JEE Main 2018 Physics Question Paper with Answer and Solution in Gujarati

120 QuestionsGujaratiWith Solutions

PhysicsQ5170 of 120 questions

Page 2 of 2 · Gujarati

51
PhysicsMediumMCQJEE Main · 2018
પૃથ્વીની આસપાસ ભ્રમણ કરતા ઉપગ્રહના આવર્તકાળમાં સાપેક્ષ અનિશ્ચિતતા $10^{-2}$ છે. જો કક્ષાની ત્રિજ્યામાં સાપેક્ષ અનિશ્ચિતતા નગણ્ય હોય,તો પૃથ્વીના દળમાં સાપેક્ષ અનિશ્ચિતતા કેટલી હશે?
A
$3 \times 10^{-2}$
B
$10^{-2}$
C
$2 \times 10^{-2}$
D
$6 \times 10^{-2}$

Solution

(C) કેપ્લરના ત્રીજા નિયમ મુજબ,$M$ દળ ધરાવતા ગ્રહની આસપાસ $r$ ત્રિજ્યામાં ભ્રમણ કરતા ઉપગ્રહનો આવર્તકાળ $T$ નીચે મુજબ છે:
$T = 2\pi \sqrt{\frac{r^3}{GM}}$
બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$T^2 = \frac{4\pi^2}{GM} r^3$
દળ $M$ ને સૂત્રનો કર્તા બનાવતા:
$M = \frac{4\pi^2 r^3}{GT^2}$
સાપેક્ષ અનિશ્ચિતતા શોધવા માટે બંને બાજુ લઘુગણક લઈને વિકલન કરતા:
$\ln M = \ln(4\pi^2) + 3\ln r - \ln G - 2\ln T$
$\frac{\Delta M}{M} = 3\frac{\Delta r}{r} - 2\frac{\Delta T}{T}$
અહીં ત્રિજ્યામાં સાપેક્ષ અનિશ્ચિતતા $\frac{\Delta r}{r}$ નગણ્ય છે (એટલે કે $\frac{\Delta r}{r} = 0$):
$\left| \frac{\Delta M}{M} \right| = |-2| \frac{\Delta T}{T} = 2 \times 10^{-2}$
52
PhysicsDifficultMCQJEE Main · 2018
હિલિયમના $2$ મોલને હાઇડ્રોજનના $n$ મોલ સાથે મિશ્ર કરવામાં આવે છે. જો મિશ્રણ માટે $\frac{C_P}{C_V} = \frac{3}{2}$ હોય,તો $n$ નું મૂલ્ય કેટલું થાય?
A
$1.5$
B
$2$
C
$1$
D
$3$

Solution

(B) વાયુઓના મિશ્રણ માટે,એડિયાબેટિક ઇન્ડેક્સ $\gamma_{mix}$ નીચેના સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે:
$\gamma_{mix} = \frac{n_1 C_{P1} + n_2 C_{P2}}{n_1 C_{V1} + n_2 C_{V2}}$
સ્વતંત્રતાના અંશો $f$ નો ઉપયોગ કરતા:
$C_V = \frac{f}{2}R$ અને $C_P = (\frac{f}{2} + 1)R$
હિલિયમ (એક-પરમાણ્વીય) માટે,$f_1 = 3$,તેથી $C_{V1} = \frac{3}{2}R$ અને $C_{P1} = \frac{5}{2}R$.
હાઇડ્રોજન (દ્વિ-પરમાણ્વીય) માટે,$f_2 = 5$,તેથી $C_{V2} = \frac{5}{2}R$ અને $C_{P2} = \frac{7}{2}R$.
અહીં $n_1 = 2$ અને $n_2 = n$ આપેલ છે,અને મિશ્રણનો ગુણોત્તર $\frac{C_P}{C_V} = \frac{3}{2}$ છે.
સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા:
$\frac{2(\frac{5}{2}R) + n(\frac{7}{2}R)}{2(\frac{3}{2}R) + n(\frac{5}{2}R)} = \frac{3}{2}$
$\frac{5 + 3.5n}{3 + 2.5n} = \frac{3}{2}$
$10 + 7n = 9 + 7.5n$
$0.5n = 1$
$n = 2$.
53
PhysicsDifficultMCQJEE Main · 2018
એક કણ સરળ આવર્ત ગતિ કરે છે અને $t_0, 2t_0$ અને $3t_0$ સમયે તેનું સ્થાન અનુક્રમે $x = a, b$ અને $c$ છે. તો આંદોલનની આવૃત્તિ કેટલી હશે?
A
$\frac{1}{2\pi t_0} \cos^{-1} \left( \frac{a+b}{2c} \right)$
B
$\frac{1}{2\pi t_0} \cos^{-1} \left( \frac{a+b}{3c} \right)$
C
$\frac{1}{2\pi t_0} \cos^{-1} \left( \frac{2a+3c}{b} \right)$
D
$\frac{1}{2\pi t_0} \cos^{-1} \left( \frac{a+c}{2b} \right)$

