Description of Some Important Families Questions in Gujarati

(C) $Solanaceae$ કુળના પુષ્પો નીચેના લક્ષણો ધરાવે છે:
$1$. તે $pentamerous$ (પુષ્પીય ભાગો $5$ ના ગુણાંકમાં) હોય છે.
$2$. તે $bisexual$ (દ્વિલિંગી - નર અને માદા બંને પ્રજનન અંગો ધરાવતા) હોય છે.
$3$. તે $actinomorphic$ (ત્રિજ્યાસમમિત) હોય છે.
$4$. તે $hypogynous$ (બીજાશયસ્થ - બીજાશય ઉચ્ચસ્થ હોય છે અને અન્ય પુષ્પીય ભાગો તેની નીચે ગોઠવાયેલા હોય છે) હોય છે.
તેથી,સાચું વર્ણન $pentamerous$,$bisexual$,$actinomorphic$ અને $hypogynous$ છે.

(C) $Gramineae$ (જેને $Poaceae$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) કુળમાં, પુષ્પ બે નિપત્રો (bracts) દ્વારા ઘેરાયેલું હોય છે: બહારના નિપત્રને $Lemma$ (બાહ્યપુષ્પક) અને અંદરના નિપત્રને $Palea$ (અંતઃપુષ્પક) કહેવામાં આવે છે.
$Palea$ એ રૂપાંતરિત બ્રેક્ટીઓલ (પુષ્પિકાપત્ર) ગણાય છે.
તેથી, વિધાન "$Palea$ એ બ્રેક્ટીઓલ છે" તે સાચું છે.

(A) $Gramineae$ (જેને $Poaceae$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) કુળમાં,પરિપુષ્પ ખૂબ જ ઘટાડો પામેલ હોય છે.
તે નાના,ભીંગડા જેવા બંધારણો દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે જેને લોડિક્યુલ્સ કહેવામાં આવે છે.
આ લોડિક્યુલ્સ સામાન્ય રીતે સંખ્યામાં $2$ હોય છે,જે પુષ્પના ખીલવા દરમિયાન ફૂલીને પુષ્પને ખોલે છે.

(D) Gramineae કુળ,જેને Poaceae તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે 'સ્પાઈક ઓફ સ્પાઈકલેટ્સ' (Spike of spikelets) પ્રકારના વિશિષ્ટ પુષ્પવિન્યાસ દ્વારા લાક્ષણિકતા ધરાવે છે.
દરેક સ્પાઈકલેટ એક અથવા વધુ પુષ્પિકાઓની બનેલી હોય છે જે ગ્લુમ્સ (glumes) તરીકે ઓળખાતા નિપત્રો દ્વારા સુરક્ષિત હોય છે.
આ સ્પાઈકલેટ્સ વિવિધ સ્વરૂપોમાં ગોઠવાયેલા હોય છે જેમ કે પેનિકલ,રેસીમ અથવા સ્પાઈક,જે સામૂહિક રીતે ઘાસનો લાક્ષણિક પુષ્પવિન્યાસ બનાવે છે.

(A) બટાટા $(Solanum \ tuberosum)$ એ $Solanaceae$ કુળનો સભ્ય છે. આ કુળને ઘણીવાર 'બટાટા કુળ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે અને તેમાં ટામેટાં,રીંગણ અને મરચાં જેવા અન્ય મહત્વના છોડનો સમાવેશ થાય છે.

(C) $Lycopersicon$ $esculentum$ એ ટામેટાના છોડનું વૈજ્ઞાનિક નામ છે.
તે $Solanaceae$ કુળમાં આવે છે,જેને સામાન્ય રીતે બટાકાના કુળ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ કુળની લાક્ષણિકતા એ છે કે તેમાં પાંચ દલપત્રો,પાંચ વજ્રપત્રો અને પાંચ પુંકેસર ધરાવતા પુષ્પો હોય છે,અને તેમાં બટાકા,રીંગણ અને મરચાં જેવા આર્થિક રીતે મહત્વના છોડનો સમાવેશ થાય છે.

(C) $Solanaceae$ (સોલેનેસી) કુળમાં,બીજાશય દ્વિ-સ્ત્રીકેસરી અને યુક્તસ્ત્રીકેસરી હોય છે.
ધરીના સ્થાનાંતરને કારણે,સ્ત્રીકેસર મધ્ય સમતલ સાથે લગભગ $45^o$ ના ખૂણે ત્રાંસા ગોઠવાયેલા હોય છે.
આ ત્રાંસી ગોઠવણી એટલા માટે થાય છે કારણ કે પશ્ચ સ્ત્રીકેસર જમણી તરફ અને અગ્ર સ્ત્રીકેસર ડાબી તરફ ફરે છે.

