Gujarati

Infertility Questions in Gujarati

Class 12 Biology · Reproductive Health · Infertility

127+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 49 of 127 questions in Gujarati

1
MediumMCQ
$Mycoplasma$ ની કઈ પ્રજાતિ મનુષ્યમાં વંધ્યત્વ (sterility) પ્રેરે છે?
A
$M. hominis$
B
$M. fermentans$
C
$T. mycoplasma$
D
આ ત્રણેય

Solution

(D) $Mycoplasma$ ની પ્રજાતિઓ મનુષ્યમાં પ્રજનન માર્ગના વિવિધ ચેપ સાથે સંકળાયેલી હોવાનું જાણીતું છે.
$M. hominis$,$M. fermentans$,અને $T. mycoplasma$ (જેને $Ureaplasma$ $urealyticum$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) આ ત્રણેય પ્રજાતિઓ મનુષ્યમાં વંધ્યત્વ સહિતની પ્રજનન સ્વાસ્થ્ય સંબંધિત સમસ્યાઓ માટે જવાબદાર છે.
તેથી,આપેલ ત્રણેય પ્રજાતિઓ આ સ્થિતિ સાથે સંકળાયેલી છે.
2
MediumMCQ
$Mycoplasma \ hominis$ શું કારણ બને છે?
A
શીતળા (Smallpox)
B
મગજનો તાવ (Brain fever)
C
ક્ષય રોગ (Tuberculosis)
D
મનુષ્યમાં વંધ્યત્વ (Infertility)

Solution

(D) $Mycoplasma \ hominis$ એ $Mollicutes$ વર્ગના બેક્ટેરિયાની એક પ્રજાતિ છે. તે માનવ મૂત્રજનન માર્ગમાં જોવા મળતો સહજીવી સજીવ છે. તે પેલ્વિક ઇન્ફ્લેમેટરી ડિસીઝ,બેક્ટેરિયલ વેજીનોસિસ જેવી વિવિધ ક્લિનિકલ સ્થિતિઓ સાથે સંકળાયેલ છે અને તે પુરુષો અને સ્ત્રીઓ બંનેમાં વંધ્યત્વ જેવી પ્રજનન સમસ્યાઓ સાથે પણ જોડાયેલું છે.
3
EasyMCQ
વંધ્યત્વ કયા વિટામિનની ઉણપને કારણે હોવાનું માનવામાં આવે છે?
A
$A$
B
$B$
C
$C$
D
$E$

Solution

(D) વિટામિન $E$ પ્રજનન અંગોના સામાન્ય કાર્ય માટે જરૂરી છે,તેથી તેને ફર્ટિલિટી વિટામિન (પ્રજનન ક્ષમતા વધારતું વિટામિન) કહેવામાં આવે છે.
વિટામિન $E$ ની ઉણપથી વંધ્યત્વ (sterility) અને સ્નાયુઓનું ક્ષય (muscular atrophy) જેવી સમસ્યાઓ થઈ શકે છે.
4
MediumMCQ
ટેસ્ટ-ટ્યુબ બેબીના પ્રજનનમાં:
A
ફલન શરીરની બહાર કરવામાં આવે છે.
B
ગર્ભનો વિકાસ ટેસ્ટ-ટ્યુબમાં થાય છે.
C
ફલન શરીરની અંદર કરવામાં આવે છે.
D
આમાંથી કોઈ પણ નહીં.

Solution

(A) ટેસ્ટ-ટ્યુબ બેબી ઉત્પન્ન કરવાની પ્રક્રિયામાં,જે $In$ $Vitro$ $Fertilization$ $(IVF)$ નું એક સ્વરૂપ છે,શુક્રાણુ દ્વારા અંડકોષનું ફલન સ્ત્રીના શરીરની બહાર પ્રયોગશાળામાં (પેટ્રી ડિશ અથવા ટેસ્ટ-ટ્યુબમાં) કરવામાં આવે છે.
એકવાર ફલન થઈ જાય અને યુગ્મનજ $8$-કોષીય અથવા $16$-કોષીય અવસ્થામાં પહોંચે,ત્યારે તેને આગળના વિકાસ માટે સ્ત્રીના ગર્ભાશયમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે.
ગર્ભનો વિકાસ ટેસ્ટ-ટ્યુબમાં થતો નથી; તે માતાના ગર્ભાશયની અંદર વિકસે છે.
5
MediumMCQ
સ્પર્મ બેંકમાં કૃત્રિમ ગર્ભાધાનના હેતુ માટે શુક્રકોષોને કઈ પરિસ્થિતિમાં સંગ્રહિત કરવામાં આવે છે?
A
ચોક્કસ રસાયણો ઉમેરીને
B
અતિશય ઠંડી પરિસ્થિતિમાં
C
સામાન્ય પ્રયોગશાળાની પરિસ્થિતિમાં
D
નિસ્યંદિત પાણીથી ધોયા પછી

Solution

(B) સ્પર્મ બેંકમાં શુક્રકોષોને 'ક્રાયોપ્રિઝર્વેશન' (cryopreservation) નામની તકનીકનો ઉપયોગ કરીને સંગ્રહિત કરવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયામાં, શુક્રકોષોને અત્યંત નીચા તાપમાને (સામાન્ય રીતે $-196^{\circ}C$ પર પ્રવાહી નાઈટ્રોજનમાં) સંગ્રહિત કરવામાં આવે છે. આ અતિશય ઠંડી પરિસ્થિતિ શુક્રકોષોની ચયાપચયની પ્રક્રિયાઓને ધીમી પાડે છે, જેનાથી તેઓ લાંબા સમય સુધી જીવંત અને સક્રિય રહી શકે છે, જે સફળ કૃત્રિમ ગર્ભાધાન માટે આવશ્યક છે.
6
MediumMCQ
એમ્નિઓટિક પ્રવાહીને સર્જિકલ સોયની મદદથી બહાર કાઢવામાં આવે છે અને આ પ્રવાહીમાં હાજર ગર્ભના કોષોનું અલગીકરણ શેના દ્વારા કરવામાં આવે છે?
A
એમ્નિઓટિક પ્રવાહીનો અભ્યાસ
B
એમ્નિઓસેન્ટેસિસ
C
સેન્ટ્રિફ્યુગેશન (કેન્દ્રત્યાગી બળ)
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) એમ્નિઓસેન્ટેસિસ એ એક તબીબી પ્રક્રિયા છે જેનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે રંગસૂત્રીય અસાધારણતા અને ગર્ભના ચેપના પ્રિનેટલ નિદાન માટે થાય છે,જેમાં વિકાસ પામતા ગર્ભની આસપાસના એમ્નિઓટિક કોથળીમાંથી એમ્નિઓટિક પ્રવાહીનો થોડો નમૂનો લેવામાં આવે છે.
એકવાર સર્જિકલ સોયનો ઉપયોગ કરીને એમ્નિઓટિક પ્રવાહી કાઢવામાં આવે,પછી પ્રવાહીમાં હાજર ગર્ભના કોષોને સેન્ટ્રિફ્યુગેશન (કેન્દ્રત્યાગી બળ) ની પ્રક્રિયા દ્વારા પ્રવાહી ભાગથી અલગ કરવામાં આવે છે.
સેન્ટ્રિફ્યુગેશન કણોના કદ,આકાર અને ઘનતાના આધારે તેમને અલગ કરવા માટે કેન્દ્રત્યાગી બળનો ઉપયોગ કરે છે,જેનાથી ગર્ભના કોષો વધુ આનુવંશિક વિશ્લેષણ માટે ટ્યુબના તળિયે એકત્રિત થાય છે.
7
MediumMCQ
અંડકોષોને હોર્મોન ઇન્ડક્શન દ્વારા મુક્ત કરવામાં આવે છે અને કૃત્રિમ વીર્યસેચન દ્વારા ફલન કરવામાં આવે છે,અને ત્યારબાદ ભ્રૂણને $4^o C$ તાપમાને ઘણા વર્ષો સુધી સંગ્રહિત કરવામાં આવે છે. આ તકનીકને શું કહેવામાં આવે છે?
A
કૃત્રિમ વીર્યસેચન
B
ભ્રૂણ પ્રત્યારોપણ
C
સુપર ઓવ્યુલેશન
D
ભ્રૂણનું સંરક્ષણ

Solution

(B) વર્ણવેલ પ્રક્રિયામાં હોર્મોન ઇન્ડક્શન (સુપર ઓવ્યુલેશન) દ્વારા અંડકોષો એકત્રિત કરવામાં આવે છે,ત્યારબાદ કૃત્રિમ વીર્યસેચન દ્વારા ફલન કરવામાં આવે છે. પરિણામી ભ્રૂણને ભવિષ્યના ઉપયોગ માટે નીચા તાપમાને (ક્રાયોપ્રિઝર્વેશન) સંગ્રહિત કરવામાં આવે છે. આ સમગ્ર પ્રક્રિયાને ભ્રૂણ પ્રત્યારોપણ અથવા ભ્રૂણ સ્થાનાંતરણ તકનીક તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
8
EasyMCQ
બાળક પેદા કરવા માટેની નવીનતમ તકનીક $GIFT$ છે. તેનું પૂરું નામ શું છે?
A
Gametic internal fertilization and transfer
B
Gamete intra-fallopian transfer
C
Gametic internal fallopian transplant
D
General internal fallopian transfer

Solution

(B) $GIFT$ નું પૂરું નામ $\text{Gamete intra-fallopian transfer}$ છે.
આ સહાયક પ્રજનન તકનીકમાં,દાતા પાસેથી જનનકોષો (અંડકોષ) એકત્રિત કરવામાં આવે છે અને તેને બીજી સ્ત્રીની ફેલોપિયન નળીમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે જે અંડકોષ ઉત્પન્ન કરી શકતી નથી પરંતુ ફલન અને આગળના વિકાસ માટે યોગ્ય વાતાવરણ પૂરું પાડી શકે છે.
9
MediumMCQ
ટેસ્ટ ટ્યુબ બેબીનું નિર્માણ કેવી રીતે થાય છે?
A
સ્ત્રીના શરીરમાંથી બહાર કાઢેલા અંડકોષને પતિના શુક્રકોષ સાથે શરીરની બહાર (in vitro) ફલિત કરવામાં આવે છે અને યુગ્મનજને પાછું સ્ત્રીના ગર્ભાશયમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે.
B
બાહ્ય ફલન અને $32$ કોષીય અવસ્થા સુધી ઇન વિટ્રો સંવર્ધન કર્યા પછી ગર્ભને માતાના ગર્ભાશયમાં મૂકવામાં આવે છે.
C
બાળકનો સંપૂર્ણ વિકાસ ઇન વિટ્રોમાં થાય છે.
D
$32$ કોષીય અવસ્થા સુધી વિકાસ અને ગર્ભને સરોગેટ માતાના ગર્ભાશયમાં પ્રત્યારોપણ કરવામાં આવે છે.

