Description of Some Important Families Questions in Gujarati

(B) $Iberis$ એ $Brassicaceae$ કુળની વનસ્પતિઓનો એક પ્રજાતિ છે. આ પ્રજાતિની વનસ્પતિઓનું સામાન્ય નામ $Candytuft$ (કેન્ડીટફ) છે. આ લોકપ્રિય બગીચાની વનસ્પતિઓ છે જે તેમના નાના,સુગંધિત ફૂલોના સમૂહ માટે જાણીતી છે.

(C) "શેફર્ડ્સ પર્સ" એ $Capsella$ $bursa-pastoris$ વનસ્પતિનું સામાન્ય નામ છે.
તે $Brassicaceae$ (અગાઉનું $Cruciferae$) કુળની વનસ્પતિ છે.
આ વનસ્પતિનો ઉપયોગ વિકાસલક્ષી જીવવિજ્ઞાનના અભ્યાસમાં, ખાસ કરીને દ્વિદળી વનસ્પતિઓમાં ભ્રૂણજનન (embryogenesis) સમજવા માટે એક મોડેલ સજીવ તરીકે કરવામાં આવે છે.

(A) ચતુઅવયવી પુંકેસર એ $Brassicaceae$ (અગાઉનું $Cruciferae$) કુળની લાક્ષણિકતા છે.
આ સ્થિતિમાં,કુલ $6$ પુંકેસર હોય છે,જે બે ચક્રમાં ગોઠવાયેલા હોય છે.
બહારના ચક્રમાં $2$ ટૂંકા પુંકેસર હોય છે,જ્યારે અંદરના ચક્રમાં $4$ લાંબા પુંકેસર હોય છે.
$Brassica$ (રાઈ) એ $Brassicaceae$ કુળની વનસ્પતિ છે,તેથી તેમાં ચતુઅવયવી પુંકેસર જોવા મળે છે.

(A) માલ્વેસી,પેપિલીએનેસી (ફેબેસીની એક ઉપકુળ) અને કુકરબિટેસી કુળમાં પુષ્પો સામાન્ય રીતે યુક્તવજ્રપત્રી (gamosepalous) હોય છે,જેનો અર્થ છે કે વજ્રપત્રો આધારના ભાગે એકબીજા સાથે જોડાયેલા હોય છે.
$1$. માલ્વેસીમાં,વજ્રચક્ર $5$ વજ્રપત્રોનું બનેલું હોય છે જે યુક્તવજ્રપત્રી હોય છે.
$2$. પેપિલીએનેસીમાં,વજ્રચક્ર $5$ વજ્રપત્રોનું બનેલું હોય છે જે યુક્તવજ્રપત્રી હોય છે.
$3$. કુકરબિટેસીમાં,વજ્રચક્ર $5$ વજ્રપત્રોનું બનેલું હોય છે જે યુક્તવજ્રપત્રી હોય છે.
તેથી,વજ્રપત્રોનું જોડાણ (યુક્તવજ્રપત્રી સ્થિતિ) એ આ ત્રણેય કુળ વચ્ચેનું સામાન્ય લક્ષણ છે.

(D) $Compositae$ (જેને $Asteraceae$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) કુળ એ સપુષ્પી વનસ્પતિઓનું સૌથી મોટું કુળ છે. તેની વહેંચણી વૈશ્વિક (cosmopolitan) છે,જેનો અર્થ છે કે તે ઉષ્ણકટિબંધીયથી લઈને સમશીતોષ્ણ પ્રદેશો સુધી વિશ્વના લગભગ તમામ ભાગોમાં જોવા મળે છે. તેની અત્યંત વિકસિત પુષ્પીય રચના અને બીજના કાર્યક્ષમ પ્રકીર્ણન (seed dispersal) પદ્ધતિઓને કારણે,તે આપેલા વિકલ્પોમાં સૌથી વિશાળ ભૌગોલિક વહેંચણી દર્શાવે છે.

