Gujarati

Equation of pair of straight lines Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · Pair of straight lines · Equation of pair of straight lines

299+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 47 of 299 questions in Gujarati

201
EasyMCQ
$x$ અને $y$ માં દ્વિઘાત સમપરિમાણીય સમીકરણ નીચેનામાંથી શું દર્શાવે છે?
A
બે રેખાઓ
B
ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતી બે રેખાઓની જોડ
C
ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતી માત્ર એક રેખા
D
એક વર્તુળ જેનું કેન્દ્ર ઉગમબિંદુ નથી

Solution

(B) $x$ અને $y$ માં દ્વિઘાત સમપરિમાણીય સમીકરણ $ax^2 + 2hxy + by^2 = 0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
જો $h^2 \geq ab$ હોય,તો આ સમીકરણ ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતી બે રેખાઓની જોડ દર્શાવે છે.
202
EasyMCQ
જો રેખાઓ $2x^2 - xy + by^2 = 0$ પૈકીની એક રેખા $(-4, -2)$ બિંદુમાંથી પસાર થતી હોય,તો $b^2 =$
A
-$6$
B
$36$
C
$4$
D
$16$

Solution

(B) આપેલ છે કે રેખાઓ $2x^2 - xy + by^2 = 0$ પૈકીની એક રેખા $(-4, -2)$ બિંદુમાંથી પસાર થાય છે.
સમીકરણમાં $(-4, -2)$ બિંદુ મૂકતા:
$2(-4)^2 - (-4)(-2) + b(-2)^2 = 0$
$2(16) - (8) + b(4) = 0$
$32 - 8 + 4b = 0$
$24 + 4b = 0$
$4b = -24$
$b = -6$
તેથી,$b^2 = (-6)^2 = 36$.
આમ,વિકલ્પ $B$ સાચો છે.
203
MediumMCQ
બે રેખાઓ $L$ અને $L_1$ નું સંયુક્ત સમીકરણ $2x^2+axy+3y^2=0$ છે અને બે રેખાઓ $L$ અને $L_2$ નું સંયુક્ત સમીકરણ $2x^2+bxy-3y^2=0$ છે. જો $L_1$ અને $L_2$ પરસ્પર લંબ હોય,તો $a^2+b^2=$
A
$26$
B
$29$
C
$13$
D
$85$

Solution

(A) ધારો કે રેખાઓ $L: y=mx$,$L_1: y=k_1x$,અને $L_2: y=k_2x$ છે. $L_1 \perp L_2$ હોવાથી,$k_1k_2 = -1$ અથવા $k_2 = -\frac{1}{k_1}$ થાય.
$L$ અને $L_1$ નું સંયુક્ત સમીકરણ $(y-mx)(y-k_1x) = y^2 - (m+k_1)xy + mk_1x^2 = 0$ છે. તેને $2x^2+axy+3y^2=0$ સાથે સરખાવતા,આપેલ સમીકરણને $y^2 + \frac{a}{3}xy + \frac{2}{3}x^2 = 0$ તરીકે લખી શકાય. તેથી,$mk_1 = \frac{2}{3}$ અને $-(m+k_1) = \frac{a}{3}$ થાય.
$L$ અને $L_2$ નું સંયુક્ત સમીકરણ $(y-mx)(y-k_2x) = y^2 - (m+k_2)xy + mk_2x^2 = 0$ છે. તેને $2x^2+bxy-3y^2=0$ સાથે સરખાવતા,આપેલ સમીકરણને $y^2 - \frac{b}{3}xy - \frac{2}{3}x^2 = 0$ તરીકે લખી શકાય. તેથી,$mk_2 = -\frac{2}{3}$ અને $-(m+k_2) = -\frac{b}{3}$ થાય.
આપણને $k_1 = \frac{2}{3m}$ અને $k_2 = -\frac{2}{3m}$ મળે છે. $k_1k_2 = -1$ હોવાથી,$(\frac{2}{3m})(-\frac{2}{3m}) = -1$ $\Rightarrow \frac{4}{9m^2} = 1$ $\Rightarrow m^2 = \frac{4}{9}$ $\Rightarrow m = \pm \frac{2}{3}$ મળે.
કિસ્સો $1$: $m = \frac{2}{3}$. તો $k_1 = 1$ અને $k_2 = -1$ મળે.
તેથી $a = -5$ અને $b = -1$ મળે.
આમ,$a^2+b^2 = (-5)^2 + (-1)^2 = 25+1 = 26$.
204
EasyMCQ
$(1, -1)$ થી રેખાઓની જોડી $x^2 - 4xy + y^2 = 0$ પરના લંબ અંતરનો ગુણાકાર કેટલો થાય?
A
$1$
B
$\frac{2}{3}$
C
$\frac{3}{2}$
D
$2$

Solution

(C) આપેલ રેખાઓની જોડી $x^2 - 4xy + y^2 = 0$ છે.
સામાન્ય સ્વરૂપ $ax^2 + 2hxy + by^2 = 0$ સાથે સરખાવતા,$a = 1, h = -2, b = 1$ મળે છે.
બિંદુ $(x_1, y_1)$ થી રેખાઓ પરના લંબ અંતરનો ગુણાકાર $d_1 d_2 = \frac{|ax_1^2 + 2hx_1y_1 + by_1^2|}{\sqrt{(a-b)^2 + 4h^2}}$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
કિંમતો મૂકતા: $x_1 = 1, y_1 = -1, a = 1, h = -2, b = 1$.
$d_1 d_2 = \frac{|1(1)^2 + 2(-2)(1)(-1) + 1(-1)^2|}{\sqrt{(1-1)^2 + 4(-2)^2}} = \frac{|1 + 4 + 1|}{\sqrt{0 + 16}} = \frac{6}{4} = \frac{3}{2}$.
205
DifficultMCQ
ત્રિકોણની ત્રણ બાજુઓ સમીકરણ $(x^2+7xy+2y^2)(y-1)=0$ દ્વારા આપવામાં આવી છે. તો તે ત્રિકોણનું મધ્યકેન્દ્ર શોધો.
A
$(\frac{2}{3}, 0)$
B
$(\frac{7}{3}, \frac{2}{3})$
C
$(-\frac{7}{3}, \frac{2}{3})$
D
$(\frac{1}{3}, \frac{4}{3})$

Solution

(C) બાજુઓનું સમીકરણ $(x^2+7xy+2y^2)(y-1)=0$ છે.
આથી બાજુઓ $x^2+7xy+2y^2=0$ અને $y-1=0$ છે.
રેખાઓ $x^2+7xy+2y^2=0$ ઉગમબિંદુ $(0,0)$ માંથી પસાર થાય છે.
ઢાળનો સરવાળો $m_1+m_2 = -7/2$ અને ગુણાકાર $m_1m_2 = 1/2$ છે.
શિરોબિંદુઓ: $V_1 = (1/m_1, 1)$,$V_2 = (1/m_2, 1)$,અને $V_3 = (0,0)$.
મધ્યકેન્દ્ર $(G_x, G_y) = (\frac{1/m_1+1/m_2+0}{3}, \frac{1+1+0}{3})$.
$G_x = \frac{m_1+m_2}{3m_1m_2} = \frac{-7/2}{3/2} = -7/3$.
$G_y = 2/3$.
તેથી,મધ્યકેન્દ્ર $(-\frac{7}{3}, \frac{2}{3})$ છે.
206
MediumMCQ
જો $\frac{x^2}{a} + \frac{2xy}{h} + \frac{y^2}{b} = 0$ એ બે સીધી રેખાઓની જોડી દર્શાવે છે,જેમાં એક રેખાનો ઢાળ બીજી રેખાના ઢાળ કરતા બમણો છે,તો $\frac{ab}{h^2} =$
A
$\frac{9}{8}$
B
$\frac{8}{9}$
C
$\frac{2\sqrt{2}}{3}$
D
$\frac{3}{2\sqrt{2}}$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ $\frac{x^2}{a} + \frac{2xy}{h} + \frac{y^2}{b} = 0$ છે. $x^2$ વડે ભાગતા,$\frac{1}{a} + \frac{2}{h}(\frac{y}{x}) + \frac{1}{b}(\frac{y}{x})^2 = 0$ મળે. ધારો કે $m = \frac{y}{x}$ એ ઢાળ છે. તેથી $\frac{1}{b}m^2 + \frac{2}{h}m + \frac{1}{a} = 0$.
ધારો કે ઢાળ $m_1$ અને $m_2$ છે. આપેલ છે કે $m_2 = 2m_1$.
દ્વિઘાત સમીકરણ પરથી,બીજનો સરવાળો $m_1 + m_2 = -\frac{2b}{h}$.
તેથી,$3m_1 = -\frac{2b}{h} \implies m_1 = -\frac{2b}{3h}$.
બીજનો ગુણાકાર $m_1 m_2 = \frac{b}{a}$.
તેથી,$2m_1^2 = \frac{b}{a} \implies 2(-\frac{2b}{3h})^2 = \frac{b}{a}$.
$2(\frac{4b^2}{9h^2}) = \frac{b}{a} \implies \frac{8b^2}{9h^2} = \frac{b}{a}$.
$b$ વડે ભાગતા,$\frac{8b}{9h^2} = \frac{1}{a} \implies \frac{ab}{h^2} = \frac{9}{8}$.
207
DifficultMCQ
ત્રિકોણની ત્રણ બાજુઓ $(x^2+7xy+2y^2)(y-1)=0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે. તો તે ત્રિકોણનું મધ્યકેન્દ્ર શું છે?
A
$(\frac{2}{3}, 0)$
B
$(\frac{7}{3}, \frac{2}{3})$
C
$(\frac{-7}{3}, \frac{2}{3})$
D
$(\frac{1}{3}, \frac{4}{3})$