Solution

(A) ટેસ્ટ ટ્યુબ બેબી બનાવવાની પ્રક્રિયામાં ઇન વિટ્રો ફર્ટિલાઇઝેશન $(IVF)$ નો સમાવેશ થાય છે.
$1$. સ્ત્રીના શરીરમાંથી અંડકોષ દૂર કરવામાં આવે છે અને પ્રયોગશાળામાં (in vitro) પતિના શુક્રકોષ સાથે ફલિત કરવામાં આવે છે.
$2$. પરિણામી યુગ્મનજ અથવા પ્રારંભિક ગર્ભને ત્યારબાદ આગળના વિકાસ માટે સ્ત્રીના ગર્ભાશયમાં પાછું સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે.
$3$. આ તકનીકને સામાન્ય રીતે ઝાયગોટ ઇન્ટ્રા-ફેલોપિયન ટ્રાન્સફર $(ZIFT)$ અથવા ઇન્ટ્રા-યુટરાઇન ટ્રાન્સફર $(IUT)$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,જે સ્થાનાંતરિત ગર્ભના તબક્કા પર આધાર રાખે છે.
10
MediumMCQ
એવા દંપતીના કિસ્સામાં જ્યાં પુરુષમાં શુક્રાણુઓની સંખ્યા ખૂબ જ ઓછી હોય,ત્યારે ફલન માટે કઈ તકનીક યોગ્ય રહેશે?
A
ગેમેટ ઇન્ટ્રાફેલોપિયન ટ્રાન્સફર $(GIFT)$
B
ઇન્ટ્રા-યુટેરાઇન ટ્રાન્સફર $(IUT)$
C
ઇન્ટ્રાસાયટોપ્લાઝમિક સ્પર્મ ઇન્જેક્શન $(ICSI)$
D
કૃત્રિમ વીર્યસેચન (Artificial Insemination)

Solution

(D) જે કિસ્સાઓમાં પુરુષ સાથી શુક્રાણુઓની ખૂબ ઓછી સંખ્યાને કારણે સ્ત્રીમાં વીર્યસેચન કરવામાં અસમર્થ હોય,ત્યારે કૃત્રિમ વીર્યસેચન (Artificial Insemination - $AI$) તકનીકનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
આ તકનીકમાં,પતિ અથવા સ્વસ્થ દાતા પાસેથી એકત્રિત કરવામાં આવેલ વીર્યને કૃત્રિમ રીતે સ્ત્રીની યોનિમાર્ગમાં અથવા ગર્ભાશયમાં (ઇન્ટ્રા-યુટેરાઇન ઇન્સેમિનેશન - $IUI$) દાખલ કરવામાં આવે છે.
11
MediumMCQ
ઇન વિટ્રો ફર્ટિલાઇઝેશનને કારણે બનેલ $16$ થી વધુ બ્લાસ્ટોમિયર્સ ધરાવતા ભ્રૂણને ક્યાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે?
A
ગર્ભાશય
B
ફેલોપિયન નળી
C
ફિમ્બ્રી
D
ગ્રીવા

Solution

(A) સહાયક પ્રજનન તકનીકોમાં,ભ્રૂણને તેમના વિકાસના તબક્કાના આધારે સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે.
જો ભ્રૂણ $16$ થી વધુ બ્લાસ્ટોમિયર્સ ધરાવતા તબક્કે પહોંચી ગયું હોય,તો તેને મોરુલા અથવા બ્લાસ્ટોસિસ્ટ તબક્કો કહેવામાં આવે છે.
$IUT$ (ઇન્ટ્રા-યુટેરિન ટ્રાન્સફર) તકનીક મુજબ,$8$ થી વધુ બ્લાસ્ટોમિયર્સ ધરાવતા ભ્રૂણને તેમના આગળના વિકાસ માટે સીધા ગર્ભાશયમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
12
MediumMCQ
નિઃસંતાન દંપતીને $GIFT$ નામની તકનીક દ્વારા બાળક મેળવવામાં મદદ કરી શકાય છે. આ તકનીકનું પૂરું નામ શું છે?
A
Gamete Internal Fertilisation and Transfer
B
Germ cell Internal Fallopian Transfer
C
Gamete Inseminated Fallopian Transfer
D
Gamete Intra Fallopian Transfer

Solution

(D) $GIFT$ એટલે Gamete Intra Fallopian Transfer.
આ એક સહાયક પ્રજનન તકનીક છે જે એવી સ્ત્રીઓ માટે વપરાય છે જે અંડકોષ ઉત્પન્ન કરી શકતી નથી પરંતુ ફલન અને ગર્ભના વિકાસ માટે યોગ્ય વાતાવરણ પૂરું પાડી શકે છે.
આ તકનીકમાં,દાતા પાસેથી જનનકોષો (શુક્રકોષ અને અંડકોષ) એકત્રિત કરવામાં આવે છે અને સ્ત્રીના અંડવાહિની નળી (Fallopian tube) માં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે.
ફલન સ્ત્રીના શરીરની અંદર કુદરતી રીતે (in vivo) થાય છે.
13
MediumMCQ
કૃત્રિમ ગર્ભાધાન (Artificial insemination) એટલે શું?
A
સ્વસ્થ દાતાના શુક્રકોષોને કૃત્રિમ રીતે યોનિમાર્ગમાં દાખલ કરવા
B
સ્વસ્થ દાતાના શુક્રકોષોને સીધા અંડાશયમાં દાખલ કરવા
C
સ્વસ્થ દાતાના શુક્રકોષોને અંડકોષ ધરાવતી ટેસ્ટ ટ્યુબમાં સ્થાનાંતરિત કરવા
D
પતિના શુક્રકોષોને અંડકોષ ધરાવતી ટેસ્ટ ટ્યુબમાં સ્થાનાંતરિત કરવા

Solution

(A) : કૃત્રિમ ગર્ભાધાન પદ્ધતિમાં,સ્વસ્થ પુરુષ દાતાના વીર્યને એકત્રિત કરવામાં આવે છે અને તેને લવચીક પોલિઇથિલિન કેથેટર દ્વારા કૃત્રિમ રીતે યોનિમાર્ગમાં અથવા ગર્ભાશયમાં દાખલ કરવામાં આવે છે,જેને ઇન્ટ્રા-યુટેરિન ઇન્સેમિનેશન $(IUI)$ કહેવામાં આવે છે.
જ્યારે સક્રિય શુક્રકોષોની સંખ્યા $10$ મિલિયનથી વધુ હોય ત્યારે શ્રેષ્ઠ પરિણામો મળે છે.
શુક્રકોષોની ફલન ક્ષમતા $24-48$ કલાક સુધી રહે છે.
આ પ્રક્રિયા $2-3$ દિવસના સમયગાળામાં $2-3$ વખત પુનરાવર્તિત કરી શકાય છે.
14
MediumMCQ
પ્રયોગશાળામાં અંડકોષના પ્રેરિત ફલન પછી ગર્ભાશયમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવતો તબક્કો કયો છે?
A
$4$ ગર્ભકોષ્ઠી કોષો ધરાવતો ભ્રૂણ
B
$2$ ગર્ભકોષ્ઠી કોષો ધરાવતો ભ્રૂણ
C
મોરુલા
D
યુગ્મનજ

Solution

(C) સાચો જવાબ $C$ છે.
$IVF$ (પાત્રે ફલન) તકનીકમાં,યુગ્મનજ અથવા પ્રારંભિક ભ્રૂણને સ્ત્રીના પ્રજનન માર્ગમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે.
$GIFT$ અને $IUT$ પ્રોટોકોલ મુજબ,$8$ સુધીના ગર્ભકોષ્ઠી કોષો ધરાવતા ભ્રૂણને અંડવાહિનીમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે ($ZIFT$ - ઝાયગોટ ઇન્ટ્રા ફેલોપિયન ટ્રાન્સફર),જ્યારે $8$ થી વધુ ગર્ભકોષ્ઠી કોષો ધરાવતા ભ્રૂણને (મોરુલા તબક્કો) વધુ વિકાસ માટે ગર્ભાશયમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે ($IUT$ - ઇન્ટ્રા યુટેરાઇન ટ્રાન્સફર).
15
MediumMCQ
ગેમેટ ઇન્ટ્રા ફેલોપિયન ટ્રાન્સફર $(GIFT)$ નામની તકનીક એવી સ્ત્રીઓ માટે સૂચવવામાં આવે છે:
A
જેઓ અંડકોષ ઉત્પન્ન કરી શકતી નથી
B
જેઓ ગર્ભાશયની અંદર ગર્ભને જાળવી શકતી નથી
C
જેમની સર્વાઇકલ નહેર શુક્રાણુઓના પસાર થવા માટે ખૂબ સાંકડી હોય છે
D
જેઓ ફલન માટે યોગ્ય વાતાવરણ પૂરું પાડી શકતી નથી.