(D) ધતૂરો $(Datura)$ એ $Solanaceae$ કુળની વનસ્પતિ છે.
આ કુળને સામાન્ય રીતે બટાકાના કુળ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$Solanaceae$ કુળની મુખ્ય લાક્ષણિકતાઓમાં પાંચ દલપત્રો,પાંચ વજ્રપત્રો અને પાંચ પુંકેસર ધરાવતા પુષ્પોનો સમાવેશ થાય છે,જેમાં સામાન્ય રીતે ઉચ્ચસ્થ બીજાશય જોવા મળે છે.
$Datura$ એ આ કુળનું જાણીતું પ્રજાતિ છે,જે તેના ભૂંગળાકાર પુષ્પો માટે ઓળખાય છે.

(D) સાચો જવાબ $D$ છે.
$Cruciferae$ (જેને $Brassicaceae$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) કુળમાં,દલપત્રોની સંખ્યા $4$ હોય છે અને તે મુક્તદલ (polypetalous) હોય છે.
આ દલપત્રો એક ચક્રમાં ગોઠવાયેલા હોય છે અને વજ્રપત્રોની એકાંતરે હોય છે.
દરેક દલપત્રમાં નીચેનો સાંકડો,દાંડી જેવો ભાગ હોય છે જેને 'નખ' (claw) કહેવાય છે અને ઉપરનો પહોળો,ફેલાયેલો ભાગ હોય છે જેને 'પત્રક' (limb) કહેવાય છે.
આ વિશિષ્ટ ગોઠવણી,જેમાં દલપત્રો ગ્રીક ક્રોસના સ્વરૂપમાં ફેલાયેલા હોય છે,તેને ક્રુસિફોર્મ (cruciform) ગોઠવણી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(B) $Gramineae$ કુળ,જેને $Poaceae$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે $Poales$ શ્રેણી (order) માં આવે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Cyperaceae$ કુળ $Poaceae$ સાથે સૌથી વધુ ગાઢ સંબંધ ધરાવે છે.
$Poaceae$ અને $Cyperaceae$ બંને $Poales$ શ્રેણીના સભ્યો છે અને તેઓ પવન દ્વારા પરાગનયન,ઘટાડો પામેલા પુષ્પો અને ઘાસ જેવી વૃદ્ધિની આદતો જેવી નોંધપાત્ર બાહ્યાકાર સમાનતાઓ ધરાવે છે.

(C) લીલીએસી $(Liliaceae)$ કુળની લાક્ષણિકતા એ છે કે તેમાં $6$ ટેપલ્સ (પરિદલ) હોય છે,જે સામાન્ય રીતે $3+3$ ના બે ચક્રમાં ગોઠવાયેલા હોય છે.
આ ટેપલ્સ ઘણીવાર પાયાના ભાગે જોડાયેલા હોય છે અને સામાન્ય રીતે દલપુંજ જેવા (રંગીન) હોય છે.
તેની સરખામણીમાં,મિમોસોઈડી $(Mimosoideae)$ માં અલગ વજ્રપત્ર અને દલપત્ર હોય છે,સોલેનેસી $(Solanaceae)$ માં વજ્રચક્ર અને દલપુંજ હોય છે,અને માલ્વેસી $(Malvaceae)$ માં પણ અલગ વજ્રચક્ર અને દલપુંજ જોવા મળે છે.

(C) સીમાંત જરાયુવિન્યાસમાં,બીજાશય એકસ્ત્રીકેસરી અને એકકોટરીય હોય છે. જરાયુ બીજાશયની વક્ષ સીવણ (ventral suture) પર એક ધાર બનાવે છે અને અંડકો આ ધાર પર બે હરોળમાં ગોઠવાયેલા હોય છે.
આ પ્રકારનો જરાયુવિન્યાસ $Fabaceae$ (જેને $Leguminosae$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) કુળની લાક્ષણિકતા છે.
ઉદાહરણોમાં $Pisum$ $sativum$ (વટાણા) અને $Cicer$ $arietinum$ (ચણા) નો સમાવેશ થાય છે.