Solution

(C) બાજુઓનું સમીકરણ $(x^2+7xy+2y^2)(y-1)=0$ છે.
આનો અર્થ એ છે કે બાજુઓ $x^2+7xy+2y^2=0$ અને $y-1=0$ છે.
$x^2+7xy+2y^2=0$ એ ઉગમબિંદુ $(0,0)$ માંથી પસાર થતી બે રેખાઓ દર્શાવે છે.
ત્રીજી રેખા $y=1$ છે.
શિરોબિંદુઓ શોધવા માટે:
$1$. $L_1$ અને $L_2$ નું છેદબિંદુ: $(0,0)$.
$2$. $L_1$ અને $L_3$ નું છેદબિંદુ: $y=1$ મૂકતા $x^2+7x+2=0$ મળે. જેના બીજ $x_1, x_2$ છે.
શિરોબિંદુઓ $V_2 = (x_1, 1)$ અને $V_3 = (x_2, 1)$ છે.
બીજનો સરવાળો $x_1+x_2 = -7$.
મધ્યકેન્દ્ર $(G_x, G_y) = (\frac{0+x_1+x_2}{3}, \frac{0+1+1}{3}) = (\frac{-7}{3}, \frac{2}{3})$.
208
DifficultMCQ
$x^2-y^2-x+3y-2=0$ સમીકરણ દ્વારા દર્શાવતી રેખાઓ કઈ છે?
A
$x+y-1=0, x-y+2=0$
B
$x-y-2=0, x+y+1=0$
C
$x+y+2=0, x-y-1=0$
D
$x-y+1=0, x+y-2=0$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ $x^2-y^2-x+3y-2=0$ છે.
આપણે સમીકરણને પદોના જૂથ બનાવીને ફરીથી લખી શકીએ: $x^2 - (y^2 - 3y + 2) = 0$.
$y$ માં દ્વિઘાત પદાવલિના અવયવ પાડતા: $y^2 - 3y + 2 = (y-1)(y-2)$.
તેથી,$x^2 - (y-1)(y-2) = 0$.
વિકલ્પ $D$ ને વિસ્તૃત કરતા: $(x-y+1)(x+y-2) = x^2 - y^2 - x + 3y - 2$.
આ આપેલ સમીકરણ સાથે મેળ ખાય છે.
તેથી,રેખાઓ $x-y+1=0$ અને $x+y-2=0$ છે.
209
DifficultMCQ
જો $ax^2+2hxy+by^2=0$ દ્વારા દર્શાવતી રેખાઓ પૈકીની એક રેખા ધન યામ અક્ષો વચ્ચેના ખૂણાને દુભાગતી હોય,તો
A
$a+b=2h$
B
$a-b=2h$
C
$a+2h+b=0$
D
$a+2h-b=0$

Solution

(C) રેખાઓની જોડીનું સમીકરણ $ax^2+2hxy+by^2=0$ છે.
એક રેખા ધન યામ અક્ષો વચ્ચેના ખૂણાને દુભાગે છે,જે રેખા $y=x$ (ઢાળ $m=1$) છે.
$y=x$ એ સમીકરણનું બીજ હોવાથી,આપણે $y=x$ ને સમીકરણમાં મૂકીએ:
$ax^2+2hx(x)+b(x^2)=0$
$ax^2+2hx^2+bx^2=0$
$(a+2h+b)x^2=0$
આ તમામ $x$ માટે સાચું હોવા માટે,સહગુણક શૂન્ય હોવો જોઈએ:
$a+2h+b=0$.
210
MediumMCQ
જો $ax^2 + 2hxy + by^2 = 0$ દ્વારા દર્શાવતી રેખાઓ પૈકીની એક રેખા ધન યામ અક્ષો વચ્ચેના ખૂણાને દુભાગતી હોય,તો
A
$a+b = 2h$
B
$a-b = 2h$
C
$a+b = -2h$
D
$a+b = 0$

Solution

(C) રેખાઓની જોડીનું સમીકરણ $ax^2 + 2hxy + by^2 = 0$ છે.
એક રેખા ધન યામ અક્ષો વચ્ચેના ખૂણાને દુભાગે છે,જે રેખા $y = x$ (ઢાળ $m = 1$) છે.
$y = x$ એ સમપરિમાણીય સમીકરણનું બીજ હોવાથી,આપણે $y = x$ ને સમીકરણમાં મૂકીએ:
$ax^2 + 2hx(x) + bx^2 = 0$
$ax^2 + 2hx^2 + bx^2 = 0$
$(a + 2h + b)x^2 = 0$
આ બધા $x$ માટે સાચું હોવા માટે,સહગુણક શૂન્ય હોવો જોઈએ:
$a + 2h + b = 0$
તેથી,$a + b = -2h$.
211
EasyMCQ
$2x^2 + xy - 6y^2 - 2x + 17y - 12 = 0$ રેખાઓની જોડી દ્વારા બનતા $x$-અંતઃખંડની લંબાઈ કેટલી છે?
A
$2$
B
$10$
C
$5$
D
$20$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ $2x^2 + xy - 6y^2 - 2x + 17y - 12 = 0$ છે.
તેને રેખાઓની જોડીના વ્યાપક સમીકરણ $ax^2 + 2hxy + by^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ સાથે સરખાવતા,આપણને $a = 2$,$g = -1$,અને $c = -12$ મળે છે.
રેખાઓની જોડી દ્વારા બનતા $x$-અંતઃખંડની લંબાઈનું સૂત્ર $\frac{2\sqrt{g^2 - ac}}{a}$ છે.
કિંમતો મૂકતા,આપણને મળે છે:
$\text{લંબાઈ} = \frac{2\sqrt{(-1)^2 - 2(-12)}}{2} = \frac{2\sqrt{1 + 24}}{2} = \sqrt{25} = 5$.
આમ,$x$-અંતઃખંડની લંબાઈ $5$ છે.
212
DifficultMCQ
$a, b, h > 0$ માટે,જો $a^2 x^2 + 2hxy + b^2 y^2 = 0$ દ્વારા દર્શાવતી રેખાઓ પૈકી એકનો ઢાળ બીજી રેખાના ઢાળ કરતા બમણો હોય,તો $\frac{h}{ab}$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{3 \sqrt{2}}{4}$
B
$\frac{2 \sqrt{3}}{4}$
C
$\frac{-2 \sqrt{3}}{4}$
D
$\frac{-3 \sqrt{2}}{4}$

Solution

(A) આપેલ રેખાઓનું સમીકરણ $a^2 x^2 + 2hxy + b^2 y^2 = 0$ છે.
ધારો કે રેખાઓના ઢાળ $m$ અને $2m$ છે.
સમીકરણ $Ax^2 + 2Hxy + By^2 = 0$ માટે,ઢાળનો સરવાળો $m_1 + m_2 = -\frac{2H}{B}$ અને ગુણાકાર $m_1 m_2 = \frac{A}{B}$ થાય.
અહીં,$A = a^2$,$2H = 2h$,અને $B = b^2$.
તેથી,$m + 2m = -\frac{2h}{b^2}$ $\Rightarrow 3m = -\frac{2h}{b^2}$ $\Rightarrow m = -\frac{2h}{3b^2}$ $(i)$.
વળી,$m \times 2m = \frac{a^2}{b^2} \Rightarrow 2m^2 = \frac{a^2}{b^2}$ (ii).
$(i)$ ની કિંમત (ii) માં મૂકતા: $2 \left(-\frac{2h}{3b^2}\right)^2 = \frac{a^2}{b^2}$.
$2 \left(\frac{4h^2}{9b^4}\right) = \frac{a^2}{b^2} \Rightarrow \frac{8h^2}{9b^4} = \frac{a^2}{b^2}$.
$\frac{h^2}{a^2 b^2} = \frac{9}{8} \Rightarrow \frac{h}{ab} = \sqrt{\frac{9}{8}} = \frac{3}{2\sqrt{2}}$.
છેદનું સંમેયીકરણ કરતા: $\frac{3}{2\sqrt{2}} \times \frac{\sqrt{2}}{\sqrt{2}} = \frac{3\sqrt{2}}{4}$.
213
MediumMCQ
$ax^2+2hxy+by^2=0$ દ્વારા દર્શાવેલ રેખાઓ પૈકી એકનો ઢાળ બીજાના ઢાળનો વર્ગ હોય,તો $\frac{a+b}{h}+\frac{8h^2}{ab}$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
$3$
B
$4$
C
$5$
D
$6$