Solution

(A) $(GIFT)$ એટલે ગેમેટ ઇન્ટ્રા ફેલોપિયન ટ્રાન્સફર.
આ તકનીકમાં દાતા પાસેથી એકત્રિત કરવામાં આવેલ અંડકોષને બીજી સ્ત્રીની ફેલોપિયન નળીમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે.
આ તકનીક ખાસ કરીને એવી સ્ત્રીઓ માટે સૂચવવામાં આવે છે જેઓ પોતે અંડકોષ ઉત્પન્ન કરી શકતી નથી,પરંતુ ફલન અને ગર્ભના વિકાસ માટે યોગ્ય વાતાવરણ પૂરું પાડી શકે છે.
16
MediumMCQ
ઇન વિટ્રો ફર્ટિલાઇઝેશન (પાત્રે ફલન) એ એક એવી તકનીક છે જેમાં નીચેનામાંથી કોનું ફેલોપિયન ટ્યુબમાં સ્થળાંતર કરવામાં આવે છે?
A
માત્ર ભ્રૂણ,$8$ કોષીય અવસ્થા સુધી
B
યુગ્મનજ અથવા $8$ કોષીય અવસ્થા સુધીનો પ્રારંભિક ભ્રૂણ
C
$32$ કોષીય અવસ્થાનો ભ્રૂણ
D
માત્ર યુગ્મનજ

Solution

(B) સાચો જવાબ $(b)$ છે. સહાયક પ્રજનન તકનીકો $(ART)$ માં ઘણી વિશેષ તકનીકોનો સમાવેશ થાય છે જે વંધ્ય દંપતીઓને સંતાન પ્રાપ્તિમાં મદદ કરે છે.
$ART$ ની એક મહત્વપૂર્ણ તકનીક ટેસ્ટ-ટ્યુબ બેબી પ્રોગ્રામ છે.
કલ્ચર ડિશમાં ફલન કરાવીને અને ગર્ભાશયમાં ઉછેર કરીને પેદા થયેલા બાળકને ટેસ્ટ-ટ્યુબ બેબી કહેવામાં આવે છે.
આ પદ્ધતિમાં ઇન વિટ્રો ફર્ટિલાઇઝેશન $(IVF)$ નો સમાવેશ થાય છે,એટલે કે શરીરની બહાર શરીર જેવી જ પરિસ્થિતિઓમાં નર અને માદા જનનકોષોનું ફલન કરવામાં આવે છે,ત્યારબાદ ભ્રૂણ સ્થળાંતર $(ET)$ કરવામાં આવે છે.
યુગ્મનજ અથવા $8$ કોષો (બ્લાસ્ટોમિયર્સ) સુધીનો પ્રારંભિક ભ્રૂણ ફેલોપિયન ટ્યુબમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે,જેને ઝાયગોટ ઇન્ટ્રા ફેલોપિયન ટ્રાન્સફર $(ZIFT)$ કહેવામાં આવે છે.
$8$ થી વધુ બ્લાસ્ટોમિયર્સ ધરાવતા પરિપક્વ ભ્રૂણને તેના વધુ વિકાસ માટે ગર્ભાશયમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે.
17
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કઈ પદ્ધતિ નિઃસંતાન દંપતીઓ માટે બાળક મેળવવાની કાયદેસર અને સસ્તી પદ્ધતિ છે?
A
$GIFT$
B
$ZIFT$
C
$IUI$
D
દત્તક લેવું (Adoption)

Solution

(D) દત્તક લેવું (Adoption) એ નિઃસંતાન દંપતીઓ માટે બાળક મેળવવાની એક કાયદેસર અને સામાજિક રીતે સ્વીકૃત પદ્ધતિ છે. $GIFT$,$ZIFT$ અથવા $IUI$ જેવી મોંઘી સહાયક પ્રજનન તકનીકો $(ART)$ ની તુલનામાં,જેમાં જટિલ તબીબી પ્રક્રિયાઓ અને ઊંચો ખર્ચ સામેલ હોય છે,તેની સરખામણીમાં દત્તક લેવાની પ્રક્રિયા એક સસ્તી અને નૈતિક પદ્ધતિ ગણાય છે.
18
MediumMCQ
$GIFT$ નું પૂરું નામ શું છે?
A
Gamete inseminated fallopian transfer
B
Gamete intrafallopian transfer
C
Gamete internal fertilization and transfer
D
Germ cell internal fallopian transfer

Solution

(B) $GIFT$ એટલે Gamete Intrafallopian Transfer (જનનકોષ અંતઃ ફેલોપિયન સ્થળાંતર).
તે એક સહાયક પ્રજનન તકનીક $(ART)$ છે,જે એવી સ્ત્રીઓ માટે વપરાય છે જેઓ અંડકોષ ઉત્પન્ન કરી શકતી નથી પરંતુ ગર્ભાધાન અને આગળના વિકાસ માટે યોગ્ય વાતાવરણ પૂરું પાડી શકે છે.
આ પ્રક્રિયામાં,દાતા પાસેથી એકત્રિત કરવામાં આવેલા જનનકોષો (અંડકોષો) ને બીજી સ્ત્રીની ફેલોપિયન નળીમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે જે અંડકોષ ઉત્પન્ન કરી શકતી નથી.
19
MediumMCQ
સહાયક પ્રજનન તકનીક,$ZIFT$ માં શેનું સ્થળાંતર કરવામાં આવે છે?
A
ફલોપિયન નલિકામાં યુગ્મનજ (Zygote)
B
ગર્ભાશયમાં યુગ્મનજ (Zygote)
C
ફલોપિયન નલિકામાં $16$ બ્લાસ્ટોમિયર્સ ધરાવતો ભ્રૂણ
D
ફલોપિયન નલિકામાં અંડકોષ

Solution

(A) $ZIFT$ એટલે કે ઝાયગોટ ઇન્ટ્રા ફેલોપિયન ટ્રાન્સફર.
આ તકનીકમાં,દાતા પાસેથી મેળવેલ અથવા ઇન-વિટ્રો ફલન દ્વારા બનેલ યુગ્મનજ અથવા પ્રારંભિક ભ્રૂણ ($8$ બ્લાસ્ટોમિયર્સ સુધી) ને સ્ત્રીની ફલોપિયન નલિકામાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયા ભ્રૂણને કુદરતી વિકાસ અને ગર્ભાશયમાં સ્થાપન માટે સક્ષમ બનાવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
20
MediumMCQ
ખોટું વિધાન પસંદ કરો.
A
$ICSI$ - શુક્રકોષને સીધા અંડકોષમાં દાખલ કરવામાં આવે છે.
B
$GIFT$ - $8$ થી વધુ ગર્ભકોષ્ઠી કોષો ધરાવતા ભ્રૂણને અંડવાહિનીમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે.
C
$IVF$ - શરીરની બહાર ફલન થાય છે.
D
$ZIFT$ - $8$ સુધીના ગર્ભકોષ્ઠી કોષો ધરાવતા ભ્રૂણને અંડવાહિનીમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે.

Solution

(B) $GIFT$ એટલે કે ગેમેટ ઇન્ટ્રા ફેલોપિયન ટ્રાન્સફર. આ પદ્ધતિમાં,દાતા પાસેથી જનનકોષો (અંડકોષ) એકત્રિત કરવામાં આવે છે અને બીજી સ્ત્રીની અંડવાહિનીમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે જે અંડકોષ ઉત્પન્ન કરી શકતી નથી પરંતુ ફલન અને આગળના વિકાસ માટે યોગ્ય વાતાવરણ પૂરું પાડી શકે છે. તેમાં ભ્રૂણનું સ્થાનાંતરણ સામેલ નથી. તેથી,વિકલ્પ $B$ માં આપેલ વિધાન ખોટું છે.
21
MediumMCQ
આ પદ્ધતિમાં શુક્રકોષને પ્રયોગશાળામાં સીધો અંડકોષમાં દાખલ કરવામાં આવે છે.
A
$ICSI$
B
$ZIFT$
C
$GIFT$
D
$IUT$

Solution

(A) $ICSI$ એટલે ઇન્ટ્રા સાયટોપ્લાઝમિક સ્પર્મ ઇન્જેક્શન.
આ વિશિષ્ટ પ્રક્રિયામાં,પ્રયોગશાળામાં ઇન-વિટ્રો ગર્ભ બનાવવા માટે એક શુક્રકોષને સીધો અંડકોષમાં દાખલ કરવામાં આવે છે.
આ તકનીકનો ઉપયોગ ત્યારે કરવામાં આવે છે જ્યારે પુરુષોમાં વંધ્યત્વની સમસ્યાઓ હોય,જેમ કે શુક્રકોષોની ઓછી સંખ્યા અથવા શુક્રકોષોની નબળી ગતિશીલતા.
22
MediumMCQ
$ZIFT$ નું પૂરું નામ શું છે?
A
Zygote Induce Fallopian Transfer
B
Zygote Intra Fallopian Transfer
C
Zygote Inert Fallopian Transfer
D
Zygote In Fallopian Transfer

Solution

(B) $ZIFT$ નું પૂરું નામ Zygote Intra Fallopian Transfer છે.
તે વંધ્યત્વના કિસ્સામાં વપરાતી સહાયક પ્રજનન તકનીક $(ART)$ છે.
આ પ્રક્રિયામાં,યુગ્મનજ $(Zygote)$ અથવા પ્રારંભિક ગર્ભ ($8$ બ્લાસ્ટોમિયર્સ સુધી) ને સ્ત્રીની અંડવાહિની (Fallopian tube) માં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે.
23
MediumMCQ
આપણા કાયદાઓ કાયદેસરના ........... ને મંજૂરી આપે છે અને તે હજુ પણ,માતા-પિતા બનવા ઈચ્છતા યુગલો માટેની શ્રેષ્ઠ પદ્ધતિઓમાંની એક છે.
A
$IUI$
B
$GIFT$
C
$ZIFT$
D
દત્તક લેવું (Adoption)