(A) $Brassicaceae$ (જેને $Cruciferae$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) કુળ નીચેના પુષ્પીય લક્ષણો ધરાવે છે:
$1$. સંમિતિ: ત્રિજ્યાવર્તી સંમિત $(\oplus)$.
$2$. વજ્રચક્ર: $4$ વજ્રપત્રો જે $2$ ના બે ચક્રમાં ગોઠવાયેલા હોય છે $(K_{2+2})$.
$3$. દલચક્ર: $4$ દલપત્રો જે ક્રોસ આકારમાં ગોઠવાયેલા હોય છે $(C_4)$.
$4$. પુંકેસરચક્ર: $6$ પુંકેસરો જે બે ચક્રમાં ગોઠવાયેલા હોય છે,જેમાં બહારના ચક્રમાં $2$ ટૂંકા અને અંદરના ચક્રમાં $4$ લાંબા પુંકેસરો હોય છે $(A_{2+4})$.
$5$. સ્ત્રીકેસરચક્ર: દ્વિસ્ત્રીકેસરી,યુક્તસ્ત્રીકેસરી અને ઉચ્ચસ્થ બીજાશય $(\underline{G}_{(2)})$.
આમ,સાચું પુષ્પસૂત્ર $\oplus \; K_{2+2} \; C_4 \; A_{2+4} \; \underline{G}_{(2)}$ છે.

(D) દ્વિસ્ત્રીકેસરી,યુક્તસ્ત્રીકેસરી અને ત્રાંસુ બીજાશય એ $Solanaceae$ (સોલેનેસી) કુળની લાક્ષણિકતા છે.
આ કુળમાં,બીજાશય મધ્ય સમતલ સાથે આશરે $45^{\circ}$ ના ખૂણે ત્રાંસી રીતે ગોઠવાયેલું હોય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,રીંગણા ($Solanum$ $nigrum$) એ $Solanaceae$ કુળની વનસ્પતિ છે.
તેથી,સાચો જવાબ $D$ છે.

(C) વંધ્ય પુંકેસરને 'સ્ટેમિનોડ' (staminode) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$Fabaceae$ કુળમાં,ખાસ કરીને $Caesalpinioideae$ જેવી ઉપકુળમાં,સ્ટેમિનોડની હાજરી એક સામાન્ય લાક્ષણિકતા છે.
ઉદાહરણ તરીકે,$Cassia$ (જે $Caesalpinioideae$ માં આવે છે) માં કેટલાક પુંકેસર વંધ્ય થઈને સ્ટેમિનોડમાં રૂપાંતરિત થાય છે.
તેથી,સાચો જવાબ $Caesalpinioideae$ છે.

(A) $Brassica$ $campestris$ એ $Brassicaceae$ (ક્રુસિફેરી) કુળની વનસ્પતિ છે.
આ કુળમાં બીજાશય ઉચ્ચસ્થ,દ્વિસ્ત્રીકેસરી અને યુક્તસ્ત્રીકેસરી હોય છે.
આ કુળના બીજાશયનું સૌથી મુખ્ય લક્ષણ 'રેપ્લમ' (false septum) ની હાજરી છે,જે એકકોટરીય બીજાશયને બે કક્ષોમાં વિભાજિત કરે છે.
તેથી,$Brassica$ $campestris$ ના બીજાશયમાં રેપ્લમની હાજરી એ તેનું વિશિષ્ટ લક્ષણ છે.

(C) એકગુચ્છી (monadelphous) સ્થિતિ એટલે એવી ગોઠવણી જેમાં પૂંકેસરના તમામ તંતુઓ એક જ સમૂહ અથવા નળીમાં જોડાયેલા હોય છે.
આ લાક્ષણિકતા માલ્વેસી $(Malvaceae)$ કુળમાં જોવા મળે છે (દા.ત.,જાસૂદ અથવા $Hibiscus$ $rosa-sinensis$).
માલ્વેસી કુળમાં,પૂંકેસર સંખ્યામાં વધુ હોય છે અને તેમના તંતુઓ જોડાઈને સ્ત્રીકેસર દંડની આસપાસ એક પૂંકેસર નળી બનાવે છે.

(D) $Malvaceae$ (માલ્વેસી) કુળમાં પુષ્પોમાં એકસંઘી પુંકેસર જોવા મળે છે,જેમાં તમામ પુંકેસરના તંતુઓ જોડાઈને સ્ત્રીકેસરની આસપાસ એક નળી જેવી રચના બનાવે છે. આ ઉપરાંત,પરાગાશય સામાન્ય રીતે એકખંડીય (monothecous) અને મૂત્રપિંડ આકારના હોય છે. અહીં 'બહુગુચ્છીય' શબ્દ આ કુળની પુષ્પીય રચનાની જટિલતા દર્શાવે છે. તેથી,$Malvaceae$ સાચો જવાબ છે.