(A) ગાયનોબેઝિક પરાગવાહિની એ એવી સ્થિતિ છે જેમાં પરાગવાહિની બીજાશયની ટોચને બદલે તેના તળિયેથી ઉદ્ભવે છે. આ $Lamiaceae$ (જેને અગાઉ $Labiatae$ તરીકે ઓળખવામાં આવતું હતું) કુળનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે,જેમ કે $Ocimum$ (તુલસી) અને $Salvia$ માં જોવા મળે છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે.
$Leguminosae$ (લેગ્યુમિનોસી) કુળમાં (ખાસ કરીને $Fabaceae$ ઉપકુળમાં),સ્ત્રીકેસરચક્ર એકસ્ત્રીકેસરી હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તે એક જ સ્ત્રીકેસરનું બનેલું હોય છે.
બીજાશય એકકોટરીય હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તેમાં એક જ ખંડ હોય છે.
અંડકો બીજાશયની વક્ષ સીવણ (ventral suture) પર ગોઠવાયેલા હોય છે,જેને સીમાંત જરાયુવિન્યાસ (marginal placentation) કહેવામાં આવે છે.

(C) સ્ટેમિનોડ્સ એ અલ્પવિકસિત,વંધ્ય અને બિન-કાર્યક્ષમ પુંકેસર છે જે પરાગરજ ઉત્પન્ન કરતા નથી. તે સામાન્ય રીતે $Caesalpinoideae$ કુળની વનસ્પતિઓમાં જોવા મળે છે,જેમ કે $Cassia$ અને $Salvia$.

(A) $Cruciferae$ (જેને $Brassicaceae$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) કુળમાં દ્વિસ્ત્રીકેસરી,યુક્તસ્ત્રીકેસરી,ઉચ્ચસ્થ અંડાશય જોવા મળે છે,જે શરૂઆતમાં એકકોટરી હોય છે પરંતુ $replum$ નામના ખોટા પડદાના નિર્માણને કારણે તે દ્વિકોટરી બને છે. આ કુળનું લાક્ષણિક ફળ $siliqua$ અથવા $silicula$ છે.
તેની સામે,$Malvaceae$ કુળમાં સામાન્ય રીતે બહુસ્ત્રીકેસરી,યુક્તસ્ત્રીકેસરી અને બહુકોટરી અંડાશય જોવા મળે છે. $Malvaceae$ માં ફળ સામાન્ય રીતે $capsule$ (પ્રાવર) અથવા $schizocarp$ પ્રકારનું હોય છે.
આમ,$Cruciferae$ કુળ તેના વિશિષ્ટ અંડાશયના બંધારણ અને $siliqua$ ફળની હાજરીને કારણે $Malvaceae$ થી અલગ પડે છે.

(C) જે સ્થિતિમાં પુંકેસર સંપૂર્ણપણે કીલ (સૌથી અંદરની બે પાંખડીઓ) ની અંદર બંધ અથવા છુપાયેલા હોય છે,તે $Fabaceae$ કુળની $Papilionatae$ (જેને $Faboideae$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) ઉપકુળની લાક્ષણિકતા છે. આ ગોઠવણી ઘણીવાર સ્વ-પરાગનયનને પ્રોત્સાહન આપે છે,કારણ કે પ્રજનન અંગો પુષ્પની રચનાની અંદર સુરક્ષિત રહે છે.

(B) $Gynostegium$ એ પુંકેસર (પરાગાશય) અને સ્ત્રીકેસરના પરાગાસન સાથેના જોડાણથી બનતી એક વિશિષ્ટ રચના છે.
$Pollinia$ (પરાગરજના સમૂહ) ની હાજરી સાથે,આ લક્ષણો $Asclepiadaceae$ કુળની મુખ્ય લાક્ષણિકતાઓ છે (જેને હવે ઘણીવાર $Apocynaceae$ કુળના $Asclepiadoideae$ ઉપકુળમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે).
તેથી,સાચો જવાબ $Asclepiadaceae$ છે.

(C) Papilionaceae (હવે Fabaceae કુળની એક ઉપકુળ,જેને Faboideae તરીકે ઓળખવામાં આવે છે) ના પુષ્પો દ્વિસંમિત (zygomorphic) હોય છે (જેને $\text{\%}$ સંજ્ઞા દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે),દ્વિલિંગી $(\text{♀})$ હોય છે,વજ્રચક્રમાં $5$ જોડાયેલા વજ્રપત્રો $(K_{(5)})$ હોય છે,દલપુંજમાં $5$ દલપત્રો હોય છે જે વેક્સિલરી કલિકાંતરવિન્યાસ દર્શાવે છે ($1$ ધ્વજક,$2$ પક્ષક,$2$ જોડાયેલા નૌતલ,જેને $C_{1+2+(2)}$ તરીકે દર્શાવાય છે),પુંકેસરચક્રમાં $10$ પુંકેસરો દ્વિસંઘી (diadelphous) સ્થિતિમાં હોય છે $(A_{1+(9)})$,અને સ્ત્રીકેસરચક્રમાં એક સ્ત્રીકેસર ધરાવતું ઉચ્ચસ્થ બીજાશય $(\underline{G}_1)$ હોય છે.