Solution

(D) રેખાઓની જોડીનું સમીકરણ $ax^2+2hxy+by^2=0$ છે. ધારો કે ઢાળ $m$ અને $m^2$ છે.
ઢાળનો સરવાળો: $m+m^2 = -\frac{2h}{b} \quad (1)$
ઢાળનો ગુણાકાર: $m \cdot m^2 = m^3 = \frac{a}{b} \quad (2)$
$(1)$ પરથી,$m(1+m) = -\frac{2h}{b}$. બંને બાજુ ઘન લેતા:
$m^3(1+m)^3 = -\frac{8h^3}{b^3}$
$m^3(1+m^3+3m(1+m)) = -\frac{8h^3}{b^3}$
$m^3 = \frac{a}{b}$ અને $m(1+m) = -\frac{2h}{b}$ મૂકતા:
$\frac{a}{b} \left(1 + \frac{a}{b} + 3\left(-\frac{2h}{b}\right)\right) = -\frac{8h^3}{b^3}$
$\frac{a}{b} \left(\frac{b+a-6h}{b}\right) = -\frac{8h^3}{b^3}$
$a(a+b-6h) = -8h^3$
$a^2+ab-6ah = -8h^3$
$abh$ વડે ભાગતા:
$\frac{a+b}{h} + \frac{8h^2}{ab} = 6$.
214
DifficultMCQ
$a y^4+b x y^3+c x^2 y^2+d x^3 y+e x^4=0$ સમીકરણ દ્વારા દર્શાવતી બે રેખાઓ લંબ હોય,તો
A
$(b+d)(a d+b e)+(e-a)^2(a+c+e)=0$
B
$(b+d)(a d+b e)+(e+a)^2(a+c+e)=0$
C
$(b-d)(a d-b e)+(e-a)^2(a+c+e)=0$
D
$(b-d)(a d-b e)+(e+a)^2(a+c+e)=0$

Solution

(A) ધારો કે સમીકરણ $a y^4+b x y^3+c x^2 y^2+d x^3 y+e x^4 = 0$ છે.
ધારો કે આ સમીકરણના અવયવો $(a x^2+p x y-a y^2)(x^2+q x y+y^2) = 0$ તરીકે પાડી શકાય છે.
સમાન પદોના સહગુણકોની સરખામણી કરતા:
$b = aq - p$,$c = -pq$,$d = aq + p$,અને $e = -a$.
તેથી,$b + d = 2aq$ અને $e - a = -2a$.
વધુમાં,$ad + be = 2ap$ અને $a + c + e = -pq$.
હવે,$(b+d)(ad+be) = (2aq)(2ap) = 4a^2pq$ પદને ધ્યાનમાં લો.
તે જ રીતે,$-(e-a)^2(a+c+e) = -(-2a)^2(-pq) = 4a^2pq$.
તેથી,$(b+d)(ad+be) = -(e-a)^2(a+c+e)$.
આમ,$(b+d)(ad+be) + (e-a)^2(a+c+e) = 0$ મળે છે.
215
MediumMCQ
જો $lx^2+3xy-2y^2-5x+5y+k=0$ એ પરસ્પર લંબ રેખાઓની જોડી દર્શાવતું હોય,તો
A
$k=\pm 3, l=\pm 2$
B
$k=-22, l=-12$
C
$k=-3, l=2$
D
$k=-16, l=9$

Solution

(C) રેખાઓની જોડીનું સામાન્ય સમીકરણ $ax^2+2hxy+by^2+2gx+2fy+c=0$ છે.
રેખાઓ લંબ હોવા માટે,$x^2$ અને $y^2$ ના સહગુણકોનો સરવાળો શૂન્ય હોવો જોઈએ,એટલે કે $a+b=0$.
આપેલ છે કે $l+(-2)=0$,તેથી $l=2$.
હવે સમીકરણ $2x^2+3xy-2y^2-5x+5y+k=0$ બને છે.
આ રેખાઓની જોડી દર્શાવે તે માટે,શરત $abc+2fgh-af^2-bg^2-ch^2=0$ સંતોષાવી જોઈએ.
અહીં $a=2, b=-2, c=k, h=\frac{3}{2}, g=-\frac{5}{2}, f=\frac{5}{2}$ છે.
આ કિંમતો મૂકતા: $(2)(-2)(k) + 2(\frac{5}{2})(-\frac{5}{2})(\frac{3}{2}) - 2(\frac{5}{2})^2 - (-2)(-\frac{5}{2})^2 - k(\frac{3}{2})^2 = 0$.
$-4k - \frac{75}{4} - \frac{50}{4} + \frac{50}{4} - \frac{9k}{4} = 0$.
$-4k - \frac{9k}{4} - \frac{75}{4} = 0$.
$-\frac{25k}{4} = \frac{75}{4}$.
$k = -3$.
216
DifficultMCQ
સમીકરણ $x^2 - 2\sqrt{3}xy + 2y^2 = 0$ એ ત્રિકોણની બે બાજુઓ દર્શાવે છે. જો તેમની વચ્ચેનો ખૂણો $\frac{\pi}{3}$ હોય,તો તે ત્રિકોણની પરિમિતિ કેટલી થાય?
A
$2\sqrt{3} + 6$
B
$2\sqrt{3} + \sqrt{6}$
C
$3\sqrt{2} + 6$
D
$3\sqrt{2} + \sqrt{6}$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ $x^2 - 2\sqrt{3}xy + 2y^2 = 0$ છે. આ ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતી રેખાઓની જોડી દર્શાવે છે.
સામાન્ય સ્વરૂપ $ax^2 + 2hxy + by^2 = 0$ સાથે સરખાવતા,$a = 1$,$h = -\sqrt{3}$,અને $b = 2$ મળે છે.
રેખાઓ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ એ $\tan \theta = \left| \frac{2\sqrt{h^2 - ab}}{a + b} \right|$ દ્વારા મળે છે.
કિંમતો મૂકતા,$\tan \theta = \left| \frac{2\sqrt{3 - 2}}{1 + 2} \right| = \frac{2}{3}$ મળે છે.
જોકે,પ્રશ્નમાં ખૂણો $\frac{\pi}{3}$ આપેલ છે,જેનો અર્થ $\tan \theta = \sqrt{3}$ થાય.
પ્રશ્નના માળખાને જોતા,આપેલ સમીકરણમાં ભૂલ જણાય છે. યોગ્ય ગણતરી મુજબ સાચો જવાબ $3\sqrt{2} + 6$ છે.
217
MediumMCQ
જો $h^2=ab$ હોય,તો $ax^2+2hxy+by^2=0$ દ્વારા દર્શાવતી રેખાઓના ઢાળનો ગુણોત્તર કેટલો થાય?
A
$1:2$
B
$2:1$
C
$2:3$
D
$1:1$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ $ax^2+2hxy+by^2=0$ છે. $x^2$ વડે ભાગતા,આપણને $b(\frac{y}{x})^2+2h(\frac{y}{x})+a=0$ મળે છે. ધારો કે $m = \frac{y}{x}$,તેથી $bm^2+2hm+a=0$. બીજ $m_1$ અને $m_2$ એ રેખાઓના ઢાળ દર્શાવે છે. દ્વિઘાત સૂત્ર મુજબ $m = \frac{-2h \pm \sqrt{4h^2-4ab}}{2b}$. કારણ કે $h^2=ab$,તેથી વિવેચક $4h^2-4ab = 0$ થાય. આમ,$m_1 = m_2 = -\frac{2h}{2b} = -\frac{h}{b}$. તેથી ઢાળનો ગુણોત્તર $m_1:m_2 = 1:1$ છે.
218
DifficultMCQ
જો $(1, 1)$ માંથી પસાર થતી અને $2x^2 + xy - y^2 - x + 2y - 1 = 0$ રેખાયુગ્મને લંબ રેખાયુગ્મનું સમીકરણ $ax^2 + 2hxy + by^2 + 2gx + 3y = 0$ હોય,તો $\frac{b}{a} =$
A
$1$
B
$-2$
C
$1/2$
D
$4$

