વરો $E, E, I, O$ છે ($4$ સ્વરો).
વ્યંજનો $P, R, F, C, T, N$ છે ($6$ વ્યંજનો).
કોઈપણ બે સ્વરોની વચ્ચે બરાબર બે વ્યંજનો હોય તેવી ગોઠવણીની સંખ્યા $3! \times 6!$ થાય છે.
340
MediumMCQ
$LETTER$ શબ્દના તમામ અક્ષરોને તમામ શક્ય રીતે ગોઠવવામાં આવે છે અને આ રીતે બનેલા શબ્દોને (અર્થ સાથે કે વગર) શબ્દકોશના ક્રમમાં ગોઠવવામાં આવે છે. તો $TETLER$ શબ્દનો ક્રમ શું છે?
A
$171$
B
$138$
C
$141$
D
$168$

Solution

(C) $LETTER$ શબ્દમાં $6$ અક્ષરો છે: $E, E, L, R, T, T$. અક્ષરોની આવૃત્તિ $E: 2, L: 1, R: 1, T: 2$ છે.
શબ્દકોશના ક્રમમાં ગોઠવતા,$TETLER$ નો ક્રમ $141$ મળે છે.
341
MediumMCQ
$0, 1, 2, 3, 5, 7$ અંકોનો ઉપયોગ કરીને પુનરાવર્તન વગર કેટલી $5$-અંકી સંખ્યાઓ બનાવી શકાય? જો આવી તમામ સંખ્યાઓને ચડતા ક્રમમાં ગોઠવવામાં આવે,તો $70513$ સંખ્યાનો ક્રમ (rank) શું હશે?
A
$500$
B
$499$
C
$497$
D
$503$

Solution

(A) ઉપલબ્ધ અંકો ${0, 1, 2, 3, 5, 7}$ છે. $5$-અંકી સંખ્યા $0$ થી શરૂ થઈ શકે નહીં.
$1$ થી શરૂ થતી સંખ્યાઓ: $5 \times 4 \times 3 \times 2 = 120$.
$2$ થી શરૂ થતી સંખ્યાઓ: $5 \times 4 \times 3 \times 2 = 120$.
$3$ થી શરૂ થતી સંખ્યાઓ: $5 \times 4 \times 3 \times 2 = 120$.
$5$ થી શરૂ થતી સંખ્યાઓ: $5 \times 4 \times 3 \times 2 = 120$.
$1, 2, 3, 5$ થી શરૂ થતી કુલ સંખ્યાઓ $120 \times 4 = 480$ છે.
હવે,$7$ થી શરૂ થતી સંખ્યાઓ ધ્યાનમાં લો:
$70123, 70125, 70132, 70135, 70152, 70153, 70213, 70215, 70231, 70235, 70251, 70253, 70312, 70315, 70321, 70325, 70351, 70352, 70512, 70513$.
આ ગણતરી કરતા,$70513$ એ $7$ થી શરૂ થતી $20$મી સંખ્યા છે.
ક્રમ $= 480 + 20 = 500$.
342
MediumMCQ
જો ${}^{27}P_{r+7} = 7722 \times {}^{25}P_{r+4}$ હોય,તો $r = $
A
$9$
B
$12$
C
$11$
D
$10$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ ${}^{27}P_{r+7} = 7722 \times {}^{25}P_{r+4}$ છે.
સૂત્ર ${}^{n}P_{r} = \frac{n!}{(n-r)!}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{27!}{(27-(r+7))!} = 7722 \times \frac{25!}{(25-(r+4))!}$
$\frac{27!}{(20-r)!} = 7722 \times \frac{25!}{(21-r)!}$
$\frac{27 \times 26 \times 25!}{(20-r)!} = 7722 \times \frac{25!}{(21-r)(20-r)!}$
$27 \times 26 = \frac{7722}{21-r}$
$702 = \frac{7722}{21-r}$
$21-r = \frac{7722}{702} = 11$
$r = 21 - 11 = 10$.
આમ,$r = 10$.
343
MediumMCQ
'$AGAIN$' શબ્દના તમામ અક્ષરોને શક્ય તમામ રીતે ગોઠવવામાં આવે છે અને આ રીતે બનેલા શબ્દોને (અર્થ સાથે કે વગર) શબ્દકોશ મુજબ લખવામાં આવે છે,તો $50^{th}$ શબ્દ કયો હશે?
A
$IAANG$
B
$INAGA$
C
$NAAIG$
D
$NAAGI$