Solution

(D) સાચો જવાબ દત્તક લેવું (Adoption) છે.
દત્તક લેવું એ એક કાયદેસરની પ્રક્રિયા છે જે વ્યક્તિઓ અથવા યુગલોને એવા બાળકના કાયદેસરના માતા-પિતા બનવાની મંજૂરી આપે છે જેનો જન્મ તેમના દ્વારા જૈવિક રીતે થયો નથી.
તે કાયદા દ્વારા એવા યુગલો માટે એક માન્ય અને નૈતિક પદ્ધતિ તરીકે ઓળખાય છે જેઓ ગર્ભધારણ કરવામાં અસમર્થ છે અથવા જેઓ માતા-પિતા બનવાની જરૂરિયાત ધરાવતા બાળકને ઘર આપવા માંગે છે.
$IUI$ (ઇન્ટ્રા-યુટેરાઇન ઇન્સેમિનેશન),$GIFT$ (ગેમેટ ઇન્ટ્રાફેલોપિયન ટ્રાન્સફર) અને $ZIFT$ (ઝાયગોટ ઇન્ટ્રાફેલોપિયન ટ્રાન્સફર) જેવા અન્ય વિકલ્પો એ વંધ્યત્વની સારવાર માટે વપરાતી સહાયક પ્રજનન તકનીકો $(ART)$ છે,પરંતુ તે તબીબી પ્રક્રિયાઓ છે,દત્તક લેવાની જેમ માતા-પિતા બનવાની કાયદેસરની પ્રક્રિયાઓ નથી.
24
MediumMCQ
તેને એમનિયોટિક ફ્લુઇડ ટેસ્ટ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
A
$ICSI$
B
$IVF$
C
એમનિયોસેન્ટેસિસ
D
$ZIFT$

Solution

(C) એમનિયોસેન્ટેસિસ એ ગર્ભસ્થ શિશુની આસપાસ રહેલા એમનિયોટિક પ્રવાહીમાં રહેલી રંગસૂત્રીય ભાત પર આધારિત એક પ્રિનેટલ નિદાન પદ્ધતિ છે.
તેને સામાન્ય રીતે એમનિયોટિક ફ્લુઇડ ટેસ્ટ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેનો ઉપયોગ ગર્ભના જાતિ પરીક્ષણ અને ડાઉન સિન્ડ્રોમ,હિમોફિલિયા અને સિકલ-સેલ એનિમિયા જેવી રંગસૂત્રીય ખામીઓને શોધવા માટે થાય છે.
25
MediumMCQ
વંધ્યત્વના કિસ્સાઓ,જે કાં તો પુરુષ સાથીની સ્ત્રીમાં વીર્યદાન કરવાની અસમર્થતાને કારણે અથવા સ્ખલિત વીર્યમાં શુક્રાણુઓની સંખ્યા ખૂબ ઓછી હોવાને કારણે હોય છે,તેને .......... પદ્ધતિ દ્વારા સુધારી શકાય છે.
A
કૃત્રિમ વીર્યદાન (Artificial insemination)
B
$GIFT$
C
$IVF$
D
નોન-સ્ટીરોઈડલ તૈયારી

Solution

(A) જે કિસ્સાઓમાં વંધ્યત્વ પુરુષ સાથીની સ્ત્રીમાં વીર્યદાન કરવાની અસમર્થતા અથવા સ્ખલિત વીર્યમાં શુક્રાણુઓની સંખ્યા ખૂબ ઓછી હોવાને કારણે હોય છે,ત્યારે કૃત્રિમ વીર્યદાન $(AI)$ પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
આ પદ્ધતિમાં,પતિ અથવા સ્વસ્થ દાતા પાસેથી એકત્રિત કરવામાં આવેલ વીર્યને સ્ત્રીની યોનિમાર્ગમાં અથવા ગર્ભાશયમાં ($IUI$ - ઇન્ટ્રા-યુટેરિન ઇન્સેમિનેશન) કૃત્રિમ રીતે દાખલ કરવામાં આવે છે.
26
MediumMCQ
ટેસ્ટ ટ્યુબ બેબી ત્યારે જન્મે છે જ્યારે:
A
અંડકોષનું શરીરની બહાર ફલન કરાવીને પછી ગર્ભાશયમાં સ્થાપન કરવામાં આવે છે.
B
તે અફલિત અંડકોષમાંથી વિકાસ પામે છે.
C
તે ટેસ્ટ ટ્યુબમાં વિકાસ પામે છે.
D
તેનો વિકાસ પેશી સંવર્ધન પદ્ધતિ દ્વારા કરવામાં આવે છે.

Solution

(A) ટેસ્ટ ટ્યુબ બેબીનું નિર્માણ ઇન-વિટ્રો ફર્ટિલાઇઝેશન $(IVF)$ પ્રક્રિયા દ્વારા થાય છે.
આ પ્રક્રિયામાં,સ્ત્રીના અંડકોષ અને પુરુષના શુક્રકોષોને એકત્રિત કરવામાં આવે છે અને પ્રયોગશાળામાં કૃત્રિમ પરિસ્થિતિઓ હેઠળ ફલિતાંડ (zygote) બનાવવામાં આવે છે.
ત્યારબાદ,ફલિતાંડ અથવા પ્રારંભિક ગર્ભ ($8$ બ્લાસ્ટોમિયર્સ સુધી) ને આગળના વિકાસ માટે ફેલોપિયન નળી ($ZIFT$ - ઝાયગોટ ઇન્ટ્રા ફેલોપિયન ટ્રાન્સફર) અથવા ગર્ભાશય ($IUT$ - ઇન્ટ્રા યુટેરાઇન ટ્રાન્સફર) માં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે.
તેથી,બાળકનો જન્મ ટેસ્ટ ટ્યુબમાં થતો નથી,પરંતુ પ્રારંભિક ફલન શરીરની બહાર થાય છે.
27
MediumMCQ
પાત્રે ફલન (In vitro fertilization) ની પદ્ધતિમાં,નીચેનામાંથી કોને અંડવાહિનીમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે?
A
માત્ર $8$ કોષીય અવસ્થાનો ગર્ભ
B
યુગ્મનજ અથવા $8$ કોષીય અવસ્થા સુધીનો ગર્ભ
C
$32$ કોષીય અવસ્થાનો ગર્ભ
D
માત્ર યુગ્મનજ

Solution

(B) પાત્રે ફલન $(IVF)$ એ સહાયક પ્રજનન તકનીક છે. આ પ્રક્રિયામાં,યુગ્મનજ અથવા $8$ કોષીય અવસ્થા સુધીના ગર્ભને અંડવાહિનીમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે,જેને ઝાયગોટ ઇન્ટ્રા-ફેલોપિયન ટ્રાન્સફર $(ZIFT)$ કહેવામાં આવે છે. $8$ કરતા વધુ કોષો ધરાવતા ગર્ભને ગર્ભાશયમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે,જેને ઇન્ટ્રા-યુટેરાઇન ટ્રાન્સફર $(IUT)$ કહેવામાં આવે છે.
28
MediumMCQ
ટેસ્ટ ટ્યુબ બેબી પ્રોગ્રામમાં નીચેનામાંથી કઈ પદ્ધતિ અપનાવવામાં આવે છે?
A
ઇન્ટ્રાસાયટોપ્લાઝમિક સ્પર્મ ઇન્જેક્શન $(ICSI)$
B
ઇન્ટ્રા-યુટેરાઇન ઇન્સેમિનેશન $(IUI)$
C
ગેમેટ ઇન્ટ્રા-ફેલોપિયન ટ્રાન્સફર $(GIFT)$
D
ઝાયગોટ ઇન્ટ્રા-ફેલોપિયન ટ્રાન્સફર $(ZIFT)$

Solution

(D) ટેસ્ટ ટ્યુબ બેબી પ્રોગ્રામમાં ઇન વિટ્રો ફર્ટિલાઇઝેશન $(IVF)$ ની પ્રક્રિયાનો સમાવેશ થાય છે,જેમાં શરીરની બહાર પ્રયોગશાળામાં ફલન થાય છે.
ફલન પછી,પરિણામી યુગ્મનજ (ઝાયગોટ) અથવા પ્રારંભિક ગર્ભ ($8$ બ્લાસ્ટોમિયર્સ સુધી) ને ફેલોપિયન નળીમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે,જેને ઝાયગોટ ઇન્ટ્રા-ફેલોપિયન ટ્રાન્સફર $(ZIFT)$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
જો ગર્ભમાં $8$ થી વધુ બ્લાસ્ટોમિયર્સ હોય,તો તેને ગર્ભાશયમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે,જેને ઇન્ટ્રા-યુટેરાઇન ટ્રાન્સફર $(IUT)$ કહેવાય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$ZIFT$ એ ટેસ્ટ ટ્યુબ બેબી પ્રોગ્રામ સાથે સંકળાયેલી ચોક્કસ પદ્ધતિ છે જે યુગ્મનજને ફેલોપિયન નળીમાં સ્થાનાંતરિત કરે છે.
29
EasyMCQ
કૃત્રિમ વીર્યદાન $(AI)$ એટલે શું?
A
તંદુરસ્ત દાતાના શુક્રકોષોને ટેસ્ટટ્યુબમાં રાખેલ અંડકોષમાં ટ્રાન્સફર કરવા.
B
પતિના શુક્રકોષોને અંડકોષ ધરાવતી ટેસ્ટટ્યુબમાં ટ્રાન્સફર કરવા.
C
તંદુરસ્ત દાતાના શુક્રકોષોને કૃત્રિમ રીતે યોનિમાર્ગમાં દાખલ કરવા.
D
તંદુરસ્ત દાતાના શુક્રકોષોને સીધા અંડપિંડમાં દાખલ કરવા.