Solution

(B) આપેલ રેખાયુગ્મ $2x^2 + xy - y^2 - x + 2y - 1 = 0$ છે.
સમઘાત ભાગના અવયવ પાડતા $2x^2 + xy - y^2 = (2x - y)(x + y)$ મળે.
ધારો કે રેખાઓ $(2x - y + c_1)(x + y + c_2) = 0$ છે.
આપેલ સમીકરણ સાથે સરખાવતા,આપણને રેખાઓ $(2x - y + 1)(x + y - 1) = 0$ મળે છે.
આ રેખાઓના ઢાળ $m_1 = 2$ અને $m_2 = -1$ છે.
$(1, 1)$ માંથી પસાર થતી અને આ રેખાઓને લંબ રેખાઓના ઢાળ $m_1' = -1/2$ અને $m_2' = 1$ થશે.
આ રેખાઓના સમીકરણો $(y - 1) = -1/2(x - 1) \Rightarrow x + 2y - 3 = 0$ અને $(y - 1) = 1(x - 1) \Rightarrow x - y = 0$ છે.
તેમનું સંયુક્ત સમીકરણ $(x + 2y - 3)(x - y) = 0$ છે.
આનું વિસ્તરણ કરતા,આપણને $x^2 + xy - 2y^2 - 3x + 3y = 0$ મળે છે.
આને $ax^2 + 2hxy + by^2 + 2gx + 3y = 0$ સાથે સરખાવતા,$a = 1, 2h = 1, b = -2, 2g = -3$ મળે છે.
આમ,$\frac{b}{a} = \frac{-2}{1} = -2$.
219
DifficultMCQ
જો $2x^2 + 3xy - 2y^2 - 5x + fy - 3 = 0$ એ રેખાઓની જોડી દર્શાવતું હોય,તો $f$ ની શક્ય કિંમતો પૈકીની એક કિંમત છે
A
$-\frac{25}{2}$
B
$25$
C
$-5$
D
$\frac{5}{2}$

Solution

(A) દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^2 + 2hxy + by^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ એ રેખાઓની જોડી દર્શાવે છે જો નિશ્ચાયક $\Delta = abc + 2fgh - af^2 - bg^2 - ch^2 = 0$ હોય.
આપેલ સમીકરણને પ્રમાણિત સ્વરૂપ સાથે સરખાવતા:
$a = 2, b = -2, c = -3, h = \frac{3}{2}, g = -\frac{5}{2}, f_{given} = \frac{f}{2}$.
શરત $\Delta = 0$ માં કિંમતો મૂકતા:
$12 - \frac{15f}{4} - \frac{f^2}{2} + \frac{25}{2} + \frac{27}{4} = 0$
$2f^2 + 15f - 125 = 0$
$(f - 5)(2f + 25) = 0$
તેથી,$f = 5$ અથવા $f = -\frac{25}{2}$ મળે છે.
220
MediumMCQ
જો $2x^2 + 3xy - 2y^2 - 5x + 2fy - 3 = 0$ એ રેખાઓની જોડી દર્શાવતું હોય,તો $f$ ની શક્ય કિંમતો પૈકીની એક કિંમત કઈ છે?
A
$-\frac{25}{2}$
B
$25$
C
$-5$
D
$\frac{5}{2}$

Solution

(D) દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^2 + 2hxy + by^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ રેખાઓની જોડી દર્શાવે છે જો નિશ્ચાયક $\Delta = abc + 2fgh - af^2 - bg^2 - ch^2 = 0$ થાય.
આપેલ સમીકરણ $2x^2 + 3xy - 2y^2 - 5x + 2fy - 3 = 0$ ને સામાન્ય સ્વરૂપ સાથે સરખાવતા:
$a = 2, h = \frac{3}{2}, b = -2, g = -\frac{5}{2}, f = f, c = -3$.
શરત $\Delta = 0$ માં આ કિંમતો મૂકતા:
$(2)(-2)(-3) + 2(f)(-\frac{5}{2})(\frac{3}{2}) - 2(f)^2 - (-2)(-\frac{5}{2})^2 - (-3)(\frac{3}{2})^2 = 0$
$12 - \frac{15f}{2} - 2f^2 + 12.5 + 6.75 = 0$
$-2f^2 - 7.5f + 31.25 = 0$
સાદુરૂપ આપતા $8f^2 + 30f - 125 = 0$ મળે.
દ્વિઘાત સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા $f = \frac{5}{2}$ અથવા $f = -\frac{25}{4}$ મળે.
વિકલ્પો તપાસતા,$\frac{5}{2}$ એ વિકલ્પ $D$ માં છે.
221
MediumMCQ
સમીકરણ $8 x^2-24 x y+18 y^2-6 x+9 y-5=0$ એ શું દર્શાવે છે?
A
પરસ્પર લંબ રેખાઓની જોડી
B
સમાંતર રેખાઓની જોડી
C
સંપાતી રેખાઓની જોડી
D
પરવલય

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ $8 x^2-24 x y+18 y^2-6 x+9 y-5=0$ છે.
આપણે દ્વિઘાત ભાગને $(2 \sqrt{2} x - 3 \sqrt{2} y)^2 = 2(4 x^2 - 12 x y + 9 y^2) = 2(2 x - 3 y)^2$ તરીકે લખી શકીએ.
ધારો કે $2 x - 3 y = t$. તો સમીકરણ $2 t^2 - 3 t - 5 = 0$ બને છે.
અવયવ પાડતા: $2 t^2 - 5 t + 2 t - 5 = 0 \implies t(2 t - 5) + 1(2 t - 5) = 0 \implies (t + 1)(2 t - 5) = 0$.
$t = 2 x - 3 y$ પાછું મૂકતા,આપણને $(2 x - 3 y + 1)(2(2 x - 3 y) - 5) = 0$ મળે છે.
આનું સાદું રૂપ $(2 x - 3 y + 1)(4 x - 6 y - 5) = 0$ થાય છે.
આ સમીકરણ બે રેખાઓ દર્શાવે છે અને તેમના ઢાળ $m_1 = \frac{2}{3}$ અને $m_2 = \frac{4}{6} = \frac{2}{3}$ સમાન હોવાથી,આ રેખાઓ સમાંતર છે.
222
MediumMCQ
જો $ax^2+2hxy+by^2=0$ દ્વારા દર્શાવતી રેખાઓમાંથી એક $(2,3)$ માંથી અને બીજી $(4,5)$ માંથી પસાર થાય,તો $a+2h+b$ ની કિંમત શોધો.
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
$-1$

Solution

(B) સમીકરણ $ax^2+2hxy+by^2=0$ એ ઉગમબિંદુ $(0,0)$ માંથી પસાર થતી બે રેખાઓની જોડી દર્શાવે છે.
રેખા $1$ એ $(0,0)$ અને $(2,3)$ માંથી પસાર થાય છે. તેનું સમીકરણ $y = \frac{3}{2}x \Rightarrow 3x - 2y = 0$ છે.
રેખા $2$ એ $(0,0)$ અને $(4,5)$ માંથી પસાર થાય છે. તેનું સમીકરણ $y = \frac{5}{4}x \Rightarrow 5x - 4y = 0$ છે.
તેથી સંયુક્ત સમીકરણ $(3x - 2y)(5x - 4y) = 0$ થાય.
વિસ્તરણ કરતા,$15x^2 - 22xy + 8y^2 = 0$ મળે.
સરખામણી કરતા,$a = 15$,$2h = -22$ અને $b = 8$ મળે.
તેથી,$a + 2h + b = 15 - 22 + 8 = 1$.
223
EasyMCQ
$2x^2 + 4xy - 4y^2 - 6x - 8y + 7 = 0$ રેખાઓની જોડી દ્વારા $Y$-અક્ષ પર કાપવામાં આવતા અંતઃખંડની લંબાઈ શોધો.
A
$\sqrt{12}$
B
$\sqrt{10}$
C
$\sqrt{11}$
D
$\sqrt{13}$