(A) $Brassicaceae$ (જેને $Cruciferae$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) કુળમાં,બીજાશય ઉચ્ચસ્થ,દ્વિસ્ત્રીકેસરી અને યુક્તસ્ત્રીકેસરી હોય છે.
શરૂઆતમાં બીજાશય એકકોટરીય હોય છે,પરંતુ $replum$ (રેપ્લમ) નામના ખોટા પડદાના વિકાસને કારણે તે દ્વિકોટરીય બને છે.
અંડકો બીજાશયની અંદરની દીવાલ પર પરિઘવર્તી ભાગે જોડાયેલા હોય છે,જે ચર્મવર્તી (Parietal) જરાયુવિન્યાસની લાક્ષણિકતા છે.
તેથી,સાચો જવાબ ચર્મવર્તી (Parietal) છે.

(C) ચતુઅવયવી અવસ્થા એટલે કે પુષ્પીય ભાગો (વજ્રપત્રો,દલપત્રો,વગેરે) $4$ ના ગુણાંકમાં હોય.
બ્રાસીકેસી કુળમાં (જેને $Cruciferae$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે),પુષ્પો સામાન્ય રીતે નિયમિત (actinomorphic),દ્વિલિંગી અને ચતુઅવયવી હોય છે.
આનો અર્થ એ છે કે વજ્રચક્રમાં $4$ વજ્રપત્રો ($2$ ચક્રમાં) અને દલપુંજમાં $4$ દલપત્રો હોય છે જે ક્રોસ આકારે ગોઠવાયેલા હોય છે.

(C) ઝાયગોમોર્ફિક (એકવ્યાસસમમિત) પુષ્પો એ $Fabaceae$ કુળની,ખાસ કરીને $Papilionoideae$ (જેને $Faboideae$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) ઉપકુળની લાક્ષણિકતા છે.
$Papilionoideae$ માં,પુષ્પમાં એક મોટું પશ્ચ દલપત્ર હોય છે જેને ધ્વજક (standard or vexillum) કહેવાય છે,બે પાર્શ્વ દલપત્રો જેને પક્ષક (wings or alae) કહેવાય છે,અને બે અગ્ર દલપત્રો જોડાયેલા હોય છે જે હોડી જેવી રચના બનાવે છે જેને નૌતલ (keel or carina) કહેવાય છે.
આ વિશિષ્ટ ગોઠવણી,જેને વેક્સિલરી કલિકાંતરવિન્યાસ (vexillary aestivation) કહેવાય છે,તે ઝાયગોમોર્ફિક સમમિતિમાં પરિણમે છે.
$Malvaceae$ અને $Solanaceae$ સામાન્ય રીતે એક્ટિનોમોર્ફિક (ત્રિજ્યાસમમિત) સમમિતિ દર્શાવે છે.
$Mimosoideae$ પણ સામાન્ય રીતે એક્ટિનોમોર્ફિક સમમિતિ દર્શાવે છે.

(D) $Asteraceae$ (જેને $Compositae$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) કુળમાં,વજ્રચક્ર ઘણીવાર રૂપાંતરિત થઈને વાળ જેવી રચના બનાવે છે જેને $pappus$ કહેવામાં આવે છે.
આ $pappus$ એ દિર્ઘસ્થાયી વજ્રચક્ર છે જે ફળ (cypsela) સાથે જોડાયેલું રહે છે અને પેરાશૂટ જેવું કાર્ય કરે છે,જે પવન દ્વારા બીજ/ફળના પ્રકીર્ણનમાં મદદ કરે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $D$ છે.

(B) $Malvaceae$ (માલ્વેસી) કુળ નીચેના લક્ષણો ધરાવે છે:
$1$. પુષ્પો પંચાવયવી ($5$ ના ગુણાંકમાં) હોય છે.
$2$. પુંકેસર એકગુચ્છી $(monadelphous)$ હોય છે,જેમાં તંતુઓ જોડાઈને એક નળી બનાવે છે.
$3$. ફળ સામાન્ય રીતે શુષ્ક અને સ્ફોટનશીલ હોય છે (દા.ત.,પ્રાવર).
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(D) જ્યારે $Cruciferae$ (બ્રાસિકેસી) કુળની વનસ્પતિઓને દળવામાં કે ખાંડવામાં આવે છે,ત્યારે તેમાંથી આવતી તીવ્ર વાસ મુખ્યત્વે સલ્ફર ધરાવતા સંયોજનોને કારણે હોય છે,જેને ગ્લુકોસિનોલેટ્સ કહેવામાં આવે છે. જ્યારે વનસ્પતિના પેશીઓને નુકસાન થાય છે,ત્યારે આ સંયોજનો માયરોસિનેઝ ઉત્સેચક દ્વારા જળવિભાજિત થાય છે અને બાષ્પશીલ સલ્ફર સંયોજનો મુક્ત કરે છે,જે આ લાક્ષણિક તીવ્ર ગંધ માટે જવાબદાર છે.