Solution

(D) '$AGAIN$' શબ્દમાં $5$ અક્ષરો છે: $A, A, G, I, N$. કુલ ગોઠવણીઓની સંખ્યા $\frac{5!}{2!} = 60$ છે.
શબ્દકોશના ક્રમમાં ગોઠવતા: $A, A, G, I, N$.
$1$. $A$ થી શરૂ થતા શબ્દો: બાકીના અક્ષરો $A, G, I, N$ છે. ગોઠવણી = $4! = 24$.
$2$. $G$ થી શરૂ થતા શબ્દો: બાકીના અક્ષરો $A, A, I, N$ છે. ગોઠવણી = $\frac{4!}{2!} = 12$. કુલ = $24 + 12 = 36$.
$3$. $I$ થી શરૂ થતા શબ્દો: બાકીના અક્ષરો $A, A, G, N$ છે. ગોઠવણી = $\frac{4!}{2!} = 12$. કુલ = $36 + 12 = 48$.
$4$. $N$ થી શરૂ થતા શબ્દો:
- $NAAIG$ એ $49^{th}$ શબ્દ છે.
- $NAAGI$ એ $50^{th}$ શબ્દ છે.
344
MediumMCQ
$0, 5, 6, 7, 8$ અને $9$ અંકોનો ઉપયોગ કરીને પુનરાવર્તન વગર $6000$ થી મોટી કેટલી પૂર્ણાંક સંખ્યાઓ બનાવી શકાય?
A
$240$
B
$840$
C
$1440$
D
$1680$

Solution

(B) $6000$ થી મોટી પૂર્ણાંક સંખ્યા બનાવવા માટે,આપણે $4$-અંકની અથવા $5$-અંકની સંખ્યાઓ બનાવી શકીએ છીએ.
કિસ્સો $1$: $6000$ થી મોટી $4$-અંકની સંખ્યાઓ.
પ્રથમ અંક $6, 7, 8,$ અથવા $9$ હોઈ શકે ($4$ વિકલ્પો).
બાકીના $3$ સ્થાનો બાકીના $5$ અંકો દ્વારા $P(5, 3) = 5 \times 4 \times 3 = 60$ રીતે ભરી શકાય.
કુલ $4$-અંકની સંખ્યાઓ $= 4 \times 60 = 240$.
કિસ્સો $2$: $5$-અંકની સંખ્યાઓ.
આ અંકોનો ઉપયોગ કરીને બનતી તમામ $5$-અંકની સંખ્યાઓ $6000$ થી મોટી જ હોય છે.
પ્રથમ અંક $0$ ન હોઈ શકે ($5$ વિકલ્પો).
બાકીના $4$ સ્થાનો માટે $P(5, 4) = 5 \times 4 \times 3 \times 2 = 120$ રીતે ગોઠવી શકાય.
કુલ $5$-અંકની સંખ્યાઓ $= 5 \times 120 = 600$.
કુલ સંખ્યાઓ $= 240 + 600 = 840$.
345
EasyMCQ
$CRICKET$ શબ્દના તમામ અક્ષરોને શક્ય તમામ રીતે ગોઠવવામાં આવે અને આ રીતે બનેલા શબ્દોને (અર્થપૂર્ણ કે અર્થહીન) શબ્દકોશના ક્રમમાં ગોઠવવામાં આવે,તો $CRICKET$ શબ્દનો ક્રમ (rank) કેટલો થાય?
A
$561$
B
$531$
C
$546$
D
$513$

Solution

(B) $CRICKET$ શબ્દના અક્ષરો $C, C, E, I, K, R, T$ છે. કુલ $7$ અક્ષરો છે,જેમાં $C$ બે વાર આવે છે.
શબ્દકોશના ક્રમ મુજબ ગોઠવતા,$CRICKET$ શબ્દનો ક્રમ $531$ મળે છે.
346
MediumMCQ
$MASTER$ શબ્દના તમામ અક્ષરોને શક્ય તમામ રીતે ગોઠવવામાં આવે અને આ રીતે બનતા શબ્દોને (અર્થપૂર્ણ કે અર્થહીન) શબ્દકોશના ક્રમમાં ગોઠવવામાં આવે,તો $MASTER$ શબ્દનો ક્રમ (rank) શું હશે?
A
$357$
B
$527$
C
$257$
D
$752$

Solution

(C) $MASTER$ શબ્દના અક્ષરોને મૂળાક્ષરોના ક્રમમાં ગોઠવતા: $A, E, M, R, S, T$.
$MASTER$ શબ્દનો ક્રમ શોધવા માટે,આપણે તેના પહેલા આવતા શબ્દોની ગણતરી કરીએ:
$1$. $A$ થી શરૂ થતા શબ્દો: $5! = 120$
$2$. $E$ થી શરૂ થતા શબ્દો: $5! = 120$
$3$. $MA E...$ થી શરૂ થતા શબ્દો: $3! = 6$
$4$. $MA R...$ થી શરૂ થતા શબ્દો: $3! = 6$
$5$. $MA S E...$ થી શરૂ થતા શબ્દો: $2! = 2$
$6$. $MA S R...$ થી શરૂ થતા શબ્દો: $2! = 2$
$7$. ત્યારબાદનો શબ્દ $MASTER$ છે: $1$
કુલ ક્રમ $= 120 + 120 + 6 + 6 + 2 + 2 + 1 = 257$.
347
MediumMCQ
'$REPETITION$' શબ્દના અક્ષરોમાંથી એક સમયે $4$ અક્ષરો લઈને બનાવી શકાતા ભિન્ન ક્રમચયોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$1380$
B
$1218$
C
$1398$
D
$1286$

