AIPMT 1996 Biology Question Paper with Answer and Solution in Gujarati

(B) બૅક્ટેરિયામાં,લિંગી કારકને $F$-કારક અથવા $F$-પ્લાઝમિડ (ફર્ટિલિટી ફેક્ટર) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ પ્લાઝમિડમાં લિંગી પાયલસ (sex pilus) ના નિર્માણ માટે જરૂરી જનીનો હોય છે,જે સંયુગ્મન (conjugation) ની પ્રક્રિયા માટે આવશ્યક છે.
સંયુગ્મન દરમિયાન,$F$-પ્લાઝમિડ દાતા કોષ $(F^+)$ માંથી ગ્રાહી કોષ $(F^-)$ માં સ્થાનાંતરિત થાય છે,જેનાથી ગ્રાહી કોષ દાતા કોષમાં રૂપાંતરિત થાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(B) બેક્ટેરિયા એ આદિકોષકેન્દ્રી (prokaryotic) સજીવો છે. બેક્ટેરિયામાં આનુવંશિક દ્રવ્ય સામાન્ય રીતે એક મોટો,વર્તુળાકાર $DNA$ અણુ હોય છે,જેને ઘણીવાર બેક્ટેરિયલ રંગસૂત્ર અથવા ન્યુક્લિઓઇડ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
સુકોષકેન્દ્રી સજીવોથી વિપરીત,તે કોષકેન્દ્ર પટલની અંદર બંધાયેલું હોતું નથી અને તેમાં હિસ્ટોન પ્રોટીન હોતા નથી.

(B) ઈન્ફલુએન્ઝા વાઇરસ એ $Orthomyxoviridae$ કુળનો વાઇરસ છે.
તે એક આવરિત વાઇરસ છે જેમાં જનીન દ્રવ્ય તરીકે ખંડિત,એક-શૃંખલામય $RNA$ (single-stranded $RNA$) આવેલું હોય છે.
અન્ય કેટલાક વાઇરસથી વિપરીત,તેમાં જનીન દ્રવ્ય તરીકે $DNA$ હોતું નથી.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $RNA$ છે.

(A) માઇકોરાઈઝા એ ફૂગ અને ઉચ્ચ કક્ષાની વનસ્પતિઓના મૂળ વચ્ચેનો સહજીવી સંબંધ છે.
આ સંબંધમાં,ફૂગ વનસ્પતિને જમીનમાંથી ફોસ્ફરસ જેવા આવશ્યક પોષક તત્વોના શોષણમાં મદદ કરે છે,જ્યારે વનસ્પતિ ફૂગને કાર્બોદિત (ખોરાક) પૂરો પાડે છે.
આ સંબંધમાં બંને સજીવોને ફાયદો થતો હોવાથી,તેને સહજીવન (Symbiosis) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(D) લાઈકેન્સ એ લીલ (ફાયકોબાયોન્ટ) અને ફૂગ (માયકોબાયોન્ટ) વચ્ચેનું સહજીવન છે.
તેઓ ખૂબ જ ધીમી વૃદ્ધિ પામતા સજીવો છે,જે ઘણીવાર નાની સપાટીને આવરી લેવા માટે ઘણા વર્ષો લે છે.
તેઓ પ્રદૂષણ સૂચક તરીકે જાણીતા છે,ખાસ કરીને $SO_2$ (સલ્ફર ડાયોક્સાઇડ) માટે,કારણ કે તેઓ પ્રદૂષિત વિસ્તારોમાં ઉગતા નથી.
તેઓ આર્કટિક ટુંડ્ર પ્રદેશમાં રેન્ડિયર માટે ખોરાકનો મુખ્ય સ્ત્રોત છે.
તેથી,એ વિધાન કે તેઓ પ્રતિ વર્ષ $2 \ cm$ ના દરે ઝડપથી વધે છે,તે ખોટું છે.

(A) દ્રીઅંગીઓને વનસ્પતિ સૃષ્ટિના ઉભયજીવીઓ કહેવામાં આવે છે કારણ કે તેઓ જમીન પર જીવી શકે છે પરંતુ લિંગી પ્રજનન માટે પાણી પર આધાર રાખે છે. ખાસ કરીને,નર જન્યુઓ (પુજન્યુઓ) ને ફલન માટે માદા પ્રજનન અંગ (સ્ત્રી જન્યુધાની) સુધી પહોંચવા માટે પાણીના સ્તરની જરૂર પડે છે. જોકે તેઓ ભેજવાળી અને છાયાવાળી જગ્યાએ જોવા મળે છે,તેમનું 'ઉભયજીવી' તરીકેનું વર્ગીકરણ મુખ્યત્વે તેમના જીવનચક્ર પૂર્ણ કરવા માટે પાણી પરની આ નિર્ણાયક નિર્ભરતાને કારણે છે.

(B) ઇલેટર્સ એ ભેજગ્રાહી,લાંબા અને ત્રાકાકાર કોષો છે જે અમુક લિવરવર્ટ્સની બીજાણુધાનીમાં જોવા મળે છે.
તેઓ હવામાં રહેલા ભેજના ફેરફારને પ્રતિસાદ આપીને વળાય છે અને ખુલે છે,જે બીજાણુઓના યાંત્રિક વિકિરણમાં મદદ કરે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Marchantia$ (માર્કેન્શિયા) એ એક લિવરવર્ટ છે જેની બીજાણુધાનીમાં ઇલેટર્સ જોવા મળે છે.
$Riccia$ માં ઇલેટર્સ હોતા નથી,જ્યારે $Funaria$ અને $Sphagnum$ એ મોસ છે,જેમાં બીજાણુ વિકિરણ માટે 'પેરિસ્ટોમ' નામની અલગ રચના જોવા મળે છે.

(A) બીજ નિર્માણની પ્રકૃતિ (Seed habit) નો ઉદ્ભવ વનસ્પતિ ઉત્ક્રાંતિમાં એક મહત્વપૂર્ણ ઘટના છે.
તે સૌપ્રથમ કેટલીક વિષમ બીજાણુક (heterosporous) ત્રિઅંગી વનસ્પતિઓ જેવી કે $Selaginella$ અને $Salvinia$ માં જોવા મળી હતી.
આ વનસ્પતિઓમાં,ફલિતાંડ (zygote) નો વિકાસ થઈને તેમાંથી ભ્રૂણ (embryo) બને છે,જે પિતૃ બીજાણુજનક (sporophyte) પર જળવાઈ રહેલા માદા જન્યુજનક (female gametophyte) ની અંદર થાય છે.
બીજ નિર્માણની આ પૂર્વવર્તી અવસ્થાને ઉત્ક્રાંતિમાં એક મહત્વનું પગલું માનવામાં આવે છે.

(B) નીલહરિત લીલ,જેને $Cyanobacteria$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે પ્રકાશસંશ્લેષી આદિ કોષકેન્દ્રી (prokaryotic) સજીવો છે.
તેમની પાસે સુવિકસિત કોષકેન્દ્ર અને પટલમય અંગિકાઓનો અભાવ હોય છે.
$Whittaker$ ની વર્ગીકરણ પદ્ધતિ મુજબ,તેમને સૃષ્ટિ $Monera$ માં મૂકવામાં આવ્યા છે,જેમાં તમામ આદિ કોષકેન્દ્રી સજીવોનો સમાવેશ થાય છે.
તેથી,તેમને આદિ કોષકેન્દ્રી તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(D) અરીય સમમિતિ એ શરીરનું એવું આયોજન છે જેમાં શરીરને મધ્ય અક્ષમાંથી પસાર થતા કોઈપણ સમતલ દ્વારા સમાન ભાગોમાં વિભાજિત કરી શકાય છે.
આ પ્રકારની સમમિતિ સામાન્ય રીતે એવા સજીવોમાં જોવા મળે છે જે સ્થાયી (કોઈ આધાર સાથે જોડાયેલા) અથવા મુક્ત રીતે તરતા હોય છે,જેમ કે કોષ્ઠાંત્રી (Cnidarians) અને પુખ્ત શૂળત્વચી (Echinoderms).
કારણ કે આ સજીવો કોઈ ચોક્કસ દિશામાં સક્રિય રીતે ગતિ કરતા નથી,અરીય સમમિતિ તેમને તેમના પર્યાવરણમાં કોઈપણ દિશામાંથી ખોરાક અથવા જોખમોને ઓળખવામાં મદદ કરે છે.
તેથી,તે સામાન્ય રીતે જીવનની સ્થાયી (sessile) પદ્ધતિ સાથે સંબંધિત છે.

(D) સાચો દેહકોષ્ઠ એ શરીરની એવી ગુહા છે જે સંપૂર્ણપણે બંને બાજુએ મધ્ય ગર્ભસ્તર (Mesoderm) દ્વારા આવરિત હોય છે.
ત્રિગર્ભસ્તરીય પ્રાણીઓમાં,મધ્ય ગર્ભસ્તર વિભાજિત થઈને દેહકોષ્ઠીય ગુહા બનાવે છે.
આ ગુહા શરીરદીવાલની બાજુએ પરિપટલ (parietal peritoneum - જે મધ્ય ગર્ભસ્તરમાંથી ઉદ્ભવે છે) અને આંત્રકોષ્ઠની બાજુએ આંતરપટલ (visceral peritoneum - જે મધ્ય ગર્ભસ્તરમાંથી ઉદ્ભવે છે) દ્વારા આવરિત હોય છે.
તેથી,સાચો જવાબ એ છે કે તે બંને બાજુએ મધ્ય ગર્ભસ્તર દ્વારા આવરિત હોય છે.