Solution

(D) ધારો કે ગતિનું સમીકરણ $x = A \cos(\omega t + \phi)$ છે. સરળતા માટે,જો $t=0$ સમયે કળા શૂન્ય હોય તો $x = A \cos(\omega t)$ લઈ શકાય.
આપેલ સમય પર સ્થાન:
$a = A \cos(\omega t_0)$
$b = A \cos(2\omega t_0)$
$c = A \cos(3\omega t_0)$
ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમ $\cos(3\theta) + \cos(\theta) = 2 \cos(2\theta) \cos(\theta)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$a + c = A \cos(3\omega t_0) + A \cos(\omega t_0) = A [2 \cos(2\omega t_0) \cos(\omega t_0)]$
$b = A \cos(2\omega t_0)$ કિંમત મૂકતા:
$a + c = 2b \cos(\omega t_0)$
$\cos(\omega t_0) = \frac{a+c}{2b}$
$\omega t_0 = \cos^{-1} \left( \frac{a+c}{2b} \right)$
$\omega = 2\pi f$ હોવાથી,$2\pi f t_0 = \cos^{-1} \left( \frac{a+c}{2b} \right)$
$f = \frac{1}{2\pi t_0} \cos^{-1} \left( \frac{a+c}{2b} \right)$
54
PhysicsDifficultMCQJEE Main · 2018
બે સિતારના તાર,$A$ અને $B$,જે $'Dha'$ સ્વર વગાડે છે,તે થોડા અસુર (out of tune) છે અને $5 \, Hz$ ની આવૃત્તિ સાથે બીટ્સ ઉત્પન્ન કરે છે. તાર $B$ નું તણાવ થોડું વધારવામાં આવે છે અને બીટ આવૃત્તિ ઘટીને $3 \, Hz$ થાય છે. જો $A$ ની આવૃત્તિ $425 \, Hz$ હોય,તો $B$ ની મૂળ આવૃત્તિ ... $Hz$ છે.
A
$430$
B
$428$
C
$422$
D
$420$

Solution

(D) આપેલ છે: તાર $A$ ની આવૃત્તિ,$n_A = 425 \, Hz$. પ્રારંભિક બીટ આવૃત્તિ $x_1 = 5 \, Hz$.
બીટ આવૃત્તિ $|n_A - n_B| = 5 \, Hz$ દ્વારા આપવામાં આવે છે. આનો અર્થ એ છે કે $n_B$ કાં તો $420 \, Hz$ અથવા $430 \, Hz$ હોઈ શકે છે.
જ્યારે તાર $B$ નું તણાવ વધારવામાં આવે છે,ત્યારે તેની આવૃત્તિ $n_B$ વધે છે કારણ કે $n \propto \sqrt{T}$.
કિસ્સો $1$: જો $n_B = 420 \, Hz$ હોય,તો તણાવ વધારવાથી $n_B$ વધે છે. જેમ $n_B$ એ $n_A$ $(425 \, Hz)$ ની નજીક જાય છે,તેમ બીટ આવૃત્તિ $|n_A - n_B|$ ઘટે છે. આ અવલોકન સાથે મેળ ખાય છે કે બીટ આવૃત્તિ ઘટીને $3 \, Hz$ થઈ છે.
કિસ્સો $2$: જો $n_B = 430 \, Hz$ હોય,તો તણાવ વધારવાથી $n_B$ એ $n_A$ $(425 \, Hz)$ થી વધુ દૂર જાય છે,જેનાથી બીટ આવૃત્તિ વધશે. આ અવલોકનથી વિપરીત છે.
તેથી,$B$ ની મૂળ આવૃત્તિ $420 \, Hz$ હોવી જોઈએ.
55
PhysicsMediumMCQJEE Main · 2018
ધારો કે પૃથ્વીના પરિભ્રમણની કોણીય ઝડપ વધારવામાં આવે છે. તો,તેના પરિણામે:
A
પૃથ્વી પર ક્યાંય પણ વજનમાં કોઈ ફેરફાર થશે નહીં.
B
પૃથ્વી પર દરેક જગ્યાએ પદાર્થનું વજન ઘટશે.
C
પૃથ્વી પર દરેક જગ્યાએ પદાર્થનું વજન વધશે.
D
ધ્રુવો સિવાય,પૃથ્વી પર પદાર્થનું વજન ઘટશે.

Solution

(D) અક્ષાંશ $\phi$ પર ગુરુત્વાકર્ષણને કારણે અસરકારક પ્રવેગ $g'$ નીચેના સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે: $g' = g - \omega^2 R \cos^2 \phi$,જ્યાં $\omega$ એ પૃથ્વીની કોણીય ઝડપ છે અને $R$ એ પૃથ્વીની ત્રિજ્યા છે.
ધ્રુવો પર,અક્ષાંશ $\phi = 90^\circ$ છે,તેથી $\cos 90^\circ = 0$ થાય. આમ,$g' = g$,જેનો અર્થ છે કે $\omega$ માં ફેરફાર થવા છતાં ધ્રુવો પર ગુરુત્વાકર્ષણમાં કોઈ ફેરફાર થતો નથી.
અન્ય તમામ અક્ષાંશો પર,જેમ કોણીય ઝડપ $\omega$ વધે છે,તેમ પદ $\omega^2 R \cos^2 \phi$ વધે છે.
કારણ કે $g' = g - \omega^2 R \cos^2 \phi$,તેથી $\omega$ માં વધારો થવાથી $g'$ માં ઘટાડો થાય છે.
પરિણામે,ધ્રુવો સિવાય પૃથ્વી પરના તમામ બિંદુઓ પર પદાર્થનું વજન $W = mg'$ ઘટશે.
56
PhysicsDifficultMCQJEE Main · 2018
એક મોલ આદર્શ એકપરમાણ્વીય વાયુને $PV$ આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ $ABCA$ પથ પર લઈ જવામાં આવે છે. $BC$ પથ પર વાયુ દ્વારા પ્રાપ્ત થયેલ મહત્તમ તાપમાન કેટલું હશે?
Question diagram
A
$\frac{25}{8} \frac{P_0 V_0}{R}$
B
$\frac{25}{4} \frac{P_0 V_0}{R}$
C
$\frac{25}{16} \frac{P_0 V_0}{R}$
D
$\frac{5}{8} \frac{P_0 V_0}{R}$