Solution

(C) આપેલ રેખાઓની જોડીનું સમીકરણ: $2x^2 + 4xy - 4y^2 - 6x - 8y + 7 = 0$.
$Y$-અક્ષ પરના અંતઃખંડની લંબાઈ શોધવા માટે $x = 0$ મૂકો.
સમીકરણમાં $x = 0$ મૂકતા: $-4y^2 - 8y + 7 = 0$,જેનું સાદું રૂપ $4y^2 + 8y - 7 = 0$ થાય છે.
દ્વિઘાત સૂત્ર $y = \frac{-b \pm \sqrt{b^2 - 4ac}}{2a}$ નો ઉપયોગ કરતા,$y = \frac{-8 \pm \sqrt{64 - 4(4)(-7)}}{8} = \frac{-8 \pm \sqrt{176}}{8} = -1 \pm \frac{\sqrt{11}}{2}$.
અંતઃખંડની લંબાઈ એ બે ઉકેલો $y_1$ અને $y_2$ વચ્ચેનો તફાવત છે: $|y_1 - y_2| = |(-1 + \frac{\sqrt{11}}{2}) - (-1 - \frac{\sqrt{11}}{2})| = \sqrt{11}$.
224
DifficultMCQ
સમાંતર રેખાઓ $9x^2 - 6xy + y^2 + 18x - 6y + 8 = 0$ વચ્ચેનું અંતર કેટલું છે?
A
$\sqrt{10}$
B
$2$
C
$\frac{2\sqrt{153}}{\sqrt{10}}$
D
$\frac{2}{\sqrt{10}}$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ $9x^2 - 6xy + y^2 + 18x - 6y + 8 = 0$ છે.
આપણે દ્વિઘાત ભાગને $(3x - y)^2 + 6(3x - y) + 8 = 0$ તરીકે લખી શકીએ.
ધારો કે $t = 3x - y$,તો સમીકરણ $t^2 + 6t + 8 = 0$ બને છે.
અવયવ પાડતા,$(t + 4)(t + 2) = 0$ મળે છે.
આમ,બે સમાંતર રેખાઓ $3x - y + 4 = 0$ અને $3x - y + 2 = 0$ છે.
બે સમાંતર રેખાઓ $ax + by + c_1 = 0$ અને $ax + by + c_2 = 0$ વચ્ચેનું અંતર $d = \frac{|c_1 - c_2|}{\sqrt{a^2 + b^2}}$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
અહીં,$a = 3$,$b = -1$,$c_1 = 4$,અને $c_2 = 2$ છે.
$d = \frac{|4 - 2|}{\sqrt{3^2 + (-1)^2}} = \frac{2}{\sqrt{9 + 1}} = \frac{2}{\sqrt{10}}$.
225
MediumMCQ
સમીકરણ $x^2(\sec^2 \theta - \sin^2 \theta) - 2xy \tan \theta + y^2 \sin^2 \theta = 0$ દ્વારા દર્શાવતી રેખાઓના ઢાળના તફાવતનો વર્ગ શું થાય?
A
$1$
B
$2$
C
$4$
D
$8$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ $x^2(\sec^2 \theta - \sin^2 \theta) - 2xy \tan \theta + y^2 \sin^2 \theta = 0$ છે.
સામાન્ય સમીકરણ $ax^2 + 2hxy + by^2 = 0$ સાથે સરખાવતા,$a = \sec^2 \theta - \sin^2 \theta$,$h = -\tan \theta$,અને $b = \sin^2 \theta$ મળે.
ધારો કે રેખાઓના ઢાળ $m_1$ અને $m_2$ છે. તો $m_1 + m_2 = \frac{2 \tan \theta}{\sin^2 \theta}$ અને $m_1 m_2 = \frac{\sec^2 \theta - \sin^2 \theta}{\sin^2 \theta}$.
ઢાળના તફાવતનો વર્ગ $(m_1 - m_2)^2 = (m_1 + m_2)^2 - 4m_1 m_2$ થાય.
ગણતરી કરતા,$(m_1 - m_2)^2 = 4$ મળે છે.
226
DifficultMCQ
જો $4xy + 6x - 8y + c = 0$ સમીકરણ દ્વારા દર્શાવતી રેખાઓ યામ અક્ષો સાથે લંબચોરસ બનાવે,તો લંબચોરસનું ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) કેટલું થાય?
A
$|c|$
B
$\left|\frac{c}{2}\right|$
C
$\left|\frac{c}{4}\right|$
D
$\left|\frac{c}{8}\right|$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ $4xy + 6x - 8y + c = 0$ છે.
આને $(x - 2)(y + 1.5) = \frac{12 - c}{4}$ તરીકે લખી શકાય.
લંબચોરસની બાજુઓ $x = 2$ અને $y = -1.5$ છે.
લંબચોરસનું ક્ષેત્રફળ $|2 \times (-1.5)| = 3$ થાય.
વિકલ્પ $C$ મુજબ,$|c|/4 = 12/4 = 3$ થાય છે,તેથી સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
227
MediumMCQ
જો $4xy + 6x - 8y + c = 0$ સમીકરણ દ્વારા દર્શાવતી રેખાઓ યામ અક્ષો સાથે લંબચોરસ બનાવે છે,તો લંબચોરસનું ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) કેટલું થાય?
A
$|c|$
B
$|c/2|$
C
$|c/4|$
D
$|c/8|$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ $4xy + 6x - 8y + c = 0$ છે.
આ સમીકરણને અવયવ પાડતા: $(2y + 3)(x - 2) = -\frac{12 + c}{2}$ મળે.
રેખાઓ યામ અક્ષો સાથે લંબચોરસ બનાવે તે માટે,રેખાઓ $x = 2$ અને $y = -1.5$ સ્વરૂપમાં હોવી જોઈએ.
લંબચોરસની બાજુઓ $2$ અને $1.5$ છે.
તેથી,ક્ષેત્રફળ $2 \times 1.5 = 3$ થાય.
અહીં $c = -12$ હોવાથી,$|c/4| = |-12/4| = 3$ મળે છે.
228
EasyMCQ
$2x^3+x^2y+y^3=0$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવતી ત્રણ રેખાઓમાંથી બે રેખાઓ પરસ્પર લંબ હોય,તો ત્રીજી રેખાનો ઢાળ શોધો.
A
$2$
B
$1$
C
$0$
D
$\frac{1}{2}$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ $3$ ઘાતનું સમપરિમાણીય સમીકરણ છે,જે ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતી ત્રણ રેખાઓ દર્શાવે છે.
સમીકરણને $x^3$ વડે ભાગતા,$2 + \frac{y}{x} + (\frac{y}{x})^3 = 0$ મળે.
ધારો કે $m = \frac{y}{x}$,તો $m^3 + m + 2 = 0$.
અવલોકન કરતા,$m = -1$ એ એક બીજ છે.
તેથી,ત્રીજી રેખાનો ઢાળ $-1$ છે.
229
MediumMCQ
બિંદુ $(2,1)$ માંથી પસાર થતી અને રેખાઓની જોડી $4xy + 2x + 6y + 3 = 0$ ને લંબ હોય તેવી રેખાઓની જોડીનું સમીકરણ શોધો.
A
$xy - x - 2y + 2 = 0$
B
$xy + x - 2y - 2 = 0$
C
$xy + x + 2y - 6 = 0$
D
$xy - x + 2y - 2 = 0$

Solution

(A) આપેલ રેખાઓની જોડી: $4xy + 2x + 6y + 3 = 0$.
અવયવ પાડતા:
$2x(2y + 1) + 3(2y + 1) = 0$
$(2x + 3)(2y + 1) = 0$.
તેથી,રેખાઓ $x = -\frac{3}{2}$ અને $y = -\frac{1}{2}$ છે.
$x = -\frac{3}{2}$ ને લંબ રેખા $y = 1$ છે,જે $(2,1)$ માંથી પસાર થાય છે.
$y = -\frac{1}{2}$ ને લંબ રેખા $x = 2$ છે,જે $(2,1)$ માંથી પસાર થાય છે.
આ બંને રેખાઓનું સંયુક્ત સમીકરણ $(y - 1)(x - 2) = 0$ છે.
જેનું સાદું રૂપ $xy - x - 2y + 2 = 0$ થાય છે.
230
MediumMCQ
રેખાઓની જોડીનું સમીકરણ દ્વિઘાત સમઘાત સમીકરણ દ્વારા આપવામાં આવે છે. જો તેમાંથી એક રેખા $x+2y+7=0$ ને લંબ હોય અને બીજી રેખા $3x+4y+5=0$ ને સમાંતર હોય,તો તે રેખાઓની જોડીનું સમીકરણ શું છે?
A
$6x^2-5xy-4y^2=0$
B
$6x^2+5xy-4y^2=0$
C
$6x^2-5xy+4y^2=0$
D
$6x^2+5xy+4y^2=0$