(C) અળસિયા $(Pheretima)$ માં ઉત્સર્ગિકાઓ એ ઉત્સર્જન અંગો છે.
જ્યોતકોષો (આદિ-ઉત્સર્ગિકાઓ) એ પૃથુકૃમિ (દા.ત. યકૃતકૃમિ જેમ કે $Fasciola$ $hepatica$) માં જોવા મળતા વિશિષ્ટ ઉત્સર્જન કોષો છે.
બંને રચનાઓ ઉત્સર્જન અને આશૃતિનિયમનનું કાર્ય કરે છે.
તેથી,જ્યોતકોષો એ કાર્યની દૃષ્ટિએ ઉત્સર્ગિકાઓને સમાન છે.

(B) વાદળીઓ (સમૂહ $Porifera$) પાણીના વહન અથવા નલિકાતંત્રની હાજરી દ્વારા ઓળખાય છે.
$1$. તેઓ કશાધારી કોલરકોષો ધરાવે છે,જેને $choanocytes$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,જે સ્પોન્જોસીલ અને નલિકાઓની અંદરની સપાટી બનાવે છે. આ તમામ વાદળીઓનું મુખ્ય લક્ષણ છે.
$2$. વિકલ્પ $A$ ખોટો છે કારણ કે કેટલીક વાદળીઓ,જેમ કે $Spongilla$,મીઠા પાણીમાં જોવા મળે છે.
$3$. વિકલ્પ $C$ ખોટો છે કારણ કે કંકાલતંત્ર અલગ-અલગ હોય છે; કેટલાકમાં ફક્ત સ્પીક્યુલ્સ હોય છે,કેટલાકમાં ફક્ત સ્પોન્જીન તંતુઓ હોય છે,અને કેટલાકમાં બંનેનો અભાવ હોય છે.
$4$. વિકલ્પ $D$ ખોટો છે કારણ કે જોકે ઘણી વાદળીઓ કલિકાસર્જન દ્વારા પ્રજનન કરે છે,પરંતુ તે આ સમૂહની તમામ જાતિઓ માટે સાર્વત્રિક લક્ષણ નથી.

(B) $Casuarius$ પ્રજાતિ,જેને સામાન્ય રીતે કેસોવરી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તે $Casuariidae$ કુળનું એક મોટું ઉડ્ડયન ન કરી શકતું પક્ષી છે.
આ પક્ષીઓ ન્યુ ગિની,નજીકના ટાપુઓ અને ઉત્તર-પૂર્વીય ઓસ્ટ્રેલિયાના ઉષ્ણકટિબંધીય વર્ષાવનોના મૂળ નિવાસી છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,ઓસ્ટ્રેલિયા એ મુખ્ય પ્રદેશ છે જ્યાં આ પક્ષીઓ કુદરતી રીતે જોવા મળે છે અને તેના વિશે સારી રીતે દસ્તાવેજીકરણ થયેલું છે.

(A) ન્યુમેટિક અસ્થિઓ એ પોલા,હવા ભરેલા હાડકાં છે જે શરીરનું વજન ઘટાડે છે,જે પક્ષીઓમાં ઉડવા માટે એક આવશ્યક અનુકૂલન છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,કબૂતર ($Columba$ $livia$) એ $Aves$ (વિહગ) વર્ગનું પ્રાણી છે.
પક્ષીઓ ઉડવાની ક્ષમતા માટે ન્યુમેટિક અસ્થિઓ ધરાવે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $A$ છે.

(B) નારિયેળનું ફળ એ અષ્ઠિલ (drupe) પ્રકારનું ફળ છે. અષ્ઠિલ ફળમાં ફલાવરણનું ત્રણ ભાગમાં વિભેદન થયેલું હોય છે: બહારનું પાતળું બાહ્ય ફલાવરણ (epicarp),મધ્યનું માંસલ અથવા તંતુમય મધ્ય ફલાવરણ (mesocarp) અને અંદરનું સખત અંતઃ ફલાવરણ (endocarp). નારિયેળમાં,મધ્ય ફલાવરણ તંતુમય હોય છે અને તે કાથી (coir) નો સ્ત્રોત છે.

(A) સ્ક્લેરાઇડ્સ એ સ્ક્લેરેન્કાઇમા કોષોનો એક પ્રકાર છે જે સામાન્ય રીતે ટૂંકા,અનિયમિત આકારના હોય છે અને સાંકડી પોલાણ (lumen) સાથે અત્યંત જાડી,લિગ્નિનયુક્ત કોષદીવાલ ધરાવે છે.
વિકલ્પ $A$ ખોટો છે કારણ કે લંબાયેલા,સ્થિતિસ્થાપક અને અણીદાર છેડાવાળા કોષો એ સ્ક્લેરેન્કાઇમા તંતુઓ (fibers) ની લાક્ષણિકતા છે,સ્ક્લેરાઇડ્સની નહીં.
વિકલ્પ $B$ સાચો છે કારણ કે સ્ક્લેરાઇડ્સ ખૂબ જ જાડી અને લિગ્નિનયુક્ત દીવાલ ધરાવે છે.
વિકલ્પ $C$ સાચો છે કારણ કે સ્ક્લેરાઇડ્સ જામફળ અને નાસપતિ જેવા ફળોના ગરમાં કઠણપણું (grit) પ્રદાન કરે છે.
વિકલ્પ $D$ સાચો છે કારણ કે તેમની કઠિનતાને કારણે તેમને પથ્થર કોષો તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(A) લાયસોઝોમ એ ગોલ્ગી પ્રસાધનમાં પેકેજિંગની પ્રક્રિયા દ્વારા નિર્મિત પટલમય પુટિકામય રચનાઓ છે.
આ અંગિકાઓ જલવિભાજનકારી ઉત્સેચકો (હાઇડ્રોલેઝ - લાયપેઝ,પ્રોટીએઝ,કાર્બોહાઇડ્રેઝ) થી સમૃદ્ધ હોય છે,જે લાયસોઝોમના એસિડિક $pH$ પર મહત્તમ સક્રિય હોય છે.
આ ઉત્સેચકો કાર્બોદિતો,પ્રોટીન,લિપિડ્સ અને ન્યુક્લિક એસિડનું પાચન કરવામાં સક્ષમ છે.

(B) કૉલેરા $Vibrio$ $\text{cholerae}$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થાય છે, જે ગંભીર ઝાડા અને ઉલટીનું કારણ બને છે. આના પરિણામે શરીરમાંથી પાણી અને ઇલેક્ટ્રોલાઇટ્સનો મોટો વ્યય થાય છે, જે નિર્જલીકરણ (dehydration) તરફ દોરી જાય છે. ગુમાવેલ પાણી અને ઇલેક્ટ્રોલાઇટ્સને ફરીથી મેળવવા માટે સેલાઇન ડ્રીપ ($NaCl$ નું દ્રાવણ) આપવામાં આવે છે. ખાસ કરીને, $Na^+$ આયનો ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે તે આસૃતિ સંતુલન જાળવવામાં અને શરીરમાં પાણીને જાળવી રાખવામાં મદદ કરે છે, જેનાથી નિર્જલીકરણને કારણે થતા પરિભ્રમણના ઘટાડાને અટકાવી શકાય છે.

(D) મનુષ્યનું ચેતાતંત્ર મધ્યસ્થ ચેતાતંત્ર $(CNS)$ અને પરિઘવર્તી ચેતાતંત્ર $(PNS)$ માં વિભાજિત છે.
$PNS$ ને દૈહિક ચેતાતંત્ર અને સ્વાયત્ત ચેતાતંત્ર $(ANS)$ માં વિભાજિત કરવામાં આવે છે.
દૈહિક ચેતાતંત્ર $CNS$ માંથી આવેગને કંકાલ સ્નાયુઓ સુધી પહોંચાડે છે,જે સભાન નિયંત્રણ હેઠળ હોય છે.
સ્વાયત્ત ચેતાતંત્ર $(ANS)$ $CNS$ માંથી આવેગને શરીરના અનૈચ્છિક અંગો અને લીસા સ્નાયુઓ સુધી પહોંચાડે છે.
$ANS$ બે વિભાગો ધરાવે છે: અનુકંપી ચેતાતંત્ર અને પરાનુકંપી ચેતાતંત્ર.
આ તંત્રો કોષ્ઠીય અંગો (અનૈચ્છિક અંગો) નું નિયમન કરે છે અને તે સભાન નિયંત્રણથી સ્વતંત્ર રીતે કાર્ય કરે છે.