Solution

(A) $BC$ પથ એ $(V_0, 3P_0)$ અને $(2V_0, P_0)$ બિંદુઓમાંથી પસાર થતી સીધી રેખા છે.
$BC$ રેખાનો ઢાળ $m = \frac{P_0 - 3P_0}{2V_0 - V_0} = \frac{-2P_0}{V_0}$ છે.
$BC$ રેખાનું સમીકરણ $P - 3P_0 = \frac{-2P_0}{V_0}(V - V_0)$ છે,જેનું સાદું રૂપ આપતા $P = 3P_0 - \frac{2P_0}{V_0}(V - V_0) = P_0(5 - \frac{2V}{V_0})$ મળે છે.
આદર્શ વાયુ સમીકરણ $PV = nRT$ માં $n = 1$ લેતા,$T = \frac{PV}{R} = \frac{P_0}{R}(5V - \frac{2V^2}{V_0})$ મળે.
મહત્તમ તાપમાન શોધવા માટે,આપણે $\frac{dT}{dV} = 0$ લઈએ છીએ:
$\frac{dT}{dV} = \frac{P_0}{R}(5 - \frac{4V}{V_0}) = 0 \implies V = \frac{5}{4}V_0$.
$V = \frac{5}{4}V_0$ ને $T$ ના સમીકરણમાં મૂકતા:
$T_{max} = \frac{P_0}{R}(5(\frac{5}{4}V_0) - \frac{2}{V_0}(\frac{25}{16}V_0^2)) = \frac{P_0}{R}(\frac{25}{4}V_0 - \frac{25}{8}V_0) = \frac{25}{8} \frac{P_0 V_0}{R}$.
57
PhysicsDifficultMCQJEE Main · 2018
ગેલ્વેનોમીટરનો અવરોધ શોધવા માટેની હાફ-ડિફ્લેક્શન પદ્ધતિના સર્કિટમાં,$6\,V$ ની બેટરી અને $11\,k\Omega$ નો ઉચ્ચ અવરોધ વપરાય છે. ગેલ્વેનોમીટરની ફિગર ઓફ મેરિટ $60\,\mu A/\text{division}$ છે. શંટ અવરોધની ગેરહાજરીમાં,જ્યારે સર્કિટમાં પ્રવાહ વહે છે ત્યારે ગેલ્વેનોમીટર $\theta = 9$ ડિવિઝનનું વિચલન દર્શાવે છે. શંટ અવરોધનું મૂલ્ય જે $\theta/2$ જેટલું વિચલન ઉત્પન્ન કરી શકે તે ................. $\Omega$ ની નજીક છે.
A
$55$
B
$110$
C
$220$
D
$550$

Solution

(B) આપેલ છે: બેટરી વોલ્ટેજ $E = 6\,V$,ઉચ્ચ અવરોધ $R = 11\,k\Omega = 11000\,\Omega$,ફિગર ઓફ મેરિટ $k = 60\,\mu A/\text{div}$,પ્રારંભિક વિચલન $\theta = 9\,\text{div}$.
$1$. પૂર્ણ વિચલન $\theta = 9$ માટે પ્રવાહ $I$ ની ગણતરી:
$I = k \cdot \theta = 60 \times 10^{-6} \times 9 = 5.4 \times 10^{-4}\,A$.
$2$. શંટ વગરના સર્કિટ માટે ઓહ્મના નિયમનો ઉપયોગ કરતા:
$I = \frac{E}{R + G} \implies 5.4 \times 10^{-4} = \frac{6}{11000 + G}$.
અહીં $R \gg G$ હોવાથી,$R + G \approx R = 11000\,\Omega$.
$G = \frac{E}{I} - R = \frac{6}{5.4 \times 10^{-4}} - 11000 = 11111 - 11000 = 111.1\,\Omega$.
$3$. હાફ-ડિફ્લેક્શન પદ્ધતિમાં,શંટ અવરોધ $S$ એવી રીતે જોડવામાં આવે છે કે જેથી વિચલન $\theta/2 = 4.5\,\text{div}$ થાય.
હાફ-ડિફ્લેક્શન પદ્ધતિમાં શંટ અવરોધનું સૂત્ર $S = \frac{G \cdot R}{R - G}$ છે.
$R = 11000\,\Omega$ અને $G \approx 111.1\,\Omega$ લેતા:
$S = \frac{111.1 \times 11000}{11000 - 111.1} \approx \frac{111.1 \times 11000}{10888.9} \approx 112.2\,\Omega$.
આપેલા વિકલ્પો મુજબ નજીકનું મૂલ્ય $110\,\Omega$ છે.
Solution diagram
58
PhysicsMediumMCQJEE Main · 2018
હાઇડ્રોજન પરમાણુની બીજી ઉત્તેજિત અવસ્થામાં પરિભ્રમણ કરતા ઇલેક્ટ્રોન સાથે સંકળાયેલ ડી-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઇ $(\lambda_B)$ અને ધરા અવસ્થા $(\lambda_G)$ વચ્ચેનો સંબંધ શું છે?
A
$\lambda_B = \lambda_G / 3$
B
$\lambda_B = \lambda_G / 2$
C
$\lambda_B = 2\lambda_G$
D
$\lambda_B = 3\lambda_G$