(D) $Arachis hypogaea$ એ મગફળીના છોડનું વૈજ્ઞાનિક નામ છે. તે $Fabaceae$ કુળની વનસ્પતિ છે. આ છોડની વિશેષતા એ છે કે તેના ફળ (શીંગો) જમીનની અંદર વિકાસ પામે છે,તેથી તેને 'મગફળી' (Groundnut) કહેવામાં આવે છે.

(B) ડુંગળી $(Allium \ cepa)$ એ $Liliaceae$ કુળની વનસ્પતિ છે. આ કુળને સામાન્ય રીતે લીલી કુળ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે અને તે એકદળી વનસ્પતિઓનું લાક્ષણિક પ્રતિનિધિ છે. આ કુળની મુખ્ય લાક્ષણિકતાઓમાં ભૂગર્ભીય કંદ (bulbs),માંસલ પર્ણો અને પરિપુષ્પચક્ર (perianth) નો સમાવેશ થાય છે.

(A) $Cucurbitaceae$ કુળની મુખ્ય લાક્ષણિકતા તેમના પ્રકાંડમાં $bicollateral$ (ઉભયાપાર્શ્વસ્થ) વાહિપુલની હાજરી છે.
$bicollateral$ વાહિપુલમાં,અન્નવાહક પેશી જલવાહકની બહારની અને અંદરની બંને બાજુએ આવેલી હોય છે,જે એધા (cambium) ની પટ્ટીઓ દ્વારા અલગ પડે છે.
આ આ કુળની વનસ્પતિઓનું નિદાનકારી અંતઃસ્થ લક્ષણ છે.

(A) $Lycopersicon esculentum$ એ ટામેટાના છોડનું વૈજ્ઞાનિક નામ છે.
તે $Solanaceae$ (સોલેનેસી) કુળમાં આવે છે.
$Solanaceae$ કુળના સભ્યોને ઘણીવાર બટાકાના કુળ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે અને તેમાં બટાકા,ટામેટા,રીંગણ અને મરચાં જેવા મહત્વના પાકોનો સમાવેશ થાય છે.

(A) $Compositae$ (જેને હવે $Asteraceae$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે) કુળની મુખ્ય લાક્ષણિકતા $Capitulum$ (સ્તબક) પ્રકારનો પુષ્પવિન્યાસ છે,જેમાં ઘણા નાના પુષ્પો એક સામાન્ય પુષ્પાસન પર ગોઠવાયેલા હોય છે.
તેની સામે,$Solanaceae$ કુળમાં સામાન્ય રીતે એકાકી પુષ્પો અથવા પરિમિત (cymose) પુષ્પવિન્યાસ જોવા મળે છે.
યુક્તદલી દલપુંજ અને દલલગ્ન પુંકેસર બંને કુળમાં જોવા મળતી સામાન્ય લાક્ષણિકતાઓ છે.
દ્વિસ્ત્રીકેસરી સ્ત્રીકેસર એ $Solanaceae$ ની લાક્ષણિકતા છે,જ્યારે $Asteraceae$ માં પણ સ્ત્રીકેસર દ્વિસ્ત્રીકેસરી હોય છે પરંતુ તેમાં બીજાશયની રચના અલગ (અધઃસ્થ બીજાશય) હોય છે.

(B) ચણા $(Cicer \text{ } arietinum)$ એ $Fabaceae$ કુળ સાથે સંબંધિત છે, જેને અગાઉ $Papilionoideae$ (લેગ્યુમિનોસીની એક ઉપકુળ) તરીકે ઓળખવામાં આવતું હતું.
આ કુળની મુખ્ય લાક્ષણિકતાઓ અનિયમિત (zygomorphic) પુષ્પો, દ્વિસંઘી પુંકેસર અને સીમાંત જરાયુવિન્યાસ ધરાવતું એકસ્ત્રીકેસરી બીજાશય છે.
તેથી, સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(D) $Asteraceae$ (જેને $Compositae$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) કુળ નીચેની લાક્ષણિકતાઓ ધરાવે છે:
$1$. $\text{અધઃસ્થ}$ $\text{બીજાશય}$ ($Inferior$ $ovary$): બીજાશય અન્ય પુષ્પીય ભાગોની નીચે આવેલું હોય છે.
$2$. $\text{યુક્ત}$ $\text{પરાગાશય}$ ($Syngenesious$ $stamens$): પરાગાશયો એકબીજા સાથે જોડાયેલા હોય છે જ્યારે તંતુઓ મુક્ત રહે છે.
$3$. $\text{રોમવલય}$ $(Pappus)$: વજ્રચક્ર રૂપાંતરિત થઈને વાળ જેવી રચના બનાવે છે જેને $pappus$ કહે છે, જે બીજના વિકિરણમાં મદદ કરે છે.
આથી, આ લાક્ષણિકતાઓ $Asteraceae$ $(Compositae)$ કુળની વિશિષ્ટ ઓળખ છે.