(B) કોર્નિયા એક અવાસ્ક્યુલર (રુધિરવાહિની વિહીન) પેશી છે,જેનો અર્થ છે કે તેમાં રુધિરવાહિનીઓનો અભાવ હોય છે. તે સીધી રીતે રુધિરાભિસરણ તંત્ર સાથે જોડાયેલ ન હોવાથી,પ્રતિકારક તંત્રના કોષો ત્યાં સરળતાથી પહોંચી શકતા નથી. આ સીધી પ્રતિકારક દેખરેખના અભાવને કારણે કોર્નિયાને 'ઇમ્યુન-પ્રિવિલેજ્ડ' (રોગપ્રતિકારક સુરક્ષિત) સ્થાન માનવામાં આવે છે,જે પ્રત્યારોપણ અસ્વીકારનું જોખમ ઘટાડે છે અને કોર્નિયા પ્રત્યારોપણને અત્યંત સફળ બનાવે છે.

(C) $1$. $Glucagon$ સ્વાદુપિંડ દ્વારા સ્ત્રવિત થાય છે અને ગ્લાયકોજીનોલિસિસ અને ગ્લુકોનિયોજેનેસિસને ઉત્તેજિત કરીને રુધિરમાં શર્કરાનું પ્રમાણ વધારે છે.
$2$. $Cortisol$ એ એડ્રિનલ બાહ્યક (adrenal cortex) દ્વારા સ્ત્રવિત ગ્લુકોકોર્ટિકોઇડ છે જે ગ્લુકોનિયોજેનેસિસ,લિપોલિસિસ અને પ્રોટીઓલિસિસને ઉત્તેજિત કરે છે,આમ તે કાર્બોદિત ચયાપચયમાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવે છે.
$3$. $Insulin$ સ્વાદુપિંડ દ્વારા સ્ત્રવિત થાય છે અને કોષો દ્વારા ગ્લુકોઝના ગ્રહણ અને ઉપયોગને સરળ બનાવીને રુધિરમાં શર્કરાનું પ્રમાણ ઘટાડે છે.
$4$. $Aldosterone$ એ એડ્રિનલ બાહ્યક દ્વારા સ્ત્રવિત મિનરલોકોર્ટિકોઇડ છે. તેનું મુખ્ય કાર્ય શરીરમાં પાણી અને ઇલેક્ટ્રોલાઇટ્સ (સોડિયમ અને પોટેશિયમ) ના સંતુલનનું નિયમન કરવાનું છે,કાર્બોદિત ચયાપચયનું નહીં.

(A) જીવંત કોષમાં,મહાઅણુઓ સતત પરિવર્તન પામતા રહે છે.
પ્રોટીન એ કોષમાં સૌથી વધુ પરિવર્તનશીલ મહાઅણુઓ છે,કારણ કે કોષીય કાર્યોને જાળવી રાખવા અને પર્યાવરણીય ફેરફારો સામે પ્રતિક્રિયા આપવા માટે તેમનું સતત સંશ્લેષણ અને વિઘટન (turnover) થતું રહે છે.
જોકે ન્યુક્લિક ઍસિડ અને કાર્બોદિત પણ પરિવર્તન પામે છે,પરંતુ પ્રોટીન સૌથી વધુ ચયાપચયની ગતિ અને બંધારણીય ફેરફારો દર્શાવે છે,જે તેમને ભૌતિક અને રાસાયણિક બંને રીતે સૌથી વધુ પરિવર્તનશીલ બનાવે છે.

(A) પોલીસેકેરાઈડ એ જટિલ કાર્બોદિતો છે જે ઘણા મોનોસેકેરાઈડ એકમોના પોલિમરાઈઝેશન દ્વારા બને છે.
$1$. સ્ટાર્ચ એ વનસ્પતિઓમાં સંગ્રહિત પોલીસેકેરાઈડ છે.
$2$. ગ્લાયકોજન એ પ્રાણીઓમાં સંગ્રહિત પોલીસેકેરાઈડ છે.
$3$. સેલ્યુલોઝ એ વનસ્પતિ કોષદીવાલમાં જોવા મળતું બંધારણીય પોલીસેકેરાઈડ છે.
સુક્રોઝ,માલ્ટોઝ અને લેક્ટોઝ એ ડાયસેકેરાઈડ છે,જ્યારે ગ્લુકોઝ,ફ્રુક્ટોઝ અને ગેલેક્ટોઝ એ મોનોસેકેરાઈડ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ સ્ટાર્ચ,ગ્લાયકોજન અને સેલ્યુલોઝ છે.

(B) લેમ્પબ્રશ રંગસૂત્રો એ એક વિશિષ્ટ પ્રકારના રંગસૂત્રો છે જે સસ્તન પ્રાણીઓ સિવાયના મોટાભાગના પ્રાણીઓના વિકાસશીલ અંડકોષોમાં જોવા મળે છે.
તેઓ $Meiosis-I$ (અર્ધીકરણ-$I$) ની $Diplotene$ (ડિપ્લોટીન) અવસ્થા દરમિયાન જોવા મળે છે.
આ અવસ્થા દરમિયાન,રંગસૂત્રો ખૂબ જ વિસ્તૃત હોય છે અને ક્રોમેટિનની પાર્શ્વ લૂપ્સ (lateral loops) ની હાજરીને કારણે લાક્ષણિક 'લેમ્પબ્રશ' જેવો દેખાવ દર્શાવે છે,જે સક્રિય ટ્રાન્સક્રિપ્શનના સ્થાનો છે.

(C) અર્ધીકરણની $Prophase-I$ (પૂર્વાવસ્થા-$I$) ની $Pachytene$ (સ્થૂલપટ્ટ) અવસ્થા દરમિયાન, સમજાત રંગસૂત્રોની અ-બહેન રંગસૂત્રિકાઓ (non-sister chromatids) વચ્ચે જનીનિક દ્રવ્યની આપ-લે થાય છે. આ પ્રક્રિયાને $Crossing$ $over$ (વ્યતિકરણ) કહેવામાં આવે છે।
$Synapsis$ (સૂત્રયુગ્મન) એ સમજાત રંગસૂત્રોની જોડ બનવાની પ્રક્રિયા છે, જ્યારે $Chiasmata$ (સ્વસ્તિક) એ એવા $X$-આકારના બંધારણો છે જે તે સ્થાનો પર રચાય છે જ્યાં વ્યતિકરણ થયું હોય છે।

(A) $S$ તબક્કો (સંશ્લેષણ તબક્કો) એ આંતરાવસ્થા દરમિયાન થતો કોષચક્રનો એક મહત્વપૂર્ણ તબક્કો છે. આ તબક્કા દરમિયાન $DNA$ નું સ્વયંજનન (replication) થાય છે. પરિણામે,દરેક કોષમાં $DNA$ નું પ્રમાણ બમણું થાય છે,જોકે રંગસૂત્રોની સંખ્યા સમાન રહે છે (સિસ્ટર ક્રોમેટિડ્સનું નિર્માણ થાય છે).

(D) વનસ્પતિઓમાં,પાણી ઊંચી જલક્ષમતા ધરાવતા વિસ્તારમાંથી નીચી જલક્ષમતા ધરાવતા વિસ્તાર તરફ વહન પામે છે.
મૂળના બાહ્યકમાં,પાણી જલક્ષમતા ઢોળાંશને અનુસરીને એક કોષમાંથી બીજા કોષમાં વહન પામે છે.
જેમ પાણી જમીનમાંથી મૂળરોમમાં અને ત્યારબાદ બાહ્યકના કોષોમાંથી જલવાહક પેશી તરફ ગતિ કરે છે,તેમ દરેક ક્રમિક કોષની જલક્ષમતા અગાઉના કોષ કરતા થોડી ઓછી હોય છે,જે એક ઢોળાંશ બનાવે છે અને પાણીના નિષ્ક્રિય વહનને સરળ બનાવે છે.

(C) જમીનમાંથી મૂળના કોષોમાં ખનીજ આયનોનું વહન બે મુખ્ય પ્રક્રિયાઓ દ્વારા થઈ શકે છે: સક્રિય અને નિષ્ક્રિય શોષણ.
નિષ્ક્રિય શોષણ એ એવી પ્રક્રિયા છે જેમાં ખનીજ આયનો ચયાપચયિક ઉર્જા $(ATP)$ ના વપરાશ વગર સાંદ્રતા ઢાળની દિશામાં મૂળના કોષોમાં પ્રવેશે છે.
પ્રસરણ એ એક નિષ્ક્રિય પ્રક્રિયા છે જે સાંદ્રતા ઢાળની દિશામાં થાય છે,તેથી પ્રસરણ દ્વારા મૂળના કોષોમાં ખનીજ આયનોના વહનને નિષ્ક્રિય શોષણ કહેવામાં આવે છે.

(C) વનસ્પતિના પોષકતત્ત્વોને તેમની જરૂરિયાતના જથ્થાના આધારે બે શ્રેણીઓમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે: ગુરુ પોષકતત્ત્વો અને લઘુ પોષકતત્ત્વો.
$1$. ગુરુ પોષકતત્ત્વોની જરૂરિયાત વધુ માત્રામાં હોય છે (સામાન્ય રીતે શુષ્ક પદાર્થના $ > 10 \text{ mmol kg}^{-1}$ જેટલી). તેના ઉદાહરણોમાં કાર્બન, હાઈડ્રોજન, ઓક્સિજન, નાઈટ્રોજન, ફોસ્ફરસ, સલ્ફર, પોટેશિયમ, કેલ્શિયમ અને મેગ્નેશિયમનો સમાવેશ થાય છે.
$2$. લઘુ પોષકતત્ત્વો અથવા સૂક્ષ્મ તત્ત્વોની જરૂરિયાત ખૂબ જ ઓછી માત્રામાં હોય છે (સામાન્ય રીતે શુષ્ક પદાર્થના $ < 10 \text{ mmol kg}^{-1}$ જેટલી). તેના ઉદાહરણોમાં આયર્ન, મેંગેનીઝ, કોપર, મોલિબ્ડેનમ, ઝિંક, બોરોન, ક્લોરિન અને નિકલનો સમાવેશ થાય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી, કેલ્શિયમ, મેગ્નેશિયમ અને નાઈટ્રોજન એ ગુરુ પોષકતત્ત્વો છે, જ્યારે મેંગેનીઝ $(Mn)$ એ લઘુ પોષકતત્ત્વ છે.