Solution

(C) કૃત્રિમ વીર્યદાન $(AI)$ એ એક એવી તકનીક છે જેનો ઉપયોગ એવા કિસ્સાઓમાં થાય છે જ્યાં પુરુષ સાથી સ્ત્રીમાં વીર્યદાન કરવામાં અસમર્થ હોય અથવા શુક્રકોષોની સંખ્યા ખૂબ ઓછી હોય. આ પ્રક્રિયામાં,પતિ અથવા તંદુરસ્ત દાતા પાસેથી એકત્રિત કરવામાં આવેલ વીર્યને કૃત્રિમ રીતે સ્ત્રીના યોનિમાર્ગમાં અથવા ગર્ભાશયમાં ($IUI$ - ઇન્ટ્રા-યુટેરાઇન ઇન્સેમિનેશન) દાખલ કરવામાં આવે છે. આ શુક્રકોષોના વહન સંબંધિત વંધ્યત્વની સમસ્યાઓને દૂર કરવામાં મદદ કરે છે.
30
EasyMCQ
વંધ્યત્વ ધરાવતા યુગલોમાં,$GIFT$ ટેકનિક બાળક પેદા કરવામાં મદદ કરી શકે છે. આ પદ્ધતિનું પૂરું નામ શું છે?
A
ગેમેટ ઇન્સેમિનેશન ફેલોપિયન ટ્રાન્સફર
B
ગેમેટ ઇન્ટ્રા ફેલોપિયન ટ્રાન્સફર
C
ગેમેટ ઇન્ટરનલ ફર્ટિલાઇઝેશન ટ્રાન્સફર
D
જર્મ શેલ ઇન્ટરનલ ફેલોપિયન ટ્રાન્સફર

Solution

(B) $GIFT$ નું પૂરું નામ $Gamete$ $Intra$ $Fallopian$ $Transfer$ છે.
આ એક સહાયક પ્રજનન તકનીક છે જે એવી સ્ત્રીઓ માટે વપરાય છે જેઓ અંડકોષ ઉત્પન્ન કરી શકતી નથી પરંતુ ફલન અને ગર્ભના વિકાસ માટે યોગ્ય વાતાવરણ પૂરું પાડી શકે છે.
આ પ્રક્રિયામાં,દાતા પાસેથી મેળવેલા જનનકોષો (અંડકોષ) ને એવી સ્ત્રીની ફેલોપિયન નળીમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે જે અંડકોષ ઉત્પન્ન કરી શકતી નથી.
31
MediumMCQ
ઇન-વિટ્રો ફલન (પાત્રે ફલન) દ્વારા ઉત્પન્ન થયેલ $16$ કરતાં વધુ ગર્ભકોષો ધરાવતા ગર્ભને નીચેનામાંથી શેમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે?
A
ગર્ભાશય
B
ફેલોપિયન નળી
C
ફીમ્બ્રી
D
ગ્રીવા

Solution

(A) સહાયક પ્રજનન તકનીકો $(ART)$ માં,જ્યારે ગર્ભ $16$ કરતાં વધુ ગર્ભકોષો (blastomeres) ધરાવતો હોય,ત્યારે તેને ઇન્ટ્રા-યુટેરાઇન એમ્બ્રિયો ટ્રાન્સફર $(IUT)$ કહેવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયામાં ગર્ભને સીધો ગર્ભાશયમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે જેથી તે આગળ વિકાસ પામી શકે અને ગર્ભાશયની દીવાલમાં સ્થાપિત થઈ શકે.
$8$ કે તેથી ઓછા ગર્ભકોષો ધરાવતા ગર્ભને સામાન્ય રીતે ફેલોપિયન નળીમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે,જેને ઝાયગોટ ઇન્ટ્રા-ફેલોપિયન ટ્રાન્સફર $(ZIFT)$ કહેવાય છે.
તેથી,$16$ કરતાં વધુ ગર્ભકોષો ધરાવતા ગર્ભ માટે યોગ્ય સ્થાન ગર્ભાશય છે.
32
MediumMCQ
એક યુગલમાં પુરુષમાં શુક્રકોષની સંખ્યા ઘણી ઓછી છે. તો આ કિસ્સામાં ફલન માટે કઈ પદ્ધતિ યોગ્ય રહેશે?
A
ઇન્ટ્રા-યુટેરાઇન ટ્રાન્સફર $(IUT)$
B
ગેમેટ ઇન્ટ્રા-ફેલોપિયન ટ્રાન્સફર $(GIFT)$
C
કૃત્રિમ વીર્યદાન $(AI)$
D
ઇન્ટ્રા-સાયટોપ્લાઝમિક સ્પર્મ ઇન્જેક્શન $(ICSI)$

Solution

(C) જ્યારે પુરુષ સાથીમાં શુક્રકોષોની સંખ્યા ઘણી ઓછી હોય (ઓલિગોસ્પર્મિયા) અથવા તે સ્ત્રીમાં વીર્ય સ્ખલન કરવામાં અસમર્થ હોય,ત્યારે કૃત્રિમ વીર્યદાન $(AI)$ સૌથી યોગ્ય પદ્ધતિ છે.
આ પદ્ધતિમાં,પતિ અથવા સ્વસ્થ દાતા પાસેથી એકત્રિત કરવામાં આવેલ વીર્યને કૃત્રિમ રીતે સ્ત્રીની યોનિમાર્ગમાં અથવા ગર્ભાશયમાં ($IUI$ - ઇન્ટ્રા-યુટેરાઇન ઇન્સેમિનેશન) દાખલ કરવામાં આવે છે.
$ICSI$ નો ઉપયોગ પ્રયોગશાળામાં ફલન માટે થાય છે જ્યારે શુક્રકોષોની સંખ્યા અત્યંત ઓછી હોય અથવા તેમની ગતિશીલતા ઓછી હોય,પરંતુ જ્યારે સ્ત્રીનું પ્રજનન તંત્ર સામાન્ય હોય ત્યારે ઓછા શુક્રકોષોના કિસ્સામાં $AI$ એ પ્રમાણભૂત ક્લિનિકલ અભિગમ છે.
33
MediumMCQ
$GIFT$ એટલે શું?
A
ઇન્જેક્શનની મદદથી સ્ત્રીની અંડવાહિનીમાં શુક્રકોષોનું સ્થળાંતર.
B
પાત્રે ફલિત થયેલ યુગ્મનજનું સ્ત્રીની અંડવાહિનીમાં સ્થળાંતર જે ગર્ભધારણ કરવામાં અસમર્થ છે.
C
દાતા પાસેથી મેળવેલ અંડકોષનું એવી સ્ત્રીની અંડવાહિનીમાં સ્થળાંતર જે અંડકોષ ઉત્પન્ન કરી શકતી નથી પરંતુ ગર્ભના વિકાસ માટે યોગ્ય વાતાવરણ પૂરું પાડી શકે છે.
D
ગર્ભનો વિકાસ પાત્રે (in vitro) કરવામાં આવે છે અને પછી સ્ત્રીના પ્રજનન માર્ગમાં સ્થળાંતરિત કરવામાં આવે છે.

Solution

(C) $GIFT$ એટલે ગેમેટ ઇન્ટ્રા ફેલોપિયન ટ્રાન્સફર (Gamete Intra Fallopian Transfer).
આ એક સહાયક પ્રજનન તકનીક છે જે એવી સ્ત્રીઓ માટે વપરાય છે જેઓ અંડકોષ ઉત્પન્ન કરી શકતી નથી પરંતુ ફલન અને ગર્ભના વિકાસ માટે યોગ્ય વાતાવરણ પૂરું પાડી શકે છે.
આ પ્રક્રિયામાં,દાતા પાસેથી અંડકોષ એકત્રિત કરવામાં આવે છે અને તેને પ્રાપ્તકર્તા સ્ત્રીની અંડવાહિનીમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે.
ફલન અને ત્યારબાદ ગર્ભનો વિકાસ પ્રાપ્તકર્તા સ્ત્રીની અંડવાહિનીમાં કુદરતી રીતે થાય છે.
34
MediumMCQ
કોલમ $I$ માં આપેલી તકનીકોને કોલમ $II$ માં આપેલી તેની વિશેષતા સાથે યોગ્ય રીતે જોડો.
કોલમ $I$કોલમ $II$
$A.$ $ICSI$$I.$ યોનિમાર્ગ અથવા ગર્ભાશયમાં કૃત્રિમ રીતે વીર્ય દાખલ કરવું।
$B.$ $IUI$$II.$ દાતા પાસેથી એકત્રિત કરેલા અંડકોષને ફેલોપિયન નળીમાં સ્થાનાંતરિત કરવું જ્યાં ફલન થાય છે।
$C.$ $IUT$$III.$ શુક્રકોષને સીધા અંડકોષમાં દાખલ કરીને ગર્ભનું નિર્માણ કરવું।
$D.$ $GIFT$$IV.$ યુગ્મનજ અથવા પ્રારંભિક ગર્ભ ($8$ બ્લાસ્ટોમિયર્સ સુધી) ને ફેલોપિયન નળીમાં સ્થાનાંતરિત કરવું।
$E.$ $ZIFT$$V.$ $8$ થી વધુ બ્લાસ્ટોમિયર્સ ધરાવતા ગર્ભને ગર્ભાશયમાં સ્થાનાંતરિત કરવું।
A
$A-V, B-IV, C-I, D-III, E-IV$
B
$A-I, B-II, C-III, D-IV, E-V$
C
$A-III, B-V, C-II, D-IV, E-I$
D
$A-III, B-I, C-V, D-II, E-IV$