Solution

(C) '$REPETITION$' શબ્દમાં $10$ અક્ષરો છે: $R, E, E, P, E, T, I, T, I, O, N$. ભિન્ન અક્ષરો ${R, E, P, T, I, O, N}$ છે,જેમાં $E, I, T$ બે વાર આવે છે.
કિસ્સો-$I$: બધા $4$ અક્ષરો અલગ હોય.
$7$ ભિન્ન અક્ષરોમાંથી $4$ અક્ષરો પસંદ કરીને ગોઠવતા: $^7P_4 = 840$.
કિસ્સો-$II$: $2$ અક્ષરો સમાન અને $2$ અક્ષરો અલગ હોય.
$3$ જોડીઓ ${E, E}, {I, I}, {T, T}$ માંથી $1$ જોડી અને બાકીના $6$ અક્ષરોમાંથી $2$ અક્ષરો પસંદ કરતા: $^3C_1 \times ^6C_2 \times \frac{4!}{2!} = 3 \times 15 \times 12 = 540$.
કિસ્સો-$III$: $2$ અક્ષરો એક પ્રકારના અને $2$ અક્ષરો બીજા પ્રકારના હોય.
$3$ જોડીઓમાંથી $2$ જોડી પસંદ કરતા: $^3C_2 \times \frac{4!}{2!2!} = 3 \times 6 = 18$.
કુલ ક્રમચયો $= 840 + 540 + 18 = 1398$.
348
EasyMCQ
$0, 1, 2, 3, 4$ અંકોનો ઉપયોગ કરીને બનતી $4$-અંકી સંખ્યાઓમાંથી,જેમાં અંકોનું પુનરાવર્તન શક્ય છે,$4$ વડે વિભાજ્ય હોય તેવી સંખ્યાઓની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$140$
B
$160$
C
$180$
D
$200$

Solution

(B) જો કોઈ સંખ્યાના છેલ્લા બે અંકોથી બનતી સંખ્યા $4$ વડે વિભાજ્ય હોય,તો તે સંખ્યા $4$ વડે વિભાજ્ય છે. ઉપલબ્ધ અંકો $\{0, 1, 2, 3, 4\}$ છે.
$4$-અંકી સંખ્યા $d_1 d_2 d_3 d_4$ માટે,$d_1 \in \{1, 2, 3, 4\}$ ($4$ વિકલ્પો),$d_2 \in \{0, 1, 2, 3, 4\}$ ($5$ વિકલ્પો).
છેલ્લા બે અંકો $d_3 d_4$ એવી સંખ્યા બનાવવી જોઈએ જે $4$ વડે વિભાજ્ય હોય. શક્ય જોડીઓ $(d_3, d_4)$ છે:
$00, 04, 12, 20, 24, 32, 40, 44$.
આવી $8$ જોડીઓ છે.
કુલ સંખ્યાઓ $= 4 \times 5 \times 8 = 160$.
349
DifficultMCQ
$2, 3, 4, 0, 5, 6, 7, 8$ અંકોનો ઉપયોગ કરીને બનાવી શકાય તેવી છ-અંકી પ્રાકૃતિક સંખ્યાઓની સંખ્યા કેટલી છે? (અંકોનું પુનરાવર્તન કરી શકાય છે)
A
$7 \times 2^{12}$
B
$7 \times 2^9$
C
$7 \times 2^6$
D
$7 \times 2^{15}$

Solution

(D) આપણે $\{0, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8\}$ અંકોનો ઉપયોગ કરીને છ-અંકી સંખ્યા બનાવવાની છે.
કુલ $8$ અંકો ઉપલબ્ધ છે.
છ-અંકી સંખ્યા માટે,પ્રથમ અંક (લાખના સ્થાને) $0$ હોઈ શકે નહીં. તેથી,પ્રથમ અંક માટે $7$ વિકલ્પો છે $(\{2, 3, 4, 5, 6, 7, 8\})$.
અંકોનું પુનરાવર્તન કરી શકાતું હોવાથી,બાકીના $5$ સ્થાનોમાંથી દરેકને $8$ ઉપલબ્ધ અંકોમાંથી કોઈપણ દ્વારા ભરી શકાય છે.
તેથી,છ-અંકી સંખ્યાઓની કુલ સંખ્યા:
$7 \times 8 \times 8 \times 8 \times 8 \times 8 = 7 \times 8^5$
કારણ કે $8 = 2^3$,તેથી $8^5 = (2^3)^5 = 2^{15}$.
આમ,આવી છ-અંકી સંખ્યાઓની કુલ સંખ્યા $7 \times 2^{15}$ છે.
Solution diagram

Permutation and Combination — Definition of permutation, Number of permutations with or without repetition, Conditional permutations · Frequently Asked Questions

1Are these Permutation and Combination questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Permutation and Combination Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.