The floral formula of mustard (Brassicaceae) is $ \oplus \, K_{2+2} \, C_{4} \, A_{2+4} \, \underline{G}_{(2)} $.

(D) The family $Liliaceae$ (લીલીએસી) કુળની લાક્ષણિકતા એ છે કે તેમાં $6$ પુંકેસર હોય છે જે બે ચક્રમાં ગોઠવાયેલા હોય છે, જેને ડિપ્લોસ્ટેમોનસ સ્થિતિ કહેવામાં આવે છે।
આ ગોઠવણીમાં, પુંકેસરનું બહારનું ચક્ર પરિપુષ્પપત્રોની સામે હોય છે અને અંદરનું ચક્ર તેમની એકાંતરે હોય છે।
આ $Liliaceae$ કુળના ઘણા સભ્યોનું મુખ્ય લક્ષણ છે।

(A) રાઈ એ $Brassicaceae$ (જેને $Cruciferae$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) કુળમાં આવે છે.
આ કુળના મુખ્ય લક્ષણો નીચે મુજબ છે:
$1$. પુષ્પો $tetramerous$ (ચતુર્ભાગી) હોય છે.
$2$. પુંકેસરચક્રમાં $six$ (છ) પુંકેસર હોય છે,જે બે ચક્રમાં ગોઠવાયેલા હોય છે ($tetradynamous$ સ્થિતિ: $2$ બહારના ટૂંકા અને $4$ અંદરના લાંબા).
$3$. સ્ત્રીકેસરચક્ર $bicarpellary$ (દ્વિસ્ત્રીકેસરી),યુક્તસ્ત્રીકેસરી અને ઉચ્ચસ્થ હોય છે.
$4$. ફળ સામાન્ય રીતે $siliqua$ (સિલિકવા) અથવા $silicula$ પ્રકારનું હોય છે.

(A) આપેલ પુષ્પીય સૂત્ર $\text{Br } \oplus \,\, \text{O}_+ \,\, \text{P}_{3+3} \,\, \text{A}_{3+3} \,\, \underline{\text{G}}_{(3)}$ એ $Liliaceae$ (લીલિયેસી) કુળનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.
$1$. $\text{Br}$: નિપત્રી પુષ્પ.
$2$. $\oplus$: નિયમિત (ત્રિજ્યાવર્તી સંમિતિ).
$3$. $\text{O}_+$: દ્વિલિંગી પુષ્પ.
$4$. $\text{P}_{3+3}$: પરિપુષ્પપત્રો બે ચક્રમાં $3+3$ ની ગોઠવણીમાં.
$5$. $\text{A}_{3+3}$: પુંકેસરચક્ર બે ચક્રમાં $3+3$ ની ગોઠવણીમાં (પરિપુષ્પલગ્ન).
$6$. $\underline{\text{G}}_{(3)}$: સ્ત્રીકેસરચક્ર ત્રિ-સ્ત્રીકેસરી,યુક્તસ્ત્રીકેસરી અને બીજાશય ઉચ્સ્થ છે.
$Allium \, cepa$ (ડુંગળી) એ $Liliaceae$ કુળનો જાણીતો સભ્ય છે.

(C) બીટ,જેને વૈજ્ઞાનિક રીતે $(Beta\, vulgaris)$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તે $(Chenopodiaceae)$ કુળનો સભ્ય છે.
આધુનિક વનસ્પતિ વર્ગીકરણ પદ્ધતિઓમાં,આ કુળને ઘણીવાર $(Amaranthaceae)$ કુળમાં સમાવવામાં આવે છે.
જો કે,પરંપરાગત વર્ગીકરણ અને ઘણા પાઠ્યપુસ્તકોના સંદર્ભમાં,તેને $(Chenopodiaceae)$ કુળ હેઠળ વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(D) બ્રાસિકેસી $(Brassicaceae)$ કુળમાં,બીજાશય શરૂઆતમાં એકકોટરીય $(unilocular)$ હોય છે,જે પાછળથી ખોટા પડદાના વિકાસને કારણે દ્વિકોટરીય $(bilocular)$ બને છે,જેને રેપ્લમ $(replum)$ કહેવામાં આવે છે.