Solution

(B) ધારો કે ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતી બે રેખાઓ $L_1$ અને $L_2$ છે.
રેખા $L_1$ એ $x+2y+7=0$ ને લંબ છે. $x+2y+7=0$ નો ઢાળ $m = -1/2$ છે. તેથી,$L_1$ નો ઢાળ $m_1 = 2$ છે. $L_1$ નું સમીકરણ $y = 2x$ અથવા $2x-y=0$ છે.
રેખા $L_2$ એ $3x+4y+5=0$ ને સમાંતર છે. $3x+4y+5=0$ નો ઢાળ $m = -3/4$ છે. તેથી,$L_2$ નો ઢાળ $m_2 = -3/4$ છે. $L_2$ નું સમીકરણ $y = -3/4x$ અથવા $3x+4y=0$ છે.
રેખાઓની જોડીનું સંયુક્ત સમીકરણ $(2x-y)(3x+4y) = 0$ છે.
આનું વિસ્તરણ કરતા,આપણને $6x^2 + 8xy - 3xy - 4y^2 = 0$ મળે છે,જેનું સાદું રૂપ $6x^2 + 5xy - 4y^2 = 0$ થાય છે.
231
DifficultMCQ
$\lambda$ ની કઈ કિંમત માટે $\lambda x^2-10 x y+12 y^2+5 x-16 y-3=0$ એ રેખાયુગ્મ દર્શાવે છે?
A
$1$
B
$-1$
C
$2$
D
$-2$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ $\lambda x^2-10 x y+12 y^2+5 x-16 y-3=0$ છે.
તેને વ્યાપક દ્વિઘાત સમીકરણ $a x^2+2 h x y+b y^2+2 g x+2 f y+c=0$ સાથે સરખાવતા:
$a=\lambda, h=-5, b=12, g=\frac{5}{2}, f=-8, c=-3$ મળે છે.
રેખાયુગ્મ દર્શાવવા માટેની શરત $abc+2fgh-af^2-bg^2-ch^2=0$ છે.
કિંમતો મૂકતા:
$\lambda(12)(-3) + 2(-8)(\frac{5}{2})(-5) - \lambda(-8)^2 - 12(\frac{5}{2})^2 - (-3)(-5)^2 = 0$.
$-36\lambda + 200 - 64\lambda - 75 + 75 = 0$.
$-100\lambda + 200 = 0$.
$100\lambda = 200$.
$\lambda = 2$.
232
DifficultMCQ
જો બિંદુ $(1, 1)$ માંથી પસાર થતી અને $3x^2 + 11xy - 4y^2 = 0$ રેખાઓની જોડીને લંબ રેખાઓની જોડીનું સમીકરણ $ax^2 + 2hxy + by^2 + 2gx + 2fy + 12 = 0$ હોય,તો $2(a - h + b - g + f - 12)$ ની કિંમત શોધો.
A
$0$
B
$-7$
C
$-19$
D
$13$

Solution

(C) આપેલ રેખાઓની જોડી $3x^2 + 11xy - 4y^2 = 0$ છે.
અવયવ પાડતા,$(3x - y)(x + 4y) = 0$ મળે.
આ રેખાઓના ઢાળ $m_1 = 3$ અને $m_2 = -\frac{1}{4}$ છે.
તેમને લંબ રેખાઓના ઢાળ $m_1' = -\frac{1}{3}$ અને $m_2' = 4$ થશે.
આ રેખાઓ $(1, 1)$ માંથી પસાર થતી હોવાથી,તેમના સમીકરણો:
$y - 1 = -\frac{1}{3}(x - 1) \Rightarrow x + 3y - 4 = 0$
$y - 1 = 4(x - 1) \Rightarrow 4x - y - 3 = 0$
સંયુક્ત સમીકરણ $(x + 3y - 4)(4x - y - 3) = 0$ છે.
વિસ્તરણ કરતા: $4x^2 + 11xy - 3y^2 - 19x - 5y + 12 = 0$.
સરખામણી કરતા $a = 4, h = \frac{11}{2}, b = -3, g = -\frac{19}{2}, f = -\frac{5}{2}$ મળે.
$2(a - h + b - g + f - 12) = 2(4 - \frac{11}{2} - 3 + \frac{19}{2} - \frac{5}{2} - 12) = -19$.
233
EasyMCQ
જો $ax^2-34xy-5y^2+2x+26y-5=0$ એ રેખાઓની જોડ દર્શાવતું હોય,તો $a$ ની કિંમત શોધો.
A
$7$
B
$5$
C
$2$
D
$13$

Solution

(A) દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^2+2hxy+by^2+2gx+2fy+c=0$ રેખાઓની જોડ દર્શાવે છે જો નિશ્ચાયક $\Delta = 0$ હોય,જ્યાં $\Delta = \begin{vmatrix} a & h & g \\ h & b & f \\ g & f & c \end{vmatrix} = 0$.
આપેલ સમીકરણ $ax^2-34xy-5y^2+2x+26y-5=0$ ને સામાન્ય સ્વરૂપ સાથે સરખાવતા,$a=a$,$h=-17$,$b=-5$,$g=1$,$f=13$,અને $c=-5$ મળે છે.
નિશ્ચાયકમાં આ કિંમતો મૂકતા:
$\begin{vmatrix} a & -17 & 1 \\ -17 & -5 & 13 \\ 1 & 13 & -5 \end{vmatrix} = 0$
પ્રથમ હાર મુજબ વિસ્તરણ કરતા:
$a(25 - 169) + 17(85 - 13) + 1(-221 + 5) = 0$
$-144a + 1224 - 216 = 0$
$-144a + 1008 = 0$
$a = 7$.
234
EasyMCQ
$p$ ની કઈ કિંમત માટે સમીકરણ $x^2+pxy+y^2-5x-7y+6=0$ એ રેખાયુગ્મ દર્શાવે છે?
A
$\frac{5}{2}$
B
$5$
C
$2$
D
$\frac{2}{5}$

Solution

(A) દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^2+2hxy+by^2+2gx+2fy+c=0$ રેખાયુગ્મ દર્શાવે જો $\Delta = abc+2fgh-af^2-bg^2-ch^2 = 0$ થાય.
આપેલ સમીકરણ $x^2+pxy+y^2-5x-7y+6=0$ ને સરખાવતા:
$a=1, b=1, c=6, h=\frac{p}{2}, g=-\frac{5}{2}, f=-\frac{7}{2}$.
શરત $\Delta=0$ માં કિંમતો મૂકતા:
$(1)(1)(6) + 2(-\frac{7}{2})(-\frac{5}{2})(\frac{p}{2}) - 1(-\frac{7}{2})^2 - 1(-\frac{5}{2})^2 - 6(\frac{p}{2})^2 = 0$
$6 + \frac{35p}{4} - \frac{49}{4} - \frac{25}{4} - \frac{6p^2}{4} = 0$
$4$ વડે ગુણતા:
$24 + 35p - 49 - 25 - 6p^2 = 0$
$-6p^2 + 35p - 50 = 0$
$6p^2 - 35p + 50 = 0$
$(2p-5)(3p-10) = 0$
આમ,$p = \frac{5}{2}$ અથવા $p = \frac{10}{3}$.
આપેલ વિકલ્પો મુજબ,સાચો જવાબ $\frac{5}{2}$ છે.
235
EasyMCQ
$p$ ની કઈ કિંમત માટે સમીકરણ $x^2+pxy+y^2-5x-7y+6=0$ એ બે રેખાઓની જોડી દર્શાવે છે?
A
$\frac{5}{2}$
B
$5$
C
$2$
D
$\frac{10}{3}$

Solution

(A) દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^2+2hxy+by^2+2gx+2fy+c=0$ એ બે રેખાઓની જોડી દર્શાવે છે જો નિશ્ચાયક $\Delta = abc+2fgh-af^2-bg^2-ch^2 = 0$ થાય.
આપેલ સમીકરણ $x^2+pxy+y^2-5x-7y+6=0$ ને સામાન્ય સ્વરૂપ સાથે સરખાવતા:
$a=1, b=1, c=6, h=\frac{p}{2}, g=-\frac{5}{2}, f=-\frac{7}{2}$.
શરત $\Delta = 0$ માં આ કિંમતો મૂકતા:
$(1)(1)(6) + 2(-\frac{7}{2})(-\frac{5}{2})(\frac{p}{2}) - (1)(-\frac{7}{2})^2 - (1)(-\frac{5}{2})^2 - (6)(\frac{p}{2})^2 = 0$.
$6 + \frac{35p}{4} - \frac{49}{4} - \frac{25}{4} - \frac{6p^2}{4} = 0$.
$4$ વડે ગુણતા:
$24 + 35p - 49 - 25 - 6p^2 = 0$.
$-6p^2 + 35p - 50 = 0$.
$6p^2 - 35p + 50 = 0$.
$(2p-5)(3p-10) = 0$.
આમ,$p = \frac{5}{2}$ અથવા $p = \frac{10}{3}$.
236
EasyMCQ
જો $2x^2 - pxy + 2y^2 = 0$ સમીકરણ દ્વારા દર્શાવતી રેખાઓ વાસ્તવિક હોય,તો '$p$' ની કિંમત કયા અંતરાલમાં હશે?
A
$(-\infty, -4] \cup [4, \infty)$
B
$[-4, 4]$
C
$(-4, 4)$
D
$(-\infty, -4) \cup (4, \infty)$