Solution

(D) $ICSI$ (ઇન્ટ્રાસાયટોપ્લાઝમિક સ્પર્મ ઇન્જેક્શન) - શુક્રકોષને સીધા અંડકોષમાં દાખલ કરીને ગર્ભનું નિર્માણ કરવું $(III)$.
$IUI$ (ઇન્ટ્રા-યુટેરાઇન ઇન્સેમિનેશન) - યોનિમાર્ગ અથવા ગર્ભાશયમાં કૃત્રિમ રીતે વીર્ય દાખલ કરવું $(I)$.
$IUT$ (ઇન્ટ્રા-યુટેરાઇન ટ્રાન્સફર) - $8$ થી વધુ બ્લાસ્ટોમિયર્સ ધરાવતા ગર્ભને ગર્ભાશયમાં સ્થાનાંતરિત કરવું $(V)$.
$GIFT$ (ગેમેટ ઇન્ટ્રા-ફેલોપિયન ટ્રાન્સફર) - દાતા પાસેથી એકત્રિત કરેલા અંડકોષને ફેલોપિયન નળીમાં સ્થાનાંતરિત કરવું જ્યાં ફલન થાય છે $(II)$.
$ZIFT$ (ઝાયગોટ ઇન્ટ્રા-ફેલોપિયન ટ્રાન્સફર) - યુગ્મનજ અથવા પ્રારંભિક ગર્ભ ($8$ બ્લાસ્ટોમિયર્સ સુધી) ને ફેલોપિયન નળીમાં સ્થાનાંતરિત કરવું $(IV)$.
તેથી, સાચી જોડ $A-III, B-I, C-V, D-II, E-IV$ છે.
35
Difficult
વંધ્ય દંપતીઓને સંતાન પ્રાપ્તિમાં મદદરૂપ થતી કેટલીક પદ્ધતિઓ સૂચવો.

Solution

(N/A) વંધ્યત્વ એટલે અસુરક્ષિત જાતીય સંબંધો પછી પણ દંપતી દ્વારા બાળક પેદા કરવામાં અસમર્થતા. આ પુરુષ અથવા સ્ત્રી અથવા બંને ભાગીદારોમાં રહેલી અસાધારણતાઓને કારણે હોઈ શકે છે. વંધ્ય દંપતીઓને સંતાન પ્રાપ્તિમાં મદદ કરવા માટે વપરાતી તકનીકો નીચે મુજબ છે:
$1$. પાત્રે ફલન $(IVF)$: આમાં સ્ત્રીના શરીરની બહાર ફલન કરવામાં આવે છે. યુગ્મનજ અથવા પ્રારંભિક ગર્ભ ($8$ કોષો સુધી) ને ફેલોપિયન નળીમાં $(ZIFT)$ સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે,અને $8$ થી વધુ કોષો ધરાવતા ગર્ભને ગર્ભાશયમાં $(IUT)$ સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે.
$2$. ગેમેટ ઇન્ટ્રા-ફેલોપિયન ટ્રાન્સફર $(GIFT)$: આમાં દાતા પાસેથી મેળવેલા અંડકોષને એવી સ્ત્રીની ફેલોપિયન નળીમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે જે અંડકોષ ઉત્પન્ન કરી શકતી નથી પરંતુ ફલન અને વિકાસ માટે યોગ્ય પરિસ્થિતિઓ પૂરી પાડી શકે છે.
$3$. ઇન્ટ્રા-સાયટોપ્લાઝમિક સ્પર્મ ઇન્જેક્શન $(ICSI)$: આ એક વિશિષ્ટ પ્રક્રિયા છે જેમાં પ્રયોગશાળામાં શુક્રકોષને સીધા અંડકોષમાં દાખલ કરીને ગર્ભ બનાવવામાં આવે છે.
$4$. કૃત્રિમ વીર્યસેચન $(AI)$: આ પદ્ધતિમાં પતિ અથવા તંદુરસ્ત દાતા પાસેથી વીર્ય એકત્રિત કરવામાં આવે છે અને તેને સ્ત્રીની યોનિમાર્ગ અથવા ગર્ભાશયમાં કૃત્રિમ રીતે દાખલ કરવામાં આવે છે. આનો ઉપયોગ ત્યારે થાય છે જ્યારે પુરુષ સાથી સ્ત્રીમાં વીર્યસેચન કરવામાં અસમર્થ હોય અથવા શુક્રકોષોની સંખ્યા ખૂબ ઓછી હોય.
36
Medium
વંધ્યત્વ (Infertility) ના વિવિધ પાસાઓની ચર્ચા કરો.

Solution

(N/A) વંધ્યત્વ એ એવી સ્થિતિ છે જેમાં દંપતી અસુરક્ષિત જાતીય સંબંધો હોવા છતાં બાળક પેદા કરવામાં અસમર્થ હોય છે.
- કારણો: વંધ્યત્વ શારીરિક,જન્મજાત,આનુવંશિક,રોગપ્રતિકારક અથવા માનસિક વિકૃતિઓ સહિતના વિવિધ પરિબળોને કારણે થઈ શકે છે.
- સામાજિક દ્રષ્ટિકોણ: ભારતમાં,ઘણીવાર બાળક ન હોવા માટે સ્ત્રીને જવાબદાર ઠેરવવામાં આવે છે,પરંતુ ઘણા કિસ્સાઓમાં,સમસ્યા પુરુષ સાથીમાં હોય છે.
- તબીબી હસ્તક્ષેપ: વંધ્યત્વ ક્લિનિક્સ જેવી વિશિષ્ટ આરોગ્ય સંભાળ એકમો આ વિકૃતિઓના નિદાન અને સુધારાત્મક સારવારમાં મદદ કરી શકે છે,જે દંપતીઓને સહાયક પ્રજનન તકનીકો $(ART)$ દ્વારા બાળક મેળવવામાં સક્ષમ બનાવે છે.
37
Medium
સહાયક પ્રજનન તકનીકો $(ART)$ એટલે શું? તેનું મહત્વ જણાવો અને તેની અંતર્ગત આવતી પદ્ધતિઓની યાદી આપો.

Solution

(N/A) સહાયક પ્રજનન તકનીકો $(ART)$ એ વિશિષ્ટ તબીબી તકનીકો છે જે વંધ્યત્વ ધરાવતા દંપતીઓને ગર્ભધારણ કરવામાં અને સંતાન પ્રાપ્તિમાં મદદ કરે છે.
મહત્વ: આ તકનીકો એવા દંપતીઓને આશા આપે છે જેઓ વિવિધ તબીબી કારણોસર,જેમ કે ફેલોપિયન ટ્યુબમાં અવરોધ,શુક્રાણુઓની ઓછી સંખ્યા અથવા અંડપાતની સમસ્યાઓને કારણે કુદરતી રીતે ગર્ભધારણ કરી શકતા નથી.
$ART$ હેઠળની પદ્ધતિઓ:
$(i)$ $IVF$ (ઇન વિટ્રો ફર્ટિલાઇઝેશન): ફલન શરીરની બહાર પ્રયોગશાળાની સ્થિતિમાં થાય છે. યુગ્મનજ અથવા પ્રારંભિક ગર્ભ ($8$ બ્લાસ્ટોમિયર્સ સુધી) ને ફેલોપિયન ટ્યુબમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે,જેને $ZIFT$ (ઝાયગોટ ઇન્ટ્રા ફેલોપિયન ટ્રાન્સફર) કહેવાય છે. $8$ થી વધુ બ્લાસ્ટોમિયર્સ ધરાવતા ગર્ભને ગર્ભાશયમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે,જેને $IUT$ (ઇન્ટ્રા યુટેરિન ટ્રાન્સફર) કહેવાય છે.
$(ii)$ $GIFT$ (ગેમેટ ઇન્ટ્રા ફેલોપિયન ટ્રાન્સફર): દાતા પાસેથી એકત્રિત કરવામાં આવેલ અંડકોષને બીજી સ્ત્રીની ફેલોપિયન ટ્યુબમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે જે અંડકોષ ઉત્પન્ન કરી શકતી નથી પરંતુ ફલન અને વિકાસ માટે યોગ્ય વાતાવરણ પૂરું પાડી શકે છે.
$(iii)$ $ICSI$ (ઇન્ટ્રા સાયટોપ્લાઝમિક સ્પર્મ ઇન્જેક્શન): એક વિશિષ્ટ પ્રક્રિયા જેમાં પ્રયોગશાળામાં ગર્ભ બનાવવા માટે એક શુક્રાણુને સીધા અંડકોષમાં દાખલ કરવામાં આવે છે.
$(iv)$ $AI$ (કૃત્રિમ ગર્ભાધાન): પતિ અથવા તંદુરસ્ત દાતા પાસેથી એકત્રિત કરેલ વીર્યને સ્ત્રીની યોનિમાર્ગ અથવા ગર્ભાશયમાં ($IUI$ - ઇન્ટ્રા યુટેરિન ઇન્સેમિનેશન) કૃત્રિમ રીતે દાખલ કરવામાં આવે છે જેથી પુરુષ વંધ્યત્વની સારવાર કરી શકાય.
38
Medium
$ZIFT$ પદ્ધતિ અને $GIFT$ પદ્ધતિ વચ્ચેનો તફાવત આપો.