Solution

(D) ડી-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઇ $\lambda = \frac{h}{p}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $p$ એ ઇલેક્ટ્રોનનું વેગમાન છે.
હાઇડ્રોજન પરમાણુમાં ઇલેક્ટ્રોન માટે,કક્ષાની ત્રિજ્યા $r_n$ એ $n^2$ ના સમપ્રમાણમાં હોય છે અને વેગ $v_n$ એ $1/n$ ના સમપ્રમાણમાં હોય છે.
કોણીય વેગમાનનું ક્વોન્ટાઇઝેશન સૂત્ર $mvr = \frac{nh}{2\pi}$ છે,જે સૂચવે છે કે $2\pi r = n\lambda$.
આમ,ડી-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઇ $\lambda$ એ કક્ષાના પરિઘના સમપ્રમાણમાં છે,$\lambda = \frac{2\pi r_n}{n}$.
કારણ કે $r_n \propto n^2$,તેથી $\lambda \propto \frac{n^2}{n} = n$.
ધરા અવસ્થા માટે,$n_G = 1$,તેથી $\lambda_G \propto 1$.
બીજી ઉત્તેજિત અવસ્થા માટે,$n_B = 3$,તેથી $\lambda_B \propto 3$.
તેથી,$\frac{\lambda_B}{\lambda_G} = \frac{3}{1}$,જે દર્શાવે છે કે $\lambda_B = 3\lambda_G$.
59
PhysicsMediumMCQJEE Main · 2018
$n$ આંટા ધરાવતી $A$ આડછેદનું ક્ષેત્રફળ ધરાવતી એક કોઈલને સમાન ચુંબકીય ક્ષેત્ર $B$ માં મૂકવામાં આવે છે. જ્યારે તેને $\omega$ કોણીય વેગ સાથે ફેરવવામાં આવે,ત્યારે કોઈલમાં ઉત્પન્ન થતું મહત્તમ $e.m.f.$ કેટલું હશે?
A
$nBA\omega$
B
$\frac{3}{2} nBA\omega$
C
$3 nBA\omega$
D
$\frac{1}{2} nBA\omega$

Solution

(A) ચુંબકીય ક્ષેત્ર $B$ માં ભ્રમણ કરતી $n$ આંટાવાળી કોઈલ સાથે સંકળાયેલ ચુંબકીય ફ્લક્સ $\phi = nBA \cos(\omega t)$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
ફેરાડેના વિદ્યુતચુંબકીય પ્રેરણના નિયમ મુજબ,પ્રેરિત $e.m.f.$ $e = -\frac{d\phi}{dt}$ છે.
$\phi$ નું સમીકરણ મૂકતા,$e = -\frac{d}{dt}(nBA \cos(\omega t)) = nBA\omega \sin(\omega t)$ મળે છે.
પ્રેરિત $e.m.f.$ $(e_0)$ નું મહત્તમ મૂલ્ય ત્યારે મળે છે જ્યારે $\sin(\omega t) = 1$ હોય.
તેથી,$e_0 = nBA\omega$.
60
PhysicsMediumMCQJEE Main · 2018
$I$ તીવ્રતાનો અધ્રુવીભૂત પ્રકાશ બે પોલરાઇઝર $A$ અને $B$ ની સિસ્ટમ પર આપાત થાય છે. બહાર આવતા પ્રકાશની તીવ્રતા $I/2$ છે. જો ત્રીજું પોલરાઇઝર $C$ ને $A$ અને $B$ ની વચ્ચે મૂકવામાં આવે,તો બહાર આવતા પ્રકાશની તીવ્રતા ઘટીને $I/3$ થાય છે. પોલરાઇઝર $A$ અને $C$ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ છે. તો:
A
$\cos \theta = (2/3)^{1/4}$
B
$\cos \theta = (1/3)^{1/4}$
C
$\cos \theta = (1/3)^{1/2}$
D
$\cos \theta = (2/3)^{1/2}$