(C) વનસ્પતિ માટે આવશ્યક ખનીજ તત્ત્વો તે છે જે સામાન્ય વૃદ્ધિ અને પ્રજનન માટે અત્યંત જરૂરી છે.
આવશ્યકતા માટેના માપદંડો નીચે મુજબ છે:
$1$. વનસ્પતિ આ તત્ત્વ વગર તેનું જીવનચક્ર પૂર્ણ કરી શકતી નથી.
$2$. આ તત્ત્વ વનસ્પતિના ચયાપચયમાં સીધી રીતે સંકળાયેલું હોય છે.
$3$. તત્ત્વની જરૂરિયાત વિશિષ્ટ હોય છે અને તેને અન્ય કોઈ તત્ત્વ દ્વારા બદલી શકાતી નથી.
પોટેશિયમ $(K)$,આયર્ન $(Fe)$ અને ઝિંક $(Zn)$ એ સ્થાપિત આવશ્યક લઘુપોષક કે ગુરુપોષક તત્ત્વો છે.
આયોડિન $(I)$ એ ઉચ્ચ કક્ષાની વનસ્પતિઓ માટે આવશ્યક ખનીજ તત્ત્વ ગણાતું નથી,જોકે તે કેટલીક દરિયાઈ લીલમાં જોવા મળી શકે છે.

(B) કૅલ્વિન ચક્રમાં,જે હરિતકણના સ્ટ્રોમામાં થાય છે,$CO_2$ નો પ્રાથમિક ગ્રાહક $5$-કાર્બન ધરાવતી કીટોઝ શર્કરા છે જેને રિબ્યુલોઝ $1,5$-બિસફૉસ્ફટ $(RuBP)$ કહેવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયા રિબ્યુલોઝ બિસફૉસ્ફટ કાર્બોક્સિલેઝ-ઓક્સિજનેઝ $(RuBisCO)$ ઉત્સેચક દ્વારા ઉદ્દીપિત થાય છે.
$PEP$ એ $C_4$ વનસ્પતિઓમાં $CO_2$ નો પ્રાથમિક ગ્રાહક છે,જ્યારે $PGA$ એ કૅલ્વિન ચક્રની પ્રથમ સ્થાયી નીપજ છે.

(B) ક્લોરોફિલ $a$ $(C_{55}H_{72}O_5N_4Mg)$ એ મુખ્ય પ્રકાશસંશ્લેષી રંજકદ્રવ્ય છે.
તેની રચનામાં એક પોર્ફિરિન હેડ અને એક ફાયટોલ ટેલ હોય છે.
પોર્ફિરિન હેડ ચાર પાયરોલ રિંગ $(I, II, III, IV)$ નું બનેલું હોય છે જે મિથાઈન બ્રિજ દ્વારા જોડાયેલ હોય છે.
ક્લોરોફિલ $a$ માં,પાયરોલ રિંગ $II$ નો કાર્બન પરમાણુ $3$ એ મિથાઇલ સમૂહ $(-CH_3)$ સાથે જોડાયેલ હોય છે.
તેની સરખામણીમાં,ક્લોરોફિલ $b$ માં તે જ સ્થાને આલ્ડિહાઇડ સમૂહ $(-CHO)$ હોય છે.

(A) પ્રકાશશ્વસન એ $C_3$ વનસ્પતિઓમાં થતી એક પ્રક્રિયા છે જ્યારે $RuBisCO$ ઉત્સેચક કાર્બોક્સિલેઝને બદલે ઓક્સિજનેઝ તરીકે કાર્ય કરે છે.
આ મુખ્યત્વે ત્યારે થાય છે જ્યારે ઉત્સેચકની આસપાસ $O_2$ નું પ્રમાણ વધુ હોય અને $CO_2$ નું પ્રમાણ ઓછું હોય.
આ પરિસ્થિતિઓમાં,$RuBisCO$ એ $CO_2$ ને બદલે $O_2$ સાથે જોડાય છે,જેના પરિણામે ફોસ્ફોગ્લિસરેટનો એક અણુ અને ફોસ્ફોગ્લાયકોલેટનો એક અણુ બને છે,જે પ્રકાશશ્વસન માર્ગની શરૂઆત કરે છે.
તેથી,વધુ $O_2$ અને ઓછી માત્રામાં $CO_2$ નું પ્રમાણ પ્રકાશશ્વસનને પ્રેરે છે.

(A) કેલ્વિન ચક્ર,જેને $C_3$ ચક્ર તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે પ્રકાશસંશ્લેષણની પ્રકાશ-સ્વતંત્ર પ્રક્રિયા છે.
તેમાં $CO_2$ નું કાર્બનિક સંયોજનોમાં સ્થાપન થાય છે.
આ પ્રક્રિયા ત્રણ મુખ્ય તબક્કાઓ ધરાવે છે: કાર્બોક્સિલેશન,રિડક્શન અને પુનઃસર્જન.
રિડક્શન તબક્કા દરમિયાન,$3$-ફોસ્ફોગ્લિસેરિક એસિડ ($3$-$PGA$) નું $ATP$ અને $NADPH$ નો ઉપયોગ કરીને ગ્લિસરાલ્ડિહાઈડ-$3$-ફોસ્ફેટ $(G3P)$ માં રિડક્શન થાય છે.
આ તબક્કામાં કાર્બન સંયોજનોનું રિડક્શન થતું હોવાથી,કેલ્વિન ચક્રને સામૂહિક રીતે રિડક્ટિવ કાર્બોક્સિલેશન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(A) મર્યાદિત પરિબળોનો નિયમ $F.F. Blackman$ દ્વારા $1905$ માં આપવામાં આવ્યો હતો.
આ નિયમ મુજબ,જો કોઈ રાસાયણિક પ્રક્રિયા એક કરતા વધુ પરિબળો દ્વારા અસરગ્રસ્ત થતી હોય,તો તેનો દર તે પરિબળ દ્વારા નક્કી થાય છે જે તેના ન્યૂનતમ મૂલ્યની સૌથી નજીક હોય છે,અને આ પરિબળને મર્યાદિત પરિબળ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(B) આથવણ એ અજારક શ્વસનનો એક પ્રકાર છે જે ઓક્સિજનની ગેરહાજરીમાં થાય છે.
આ પ્રક્રિયામાં,સજીવના પ્રકાર મુજબ ગ્લુકોઝનું અપૂર્ણ ઓક્સિડેશન થઈને વિવિધ નીપજો બને છે.
આથવણની સામાન્ય નીપજોમાં ઇથેનોલ (આલ્કોહોલ),લેક્ટિક એસિડ અથવા બ્યુટિરિક એસિડ જેવા અન્ય કાર્બનિક સંયોજનોનો સમાવેશ થાય છે.
તેથી,વિકલ્પ $B$ સાચો જવાબ છે.

(A) ક્રેબ્સ ચક્ર,જેને સાઇટ્રિક એસિડ ચક્ર અથવા $TCA$ ચક્ર તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે સુકોષકેન્દ્રી કોષોના કણાભસૂત્રના આધારકમાં (mitochondrial matrix) થાય છે. આ પ્રક્રિયા દરમિયાન,એસિટિલ-$CoA$ નું ઓક્સિડેશન થઈને $CO_2$,$ATP$,$NADH$ અને $FADH_2$ ઉત્પન્ન થાય છે.

(D) ઑક્સિડેટિવ ફૉસ્ફોરાયલેશન એ ચયાપચયનો એક માર્ગ છે જેમાં કોષો પોષક તત્વોના ઑક્સિડેશન માટે ઉત્સેચકોનો ઉપયોગ કરે છે,જેનાથી મુક્ત થતી ઊર્જા $ATP$ ના ઉત્પાદન માટે વપરાય છે.
આ પ્રક્રિયામાં,ઇલેક્ટ્રોન ટ્રાન્સપોર્ટ ચેઇન $(ETC)$ $NADH$ અને $FADH_2$ માંથી ઑક્સિજન તરફ ઇલેક્ટ્રોનના વહનને સરળ બનાવે છે.
આ ઇલેક્ટ્રોન વહન દરમિયાન મુક્ત થતી ઊર્જાનો ઉપયોગ પ્રોટોનને કણાભસૂત્રના અંદરના પટલની આરપાર પંપ કરવા માટે થાય છે,જે એક વિદ્યુત-રાસાયણિક ઢાળ (electrochemical gradient) બનાવે છે.
અંતે,$ATP$ સિન્થેઝ ઉત્સેચક આ ઢાળનો ઉપયોગ કરીને $ADP$ નું $ATP$ માં ફૉસ્ફોરાયલેશન કરે છે.
તેથી,આ પ્રક્રિયાની અંતિમ નીપજ $ATP$ છે.