(B) દ્વિસંઘી સ્થિતિમાં,પુંકેસરો બે સમૂહમાં જોડાયેલા હોય છે.
આ ગોઠવણી ફેબેસી $(Fabaceae)$ કુળની લાક્ષણિકતા છે (દા.ત.,વટાણાના છોડમાં,$9$ પુંકેસર એક સમૂહમાં જોડાયેલા હોય છે અને $1$ મુક્ત હોય છે).

(D) $Solanaceae$ કુળમાં સ્ત્રીકેસરચક્ર દ્વિસ્ત્રીકેસરી અને યુક્તસ્ત્રીકેસરી હોય છે.
તે અક્ષવર્તી જરાયુવિન્યાસ સાથે દ્વિ-કોટરીય હોય છે.
આ કુળની એક લાક્ષણિકતા એ છે કે અંડાશય પુષ્પમાં ત્રાંસી રીતે ગોઠવાયેલું હોય છે, જે સામાન્ય રીતે મધ્ય સમતલ સાથે લગભગ $45^{\circ}$ ના ખૂણે હોય છે.

(B) $Liliaceae$ (લીલીએસી) કુળની વનસ્પતિઓ ભૂગર્ભીય રચનાઓ જેવી કે વજ્રકંદ (bulbs),ઘનકંદ (corms) અથવા પ્રકાંડ (rhizomes) માં ખોરાકનો સંગ્રહ કરવા માટે જાણીતી છે (દા.ત.,$Allium$ $cepa$ એટલે કે ડુંગળી).
તે જ રીતે,$Cruciferae$ (ક્રુસિફેરી) કુળ (જેને $Brassicaceae$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) માં મૂળા ($Raphanus$ $sativus$) અને સલગમ ($Brassica$ $rapa$) જેવી વનસ્પતિઓનો સમાવેશ થાય છે,જે તેમના માંસલ,ભૂગર્ભીય સોટીમૂળમાં ખોરાકનો સંગ્રહ કરે છે.
તેથી,$Liliaceae$ અને $Cruciferae$ એ કુળનું સાચું સંયોજન છે જેમાં ભૂગર્ભીય ખોરાકનો સંગ્રહ એક લાક્ષણિકતા છે.

(B) સતાવર, જેને શતાવરી તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે $Asparagaceae$ કુળની એક ઔષધીય વનસ્પતિ છે। તેનું વૈજ્ઞાનિક નામ $Asparagus$ $racemosus$ છે। તેના વિવિધ સ્વાસ્થ્ય લાભો માટે પરંપરાગત દવાઓમાં તેનો વ્યાપકપણે ઉપયોગ થાય છે।

(D) પુષ્પસૂત્ર $K_{2+2} C_{4} A_{2+4} G_{\underline{(2)}}$ એ $Brassicaceae$ (અગાઉનું $Cruciferae$) કુળનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.
$K_{2+2}$ એ બે ચક્રમાં ગોઠવાયેલા ચાર વજ્રપત્રો દર્શાવે છે.
$C_{4}$ એ ચાર દલપત્રોની ગોઠવણી દર્શાવે છે.
$A_{2+4}$ એ બે ચક્રમાં ગોઠવાયેલા છ પુંકેસરો (ચતુર્દીર્ઘી સ્થિતિ) દર્શાવે છે.
$G_{\underline{(2)}}$ એ દ્વિસ્ત્રીકેસરી,યુક્તસ્ત્રીકેસરી અને ઉચ્ચસ્થ બીજાશય દર્શાવે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Brassica$ $nigra$ (રાઈ) એ $Brassicaceae$ કુળની વનસ્પતિ છે.

(B) ટેટ્રાડાયનેમસ સ્થિતિ એટલે પુષ્પમાં છ પુંકેસરની હાજરી,જેમાં અંદરના ચાર પુંકેસર લાંબા અને બહારના બે પુંકેસર ટૂંકા હોય છે.
આ ગોઠવણી $Cruciferae$ (જેને $Brassicaceae$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) કુળનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે,જેમાં રાઈ $(Brassica)$ અને $Iberis$ જેવી વનસ્પતિઓનો સમાવેશ થાય છે.

(C) Caesalpinoideae ઉપકુલ (જે હવે ઘણીવાર Fabaceae માં વર્ગીકૃત થાય છે) ની લાક્ષણિકતાઓમાં એકસંમિત પુષ્પો $(\%)$,દ્વિલિંગી સ્થિતિ $(\text{♀})$,પાંચ વજ્રપત્રો જે જોડાયેલા હોય છે $(K_{(5)})$,પાંચ દલપત્રો જે મુક્ત હોય છે $(C_5)$,દસ પુંકેસરો $(A_{10})$,અને ઉચ્ચસ્થ અંડાશય ધરાવતું એક સ્ત્રીકેસર $(\underline{G}_1)$ નો સમાવેશ થાય છે. તેથી,સાચું પુષ્પસૂત્ર $\% \; \text{♀} \; K_{(5)} \; C_5 \; A_{10} \; \underline{G}_1$ છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,વિકલ્પ $C$ આ ઉપકુલ માટે સૌથી સચોટ બંધારણીય રજૂઆત દર્શાવે છે.