Solution

(A) જ્યારે $I$ તીવ્રતાનો અધ્રુવીભૂત પ્રકાશ પ્રથમ પોલરાઇઝર $A$ માંથી પસાર થાય છે,ત્યારે તીવ્રતા $I_A = I/2$ થાય છે.
$B$ પછી બહાર આવતી તીવ્રતા $I/2$ હોવાથી,પોલરાઇઝર $A$ અને $B$ સમાંતર હોવા જોઈએ (તેમની વચ્ચેનો ખૂણો $0^\circ$ છે).
જ્યારે ત્રીજું પોલરાઇઝર $C$ ને $A$ અને $B$ ની વચ્ચે $A$ સાથે $\theta$ ખૂણે મૂકવામાં આવે છે,ત્યારે $C$ અને $B$ વચ્ચેનો ખૂણો પણ $\theta$ થાય છે.
મેલસના નિયમનો ઉપયોગ કરતા: $I_{final} = I_A \cos^2 \theta \cos^2 \theta = (I/2) \cos^4 \theta$.
આપેલ છે કે $I_{final} = I/3$,તેથી $(I/2) \cos^4 \theta = I/3$.
$\cos^4 \theta = 2/3$.
તેથી,$\cos \theta = (2/3)^{1/4}$.
61
PhysicsMediumMCQJEE Main · 2018
એક પાવર ટ્રાન્સમિશન લાઇન $2300\,V$ પર ઇનપુટ પાવરને સ્ટેપ-ડાઉન ટ્રાન્સફોર્મરને આપે છે,જેના પ્રાઇમરી ગૂંચળામાં $4000$ આંટા છે અને આઉટપુટ પાવર $230\,V$ પર આપે છે. જો ટ્રાન્સફોર્મરના પ્રાઇમરીમાં પ્રવાહ $5\,A$ હોય અને તેની કાર્યક્ષમતા $90\%$ હોય,તો આઉટપુટ પ્રવાહ ......$A$ હશે.
A
$20$
B
$40$
C
$45$
D
$25$

Solution

(C) આપેલ છે: પ્રાઇમરી વોલ્ટેજ $V_{P} = 2300\,V$,સેકન્ડરી વોલ્ટેજ $V_{S} = 230\,V$,પ્રાઇમરી પ્રવાહ $I_{P} = 5\,A$,કાર્યક્ષમતા $\eta = 90\% = 0.9$.
ટ્રાન્સફોર્મરની કાર્યક્ષમતા એ આઉટપુટ પાવર $(P_{S})$ અને ઇનપુટ પાવર $(P_{P})$ ના ગુણોત્તર તરીકે વ્યાખ્યાયિત થાય છે:
$\eta = \frac{P_{S}}{P_{P}} \Rightarrow P_{S} = \eta \times P_{P}$.
પાવર $P = V \times I$ હોવાથી,આપણે લખી શકીએ:
$V_{S} \times I_{S} = 0.9 \times (V_{P} \times I_{P})$.
આપેલ કિંમતો મૂકતા:
$230 \times I_{S} = 0.9 \times 2300 \times 5$.
$I_{S}$ માટે ઉકેલતા:
$I_{S} = \frac{0.9 \times 2300 \times 5}{230} = 0.9 \times 10 \times 5 = 45\,A$.
તેથી,આઉટપુટ પ્રવાહ $45\,A$ છે.
62
PhysicsMediumMCQJEE Main · 2018
કોઈ તત્વના ન્યુક્લિયસ અને પરમાણુ બંને તેમની પ્રથમ ઉત્તેજિત અવસ્થામાં છે. તેઓ અનુક્રમે $\lambda_N$ અને $\lambda_A$ તરંગલંબાઇના ફોટોન ઉત્સર્જિત કરીને તેમની મૂળ અવસ્થામાં પાછા ફરે છે. ગુણોત્તર $\frac{\lambda_N}{\lambda_A}$ કોની સૌથી નજીક છે?
A
$10^{-6}$
B
$10$
C
$10^{-1}$
D
$10^{-10}$

Solution

(A) ફોટોનની ઉર્જા $E = \frac{hc}{\lambda}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આના પરથી,આપણને મળે છે $\lambda = \frac{hc}{E}$,જેનો અર્થ છે કે $\frac{\lambda_N}{\lambda_A} = \frac{E_A}{E_N}$.
અહીં,$E_N$ એ ન્યુક્લિયર ડી-એક્સાઇટેશન દરમિયાન ઉત્સર્જિત ફોટોનની ઉર્જા છે,જે સામાન્ય રીતે $MeV$ $(10^6 \ eV)$ ના ક્રમની હોય છે.
$E_A$ એ પરમાણુ ડી-એક્સાઇટેશન દરમિયાન ઉત્સર્જિત ફોટોનની ઉર્જા છે,જે સામાન્ય રીતે થોડા $eV$ (દા.ત.,$1-10 \ eV$) ના ક્રમની હોય છે.
તેથી,ગુણોત્તર $\frac{\lambda_N}{\lambda_A} = \frac{E_A}{E_N} \approx \frac{1 \ eV}{10^6 \ eV} = 10^{-6}$ થાય છે.
63
PhysicsDifficultMCQJEE Main · 2018
નીચે આપેલ સર્કિટમાં,સ્વીચ $S$ ને $t = 0$ સમયે બંધ કરવામાં આવે છે. કેપેસિટર $C_1$ પર સમયના વિધેય તરીકેનો વિદ્યુતભાર $\left( {{C_{eq}} = \frac{{{C_1}{C_2}}}{{{C_1} + {C_2}}}} \right)$ દ્વારા આપવામાં આવશે.
Question diagram
A
${C_{eq}}E\,[1 - \exp ( - t/R{C_{eq}})]$
B
${C_1}E\,[1 - \exp ( - tR/{C_1})]$
C
${C_2}E\,[1 - \exp ( - t/R{C_2})]$
D
${C_{eq}}E\,\exp ( - t/R{C_{eq}})$