(C) $Gossypium$ પ્રજાતિ સામાન્ય રીતે કપાસ તરીકે ઓળખાય છે. તે $Malvaceae$ (માલ્વેસી) કુળમાં આવે છે. આ કુળની વનસ્પતિઓ ચીકણા રસ (mucilaginous sap),હથેળી જેવા શિરાવિન્યાસ ધરાવતા પર્ણો અને વિશિષ્ટ ઉપવજ્ર (epicalyx) ધરાવતા પુષ્પો દ્વારા ઓળખાય છે.

(D) $Papilionaceae$ (જેને $Fabaceae$ અથવા $Leguminosae$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) એ મુખ્ય કુળ છે જેમાં મોટાભાગની કઠોળ ઉત્પન્ન કરતી વનસ્પતિઓનો સમાવેશ થાય છે. આ કુળની વનસ્પતિઓ તેમના વિશિષ્ટ પતંગિયા આકારના દલપુંજ (papilionaceous corolla) માટે જાણીતી છે અને તે નાઈટ્રોજન સ્થાપન કરતી મૂળની ગાંઠો અને પ્રોટીનયુક્ત બીજ (કઠોળ) માટે પ્રખ્યાત છે.

(C) $Malvaceae$ કુળમાં (દા.ત.,જાસૂદ - $Hibiscus$),દલપત્રો વ્યાવૃત્ત (Twisted) કલિકાન્તર વિન્યાસ દર્શાવે છે.
વ્યાવૃત્ત કલિકાન્તર વિન્યાસમાં,દલપત્રની એક કિનારી તેની પછીના દલપત્રની કિનારી પર આચ્છાદિત થાય છે અને આ ભાત પુષ્પચક્રમાં નિયમિત રીતે ચાલુ રહે છે.

(B) $Tamarindus$ (આંબલી) અને $Cassia$ (દા.ત.,ગરમાળો) એ $Caesalpiniaceae$ કુળના વનસ્પતિઓના ઉત્તમ ઉદાહરણો છે.
આધુનિક $APG$ વર્ગીકરણ પદ્ધતિમાં,$Caesalpiniaceae$,$Papilionaceae$ (Fabaceae) અને $Mimosaceae$ ને ઘણીવાર $Fabaceae$ કુળ (ઉપકુળ $Caesalpinioideae$) હેઠળ એકસાથે મૂકવામાં આવે છે.
જોકે,પરંપરાગત વર્ગીકરણમાં,તેઓ $Caesalpiniaceae$ કુળમાં વર્ગીકૃત થયેલ છે.

(C) $Liliaceae$ (લિલિએસી) કુળ સામાન્ય રીતે લીલી કુળ તરીકે ઓળખાય છે.
આ કુળની મુખ્ય લાક્ષણિકતા એ છે કે તેમાં પરિદલપુંજ (perianth) જોવા મળે છે,જેમાં વજ્રચક્ર અને દલપુંજ અલગ હોતા નથી.
આ પરિદલપુંજ ઘણીવાર તેજસ્વી રંગના અને દલપત્ર જેવા હોય છે,જે પરાગવાહકોને આકર્ષવાનું કાર્ય કરે છે.
તેની સામે,$Mimosoideae$ (મિમોસોઈડી),$Solanaceae$ (સોલેનેસી) અને $Malvaceae$ (માલ્વેસી) માં સામાન્ય રીતે વજ્રચક્ર અને દલપુંજ સ્પષ્ટ રીતે અલગ હોય છે.

(C) $Brassicaceae$ (અગાઉ $Cruciferae$) કુળ દ્વિસ્ત્રીકેસરી,યુક્તસ્ત્રીકેસરી અને અધોજાયી બીજાશય દ્વારા લાક્ષણિકતા ધરાવે છે. આ કુળનું સૌથી વિશિષ્ટ નિદાન લક્ષણ કુટ પટીકા $(Replum)$ ની હાજરી છે,જે બીજાશયને બે ખંડોમાં વિભાજિત કરે છે.