(B) $Solanaceae$ કુળમાં અંડાશય દ્વિ-કોટરીય હોય છે,જે કાર્પલ્સના પરિભ્રમણને કારણે $45^o$ ના ખૂણે ત્રાંસું ગોઠવાયેલું હોય છે.
તેમાં અક્ષવર્તી જરાયુવિન્યાસ જોવા મળે છે,જેમાં જરાયુ ખૂબ જ ફૂલેલા હોય છે અને તેના પર અસંખ્ય ચમકતા અંડકો આવેલા હોય છે.
અંડાશયની આ વિશિષ્ટ ગોઠવણી અને ફૂલેલો જરાયુ એ $Solanaceae$ કુળની મુખ્ય લાક્ષણિકતા છે.

(C) $Leguminosae$ કુળ (જેને હવે $Fabaceae$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે) ને ત્રણ ઉપકુળોમાં વિભાજિત કરવામાં આવે છે: $Papilionoideae$,$Caesalpinioideae$,અને $Mimosoideae$.
આ વર્ગીકરણ મુખ્યત્વે દલપુંજ $(C)$ ના લક્ષણો (જેમ કે પુષ્પની સંમિતિ,દલપત્રોના પ્રકાર,તેમનું જોડાણ અને કલિકાંતરવિન્યાસ) અને પુંકેસરચક્ર $(A)$ (જેમ કે પુંકેસરની સંખ્યા અને તેમની ગોઠવણી) ના આધારે કરવામાં આવે છે.
તેથી,અલગ પાડવાનો સાચો આધાર $C$ અને $A$ છે.

(C) દ્વિદળી વનસ્પતિઓમાં વાહકપેશીપૂલો વલયાકારે ગોઠવાયેલા હોય છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Orchidaceae$,$Iridaceae$ અને $Liliaceae$ એ એકદળી કુળ છે,જેમાં વાહકપેશીપૂલો વિખરાયેલા હોય છે. $Euphorbiaceae$ એ દ્વિદળી કુળ છે,તેથી તેના સભ્યોમાં વાહકપેશીપૂલો વલયાકારે ગોઠવાયેલા જોવા મળે છે.

(B) $Solanaceae$ કુળમાં ઘણા મહત્વપૂર્ણ ખાદ્ય પાકોનો સમાવેશ થાય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,ટામેટા ($Solanum$ $lycopersicum$) એ $Solanaceae$ કુળની વનસ્પતિ છે.
ટામેટા વિટામિન $C$ (એસ્કોર્બિક એસિડ) અને લાયકોપીન જેવા એન્ટીઑકિસડન્ટોનો સમૃદ્ધ સ્ત્રોત છે.
જામફળ $Myrtaceae$ કુળનું છે,આમળા $Phyllanthaceae$ કુળનું છે,અને સ્ટ્રોબેરી $Rosaceae$ કુળની વનસ્પતિ છે.

(A) ભીંડો, જેનું વૈજ્ઞાનિક નામ $Abelmoschus$ $\text{esculentus}$ છે, તે $Malvaceae$ કુળમાં આવે છે।
આ કુળની મુખ્ય લાક્ષણિકતાઓ જેવી કે ઉપવજ્રચક્ર (epicalyx), ચીકણો રસ અને એકસંઘી પુંકેસર (monadelphous stamens) જાસૂદ અને ભીંડા જેવા છોડમાં જોવા મળે છે।

(A) 'ચણા' (gram) નું વનસ્પતિશાસ્ત્રીય નામ $Cicer \text{ } arietinum$ છે।
તે $Fabaceae$ કુળની વનસ્પતિ છે।
$Phaseolus \text{ } aureus$ એ મગનું વનસ્પતિશાસ્ત્રીય નામ છે, જ્યારે $Lablab \text{ } purpureus$ એ વાલોળનું વનસ્પતિશાસ્ત્રીય નામ છે।

(A) લીલીએસી $(Liliaceae)$ કુળ ત્રિઅવયવી પુષ્પો ($3$ ના ગુણાંકમાં પુષ્પીય ભાગો),ઉચ્ચસ્થ બીજાશય અને અક્ષવર્તી જરાયુવિન્યાસ દ્વારા લાક્ષણિક છે.
લીલીએસીમાં,પરિપુષ્પ સામાન્ય રીતે $3+3$ હોય છે,પુંકેસર $3+3$ હોય છે,અને બીજાશય ત્રિ-સ્ત્રીકેસરી,યુક્તસ્ત્રીકેસરી અને ઉચ્ચસ્થ હોય છે જેમાં અક્ષવર્તી જરાયુવિન્યાસ જોવા મળે છે.