Solution

(A) આ સર્કિટમાં બે કેપેસિટર $C_1$ અને $C_2$ શ્રેણીમાં અવરોધ $R$ અને $E$ $EMF$ ધરાવતી બેટરી સાથે જોડાયેલા છે.
જ્યારે સ્વીચ $S$ ને $t = 0$ સમયે બંધ કરવામાં આવે છે,ત્યારે કેપેસિટરો ચાર્જ થવાનું શરૂ કરે છે.
શ્રેણી જોડાણનું સમતુલ્ય કેપેસિટન્સ $C_{eq} = \frac{C_1 C_2}{C_1 + C_2}$ છે.
શ્રેણી $RC$ સર્કિટ માટે ચાર્જિંગનું સમીકરણ $Q(t) = Q_0(1 - e^{-t/\tau})$ છે,જ્યાં $Q_0$ એ મહત્તમ વિદ્યુતભાર છે અને $\tau = RC_{eq}$ એ ટાઈમ કોન્સ્ટન્ટ છે.
સમતુલ્ય કેપેસિટર પરનો મહત્તમ વિદ્યુતભાર $Q_0 = C_{eq}E$ છે.
કેપેસિટરો શ્રેણીમાં હોવાથી,દરેક કેપેસિટર પરનો વિદ્યુતભાર સમાન હોય છે અને તે સમતુલ્ય કેપેસિટર પરના વિદ્યુતભાર જેટલો જ હોય છે.
આમ,સમયના વિધેય તરીકે $C_1$ પરનો વિદ્યુતભાર $Q(t) = C_{eq}E[1 - \exp(-t/RC_{eq})]$ થશે.
Solution diagram
64
PhysicsDifficultMCQJEE Main · 2018
$25\,\Omega$ કોઈલ અવરોધ ધરાવતા ગેલ્વેનોમીટરને પૂર્ણ-સ્કેલ આવર્તન માટે $1\,mA$ પ્રવાહની જરૂર પડે છે. $2\,A$ સુધીનો પ્રવાહ માપી શકે તેવું એમીટર બનાવવા માટે,શંટ અવરોધનું આશરે મૂલ્ય કેટલું હોવું જોઈએ?
A
$2.5 \times 10^{-2}\,\Omega$
B
$1.25 \times 10^{-3}\,\Omega$
C
$2.5 \times 10^{-3}\,\Omega$
D
$1.25 \times 10^{-2}\,\Omega$

Solution

(D) આપેલ છે:
ગેલ્વેનોમીટરનો અવરોધ,$R_g = 25\,\Omega$
પૂર્ણ-સ્કેલ આવર્તન માટે પ્રવાહ,$I_g = 1\,mA = 10^{-3}\,A$
માપવાનો મહત્તમ પ્રવાહ,$I = 2\,A$
ગેલ્વેનોમીટરને એમીટરમાં રૂપાંતરિત કરવા માટે,ગેલ્વેનોમીટર સાથે સમાંતરમાં શંટ અવરોધ $S$ જોડવામાં આવે છે.
ગેલ્વેનોમીટર અને શંટ વચ્ચેનો વિદ્યુતસ્થિતિમાનનો તફાવત સમાન હોવો જોઈએ:
$I_g R_g = (I - I_g) S$
કિંમતો મૂકતા:
$10^{-3} \times 25 = (2 - 10^{-3}) S$
$0.025 = (2 - 0.001) S$
$0.025 = 1.999 S$
$S = \frac{0.025}{1.999} \approx \frac{0.025}{2} = 0.0125\,\Omega$
આમ,$S = 1.25 \times 10^{-2}\,\Omega$.
Solution diagram
65
PhysicsDifficultMCQJEE Main · 2018
આપેલ પરિપથમાં,ઝેનર ડાયોડમાંથી વહેતો પ્રવાહ ...... $mA$ છે.
Question diagram
A
$2.5$
B
$3.3$
C
$5.5$
D
$6.7$

Solution

(B) ઝેનર ડાયોડ પરનો વોલ્ટેજ $V_{Z} = 10 \ V$ છે. ઝેનર ડાયોડ એ અવરોધ $R_{2} = 1500 \ \Omega$ સાથે સમાંતર જોડાયેલ હોવાથી,$R_{2}$ પરનો વોલ્ટેજ $V_{R_{2}} = V_{Z} = 10 \ V$ થશે.
$R_{2}$ માંથી વહેતો પ્રવાહ:
$I_{R_{2}} = \frac{V_{R_{2}}}{R_{2}} = \frac{10 \ V}{1500 \ \Omega} = \frac{1}{150} \ A \approx 6.67 \times 10^{-3} \ A = 6.67 \ mA$.
$R_{1} = 500 \ \Omega$ પરનો વોલ્ટેજ ડ્રોપ:
$V_{R_{1}} = V_{source} - V_{Z} = 15 \ V - 10 \ V = 5 \ V$.
$R_{1}$ માંથી વહેતો કુલ પ્રવાહ:
$I_{R_{1}} = \frac{V_{R_{1}}}{R_{1}} = \frac{5 \ V}{500 \ \Omega} = 0.01 \ A = 10 \ mA$.
જંકશન પર કિર્ચોફનો પ્રવાહનો નિયમ લાગુ પાડતા,ઝેનર ડાયોડમાંથી વહેતો પ્રવાહ $I_{Z}$:
$I_{Z} = I_{R_{1}} - I_{R_{2}} = 10 \ mA - 6.67 \ mA = 3.33 \ mA \approx 3.3 \ mA$.
Solution diagram
66
PhysicsDifficultMCQJEE Main · 2018
બે સમાન વાહક ગોળાઓ $A$ અને $B$ સમાન વિદ્યુતભાર ધરાવે છે. તેઓ તેમના વ્યાસ કરતા ઘણા મોટા અંતરે અલગ પડેલા છે,અને તેમની વચ્ચેનું બળ $F$ છે. ત્રીજો સમાન વાહક ગોળો $C$ વિદ્યુતભાર રહિત છે. ગોળા $C$ ને પહેલા $A$ સાથે અને પછી $B$ સાથે સ્પર્શ કરાવીને દૂર કરવામાં આવે છે. પરિણામે,$A$ અને $B$ વચ્ચેનું બળ કેટલું થશે?
A
$\frac{3F}{4}$
B
$\frac{F}{2}$
C
$F$
D
$\frac{3F}{8}$