(C) પેલાગ્રા એ $Vitamin B_3$ (નિયાસિન અથવા નીકોટીનેમાઇડ) ની ઉણપથી થતો રોગ છે.
પેલાગ્રાના લક્ષણોને ઘણીવાર '$4Ds$' તરીકે વર્ણવવામાં આવે છે: ડર્મેટાઇટિસ (ત્વચા જાડી અને રંજકકણયુક્ત થવી),ડાયેરિયા (ઝાડા),ડિમેન્શિયા (ચીડિયાપણું અને મૂંઝવણ) અને મૃત્યુ.
ફૂલેલા હોઠ અને જીભનો સોજો (ગ્લોસાઇટિસ) પણ આ ઉણપ સાથે સંકળાયેલા સામાન્ય ક્લિનિકલ લક્ષણો છે.
તેથી,સાચી જોડ નીકોટીનેમાઇડ - પેલાગ્રા છે.

(B) રુધિરમાં ઊંચું કોલેસ્ટેરોલ મુખ્યત્વે સંતૃપ્ત ચરબીના સેવનને કારણે થાય છે.
વનસ્પતિ તેલ,જેમ કે મગફળીનું તેલ,અસંતૃપ્ત ફેટી એસિડ્સથી ભરપૂર હોય છે,જે રુધિરમાં લો-ડેન્સિટી લિપોપ્રોટીન $(LDL)$ કોલેસ્ટેરોલનું સ્તર ઘટાડવામાં મદદ કરે છે.
તેની સામે,દેશી ઘી,માખણ,રેડમીટ અને માર્ગેરિનમાં સંતૃપ્ત ચરબી અથવા ટ્રાન્સ ફેટનું પ્રમાણ વધુ હોય છે,જે કોલેસ્ટેરોલનું સ્તર વધારીને હૃદયરોગનું જોખમ વધારે છે.

(A) સાચી જોડ $Maltose - Maltase$ છે.
$Maltase$ એ એક વિશિષ્ટ ઉત્સેચક છે જે ડાયસેકેરાઇડ $Maltose$ નું જળવિભાજન કરીને $Glucose$ ના બે અણુઓમાં રૂપાંતર કરે છે.
$Lactose$ નું પાચન $Lactase$ દ્વારા થાય છે,$Renin$ દ્વારા નહીં.
$Starch$ નું પાચન મુખ્યત્વે $Amylase$ દ્વારા થાય છે (સ્ટીએપ્સીન એ સ્વાદુપિંડના લાઈપેઝનું બીજું નામ છે,જે ચરબી પર કાર્ય કરે છે).
$Casein$ એ દૂધનું પ્રોટીન છે જેના પર મુખ્યત્વે શિશુઓમાં $Renin$ અથવા પુખ્ત વયના લોકોમાં $Pepsin$ કાર્ય કરે છે,$Chymotrypsin$ નહીં.

(C) એકસપાયરેટરી રિઝર્વ વૉલ્યુમ $(ERV)$ એટલે કે બળપૂર્વકના ઉચ્છવાસ દ્વારા બહાર કાઢી શકાતી વધારાની હવાનું કદ.
સામાન્ય રીતે આ મૂલ્ય $1000 \, ml$ થી $1100 \, ml$ ની આસપાસ હોય છે,પરંતુ ઘણા પ્રમાણભૂત સંદર્ભોમાં તે વ્યક્તિની ફેફસાંની ક્ષમતાના આધારે આશરે $1500 \, ml$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.
રેસીડ્યુઅલ વૉલ્યુમ $(RV)$ એ બળપૂર્વકના ઉચ્છવાસ પછી પણ ફેફસામાં બાકી રહેતી હવાનું કદ છે,જે આશરે $1100 \, ml$ થી $1200 \, ml$ હોય છે.
ટોટલ લંગ કેપેસીટી $(TLC)$ એ બળપૂર્વકના શ્વાસના અંતે ફેફસામાં સમાયેલી કુલ હવાનું કદ છે,જે આશરે $5000 \, ml$ થી $6000 \, ml$ હોય છે.
તેથી,$1500 \, ml$ એ એકસપાયરેટરી રિઝર્વ વૉલ્યુમ $(ERV)$ સાથે સૌથી વધુ સુસંગત છે.

(D) શ્વસન વાયુઓનું વહન મુખ્યત્વે $R.B.C.$ અને રુધિરરસ દ્વારા થાય છે.
$1.$ $R.B.C.$ (રક્તકણો) માં હિમોગ્લોબિન હોય છે, જે $O_2$ સાથે જોડાઈને ઓક્સિહિમોગ્લોબિન બનાવે છે અને $CO_2$ ના થોડા ભાગનું કાર્બામિનોહિમોગ્લોબિન તરીકે વહન કરે છે.
$2.$ રુધિરરસ $O_2$ નું દ્રાવ્ય સ્વરૂપમાં (આશરે $3\%$) અને $CO_2$ નું દ્રાવ્ય સ્વરૂપમાં (આશરે $7\%$) તેમજ બાયકાર્બોનેટ સ્વરૂપમાં (આશરે $70\%$) વહન કરે છે.
$3.$ $W.B.C.$ (શ્વેતકણો) મુખ્યત્વે રોગપ્રતિકારક શક્તિમાં ભાગ લે છે અને શ્વસન વાયુઓના વહનમાં કોઈ નોંધપાત્ર ભૂમિકા ભજવતા નથી.
તેથી, $R.B.C.$ અને રુધિરરસ બંને $O_2$ અને $CO_2$ ના વહન માટે જવાબદાર છે.

(D) બરોળ $(Spleen)$ એ પૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓમાં આવેલું એક અંગ છે જે રુધિર માટે ગાળણ તરીકે કાર્ય કરે છે। તે ઓક્સિજનયુક્ત રુધિર સીધું જ પ્લીહા ધમની $(Splenic artery)$ દ્વારા મેળવે છે, જે પૃષ્ઠ મહાધમની $(Dorsal aorta)$ માંથી ઉદ્ભવતી સીલિયાક ટ્રંકની એક શાખા છે। યકૃત (જે યકૃત નિવાહિકા શિરા દ્વારા ઓક્સિજનવિહીન રુધિર મેળવે છે) અથવા ફેફસાં (જે ઓક્સિજન મેળવવા માટે હૃદયમાંથી ઓક્સિજનવિહીન રુધિર મેળવે છે) થી વિપરીત, બરોળ મુખ્યત્વે તેના ચયાપચયના કાર્યો અને રોગપ્રતિકારક પ્રવૃત્તિઓને ટેકો આપવા માટે ઓક્સિજનયુક્ત રુધિર મેળવે છે।

(C) જે વ્યક્તિ તેના શરીરમાં નર અને માદા બંનેનાં જાતીય લક્ષણો દર્શાવે છે તેને $Gynandromorph$ (ગાયનેન્ટોમોર્ફ) કહેવામાં આવે છે.
આવા સજીવોમાં,શરીરનો એક ભાગ નર લક્ષણો દર્શાવે છે જ્યારે બીજો ભાગ માદા લક્ષણો દર્શાવે છે,જે વિકાસના પ્રારંભિક તબક્કે અસામાન્ય રંગસૂત્ર વિતરણને કારણે થાય છે.
$Hermaphrodite$ (ઉભયલિંગી) એવા સજીવને કહેવાય છે જેમાં નર અને માદા બંને પ્રજનન અંગો હોય છે,પરંતુ $Gynandromorph$ ખાસ કરીને જાતીય લક્ષણોની મોઝેક અભિવ્યક્તિનો ઉલ્લેખ કરે છે.

(A) સહપ્રભાવિતા $(Codominance)$ માં,જનીન જોડના બંને કારકો વિષમયુગ્મી સ્થિતિમાં અભિવ્યક્ત થાય છે. આનો અર્થ એ છે કે કોઈ પણ કારક બીજા પર પ્રભાવી હોતું નથી,અને બંને કારકો સ્વતંત્ર રીતે તેમની અસર સ્વરૂપ પ્રકાર $(phenotype)$ માં દર્શાવે છે. તેનું ઉત્તમ ઉદાહરણ મનુષ્યમાં $ABO$ રુધિરજૂથ પદ્ધતિ છે,જેમાં $I^A I^B$ જનીન પ્રકાર ધરાવતી વ્યક્તિઓમાં રક્તકણો પર $A$ અને $B$ બંને પ્રતિજન $(antigens)$ જોવા મળે છે.

(D) ક્લાઇનફેલ્ટર સિન્ડ્રોમ એ નરમાં જોવા મળતી આનુવંશિક ખામી છે જે વધારાના $X$ રંગસૂત્રની હાજરીને કારણે થાય છે,જેના પરિણામે કાર્યોટાઇપ $47, XXY$ બને છે.
આ સ્થિતિ અર્ધીકરણ (meiosis) દરમિયાન રંગસૂત્રોના અવિશ્લેષણ (non-disjunction) ને કારણે ઉદ્ભવે છે.
આ સિન્ડ્રોમ ધરાવતી વ્યક્તિઓમાં પુરુષત્વનો વિકાસ જોવા મળે છે,પરંતુ સાથે સાથે સ્ત્રીલક્ષી લક્ષણો જેવા કે ગાયનેકોમેસ્ટિયા (સ્તનનો વિકાસ) પણ જોવા મળે છે અને આવી વ્યક્તિઓ વંધ્ય (sterile) હોય છે.