(D) $Asteraceae$ (જેને $Compositae$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) કુળ નીચેની પુષ્પીય લાક્ષણિકતાઓ ધરાવે છે:
$1$. અંડાશય અધ:સ્થ હોય છે (જાયાંગધારી પુષ્પ).
$2$. પુંકેસરો સંયુક્ત પરાગાશય (syngenesious) પ્રકારના હોય છે,એટલે કે પરાગાશયો જોડાયેલા હોય છે જ્યારે તંતુઓ મુક્ત હોય છે.
$3$. જરાયુવિન્યાસ તલસ્થ પ્રકારનો હોય છે,જેમાં અંડાશયમાં એક જ અંડક હાજર હોય છે.
તેથી,વિકલ્પ $D$ આ લાક્ષણિકતાઓનું યોગ્ય વર્ણન કરે છે.

(B) $Solanaceae$ કુળ (જેને બટાટા કુળ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) તેના વિશિષ્ટ પુષ્પીય અને વાનસ્પતિક લક્ષણો માટે જાણીતું છે.
આ કુળના સભ્યોમાં ફળ સામાન્ય રીતે $berry$ (જેમ કે ટામેટા,રીંગણ) અથવા $capsule$ (જેમ કે ધતૂરો) પ્રકારના હોય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(C) સાચો જવાબ $C$ છે.
ઓક્રિયેટ ઉપપર્ણો એ પટલમય,નલિકાકાર રચનાઓ છે જે કક્ષકલિકા અને આંતરગાંઠના ભાગને આવરી લે છે.
આ રચના બે ઉપપર્ણોના જોડાણથી બને છે.
તે $Polygonaceae$ કુળનું એક વિશિષ્ટ લાક્ષણિક લક્ષણ છે,જે સામાન્ય રીતે $Polygonum$ અને $Rumex$ જેવી પ્રજાતિઓમાં જોવા મળે છે.

(D) સાચો જવાબ $D$ છે.
સ્થાયી વજ્રપત્ર એટલે એવી સ્થિતિ જેમાં વજ્રપત્રો ફલન પછી ખરી પડતા નથી,પરંતુ વિકસતા ફળ સાથે જોડાયેલા રહે છે.
$Solanaceae$ કુળમાં,જેમાં $Solanum$ $melongena$ (રીંગણ) અને $Capsicum$ (મરચાં) જેવી વનસ્પતિઓનો સમાવેશ થાય છે,તેમાં વજ્રપત્ર સ્થાયી હોય છે.
આ સ્થિતિમાં વજ્રપત્ર કદમાં વધીને ફળને ઢાંકી શકે છે અથવા સુકાઈને ફળના પાયા સાથે જોડાયેલા રહી શકે છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે. $Malvaceae$ (દા.ત. કપાસ) કુળમાં,પરાગાશય એકકોષીય (monothecous) હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તે એક જ ખંડ ધરાવે છે.
દરેક એકકોષીય પરાગાશયમાં બે લઘુબીજાણુધાની (microsporangia) હોય છે,તેથી તેને દ્વિ-બીજાણુધાનીય (bisporangiate) કહેવામાં આવે છે.
તંતુ પરાગાશયના પાયા સાથે જોડાયેલ હોય છે,જેને આધારિત (basifixed) કહેવામાં આવે છે.
તેનાથી વિપરીત,મોટાભાગની અન્ય આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં દ્વિ-કોષીય (dithecous) પરાગાશય હોય છે જેમાં ચાર લઘુબીજાણુધાની હોય છે.

(C) $Stylopodium$ એ $Apiaceae$ (અગાઉ $Umbelliferae$) કુળમાં જોવા મળતી એક વિશિષ્ટ રચના છે.
તેને પરાગવાહિનીના ફૂલેલા,મધુરસ સ્ત્રાવ કરતા આધાર તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે જે બીજાશયની ઉપર સ્થિત હોય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Coriander$ (કોથમીર) એ $Apiaceae$ કુળનું સભ્ય છે,જ્યારે $Mustard$ (રાઈ) $Brassicaceae$,$Petunia$ $Solanaceae$ અને $Pea$ (વટાણા) $Fabaceae$ કુળમાં આવે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $Coriander$ છે.