(A) $Smilax$ (સ્માઈલેકસ) પ્રજાતિ $Liliaceae$ (લિલિએસી) કુળમાં આવે છે. આ કુળની વનસ્પતિઓ મુખ્યત્વે બહુવર્ષાયુ છોડ છે,જેમાં ઘણીવાર ભૂગર્ભીય કંદ,વજ્રકંદ કે પ્રકાંડ ગાંઠ જોવા મળે છે. $Smilax$ એ વેલા જેવી વનસ્પતિ છે જે $Liliaceae$ કુળના લાક્ષણિક પુષ્પીય લક્ષણો ધરાવે છે,જેમ કે પરિપુષ્પપત્રો (tepals),$3+3$ પુંકેસર અને ઉચ્સ્થ બીજાશય.

(C) નિકોટીઆના (તમાકુ) અને બટાટા (સોલેનમ ટ્યુબરોસમ) એ સોલેનેસી કુળના સભ્યો છે. આ કુળને સામાન્ય રીતે બટાટા કુળ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તે ઉષ્ણકટિબંધીય,ઉપ-ઉષ્ણકટિબંધીય અને સમશીતોષ્ણ પ્રદેશોમાં વ્યાપકપણે જોવા મળે છે.

(A) કઠોળ ઉત્પન્ન કરતી વનસ્પતિઓ,જે સામાન્ય રીતે કઠોળ તરીકે ઓળખાય છે,તે $Fabaceae$ કુળ સાથે સંબંધિત છે.
વર્ગીકરણની જૂની પદ્ધતિઓમાં,આ કુળને $Papilionoideae$ ($Leguminosae$ ની એક ઉપકુળ) તરીકે ઓળખવામાં આવતું હતું.
$Fabaceae$ કુળની મુખ્ય લાક્ષણિકતા તેના મૂળમાં નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન કરતા બેક્ટેરિયા ધરાવતી મૂળગંડિકાઓની હાજરી છે,જે કઠોળ વર્ગની વનસ્પતિઓની ઓળખ છે.

(A) નિંદ્રારૂપ હલનચલન,જેને $nyctinasty$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે પ્રકાશ અને અંધકારના દૈનિક લયના પ્રતિભાવમાં વનસ્પતિના ભાગો (જેમ કે પર્ણો અથવા દલપત્રો) ની લયબદ્ધ હિલચાલ છે. આ હલનચલન સામાન્ય રીતે $Leguminosae$ (જેને $Fabaceae$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) કુળની વનસ્પતિઓમાં જોવા મળે છે. ઉદાહરણ તરીકે,$Mimosa$ $pudica$ (લજામણી) અને $Acacia$ ની વિવિધ જાતિઓના પર્ણો રાત્રે બીડાઈ જાય છે. આ ઘટના પર્ણિકાઓના પાયામાં આવેલા $pulvini$ નામના વિશિષ્ટ કોષોમાં ટર્ગર દબાણમાં થતા ફેરફારો દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે.

(C) 'રાત કી રાની' $(Cestrum nocturnum)$ અને ટામેટાં $(Solanum lycopersicum)$ બંને $Solanaceae$ (સોલેનેસી) કુળના સભ્યો છે।
આ કુળને સામાન્ય રીતે 'બટાકા કુળ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે।
$Solanaceae$ કુળની મુખ્ય લાક્ષણિકતાઓમાં દ્વિલિંગી પુષ્પો, નિયમિત (actinomorphic) સંમિતિ, પાંચ જોડાયેલા વજ્રપત્રો, પાંચ જોડાયેલા દલપત્રો અને દલપત્રો સાથે જોડાયેલા પાંચ પુંકેસર (epipetalous) નો સમાવેશ થાય છે।

(B) $Leguminosae$ કુળ (જેને વ્યાપક અર્થમાં $Fabaceae$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે) ને ત્રણ પેટા કુળમાં વિભાજિત કરવામાં આવે છે: $Papilionoideae$,$Caesalpinioideae$,અને $Mimosoideae$।
આ વર્ગીકરણ મુખ્યત્વે દલપુંજમાં દલપત્રોની ગોઠવણી (કલિકાંતરવિન્યાસ) અને પુંકેસરની રચના/ગોઠવણીને આધારે કરવામાં આવે છે.