(B) આ કિસ્સામાં,પિતા રોગગ્રસ્ત છે અને તે લક્ષણ તેની બધી પુત્રીઓમાં જાય છે પરંતુ એક પણ પુત્રમાં જોવા મળતું નથી.
પિતા તેનો $X$ રંગસૂત્ર તેની બધી પુત્રીઓને અને $Y$ રંગસૂત્ર તેના બધા પુત્રોને આપે છે,તેથી આ લક્ષણ $X$ રંગસૂત્ર પર હોવું જોઈએ.
બધી પુત્રીઓ રોગગ્રસ્ત હોવાથી,આ લક્ષણ પ્રભાવી હોવું જોઈએ,કારણ કે પિતા પાસેથી વારસામાં મળેલા $X$ રંગસૂત્ર પર રહેલ પ્રભાવી જનીનની એક નકલ પુત્રીઓમાં રોગ વ્યક્ત કરવા માટે પૂરતી છે.
જો તે પ્રચ્છન્ન હોત,તો પુત્રીઓ વાહક હોત (જો માતા સામાન્ય હોય તો),પરંતુ તેઓ રોગગ્રસ્ત ન હોત સિવાય કે માતા પણ વાહક હોય. તેથી,આ આનુવંશિકતાની ભાત $X$-લિંગ સંકલિત પ્રભાવી છે.

(A) $DNA$ ફિંગર પ્રિન્ટિંગ એ વ્યક્તિઓની તેમની વિશિષ્ટ આનુવંશિક રચનાના આધારે ઓળખ કરવા માટે વપરાતી તકનીક છે.
તે મુખ્યત્વે $DNA$ પોલીમોર્ફિઝમ પર આધાર રાખે છે,ખાસ કરીને $Restriction$ $Fragment$ $Length$ $Polymorphism$ $(RFLP)$.
રિસ્ટ્રક્શન ઉત્સેચકો દ્વારા ઉત્પન્ન થતા $DNA$ ટુકડાઓની લંબાઈમાં આ ભિન્નતાઓ જિનોમના ચોક્કસ સ્થાનો પર ન્યુક્લિયોટાઈડ ક્રમમાં તફાવતને કારણે જોવા મળે છે.
આ પેટર્ન અત્યંત વ્યક્તિ-વિશિષ્ટ હોવાથી,તે $DNA$ પ્રોફાઇલિંગ માટે મૂળભૂત આધાર તરીકે કાર્ય કરે છે.

(B) પ્રોટીન સંશ્લેષણની પ્રક્રિયામાં,જ્યારે રિબોઝોમ $mRNA$ અણુ પર સ્ટોપ કોડોન (સમાપ્તિ સંકેત) સાથે જોડાય છે ત્યારે ભાષાંતરની પ્રક્રિયા પૂર્ણ થાય છે.
કુલ ત્રણ સ્ટોપ કોડોન છે: $UAA$,$UAG$ અને $UGA$.
આ કોડોન કોઈપણ એમિનો એસિડ માટે સંકેત આપતા નથી અને તે $tRNA$ અણુઓને બદલે રિલીઝ ફેક્ટર્સ દ્વારા ઓળખાય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$UAA$ એ સ્ટોપ કોડોન છે.

(C) ઓકાઝાકી ટુકડાઓ એ $DNA$ ના ટૂંકા,નવા સંશ્લેષિત ટુકડાઓ છે જે $DNA$ સ્વયંજનન દરમિયાન લેગિંગ (lagging) ટેમ્પલેટ શૃંખલા પર બને છે.
તેઓ $5' \rightarrow 3'$ દિશામાં સંશ્લેષિત થાય છે અને ત્યારબાદ $DNA$ લિગેઝ ઉત્સેચક દ્વારા જોડાઈને એક સળંગ શૃંખલા બનાવે છે.
તેથી,ઓકાઝાકી ટુકડાઓ $DNA$ સ્વયંજનનની પ્રક્રિયા દરમિયાન જોવા મળે છે.

(D) $DNA$ લાઈગેઝ એ ઉત્સેચક છે જે ફોસ્ફોડાયએસ્ટર બંધ બનાવીને $DNA$ ની બે શૃંખલાઓના છેડાઓને જોડવા માટે જવાબદાર છે. તે $DNA$ પ્રતિકૃતિ અને સમારકામની પ્રક્રિયાઓમાં શર્કરા-ફોસ્ફેટ બેકબોનમાં રહેલી તિરાડોને સીલ કરવા માટે 'આણ્વિય ગુંદર' તરીકે કાર્ય કરે છે.

(D) $DNA$ અને $RNA$ એ ન્યુક્લિઓટાઇડ્સના બનેલા ન્યુક્લિક એસિડ છે.
બંનેમાં એડેનાઇન $(A)$,ગ્વાનીન $(G)$ અને સાયટોસીન $(C)$ નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઈઝ હોય છે.
જોકે,$DNA$ માં ચોથા બેઈઝ તરીકે થાયમિન $(T)$ હોય છે,જ્યારે $RNA$ માં થાયમિનને બદલે યુરેસીલ $(U)$ હોય છે.
તેથી,યુરેસીલ એવો નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઈઝ છે જે $RNA$ માં હોય છે પરંતુ $DNA$ માં હોતો નથી.

(C) ઉદવિકાસીય કન્વર્ઝન્સ,જેને અભિસારી ઉત્ક્રાંતિ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે એક એવી પ્રક્રિયા છે જેમાં નજીકના સંબંધી ન હોય તેવા સજીવો (જે મોનોફાયલેટિક નથી) સ્વતંત્ર રીતે સમાન લક્ષણો વિકસાવે છે,જે સમાન પર્યાવરણ અથવા નિવસનતંત્રમાં અનુકૂલન સાધવાના પરિણામે થાય છે.
ઉદાહરણ તરીકે,પતંગિયા અને પક્ષીઓની પાંખો એ સમાનધર્મી અંગો છે જે ઉડવાની ક્રિયા કરવા માટે સ્વતંત્ર રીતે વિકસિત થયા છે.
તેથી,તે દૂરના સંબંધી સજીવોના જૂથમાં સામાન્ય લક્ષણોના વિકાસને દર્શાવે છે.

(D) એલેનનો નિયમ જણાવે છે કે ઠંડા વાતાવરણમાં રહેતા પ્રાણીઓના અંગો (કાન,પૂંછડી,હાથ-પગ) ગરમ વાતાવરણમાં રહેતા પ્રાણીઓની તુલનામાં ટૂંકા હોય છે.
આ અનુકૂલન શરીરની સપાટીના ક્ષેત્રફળ અને કદના ગુણોત્તરને ઘટાડવા માટે છે,જેથી શરીરમાંથી ગરમીનો વ્યય ઓછો થાય.
બર્ગમેનનો નિયમ શરીરના કદ સાથે સંબંધિત છે,ગ્લોજરનો નિયમ રંગદ્રવ્ય સાથે સંબંધિત છે,અને જોર્ડનનો નિયમ માછલીઓમાં કરોડરજ્જુની સંખ્યા સાથે સંબંધિત છે.

(D) ક્રો-મેગ્નોન માનવ ($Homo$ $sapiens$ $fossilis$) ને આધુનિક માનવ ($Homo$ $sapiens$ $sapiens$) ના સીધા પૂર્વજ માનવામાં આવે છે.
તેઓ આશરે $34,000$ વર્ષ પહેલાં જીવતા હતા અને શારીરિક રચનામાં આધુનિક માનવને ખૂબ જ સમાન હતા,જેની મગજની ક્ષમતા આશરે $1,600$ $cc$ જેટલી હતી.

(B) ઓપેરિન-હેલ્ડન પરિકલ્પના મુજબ,જીવનની ઉત્પત્તિ રાસાયણિક ઉત્ક્રાંતિ દ્વારા થઈ હતી.
$1$. આદિ વાતાવરણમાં પાણી,એમોનિયા અને મિથેન જેવા સરળ અકાર્બનિક અણુઓ હાજર હતા.
$2$. આ અણુઓ પ્રક્રિયા કરીને એમિનો એસિડ જેવા સરળ કાર્બનિક સંયોજનો બનાવે છે.
$3$. આ સરળ કાર્બનિક સંયોજનોનું પોલીમરાઈઝેશન થઈને પ્રોટીન અને ન્યુક્લિક એસિડ જેવા જટિલ મહાઅણુઓ બને છે.
$4$. તેથી,સાચો ક્રમ છે: એમોનિયા $\rightarrow$ એમિનો એસિડ $\rightarrow$ પ્રોટીન $\rightarrow$ ન્યુક્લિક એસિડ.