Solution

(D) ધારો કે ગોળાઓ $A$ અને $B$ પરનો પ્રારંભિક વિદ્યુતભાર $q$ છે. તેમની વચ્ચેનું બળ $F = \frac{k q^2}{r^2}$ છે.
જ્યારે ગોળા $C$ (વિદ્યુતભાર રહિત) ને $A$ સાથે સ્પર્શ કરાવવામાં આવે છે,ત્યારે વિદ્યુતભાર બંને વચ્ચે સમાન રીતે વહેંચાય છે. તેથી,$A$ પરનો નવો વિદ્યુતભાર $q_A = \frac{q + 0}{2} = \frac{q}{2}$ થાય છે. $C$ પરનો વિદ્યુતભાર પણ $\frac{q}{2}$ થાય છે.
ત્યારબાદ,ગોળા $C$ (હવે $\frac{q}{2}$ વિદ્યુતભાર સાથે) ને $B$ (જેનો વિદ્યુતભાર $q$ છે) સાથે સ્પર્શ કરાવવામાં આવે છે. કુલ વિદ્યુતભાર $\frac{q}{2} + q = \frac{3q}{2}$ થાય છે. આ વિદ્યુતભાર સમાન રીતે વહેંચાતા,$B$ પરનો નવો વિદ્યુતભાર $q_B = \frac{3q/2}{2} = \frac{3q}{4}$ થાય છે.
$A$ અને $B$ વચ્ચેનું નવું બળ $F' = \frac{k q_A q_B}{r^2} = \frac{k (q/2) (3q/4)}{r^2} = \frac{3}{8} \frac{k q^2}{r^2} = \frac{3}{8} F$ થાય.
67
PhysicsDifficultMCQJEE Main · 2018
પ્રકાશનું એક કિરણ $30^o$ ના પ્રિઝમ કોણ ધરાવતા પ્રિઝમની એક સપાટી પર $60^o$ ના ખૂણે આપાત થાય છે. નિર્ગમન કિરણ આપાત કિરણ સાથે $30^o$ નો ખૂણો બનાવે છે. નિર્ગમન કિરણ પ્રિઝમની બીજી સપાટી સાથે કેટલાનો ખૂણો બનાવશે....$^o$
A
$30$
B
$0$
C
$90$
D
$45$

Solution

(C) આપેલ છે: પ્રિઝમનો કોણ,$A = 30^o$,આપાતકોણ,$i = 60^o$,વિચલન કોણ,$\delta = 30^o$.
વિચલન માટે પ્રિઝમનું સૂત્ર વાપરતા: $\delta = i + e - A$.
કિંમતો મૂકતા: $30^o = 60^o + e - 30^o$.
નિર્ગમન કોણ $e$ માટે ઉકેલતા: $e = 30^o + 30^o - 60^o = 0^o$.
અહીં નિર્ગમન કોણ $e = 0^o$ હોવાથી,નિર્ગમન કિરણ પ્રિઝમની બીજી સપાટીને લંબ (perpendicular) છે.
તેથી,નિર્ગમન કિરણ પ્રિઝમની બીજી સપાટી સાથે $90^o$ નો ખૂણો બનાવશે.
Solution diagram
68
PhysicsDifficultMCQJEE Main · 2018
એક મેસેજ સિગ્નલના પ્રસારણ માટે $14\,V$ ના પીક વોલ્ટેજ ધરાવતા કેરિયર વેવનો ઉપયોગ થાય છે. $80\%$ નો મોડ્યુલેશન ઇન્ડેક્સ મેળવવા માટે જરૂરી મોડ્યુલેટિંગ સિગ્નલનો પીક વોલ્ટેજ .......$V$ હશે.
A
$11.2$
B
$7$
C
$22.4$
D
$28$