(D) ઉપરીજાયી પુષ્પો એવા પુષ્પો છે જેમાં બીજાશય અધઃસ્થિત (inferior) હોય છે અને અન્ય પુષ્પીય ભાગો બીજાશયની ઉપર આવેલા હોય છે. એકલિંગી પુષ્પો એવા પુષ્પો છે જેમાં કાં તો માત્ર પુંકેસર (નર પુષ્પ) અથવા માત્ર સ્ત્રીકેસર (માદા પુષ્પ) હોય છે. કુકુરબીટેસી $(Cucurbitaceae)$ કુળની મુખ્ય લાક્ષણિકતા એ છે કે તેમાં એકલિંગી પુષ્પો જોવા મળે છે અને બીજાશય અધઃસ્થિત (ઉપરીજાયી સ્થિતિ) હોય છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(B) $Fabaceae$ કુળમાં પુંકેસર સામાન્ય રીતે દ્વિગુચ્છી હોય છે.
આનો અર્થ એ છે કે $10$ પુંકેસર બે સમૂહમાં ગોઠવાયેલા હોય છે,જેમાં સામાન્ય રીતે $9$ પુંકેસર જોડાઈને પુંકેસર નલિકા બનાવે છે અને $1$ પુંકેસર મુક્ત રહે છે.
આ ગોઠવણી $Fabaceae$ કુળની $Papilionoideae$ ઉપકુળનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.

(D) જાસુદ, જેને સામાન્ય રીતે $China \text{ rose}$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, તે $Malvaceae$ કુળ સાથે સંકળાયેલું છે。
આ કુળની લાક્ષણિકતા એ છે કે તેના પુષ્પો મોટા અને આકર્ષક હોય છે, અને તેમાં પુંકેસરના તંતુઓ જોડાઈને પુંકેસર નલિકા બનાવે છે。
$Solanaceae$ કુળમાં બટાટા અને ટામેટા જેવી વનસ્પતિઓનો સમાવેશ થાય છે。
$Cucurbitaceae$ કુળમાં દૂધી અને કોળા જેવી વેલાવાળી વનસ્પતિઓનો સમાવેશ થાય છે。
$Leguminosae$ $(Fabaceae)$ કુળમાં કઠોળ અને વાલ જેવી વનસ્પતિઓનો સમાવેશ થાય છે。

(A) ચર્તુદીર્ધી (Tetradynamous) સ્થિતિ એ $Brassicaceae$ (જેને $Cruciferae$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) કુળનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.
આ સ્થિતિમાં,$6$ પુંકેસર બે ચક્રમાં ગોઠવાયેલા હોય છે.
બહારના ચક્રમાં $2$ ટૂંકા પુંકેસર અને અંદરના ચક્રમાં $4$ લાંબા પુંકેસર હોય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(A) રીંગણા ($Solanum$ $melongena$),તમાકુ ($Nicotiana$ $tabacum$),બટેટા ($Solanum$ $tuberosum$) અને ટામેટાં ($Solanum$ $lycopersicum$) એ બધા $Solanaceae$ કુળના સભ્યો છે.
આ કુળને સામાન્ય રીતે બટેટા કુળ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ કુળના સભ્યો મુખ્યત્વે છોડ,ક્ષુપ અને ભાગ્યે જ નાના વૃક્ષો હોય છે.
તેઓ પુષ્પીય લાક્ષણિકતાઓ જેવી કે નિયમિત પુષ્પો,પંચાવયવી સંમિતિ અને ઉચ્ચસ્થ બીજાશય ધરાવે છે.

(B) શતાવરીનું વનસ્પતિશાસ્ત્રીય નામ $Asparagus$ $officinalis$ છે. તે $Liliaceae$ કુળની વનસ્પતિ છે. $Smilax$,$Yucca$ અને $Lilium$ એ જ કુળની અન્ય પ્રજાતિઓ છે,પરંતુ તે $Asparagus$ થી અલગ છે.

(D) $Atropa$ $belladonna$ (ડેડલી નાઈટશેડ) એ એક જાણીતી ઔષધીય વનસ્પતિ છે.
તે $Solanaceae$ (સોલેનેસી) કુળની વનસ્પતિ છે.
આ કુળને સામાન્ય રીતે 'બટાટા કુળ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે અને તેમાં $Solanum$ $tuberosum$ (બટાટા),$Solanum$ $melongena$ (રીંગણ) અને $Nicotiana$ $tabacum$ (તમાકુ) જેવી ઘણી મહત્ત્વની વનસ્પતિઓનો સમાવેશ થાય છે.