(C) અવશિષ્ટ અંગો એવા શારીરિક અંગો છે જે ઉત્ક્રાંતિ દરમિયાન તેમનું મૂળભૂત પૂર્વજોનું કાર્ય ગુમાવી ચૂક્યા છે.
મનુષ્યમાં,$coccyx$ (પુચ્છાસ્થિ) એ પૂર્વજોની પૂંછડીનો અવશેષ છે.
$nictitating$ $membrane$ (નિમેષપટલ) એ આંખના ખૂણામાં આવેલો પેશીનો અવશિષ્ટ ભાગ છે.
$vermiform$ $appendix$ (આંત્રપુચ્છ) એ અંધાંત્ર (cecum) સાથે સંબંધિત એક અવશિષ્ટ રચના છે,જેનો ઉપયોગ એક સમયે સેલ્યુલોઝના પાચન માટે થતો હતો.
કાનના સ્નાયુઓ (auricular muscles) એ અવશિષ્ટ સ્નાયુઓ છે જેનો ઉપયોગ એક સમયે કર્ણપલ્લવને હલાવવા માટે થતો હતો.
તેથી,ફક્ત અવશિષ્ટ અંગો ધરાવતું જૂથ $coccyx$,$nictitating$ $membrane$,$vermiform$ $appendix$ અને કાનના સ્નાયુઓ છે.

(C) રિટ્રોવાઇરસ મનુષ્ય અને પ્રાણીઓમાં કેન્સર પ્રેરે છે તે જાણીતું છે.
આ વાઇરસ તેમના જીનોમમાં વાયરલ ઓન્કોજીન્સ ધરાવે છે,જેને $v$-ઓન્કોજીન્સ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
જ્યારે આ વાઇરસ યજમાન કોષને ચેપ લગાડે છે,ત્યારે $v$-ઓન્કોજીન્સ કોષચક્રના નિયમનમાં ખલેલ પહોંચાડીને સામાન્ય કોષોને કેન્સરગ્રસ્ત કોષોમાં રૂપાંતરિત કરી શકે છે.
તેથી,$v$-ઓન્કોજીન્સની હાજરી એ તેમની કેન્સર પ્રેરવાની ક્ષમતાનું મુખ્ય કારણ છે.

(A) ઍલર્જન પ્રત્યેની અતિસંવેદનશીલતાને ઍલર્જી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
ઍલર્જી એ પર્યાવરણમાં હાજર અમુક ચોક્કસ ઍન્ટિજન સામે પ્રતિકારક તંત્રની અતિશયોક્તિભરી પ્રતિક્રિયા છે.
આ પ્રતિકારક તંત્રની અસામાન્ય (Aberrant) કાર્યપદ્ધતિને કારણે થાય છે,જેમાં તે પરાગરજ,ધૂળ અથવા પ્રાણીઓના વાળ જેવા હાનિકારક પદાર્થો સામે એવી રીતે પ્રતિક્રિયા આપે છે જાણે કે તે જોખમી રોગકારકો હોય.
તેથી,તે પ્રતિકારક તંત્રની અસામાન્ય કાર્યપદ્ધતિ સાથે સંકળાયેલ છે.

(D) $1$. ધનુર $(Tetanus)$ એ $Clostridium$ $tetani$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થાય છે.
$2$. ટાઈફૉઈડ એ $Salmonella$ $typhi$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થાય છે.
$3$. કાળી ખાંસી ($Whooping$ $cough$) એ $Bordetella$ $pertussis$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થાય છે.
$4$. નિદ્રા રોગ ($Sleeping$ $sickness$) એ $Trypanosoma$ $brucei$ નામના પ્રજીવ દ્વારા થાય છે.
$5$. સિફિલીસ એ $Treponema$ $pallidum$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થાય છે.
$6$. એઇડ્ઝ $(AIDS)$ એ $Human$ $Immunodeficiency$ $Virus$ $(HIV)$ દ્વારા થાય છે.
$7$. ઓરી $(Measles)$ એ $Measles$ $virus$ દ્વારા થાય છે.
$8$. હડકવા $(Rabies)$ એ $Rabies$ $virus$ દ્વારા થાય છે.
તેથી,ઓરી અને હડકવા બંને વાઇરસથી થતા રોગો છે.

(B) નિષ્ક્રિય પ્રતિકારકતાની શોધ $1890$ માં $Emil \text{ } von \text{ } Behring$ અને $Shibasaburo \text{ } Kitasato$ દ્વારા કરવામાં આવી હતી. તેમણે દર્શાવ્યું હતું કે પ્રતિકારકતાને રસીકરણ પામેલા પ્રાણીમાંથી રસીકરણ ન પામેલા પ્રાણીમાં સીરમ દ્વારા સ્થાનાંતરિત કરી શકાય છે, જેમાં એન્ટિબોડીઝ હોય છે. $Emil \text{ } von \text{ } Behring$ ને $1901$ માં સીરમ થેરાપી પરના તેમના કાર્ય માટે, ખાસ કરીને ડિપ્થેરિયા સામે તેની ઉપયોગિતા માટે, શરીરવિજ્ઞાન અથવા તબીબી ક્ષેત્રમાં પ્રથમ નોબેલ પુરસ્કાર આપવામાં આવ્યો હતો.

(A) સાચો જવાબ $A$ છે.
$1$. હડકવા (Rabies) એ રેબીઝ વાઇરસ (Lyssavirus) દ્વારા થાય છે.
$2$. ગાલપચોળું (Mumps) એ મમ્પ્સ વાઇરસ (Paramyxovirus) દ્વારા થાય છે.
$3$. કૉલેરા એ વિબ્રિયો કોલેરી (Vibrio cholerae) નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થાય છે.
$4$. ટીબી (ક્ષય) એ માયકોબેક્ટેરિયમ ટ્યુબરક્યુલોસિસ (Mycobacterium tuberculosis) નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થાય છે.
$5$. ટાઇફૉઈડ એ સાલ્મોનેલા ટાઈફી (Salmonella typhi) નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થાય છે.
$6$. ધનુર (Tetanus) એ ક્લોસ્ટ્રિડિયમ ટેટાની (Clostridium tetani) નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થાય છે.
$7$. એઇડ્સ એ $HIV$ વાઇરસ દ્વારા થાય છે,પરંતુ સિફિલીસ એ ટ્રેપોનેમા પેલિડમ (Treponema pallidum) નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થાય છે.
તેથી,વિકલ્પ $A$ માં આપેલી બંને બીમારીઓ વાઇરસથી થતી બીમારીઓ છે.

(B) મનુષ્યોમાં લાંબાગાળાનો સાંસ્કૃતિક વિકાસ મુખ્યત્વે ખેતીમાં થયેલી પ્રગતિ દ્વારા મોટી વસ્તીને ટકાવી રાખવાની ક્ષમતા પર આધારિત છે.
શિકાર-સંગ્રહમાંથી સ્થાયી ખેતી તરફના સંક્રમણને કારણે ખોરાક ઉત્પાદનમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો.
આ વધારાના ખોરાકે જટિલ સમાજો,તકનીકો અને સાંસ્કૃતિક માળખાના વિકાસ માટે જરૂરી સ્થિરતા પૂરી પાડી.
તેથી,ખોરાક ઉત્પાદનનું પ્રમાણ એ લાંબાગાળાના સાંસ્કૃતિક વિકાસનો પાયાનો આધાર છે.

(C) કૂતરો $(Canis \text{ } lupus \text{ } familiaris)$ એ માણસ દ્વારા પાળવામાં આવેલું સૌપ્રથમ પ્રાણી માનવામાં આવે છે. પુરાતત્વીય પુરાવા સૂચવે છે કે આ પાલતુ બનાવવાની પ્રક્રિયા પેલેઓલિથિક યુગ દરમિયાન થઈ હતી, જે સંભવતઃ એક સહજીવન સંબંધનું પરિણામ હતું, જેમાં વરુઓ માનવ વસાહતોની નજીક ખોરાકની શોધમાં રહેતા હતા, જે અંતે એક પરસ્પર લાભદાયી સંબંધમાં પરિણમ્યું હતું.

(C) પાશ્ચરાઇઝેશન એ દૂધને ચોક્કસ તાપમાને ગરમ કરવાની પ્રક્રિયા છે,જેથી તેના પોષક મૂલ્ય અથવા સ્વાદમાં નોંધપાત્ર ફેરફાર કર્યા વિના હાનિકારક બેક્ટેરિયાનો નાશ કરી શકાય.
બેચ પાશ્ચરાઇઝેશન પદ્ધતિમાં (જેને લો ટેમ્પરેચર લોન્ગ ટાઇમ અથવા $LTLT$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે),દૂધને આશરે $30$ મિનિટ માટે $63^o \,C - 65^o \,C$ તાપમાને ગરમ કરવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયા માયકોબેક્ટેરિયમ ટ્યુબરક્યુલોસિસ જેવા રોગકારક જીવાણુઓ અને અન્ય બીજા બેક્ટેરિયાનો અસરકારક રીતે નાશ કરે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(NONE) 'એન્ટિબાયોટિક' શબ્દ સેલમન વૉક્સમેન દ્વારા $1942$ માં આપવામાં આવ્યો હતો. આ વિધાન સાચું છે.
એલેક્ઝાન્ડર ફ્લેમિંગે ફૂગ પેનિસિલિયમ નોટેટમ $(Penicillium notatum)$ માંથી પ્રથમ એન્ટિબાયોટિક, પેનિસિલિનની શોધ કરી હતી. આ વિધાન પણ સાચું છે.
એન્ટિબાયોટિક્સ એ કેટલાક સૂક્ષ્મજીવો દ્વારા ઉત્પન્ન થતા રાસાયણિક પદાર્થો છે જે અન્ય (રોગકારક) સૂક્ષ્મજીવોના વિકાસને મારી શકે છે અથવા અટકાવી શકે છે. તે દરેક પ્રકારના રોગાણુ સામે અસરકારક હોતા નથી; તે ઘણીવાર બેક્ટેરિયાના ચોક્કસ જૂથો માટે વિશિષ્ટ હોય છે. જોકે, આપેલા તમામ વિધાનો વૈજ્ઞાનિક રીતે સાચા છે.