Solution

(A) આપેલ છે: મોડ્યુલેશન ઇન્ડેક્સ $m = 80\% = 0.8$.
કેરિયર વેવનો પીક વોલ્ટેજ $E_c = 14\,V$.
આપણે જાણીએ છીએ કે મોડ્યુલેશન ઇન્ડેક્સ $m$ એ મોડ્યુલેટિંગ સિગ્નલના પીક વોલ્ટેજ $(E_m)$ અને કેરિયર વેવના પીક વોલ્ટેજ $(E_c)$ નો ગુણોત્તર છે.
સૂત્ર: $m = \frac{E_m}{E_c}$.
$E_m$ શોધવા માટે સૂત્રને ફરીથી ગોઠવતા: $E_m = m \times E_c$.
કિંમતો મૂકતા: $E_m = 0.8 \times 14\,V = 11.2\,V$.
તેથી,મોડ્યુલેટિંગ સિગ્નલનો પીક વોલ્ટેજ $11.2\,V$ છે.
69
PhysicsMediumMCQJEE Main · 2018
$\lambda$ તરંગલંબાઈ ધરાવતા એક સમતલ વિદ્યુતચુંબકીય તરંગની તીવ્રતા $I$ છે. તે ધન $Y$-દિશામાં પ્રસરણ પામે છે. વિદ્યુત અને ચુંબકીય ક્ષેત્રો માટેના માન્ય સમીકરણો નીચે મુજબ છે:
A
$\vec E = \sqrt{\frac{I}{\varepsilon_0 c}} \cos \left[ \frac{2\pi}{\lambda}(y - ct) \right] \hat i; \vec B = \frac{1}{c} E \hat k$
B
$\vec E = \sqrt{\frac{I}{\varepsilon_0 c}} \cos \left[ \frac{2\pi}{\lambda}(y - ct) \right] \hat k; \vec B = -\frac{1}{c} E \hat i$
C
$\vec E = \sqrt{\frac{2I}{\varepsilon_0 c}} \cos \left[ \frac{2\pi}{\lambda}(y - ct) \right] \hat k; \vec B = +\frac{1}{c} E \hat i$
D
$\vec E = \sqrt{\frac{2I}{\varepsilon_0 c}} \cos \left[ \frac{2\pi}{\lambda}(y + ct) \right] \hat k; \vec B = \frac{1}{c} E \hat i$

Solution

(C) વિદ્યુતચુંબકીય તરંગની તીવ્રતા $I$ અને વિદ્યુતક્ષેત્રના કંપવિસ્તાર $E_0$ વચ્ચેનો સંબંધ $I = \frac{1}{2} \varepsilon_0 c E_0^2$ છે.
તેથી,$E_0 = \sqrt{\frac{2I}{\varepsilon_0 c}}$ મળે.
ચુંબકીય ક્ષેત્રનું મૂલ્ય $B_0 = \frac{E_0}{c}$ છે.
તરંગનું પ્રસરણ $\vec E \times \vec B$ ની દિશામાં હોય છે. પ્રસરણ ધન $Y$-દિશા $(\hat j)$ માં હોવાથી,વિકલ્પ $C$ માટે તપાસતા: $\hat k \times \hat i = \hat j$. આ પ્રસરણની દિશા સાથે સુસંગત છે. તેથી,સાચું સમીકરણ $\vec E = E_0 \cos[\frac{2\pi}{\lambda}(y - ct)] \hat k$ અને $\vec B = \frac{E_0}{c} \cos[\frac{2\pi}{\lambda}(y - ct)] \hat i$ છે.
70
PhysicsMediumMCQJEE Main · 2018
પ્રોટોન અને $\alpha$-કણની દ-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈ સમાન છે. તેમના વેગનો ગુણોત્તર ...... છે.
A
$4:1$
B
$1:4$
C
$2:1$
D
$1:2$

Solution

(A) દ-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈ $\lambda$ નું સૂત્ર $\lambda = \frac{h}{mv}$ છે,જ્યાં $h$ પ્લાન્કનો અચળાંક છે,$m$ દળ છે અને $v$ વેગ છે.
આપેલ છે કે દ-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈ સમાન છે,તેથી $\lambda_p = \lambda_{\alpha}$.
તેથી,$\frac{h}{m_p v_p} = \frac{h}{m_{\alpha} v_{\alpha}}$.
આનો અર્થ એ થાય કે $m_p v_p = m_{\alpha} v_{\alpha}$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\alpha$-કણનું દળ પ્રોટોનના દળ કરતાં આશરે $4$ ગણું હોય છે,તેથી $m_{\alpha} = 4m_p$.
આ કિંમત સમીકરણમાં મૂકતા: $m_p v_p = (4m_p) v_{\alpha}$.
બંને બાજુ $m_p$ વડે ભાગતા,આપણને $v_p = 4v_{\alpha}$ મળે છે.
આમ,તેમના વેગનો ગુણોત્તર $\frac{v_p}{v_{\alpha}} = 4:1$ છે.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE Main style covering Physics with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D Physics papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Run live JEE Main mock exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo

Frequently Asked Questions

How many Physics questions are in JEE Main 2018?

There are 120 Physics questions from the JEE Main 2018 paper on Vedclass, each with a detailed step-by-step solution in Gujarati.

Are JEE Main 2018 Physics solutions available in Gujarati?

Yes. All solutions on this page are in Gujarati. You can also switch to English or Hindi using the language buttons above the questions.

Can I practice JEE Main 2018 Physics as a timed test?

Yes. Use the Vedclass Test Series to attempt a full JEE Main mock test covering Physics with time limits and instant score analysis.

Can teachers create Physics papers from JEE Main previous year questions?

Yes. The Vedclass Exam Paper Generator lets teachers mix JEE Main Physics questions and generate Set A/B/C/D papers in minutes.

For Teachers & Institutes

Build a Custom Physics Paper

Pick JEE Main 2018 Physics questions, set difficulty, and generate Set A/B/C/D in 2 minutes.