(A) $Physalis$ (ફિઝાલિસ) માં વજ્રપત્ર કાયમી હોય છે અને ફળ પરિપક્વ થાય તેમ તે ફૂલીને મોટું થાય છે.
આ રચના એક સૂકી,મૂત્રાશય જેવી આવરણ બનાવે છે જે ખાદ્ય બેરીને ઘેરી લે છે.
આ અનુકૂલન બીજના ફેલાવામાં મદદ કરે છે અને ફળનું રક્ષણ કરે છે.

(B) $Cruciferae$ (જેને હવે $Brassicaceae$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે) કુળમાં,$6$ પુંકેસર હોય છે જે મુક્ત પુંકેસરી અને ચતુર્દીર્ઘી (tetradynamous) સ્થિતિ દર્શાવે છે.
આનો અર્થ એ છે કે પુંકેસર બે ચક્રમાં ગોઠવાયેલા હોય છે: બહારના ચક્રમાં $2$ ટૂંકા પુંકેસર અને અંદરના ચક્રમાં $4$ લાંબા પુંકેસર હોય છે.
આ ગોઠવણીને પુષ્પસૂત્રમાં $A_{2+4}$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.

(D) સાચો જવાબ $D$ છે. $Cruciferae$ $(Brassicaceae)$ કુળના સભ્યોમાં વિશિષ્ટ સ્ત્રાવી કોષો જોવા મળે છે જેમાં $Myrosin$ ઉત્સેચક હોય છે.
આ ઉત્સેચક વનસ્પતિ પેશીઓમાં રહેલા સલ્ફરયુક્ત ગ્લુકોસાઇડ્સ (ગ્લુકોસિનોલેટ્સ) પર કાર્ય કરે છે.
$Myrosin$ ઉત્સેચક દ્વારા જળવિભાજન થવાથી,આ ગ્લુકોસાઇડ્સ ગ્લુકોઝ અને આઇસોથાયોસાયનેટ્સ (રાઈનું તેલ) માં વિઘટિત થાય છે,જે આ કુળની લાક્ષણિક તીખી ગંધ અને સ્વાદ માટે જવાબદાર છે.

(C) સાચો જવાબ $C$ છે.
લીલીએસી $(Liliaceae)$ કુળના સભ્યોમાં:
$1$. ત્રિ-સ્ત્રીકેસરી $(Tricarpellary)$: સ્ત્રીકેસરચક્ર ત્રણ સ્ત્રીકેસરોનું બનેલું હોય છે.
$2$. અક્ષવર્તી જરાયુવિન્યાસ ($Axile$ $placentation$): બીજાશય યુક્તસ્ત્રીકેસરી,ત્રિ-સ્ત્રીકેસરી અને ત્રિ-કોટરીય હોય છે.
$3$. અંડકો ધરાવતા જરાયુ મધ્યસ્થ અક્ષીય સ્તંભ પર ગોઠવાયેલા હોય છે,જ્યાં બધા જ સ્ત્રીકેસરોની કિનારીઓ જોડાય છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ (ક્રુસિફેરી) છે.
$1$. દ્વિ-સ્ત્રીકેસરી યુક્તસ્ત્રીકેસરી જાયંગ: જાયંગ બે સ્ત્રીકેસરોનું બનેલું હોય છે જે એકબીજા સાથે જોડાયેલા હોય છે.
$2$. ભીતીવર્તી જરાયુવિન્યાસ: અંડકો અંડાશયની અંદરની દીવાલ સાથે જોડાયેલા હોય છે,જે સામાન્ય રીતે ખોટા પડદા (replum) ના નિર્માણને કારણે એકકોટરીય હોય છે.
$3$. ચતુર્દીર્ઘ પુંકેસર: કુલ $6$ પુંકેસર હોય છે,જે બે ચક્રમાં ગોઠવાયેલા હોય છે. બહારના ચક્રમાં $2$ ટૂંકા પુંકેસર અને અંદરના ચક્રમાં $4$ લાંબા પુંકેસર હોય છે.
$4$. સિલ્વિકા ફળ: આ એક લાક્ષણિક શુષ્ક સ્ફોટી ફળ છે જે દ્વિ-સ્ત્રીકેસરી,યુક્તસ્ત્રીકેસરી અને ઉચ્ચસ્થ અંડાશયમાંથી વિકસે છે.