Solution

(N/A)
$ZIFT$ પદ્ધતિ $GIFT$ પદ્ધતિ
$(1)$ તેનું પૂરું નામ ઝાયગોટ ઇન્ટ્રા ફેલોપિયન ટ્રાન્સફર છે. $(1)$ તેનું પૂરું નામ ગેમેટ ઇન્ટ્રા ફેલોપિયન ટ્રાન્સફર છે.
$(2)$ ફલન શરીરની બહાર (ઇન વિટ્રો) પ્રયોગશાળામાં થાય છે. $(2)$ ફલન ફેલોપિયન નલિકાની અંદર (ઇન વિવો) થાય છે.
$(3)$ ફલિતાંડ અથવા પ્રારંભિક ગર્ભ ($8$ કોષીય અવસ્થા સુધી) ફેલોપિયન નલિકામાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે. $(3)$ અંડકોષ અને શુક્રકોષોને એકત્રિત કરીને સીધા ફેલોપિયન નલિકામાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે.
$(4)$ આ પદ્ધતિ એવી સ્ત્રીઓ માટે યોગ્ય છે જેઓ અંડકોષ ઉત્પન્ન કરી શકતી નથી પરંતુ ફલન અને વિકાસ માટે યોગ્ય વાતાવરણ પૂરું પાડી શકે છે. $(4)$ આ પદ્ધતિ એવી સ્ત્રીઓ માટે યોગ્ય છે જેઓ અંડકોષ ઉત્પન્ન કરી શકતી નથી પરંતુ ફલન અને આગળના વિકાસ માટે યોગ્ય વાતાવરણ પૂરું પાડી શકે છે.
39
Medium
વૈજ્ઞાનિક કારણો આપો: સંતાનવિહીન દંપતી આધુનિક સંશોધન દ્વારા બાળક મેળવી શકે છે.

Solution

(N/A) જે દંપતીઓને પ્રજનન અંગોની ખામી હોય અથવા પ્રજનન કોષો (જનનકોષો) ઉત્પન્ન કરવામાં અસમર્થતા હોય,તેઓ વિવિધ સહાયક પ્રજનન પદ્ધતિઓ $(ART)$ દ્વારા બાળક મેળવી શકે છે.
હાલમાં $IVF$ (પાત્રે ફલન),$GIFT$ (ગેમેટ ઇન્ટ્રાફેલોપિયન ટ્રાન્સફર) અથવા $ZIFT$ (ઝાયગોટ ઇન્ટ્રાફેલોપિયન ટ્રાન્સફર) જેવી પ્રક્રિયાઓ ખૂબ પ્રચલિત છે.
વધુમાં,સરોગસી (ભાડાની કૂખ) દ્વારા પણ માતા-પિતા બનવાનું સુખ પ્રાપ્ત કરી શકાય છે.
40
Medium
નીચે આપેલા સંક્ષિપ્ત શબ્દોના પૂર્ણ સ્વરૂપ આપો:
$1.$ $\text{ICSI}$
$2.$ $\text{ZIFT}$
$3.$ $\text{IVF}$
$4.$ $\text{AIDS}$
$5.$ $\text{HIV}$
$6.$ $\text{STIs}$

Solution

(N/A) $(1)$ $\text{Intra Cytoplasmic Sperm Injection}$ (ઇન્ટ્રા સાયટોપ્લાઝમિક સ્પર્મ ઇન્જેક્શન)
$(2)$ $\text{Zygote Intra Fallopian Transfer}$ (ઝાયગોટ ઇન્ટ્રા ફેલોપિયન ટ્રાન્સફર)
$(3)$ $\text{In Vitro Fertilization}$ (ઇન વિટ્રો ફર્ટિલાઇઝેશન)
$(4)$ $\text{Acquired Immuno Deficiency Syndrome}$ (એક્વાયર્ડ ઇમ્યુનો ડેફિસિયન્સી સિન્ડ્રોમ)
$(5)$ $\text{Human Immuno deficiency Virus}$ (હ્યુમન ઇમ્યુનો ડેફિસિયન્સી વાયરસ)
$(6)$ $\text{Sexually Transmitted Infections}$ (સેક્સ્યુઅલી ટ્રાન્સમિટેડ ઇન્ફેક્શન્સ)
41
EasyMCQ
"Assisted Reproductive Technology" $(ART)$ કાર્યક્રમનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય જણાવો.
A
ગર્ભનિરોધક પદ્ધતિઓ પૂરી પાડવી.
B
સંતાનવિહીન દંપતીઓને ખાસ પદ્ધતિઓ દ્વારા સંતાન પ્રાપ્તિમાં મદદ કરવી.
C
ભ્રૂણનું જાતિ પરીક્ષણ કરવું.
D
જાતીય સંક્રમિત રોગોની સારવાર કરવી.

Solution

(B) "Assisted Reproductive Technology" $(ART)$ કાર્યક્રમનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય સંતાનવિહીન દંપતીઓને સંતાન પ્રાપ્તિમાં મદદ કરવાનો છે.
આ કાર્યક્રમોમાં $ZIFT$ (ઝાયગોટ ઇન્ટ્રાફેલોપિયન ટ્રાન્સફર), $GIFT$ (ગેમેટ ઇન્ટ્રાફેલોપિયન ટ્રાન્સફર), $ICSI$ (ઇન્ટ્રાસાયટોપ્લાઝમિક સ્પર્મ ઇન્જેક્શન) અને $AI$ (કૃત્રિમ વીર્યસેચન) જેવી વિશેષ તબીબી પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે, જ્યાં કુદરતી રીતે ગર્ભધારણ શક્ય ન હોય.
42
Medium
$GIFT$ ની પ્રક્રિયામાં માદા જનનકોષનું ફેલોપિયન નલિકામાં સ્થળાંતર કરવામાં આવે છે. શું સમાન પરિણામ મેળવવા માટે જનનકોષોને ગર્ભાશયમાં સ્થળાંતરિત કરી શકાય છે? સમજાવો.

Solution

(N/A) $GIFT$ (Gamete Intrafallopian Transfer) પ્રક્રિયામાં ખાસ કરીને દાતા પાસેથી એકત્રિત કરેલા અંડકોષને એવી સ્ત્રીની ફેલોપિયન નલિકામાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે જે અંડકોષ ઉત્પન્ન કરી શકતી નથી,પરંતુ ફલન અને આગળના વિકાસ માટે યોગ્ય વાતાવરણ પૂરું પાડી શકે છે.
સમાન પરિણામ મેળવવા માટે જનનકોષોને ગર્ભાશયમાં સ્થાનાંતરિત કરી શકાતા નથી કારણ કે ગર્ભાશયનું વાતાવરણ ફલન માટે અનુકૂળ નથી.
જો જનનકોષોને સીધા ગર્ભાશયમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે,તો તેઓ ગર્ભાશયમાં રહેલા ફેગોસાઇટિક કોષો (ભક્ષક કોષો) દ્વારા નાશ પામવાની શક્યતા રહેલી છે.
વધુમાં,ફેલોપિયન નલિકા નર અને માદા જનનકોષોના જોડાણ માટે જરૂરી વિશિષ્ટ શારીરિક પરિસ્થિતિઓ પૂરી પાડે છે,જે ગર્ભાશયમાં હોતી નથી.
43
Easy
$IVF$ અને $ET$ વિશે ટૂંકમાં સમજાવો. આ પદ્ધતિઓ કઈ પરિસ્થિતિઓમાં સૂચવવામાં આવે છે?

Solution

(N/A) $IVF$ (પાત્રમાં ફલન) એ એક એવી પ્રક્રિયા છે જેમાં શરીરની અંદરની પરિસ્થિતિઓ જેવી જ પરિસ્થિતિઓમાં શરીરની બહાર ફલન થાય છે, ત્યારબાદ $ET$ (ભ્રૂણ સ્થાનાંતરણ) કરવામાં આવે છે.
આ પદ્ધતિમાં, જેને સામાન્ય રીતે $\text{ટેસ્ટ}-\text{ટ્યુબ}-\text{બેબી}$ પ્રોગ્રામ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, પત્ની/દાતા પાસેથી અંડકોષ અને પતિ/દાતા પાસેથી શુક્રકોષો એકત્રિત કરવામાં આવે છે અને પ્રયોગશાળામાં કૃત્રિમ પરિસ્થિતિઓમાં યુગ્મનજ બનાવવા માટે પ્રેરિત કરવામાં આવે છે.
યુગ્મનજ અથવા પ્રારંભિક ભ્રૂણ ($8$ બ્લાસ્ટોમિયર્સ સુધી) ને ફેલોપિયન નળીમાં સ્થાનાંતરિત કરી શકાય છે ($ZIFT$ - ઝાયગોટ ઇન્ટ્રા ફેલોપિયન ટ્રાન્સફર), અને $8$ થી વધુ બ્લાસ્ટોમિયર્સ ધરાવતા ભ્રૂણને ગર્ભાશયમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે ($IUT$ - ઇન્ટ્રા યુટેરાઇન ટ્રાન્સફર) જેથી તેનો વધુ વિકાસ પૂર્ણ થઈ શકે.
આ પદ્ધતિઓ વંધ્યત્વથી પીડાતા દંપતીઓ માટે સૂચવવામાં આવે છે, જેમ કે સ્ત્રીની ફેલોપિયન નળીઓ બંધ હોય, પુરુષમાં શુક્રકોષોની સંખ્યા ઓછી હોય, અથવા એવી વંધ્યત્વ જેમાં કુદરતી રીતે ગર્ભધારણ શક્ય ન હોય.
44
Medium
વંધ્ય દંપતીઓને મદદ કરવા માટે કઈ સહાયક પ્રજનન તકનીકો $(ART)$ અમલમાં છે? કોઈપણ ત્રણ તકનીકોનું વર્ણન કરો.