(C) જૈવિક નિયંત્રણ એટલે વનસ્પતિના રોગો અને જીવાતોને નિયંત્રિત કરવા માટે જૈવિક પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ. આ પ્રક્રિયામાં,એક સજીવનો ઉપયોગ બીજા સજીવ (જીવાત) ને નિયંત્રિત કરવા અથવા તેનો નાશ કરવા માટે કરવામાં આવે છે,જેમાં તે સજીવની કુદરતી દેહધાર્મિક ક્રિયાઓ,શિકારી વર્તન અથવા પરોપજીવી સ્વભાવનો ઉપયોગ થાય છે. આ પદ્ધતિ પર્યાવરણને અનુકૂળ છે અને ઝેરી રાસાયણિક જંતુનાશકો પરની નિર્ભરતા ઘટાડે છે.

(A) પરિસ્થિતિ વિદ્યામાં,નિવસનતંત્રમાં કોઈ સજીવની કાર્યાત્મક ભૂમિકા અને સ્થાનને 'નીશ' (niche) કહેવામાં આવે છે. તેમાં સજીવ તેના નિવાસસ્થાનમાં ઉપલબ્ધ સંસાધનોનો કેવી રીતે ઉપયોગ કરે છે,અન્ય જાતિઓ સાથેની તેની આંતરક્રિયાઓ અને તેના અસ્તિત્વ તેમજ પ્રજનન માટેની ચોક્કસ જરૂરિયાતોનો સમાવેશ થાય છે. નિવાસસ્થાન એ સજીવનું 'સરનામું' છે,જ્યારે નીશ એ સજીવનો 'વ્યવસાય' અથવા તેની કાર્યાત્મક ભૂમિકા છે.

(D) જંગલો એ જૈવિક વિવિધતાના ભંડાર છે,જેને જર્મપ્લાઝમ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
જ્યારે જંગલના વિસ્તારોનો નાશ થાય અથવા તેમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થાય,ત્યારે ખેતીલાયક પાકોના જંગલી સંબંધીઓ અને વિવિધ સ્થાનિક જાતો નાશ પામે છે.
આ જંગલી જાતોમાં રોગ પ્રતિકારક શક્તિ,દુષ્કાળ સહન કરવાની ક્ષમતા અને વધુ ઉત્પાદન માટેના આવશ્યક જનીનો હોય છે,તેથી તેમનો નાશ (જર્મપ્લાઝમની ખોટ) પાક સંવર્ધન કાર્યક્રમોમાં ગંભીર અવરોધ ઊભો કરે છે.
જોકે રણ બનવું કે ભૂખમરો જેવી અસરો પણ થઈ શકે છે,પરંતુ પર્યાવરણીય વિજ્ઞાન અને કૃષિના સંદર્ભમાં સૌથી મહત્વની લાંબા ગાળાની જૈવિક અસર એ પાક સુધારણા માટે જરૂરી જૈવિક વિવિધતાનો નાશ છે.

(B) સામાન્ય નિવસનતંત્રમાં, આહાર શૃંખલા ઉર્જાના વહન માટે $10\%$ ના નિયમનું પાલન કરે છે, જેમાં દરેક પોષક સ્તરે ઉર્જા ઘટે છે.
ઉત્પાદકો (વનસ્પતિઓ) પ્રથમ પોષક સ્તર ધરાવે છે અને તેમની પાસે સૌથી વધુ જૈવભાર અને વસતિ હોય છે, જે તેના પછીના તમામ સ્તરોને આધાર આપે છે.
જેમ આપણે પ્રાથમિક ઉપભોગીઓથી તૃતીય ઉપભોગીઓ તરફ પોષક સ્તરોમાં ઉપર જઈએ છીએ, તેમ સજીવોની સંખ્યા અને ઉપલબ્ધ ઉર્જામાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થાય છે.
તેથી, આહાર શૃંખલામાં ઉત્પાદકોની વસતિ સૌથી વધુ હોય છે.

(A) પરિસ્થિતિકીય અનુક્રમણ (Ecological succession) માં,પરાકાષ્ઠા સમાજ એ નિવસનતંત્રની અંતિમ અને સ્થાયી અવસ્થા દર્શાવે છે,જે ખલેલ ન પહોંચે ત્યાં સુધી પ્રમાણમાં અપરિવર્તિત રહે છે.
જોકે જમીનનો પ્રકાર,પોષક તત્વોની પ્રાપ્યતા અને જૈવિક આંતરક્રિયાઓ અનુક્રમણના દરને અસર કરે છે,પરંતુ પરાકાષ્ઠા સમાજનું અંતિમ સ્વરૂપ અને બંધારણ મુખ્યત્વે પ્રાદેશિક આબોહવા (તાપમાન અને વરસાદની ભાત) દ્વારા નક્કી થાય છે.
આમ,આબોહવા એ સૌથી મહત્વનું પરિબળ છે જે પરાકાષ્ઠા સમાજની સંભવિત વનસ્પતિને નિર્ધારિત કરે છે.

(C) સાચી જોડી $C$ છે. ગુજરાતમાં આવેલું કચ્છનું નાનું રણ એ ભારતીય ઘુડખર ($Equus$ $hemionus$ $khur$) માટેનું એકમાત્ર નિવાસસ્થાન છે.
- ગીરનું જંગલ એશિયાઈ સિંહ માટે પ્રખ્યાત છે,વાઘ માટે નહીં.
- કાઝીરંગા રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન એક શિંગડાવાળા ગેંડા માટે પ્રખ્યાત છે,હાથી માટે નહીં.
- બનાસ વન્યજીવ અભયારણ્ય મુખ્યત્વે કસ્તુરી મૃગ માટે જાણીતું નથી,જે સામાન્ય રીતે હિમાલયના ઊંચાઈવાળા વિસ્તારોમાં જોવા મળે છે.

(D) જ્યારે સુએઝનું પાણી જળાશયોમાં છોડવામાં આવે છે,ત્યારે તેમાં કાર્બનિક દ્રવ્યોનું પ્રમાણ ખૂબ વધારે હોય છે.
બેક્ટેરિયા જેવા સૂક્ષ્મજીવો આ કાર્બનિક દ્રવ્યોનું વિઘટન કરે છે,જે પ્રક્રિયા માટે મોટા પ્રમાણમાં ઓક્સિજનની જરૂર પડે છે.
આના પરિણામે પાણીમાં $BOD$ (બાયોકેમિકલ ઓક્સિજન ડિમાન્ડ) વધે છે અને પાણીમાં ઓગળેલા ઓક્સિજનનું પ્રમાણ ઘટી જાય છે.
પરિણામે,માછલીઓ જેવા જલીય સજીવો,જે શ્વસન માટે ઓગળેલા ઓક્સિજન પર આધાર રાખે છે,તેઓ ઓક્સિજનની અછતને કારણે મૃત્યુ પામે છે.

(D) સૌથી ખરાબ ન્યુક્લિયર પાવર પ્લાન્ટ અકસ્માત $1986$ માં યુક્રેઈનના ચેર્નોબિલ ન્યુક્લિયર પાવર પ્લાન્ટમાં થયો હતો.
ભોપાલ ગેસ દુર્ઘટના,જેમાં મિથાઈલ આઈસોસાયનેટ $(MIC)$ ગેસનું ગળતર થયું હતું,તે $1984$ માં ભારતના ભોપાલમાં બની હતી.
તેથી,સાચો ક્રમ $1986$ યુક્રેઈનમાં અને $1984$ ભોપાલમાં છે.

(B) $USA$ (યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ ઓફ અમેરિકા) ઐતિહાસિક રીતે અને વર્તમાન સમયમાં પણ ગ્રીનહાઉસ ગેસના વૈશ્વિક ઉત્સર્જનમાં સૌથી મોટો ફાળો આપનાર દેશોમાંનો એક છે. આનું મુખ્ય કારણ તેમનું ઉચ્ચ સ્તરનું ઔદ્યોગિકીકરણ,ઊર્જાનો વપરાશ અને પરિવહન માળખું છે. જોકે તાજેતરના વર્ષોમાં ચીન જેવા દેશો વાર્ષિક ઉત્સર્જનમાં $USA$ થી આગળ નીકળી ગયા છે,પરંતુ જીવવિજ્ઞાન અને પર્યાવરણીય વિજ્ઞાનના પાઠ્યપુસ્તકોના સંદર્ભમાં,$USA$ ને ગ્રીનહાઉસ ગેસના મુખ્ય ઉત્સર્જક તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.