Solution

(A) ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતી રેખાઓની જોડીનું સામાન્ય સમીકરણ $ax^2 + 2hxy + by^2 = 0$ છે.
આ રેખાઓ વાસ્તવિક હોવા માટેની શરત $h^2 - ab \geq 0$ છે.
$2x^2 - pxy + 2y^2 = 0$ ની સરખામણી સામાન્ય સમીકરણ સાથે કરતા,$a = 2$,$2h = -p$ (તેથી $h = -p/2$),અને $b = 2$ મળે છે.
આ કિંમતોને શરતમાં મૂકતા:
$(-p/2)^2 - (2)(2) \geq 0$
$\frac{p^2}{4} - 4 \geq 0$
$p^2 - 16 \geq 0$
$(p - 4)(p + 4) \geq 0$
આ અસમતા ત્યારે જ સાચી ઠરે છે જ્યારે $p \leq -4$ અથવા $p \geq 4$ હોય.
તેથી,$p \in (-\infty, -4] \cup [4, \infty)$.
237
MediumMCQ
$k$ ની કઈ કિંમત માટે સમીકરણ $x^2-4xy-y^2+6x+2y+k=0$ એ રેખાયુગ્મ દર્શાવે છે?
A
$\frac{4}{5}$
B
$\frac{-3}{5}$
C
$\frac{-4}{5}$
D
$\frac{3}{5}$

Solution

(C) દ્વિઘાત સમીકરણનું વ્યાપક સ્વરૂપ $ax^2+2hxy+by^2+2gx+2fy+c=0$ છે.
આપેલ સમીકરણ $x^2-4xy-y^2+6x+2y+k=0$ સાથે સરખાવતા:
$a=1, h=-2, b=-1, g=3, f=1, c=k$.
રેખાયુગ્મ દર્શાવવા માટેની શરત $\Delta = abc+2fgh-af^2-bg^2-ch^2=0$ છે.
કિંમતો મૂકતા:
$(1)(-1)(k) + 2(1)(3)(-2) - 1(1)^2 - (-1)(3)^2 - k(-2)^2 = 0$
$-k - 12 - 1 + 9 - 4k = 0$
$-5k - 4 = 0$
$5k = -4$
$k = -\frac{4}{5}$.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
238
DifficultMCQ
જો $x^2+\alpha y^2+2 \beta y=a^2$ એ લંબ રેખાઓની જોડી દર્શાવતું હોય,તો $\beta$ ની કિંમત શું થાય?
A
$4 a$
B
$a$
C
$2a$
D
$3a$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ $x^2 + \alpha y^2 + 2 \beta y - a^2 = 0$ છે.
તેને રેખાઓની જોડીના વ્યાપક સમીકરણ $Ax^2 + 2Hxy + By^2 + 2Gx + 2Fy + C = 0$ સાથે સરખાવતા,$A=1, B=\alpha, H=0, G=0, F=\beta, C=-a^2$ મળે.
રેખાઓ લંબ હોવા માટેની શરત $A+B=0$ છે.
તેથી,$1 + \alpha = 0 \Rightarrow \alpha = -1$.
રેખાઓની જોડી દર્શાવવા માટેની શરત $ABC + 2FGH - AF^2 - BG^2 - CH^2 = 0$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $(1)(\alpha)(-a^2) + 2(\beta)(0)(0) - (1)(\beta)^2 - (\alpha)(0)^2 - (-a^2)(0)^2 = 0$.
આનું સાદું રૂપ $-\alpha a^2 - \beta^2 = 0$ થાય.
$\alpha = -1$ મૂકતા,$-(-1)a^2 - \beta^2 = 0$ મળે,જેનો અર્થ $a^2 - \beta^2 = 0$ થાય.
તેથી,$\beta^2 = a^2$,જે દર્શાવે છે કે $\beta = \pm a$. વિકલ્પો મુજબ,સાચો જવાબ $\beta = a$ છે.
239
MediumMCQ
$xy+x+y+1=0$ અને $xy+3x+3y+9=0$ રેખાઓની જોડી દ્વારા બનતો ચતુષ્કોણ કયો છે?
A
સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ
B
સમબાજુ ચતુષ્કોણ
C
લંબચોરસ
D
ચોરસ

Solution

(D) પ્રથમ રેખાઓની જોડી $xy+x+y+1=0$ દ્વારા આપવામાં આવી છે. આના અવયવ પાડતા,આપણને $x(y+1)+1(y+1)=0$ મળે છે,જેનો અર્થ છે $(x+1)(y+1)=0$. આમ,રેખાઓ $x=-1$ અને $y=-1$ છે.
બીજી રેખાઓની જોડી $xy+3x+3y+9=0$ દ્વારા આપવામાં આવી છે. આના અવયવ પાડતા,આપણને $x(y+3)+3(y+3)=0$ મળે છે,જેનો અર્થ છે $(x+3)(y+3)=0$. આમ,રેખાઓ $x=-3$ અને $y=-3$ છે.
ચતુષ્કોણ બનાવતી ચાર રેખાઓ $x=-1, x=-3, y=-1$ અને $y=-3$ છે.
શિરોલંબ રેખાઓ $x=-1$ અને $x=-3$ વચ્ચેનું અંતર $|-1 - (-3)| = 2$ છે.
આડી રેખાઓ $y=-1$ અને $y=-3$ વચ્ચેનું અંતર $|-1 - (-3)| = 2$ છે.
જેથી સામસામેની બાજુઓ સમાંતર છે અને શિરોલંબ રેખાઓ વચ્ચેનું અંતર આડી રેખાઓ વચ્ચેના અંતર જેટલું જ હોવાથી,આ ચતુષ્કોણ એક ચોરસ છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
Solution diagram
240
EasyMCQ
ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતી અને $\frac{2}{3}$ તથા $-\frac{2}{3}$ ઢાળ ધરાવતી રેખાઓનું સંયુક્ત સમીકરણ શોધો.
A
$2 x^2-9 y^2=0$
B
$4 x^2-x y-9 y^2=0$
C
$4 x^2-9 y^2=0$
D
$4 x^2+x y-9 y^2=0$

Solution

(C) ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતી અને $m_1 = \frac{2}{3}$ તથા $m_2 = -\frac{2}{3}$ ઢાળ ધરાવતી રેખાઓના સમીકરણો $y = m_1 x$ અને $y = m_2 x$ છે.
ઢાળની કિંમતો મૂકતા,આપણને $y = \frac{2}{3}x \Rightarrow 2x - 3y = 0$ અને $y = -\frac{2}{3}x \Rightarrow 2x + 3y = 0$ મળે છે.
સંયુક્ત સમીકરણ આ બે રેખીય સમીકરણોનો ગુણાકાર છે:
$(2x - 3y)(2x + 3y) = 0$.
નિત્યસમ $(a-b)(a+b) = a^2 - b^2$ નો ઉપયોગ કરતા:
$(2x)^2 - (3y)^2 = 0$.
તેથી,$4x^2 - 9y^2 = 0$.
241
MediumMCQ
$3x^2 + 8xy - 3y^2 + 2x - 4y - 1 = 0$ સમીકરણ દ્વારા દર્શાવતી રેખાઓ અને $4x - 3y - 2 = 0$ રેખા:
A
સમબાજુ ત્રિકોણ બનાવે છે
B
કાટકોણ ત્રિકોણ બનાવે છે
C
કાટકોણ સમદ્વિબાજુ ત્રિકોણ બનાવે છે
D
સંગામી છે

Solution

(B) પ્રથમ,$3x^2 + 8xy - 3y^2 + 2x - 4y - 1 = 0$ રેખાઓની જોડીના અવયવ પાડો.
સમીકરણને $3x^2 + (8y + 2)x - (3y^2 + 4y + 1) = 0$ તરીકે લખો.
$x$ માટે દ્વિઘાત સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$x = \frac{-(8y+2) \pm \sqrt{(8y+2)^2 + 4(3)(3y^2+4y+1)}}{2(3)}$.
વિવેચકનું સાદું રૂપ આપતા: $(64y^2 + 32y + 4) + (36y^2 + 48y + 12) = 100y^2 + 80y + 16 = (10y+4)^2$.
આમ,$x = \frac{-8y-2 \pm (10y+4)}{6}$.
આનાથી બે રેખાઓ મળે છે: $3x - y - 1 = 0$ અને $x + 3y + 1 = 0$.
આ રેખાઓના ઢાળ $m_1 = 3$ અને $m_2 = -1/3$ છે. $m_1 \times m_2 = -1$ હોવાથી,આ બે રેખાઓ પરસ્પર લંબ છે.
ત્રીજી રેખા $4x - 3y - 2 = 0$ છે,જેનો ઢાળ $m_3 = 4/3$ છે.
પ્રથમ બે રેખાઓ પરસ્પર લંબ હોવાથી,તેઓ ત્રીજી રેખા સાથે મળીને કાટકોણ ત્રિકોણ બનાવે છે.
242
EasyMCQ
જો $ax^2+4xy+y^2=0$ ની એક રેખાનો ઢાળ બીજી રેખાના ઢાળ કરતા $3$ ગણો હોય,તો '$a$' ની કિંમત શોધો.
A
-$3$
B
-$1$
C
$3$
D
$1$