Solution

(N/A) સહાયક પ્રજનન તકનીકો $(ART)$ એ વંધ્ય દંપતીઓને સંતાન પ્રાપ્તિમાં મદદ કરવા માટે વપરાતી વિશિષ્ટ તબીબી પદ્ધતિઓ છે. નીચે ત્રણ સામાન્ય તકનીકોનું વર્ણન છે:
$1$. $IVF-ET$ ($In$ $vitro$ $fertilisation$ અને $Embryo$ $Transfer$): આ પદ્ધતિ,જે સામાન્ય રીતે 'ટેસ્ટ ટ્યુબ બેબી' પ્રોગ્રામ તરીકે ઓળખાય છે,તેમાં પત્ની/દાતા પાસેથી અંડકોષ અને પતિ/દાતા પાસેથી શુક્રકોષો એકત્રિત કરવામાં આવે છે અને પ્રયોગશાળામાં ફલન કરાવી યુગ્મનજ બનાવવામાં આવે છે. યુગ્મનજ અથવા પ્રારંભિક ગર્ભ ($8$ બ્લાસ્ટોમિયર્સ સુધી) ને ફેલોપિયન નળીમાં ($ZIFT$ - $Zygote$ $Intra$ $Fallopian$ $Transfer$) સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે,જ્યારે $8$ થી વધુ બ્લાસ્ટોમિયર્સ ધરાવતા ગર્ભને ગર્ભાશયમાં ($IUT$ - $Intra$ $Uterine$ $Transfer$) સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે.
$2$. $GIFT$ ($Gamete$ $Intra$ $Fallopian$ $Transfer$): આ તકનીકમાં દાતા પાસેથી એકત્રિત કરેલા અંડકોષને એવી સ્ત્રીની ફેલોપિયન નળીમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે જે અંડકોષ ઉત્પન્ન કરી શકતી નથી પરંતુ ફલન અને ગર્ભના વિકાસ માટે યોગ્ય વાતાવરણ પૂરું પાડી શકે છે.
$3$. $ICSI$ ($Intra$ $Cytoplasmic$ $Sperm$ $Injection$): આ એક વિશિષ્ટ પ્રયોગશાળા પ્રક્રિયા છે જેમાં શુક્રકોષને સીધો અંડકોષમાં દાખલ કરીને ગર્ભ બનાવવામાં આવે છે.
45
Medium
કૉલમ જોડો:
કૉલમ $1$ કૉલમ $2$ કૉલમ $3$
$(a) ZIFT$ $(p) ART$ પદ્ધતિ $(w)$ અંડકોષ અને શુક્રકોષ ફેલોપિયન નલિકામાં
$(b) ART$ $(q) ZIFT$ $(x)$ $8$ થી વધુ બ્લાસ્ટોમિયર્સ ધરાવતો ગર્ભ ગર્ભાશયમાં
$(c) GIFT$ $(r) IVF$ $(y)$ $8$ સુધીના બ્લાસ્ટોમિયર્સ ધરાવતો ગર્ભ ફેલોપિયન નલિકામાં
$(d) IVF$ $(s) GIFT$ $(z)$ અંડકોષનું ફેલોપિયન નલિકામાં સ્થળાંતર

Solution

(A) સાચી જોડ આ મુજબ છે:
$a-q-y$: $ZIFT$ ($Zygote$ $Intra$ $Fallopian$ $Transfer$) માં $8$ સુધીના બ્લાસ્ટોમિયર્સ ધરાવતા ગર્ભનું ફેલોપિયન નલિકામાં સ્થળાંતર કરવામાં આવે છે.
$b-p$: $ART$ ($Assisted$ $Reproductive$ $Technology$) એ આ તમામ પદ્ધતિઓ માટેનો મુખ્ય શબ્દ છે.
$c-s-z$: $GIFT$ ($Gamete$ $Intra$ $Fallopian$ $Transfer$) માં દાતા પાસેથી મેળવેલા અંડકોષનું બીજી સ્ત્રીની ફેલોપિયન નલિકામાં સ્થળાંતર કરવામાં આવે છે.
$d-r-x$: $IVF$ ($In$ $Vitro$ $Fertilization$) અને ત્યારબાદ $ET$ ($Embryo$ $Transfer$) માં $8$ થી વધુ બ્લાસ્ટોમિયર્સ ધરાવતા ગર્ભને ગર્ભાશયમાં સ્થાપિત કરવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $a-q-y, b-p, c-s-z, d-r-x$ છે.
46
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કઈ તકનીકોમાં ગર્ભનું સ્થળાંતર કરવામાં આવે છે જેથી એવી સ્ત્રીઓને મદદ મળી શકે જે ગર્ભ ધારણ કરી શકતી નથી?
A
$GIFT$ અને $ICSI$
B
$ZIFT$ અને $IUT$
C
$GIFT$ અને $ZIFT$
D
$ICSI$ અને $ZIFT$

Solution

(B) જે તકનીકોમાં ગર્ભને સ્ત્રીના પ્રજનન માર્ગમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે તે $ZIFT$ (ઝાયગોટ ઇન્ટ્રા ફેલોપિયન ટ્રાન્સફર) અને $IUT$ (ઇન્ટ્રા યુટેરિન ટ્રાન્સફર) છે.
$ZIFT$ માં,ફલિતાંડ અથવા પ્રારંભિક ગર્ભ ($8$ બ્લાસ્ટોમિયર્સ સુધી) ફેલોપિયન ટ્યુબમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે.
$IUT$ માં,$8$ થી વધુ બ્લાસ્ટોમિયર્સ ધરાવતા ગર્ભને ગર્ભાશયમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે.
$GIFT$ (ગેમેટ ઇન્ટ્રા ફેલોપિયન ટ્રાન્સફર) માં જનન કોષો (અંડકોષ) નું સ્થાનાંતર થાય છે,ગર્ભનું નહીં,અને $ICSI$ (ઇન્ટ્રા સાયટોપ્લાઝમિક સ્પર્મ ઇન્જેક્શન) એ ગર્ભ બનાવવા માટેની પ્રક્રિયા છે,તે પહેલેથી બનેલા ગર્ભ માટેની સ્થાનાંતરણ તકનીક નથી.
47
MediumMCQ
જે સ્ત્રીઓ ગર્ભધારણ કરી શકતી નથી,તેમનામાં ગર્ભના સ્થાનાંતરણ માટે નીચેનામાંથી કઈ પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ થાય છે?
A
$ZIFT$ અને $IUT$
B
$GIFT$ અને $ZIFT$
C
$ICSI$ અને $ZIFT$
D
$GIFT$ અને $ICSI$

Solution

(A) સહાયક પ્રજનન તકનીકો $(ART)$ માં,જે સ્ત્રીઓ કુદરતી રીતે ગર્ભધારણ કરી શકતી નથી તેમના માટે ગર્ભ સ્થાનાંતરણ પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
$ZIFT$ ($Zygote$ $Intra$ $Fallopian$ $Transfer$ - યુગ્મનજ અંતઃ ફેલોપિયન સ્થાનાંતરણ) માં યુગ્મનજ અથવા પ્રારંભિક ગર્ભ ($8$ કોષો સુધી) ને ફેલોપિયન નળીમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે.
$IUT$ ($Intra$ $Uterine$ $Transfer$ - અંતઃ ગર્ભાશય સ્થાનાંતરણ) માં $8$ થી વધુ કોષો ધરાવતા ગર્ભને ગર્ભાશયમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે.
$GIFT$ ($Gamete$ $Intra$ $Fallopian$ $Transfer$) નો ઉપયોગ ત્યારે થાય છે જ્યારે સ્ત્રી અંડકોષ ઉત્પન્ન કરી શકે છે પરંતુ ફલન માટે યોગ્ય વાતાવરણ પૂરું પાડી શકતી નથી,જેમાં ગર્ભને બદલે જનનકોષોનું સ્થાનાંતરણ થાય છે.
$ICSI$ ($Intra$ $Cytoplasmic$ $Sperm$ $Injection$) એ પ્રયોગશાળામાં અંડકોષને ફલિત કરવાની પ્રક્રિયા છે.
તેથી,$ZIFT$ અને $IUT$ એ ગર્ભ સ્થાનાંતરણ માટે વપરાતી મુખ્ય પદ્ધતિઓ છે.
48
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કઈ પદ્ધતિ $ART$ (Assisted Reproductive Technology) માં સામેલ નથી?
A
$IVF$
B
$ZIFT$
C
$GIFT$
D
$AFT$

Solution

(D) $ART$ (Assisted Reproductive Technology) એ વંધ્યત્વની સમસ્યા ધરાવતા દંપતીઓને સંતાન પ્રાપ્તિમાં મદદ કરતી તકનીકોનો સમૂહ છે.
$IVF$ (In Vitro Fertilization),$ZIFT$ (Zygote Intra Fallopian Transfer),અને $GIFT$ (Gamete Intra Fallopian Transfer) એ $ART$ ની જાણીતી પદ્ધતિઓ છે.
$AFT$ એ કોઈ પ્રમાણિત $ART$ પદ્ધતિ નથી,તેથી તે તેમાં સામેલ નથી.
49
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કઈ પદ્ધતિ 'ટેસ્ટ ટ્યુબ બેબી' પ્રોગ્રામ તરીકે પણ ઓળખાય છે?
A
$IVF$
B
$ZIFT$
C
$AFT$
D
$GIFT$

Solution

(A) $IVF$ (ઇન વિટ્રો ફર્ટિલાઇઝેશન) પદ્ધતિ સામાન્ય રીતે 'ટેસ્ટ ટ્યુબ બેબી' પ્રોગ્રામ તરીકે ઓળખાય છે.
આ પ્રક્રિયામાં,સ્ત્રીના પ્રજનન માર્ગના વાતાવરણ જેવી જ સ્થિતિમાં પ્રયોગશાળામાં શરીરની બહાર ફલન કરવામાં આવે છે.
ત્યારબાદ,ઉત્પન્ન થયેલા ભ્રૂણને આગળના વિકાસ માટે ગર્ભાશયમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે.

Reproductive Health — Infertility · Frequently Asked Questions

1Are these Reproductive Health questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Reproductive Health Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.