(A) ક્રુસીફેરી $(Cruciferae)$ કુળ (જેને $Brassicaceae$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) દ્વિસ્ત્રીકેસરી,યુક્તસ્ત્રીકેસરી અને ઉચ્ચસ્થ બીજાશય ધરાવે છે. બીજાશય શરૂઆતમાં એકકોટરીય હોય છે પરંતુ $replum$ નામના ખોટા પડદાના નિર્માણને કારણે તે દ્વિકોટરીય બને છે. આ પ્રકારના જરાયુવિન્યાસને ચર્મવતી (parietal) જરાયુવિન્યાસ કહેવામાં આવે છે. તેથી,સાચો જવાબ $Cruciferae$ છે.

(A) $Gramineae$ કુળને સામાન્ય રીતે ઘાસના કુળ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આધુનિક વનસ્પતિશાસ્ત્રીય વર્ગીકરણમાં,તેને સત્તાવાર રીતે $Poaceae$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. $Malvaceae$ એ માલ્વેસી કુળ છે,જ્યારે $Fabaceae$ (જેમાં $Papilionoideae$ ઉપકુળનો સમાવેશ થાય છે,જેને અગાઉ $Papilionaceae$ તરીકે ઓળખવામાં આવતું હતું) એ કઠોળનું કુળ છે. તેથી,$Gramineae$ માટેનું સાચું નામ $Poaceae$ છે.

(B) $Asteraceae$ (જેને $Compositae$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) કુળનું નામ તેના લાક્ષણિક પુષ્પવિન્યાસ પરથી રાખવામાં આવ્યું છે,જે $capitulum$ (મુંડક) પ્રકારનો હોય છે. આ પ્રકારના પુષ્પવિન્યાસમાં,પુષ્પો (florets) એક ગીચ સમૂહમાં ગોઠવાયેલા હોય છે જે એક જ પુષ્પ જેવા દેખાય છે,જેને ઘણીવાર 'એસ્ટર' (તારા જેવું) કહેવામાં આવે છે.

(A) સલગમ,જેનું વૈજ્ઞાનિક નામ $Brassica$ $rapa$ છે,તે $Brassicaceae$ કુળમાં આવે છે,જેને અગાઉ $Cruciferae$ તરીકે ઓળખવામાં આવતું હતું.
આ કુળની મુખ્ય લાક્ષણિકતા એ છે કે તેમાં ચાર દલપત્રો ધરાવતા પુષ્પો હોય છે જે ક્રોસ (ચોકડી) આકારે ગોઠવાયેલા હોય છે,તેથી તેને $Cruciferae$ કહેવામાં આવે છે.

(B) $Parthenium\,hysterophorus$,જે સામાન્ય રીતે કોંગ્રેસ ઘાસ $(Congress\,grass)$ અથવા ગાજર ઘાસ તરીકે ઓળખાય છે,તે $Compositae$ (હાલમાં $Asteraceae$) કુળની એક આક્રમક નીંદણ વનસ્પતિ છે.
તે આયાતી ઘઉંની સાથે આકસ્મિક રીતે ભારતમાં આવી હતી અને ત્યારથી તે પર્યાવરણીય અને સ્વાસ્થ્ય માટે મોટું જોખમ બની ગઈ છે.

(A) $Fabaceae$ કુળને અગાઉ $Papilionoideae$ તરીકે ઓળખવામાં આવતું હતું,જે $Leguminosae$ કુળની એક ઉપકુળ છે. આધુનિક વનસ્પતિશાસ્ત્રીય વર્ગીકરણમાં,$Fabaceae$ એ તે કુળ માટેનું સાચું નામ માનવામાં આવે છે જેને પરંપરાગત રીતે $Leguminosae$ તરીકે ઓળખવામાં આવતું હતું.

(B) સોલેનેસી કુળ સામાન્ય રીતે બટાટાના કુળ તરીકે ઓળખાય છે.
આ કુળમાં ફળ સામાન્ય રીતે અનષ્ટિલા (Berry) અથવા પ્રાવર (Capsule) પ્રકારના હોય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,અનષ્ટિલા (Berry) એ સોલેનેસીના ઘણા સભ્યોમાં જોવા મળતું લાક્ષણિક ફળ છે,જેમ કે $Solanum$ $tuberosum$ (બટાટા),$Solanum$ $melongena$ (રીંગણ) અને $Lycopersicon$ $esculentum$ (ટામેટા).