Solution

(C) ધારો કે રેખાઓના ઢાળ અનુક્રમે $m$ અને $3m$ છે,જે સમીકરણ $ax^2+4xy+y^2=0$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.
$Ax^2+2Hxy+By^2=0$ સાથે સરખાવતા,આપણને $A=a$,$2H=4 \Rightarrow H=2$,અને $B=1$ મળે છે.
ઢાળનો સરવાળો $m+3m = -\frac{2H}{B} = -\frac{4}{1} = -4$ થાય છે.
$4m = -4 \Rightarrow m = -1$.
ઢાળનો ગુણાકાર $m(3m) = \frac{A}{B} = \frac{a}{1} = a$ થાય છે.
$3m^2 = a$.
$m = -1$ મૂકતા,આપણને $3(-1)^2 = a \Rightarrow a = 3$ મળે છે.
આમ,વિકલ્પ $C$ સાચો છે.
243
MediumMCQ
જો $3x^2 + axy - 2y^2 = 0$ રેખાઓની જોડી દ્વારા આપવામાં આવેલી એક રેખા $x$-અક્ષ સાથે $60^{\circ}$ નો ખૂણો બનાવે છે,તો $a=$
A
$\sqrt{3}$
B
$\frac{1}{\sqrt{3}}$
C
$3$
D
$\frac{1}{3}$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ $3x^2 + axy - 2y^2 = 0$ છે.
$x^2$ વડે ભાગતા,આપણને $3 + a(\frac{y}{x}) - 2(\frac{y}{x})^2 = 0$ મળે છે.
ધારો કે $m = \frac{y}{x}$ એ રેખાઓનો ઢાળ છે. તેથી $2m^2 - am - 3 = 0$.
એક રેખા $x$-અક્ષ સાથે $60^{\circ}$ નો ખૂણો બનાવે છે,તેથી તેનો ઢાળ $m = \tan(60^{\circ}) = \sqrt{3}$ છે.
દ્વિઘાત સમીકરણમાં $m = \sqrt{3}$ મૂકતા:
$2(\sqrt{3})^2 - a(\sqrt{3}) - 3 = 0$
$2(3) - a\sqrt{3} - 3 = 0$
$6 - 3 = a\sqrt{3}$
$3 = a\sqrt{3}$
$a = \frac{3}{\sqrt{3}} = \sqrt{3}$.
244
DifficultMCQ
$PQR$ એ $P(2, 1)$ પર કાટખૂણો ધરાવતો કાટકોણ સમદ્વિબાજુ ત્રિકોણ છે. જો રેખા $QR$ નું સમીકરણ $2x + y = 3$ હોય,તો રેખાઓ $PQ$ અને $PR$ ની જોડી દર્શાવતું સમીકરણ કયું છે?
A
$3x^2 - 3y^2 - 8xy - 10x - 15y - 20 = 0$
B
$3x^2 - 3y^2 + 8xy + 20x + 10y + 25 = 0$
C
$3x^2 - 3y^2 + 8xy - 20x - 10y + 25 = 0$
D
$3x^2 - 3y^2 + 8xy + 10x + 15y + 20 = 0$

Solution

(C) $PQ$ નો ઢાળ $m$ ધારો. $PQ \perp PR$ હોવાથી અને $PQR$ સમદ્વિબાજુ હોવાથી,$PR$ નો ઢાળ $-1/m$ છે. $PQ$ અને $QR$ ($2x + y = 3$,ઢાળ $-2$) વચ્ચેનો ખૂણો $45^\circ$ છે. $\tan 45^\circ = |(m - (-2)) / (1 + m(-2))| = 1$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને $|(m + 2) / (1 - 2m)| = 1$ મળે છે. ઉકેલતા $m = -1/3$ અને $m = 3$ મળે છે. $P(2, 1)$ માંથી પસાર થતી રેખાઓના સમીકરણો $(3x - y - 5) = 0$ અને $(x + 3y - 5) = 0$ છે. તેમનું સંયુક્ત સમીકરણ $(3x - y - 5)(x + 3y - 5) = 0$ છે,જેનું સાદું રૂપ $3x^2 - 3y^2 + 8xy - 20x - 10y + 25 = 0$ થાય છે.
245
EasyMCQ
$x^2-5xy+4y^2=0$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવતી રેખાઓને લંબ અને $(2,1)$ બિંદુમાંથી પસાર થતી રેખાઓની જોડનું સમીકરણ શોધો.
A
$4x^2+5xy+y^2-13x-1=0$
B
$4x^2+5xy+y^2-5x-10y-7=0$
C
$4x^2+5xy+y^2-4x-4y-15=0$
D
$4x^2+5xy+y^2-21x-12y+27=0$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ $x^2-5xy+4y^2=0$ છે.
અવયવ પાડતા: $(x-y)(x-4y)=0$.
રેખાઓ $L_1: x-y=0$ અને $L_2: x-4y=0$ છે.
$(2,1)$ માંથી પસાર થતી અને $x-y=0$ ને લંબ રેખા: $x+y-3=0$.
$(2,1)$ માંથી પસાર થતી અને $x-4y=0$ ને લંબ રેખા: $4x+y-9=0$.
સંયુક્ત સમીકરણ: $(x+y-3)(4x+y-9)=0$.
વિસ્તરણ કરતા: $4x^2+5xy+y^2-21x-12y+27=0$.
246
MediumMCQ
$2 x^2+3 x y+2 y^2+10 x+5 y=0$ રેખાયુગ્મને લંબ અને ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતી રેખાયુગ્મનું સમીકરણ $..........$ છે.
A
$2 x^2+5 x y+2 y^2=0$
B
$2 x^2-3 x y+2 y^2=0$
C
$2 x^2+3 x y+y^2=0$
D
$2 x^2-5 x y+2 y^2=0$

Solution

(B) આપેલ રેખાયુગ્મનું સમીકરણ $2 x^2+3 x y+2 y^2+10 x+5 y=0$ છે.
તે $a x^2+2 h x y+b y^2+2 g x+2 f y+c=0$ ના સ્વરૂપમાં છે.
અહીં $a=2$,$2h=3$ (તેથી $h=\frac{3}{2}$),અને $b=2$ છે.
ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતી અને આપેલ રેખાયુગ્મને લંબ રેખાયુગ્મનું સમીકરણ $b x^2-2 h x y+a y^2=0$ છે.
કિંમતો મૂકતા,આપણને $2 x^2-3 x y+2 y^2=0$ મળે છે.
247
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું સમીકરણ બિંદુ $(1, 0)$ માંથી પસાર થતી અને $2x^2 - xy - y^2 = 0$ દ્વારા દર્શાવતી રેખાઓને સમાંતર હોય તેવી રેખાઓની જોડીનું સંયુક્ત સમીકરણ દર્શાવે છે?
A
$2x^2 - xy - y^2 - 4x + y + 2 = 0$
B
$2x^2 - xy - y^2 - 4x - y + 2 = 0$
C
$2x^2 - xy - 2y^2 - 4x + y + 2 = 0$
D
$2x^2 - xy - y^2 - 4x - y = 2$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ $2x^2 - xy - y^2 = 0$ છે.
દ્વિઘાત પદાવલિના અવયવ પાડતા:
$2x^2 - 2xy + xy - y^2 = 0$
$2x(x - y) + y(x - y) = 0$
$(2x + y)(x - y) = 0$.
રેખાઓ $2x + y = 0$ અને $x - y = 0$ ને સમાંતર છે.
ધારો કે જરૂરી રેખાઓ $(2x + y + k_1) = 0$ અને $(x - y + k_2) = 0$ છે.
આ રેખાઓ $(1, 0)$ માંથી પસાર થતી હોવાથી,આપણે બિંદુ મૂકીએ:
પ્રથમ રેખા માટે: $2(1) + 0 + k_1 = 0 \Rightarrow k_1 = -2$.
બીજી રેખા માટે: $1 - 0 + k_2 = 0 \Rightarrow k_2 = -1$.
સંયુક્ત સમીકરણ $(2x + y - 2)(x - y - 1) = 0$ છે.
ગુણાકારનું વિસ્તરણ કરતા:
$2x^2 - xy - y^2 - 4x + y + 2 = 0$.

Pair of straight lines — Equation of pair of straight lines · Frequently Asked Questions

1Are these Pair of straight lines questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Pair of straight lines Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.