Gujarati

Infertility Questions in Gujarati

Class 12 Biology · Reproductive Health · Infertility

127+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 27 of 127 questions in Gujarati

101
MediumMCQ
આ પદ્ધતિમાં વીર્યને પતિમાંથી અથવા સ્વસ્થ દાતામાંથી એકત્રિત કરવામાં આવે છે અને તેને કૃત્રિમ રીતે સ્ત્રીના યોનિમાર્ગમાં અથવા ગર્ભાશયમાં દાખલ કરવામાં આવે છે.
A
$ET$
B
$AI$
C
$IUT$
D
$IUI$

Solution

(B) વર્ણવેલ પદ્ધતિ $Artificial Insemination$ $(AI)$ એટલે કે કૃત્રિમ વીર્યસેચન છે.
આ પદ્ધતિમાં,પતિ અથવા સ્વસ્થ દાતા પાસેથી એકત્રિત કરેલ વીર્યને કૃત્રિમ રીતે સ્ત્રીના યોનિમાર્ગમાં અથવા ગર્ભાશયમાં $(IUI)$ દાખલ કરવામાં આવે છે.
$ET$ એટલે $Embryo Transfer$ (ભ્રૂણ સ્થાનાંતરણ).
$IUT$ એટલે $Intra Uterine Transfer$ (ગર્ભાશયમાં સ્થાનાંતરણ).
$IUI$ એ $AI$ નો એક વિશિષ્ટ પ્રકાર છે જેમાં વીર્યને ગર્ભાશયમાં દાખલ કરવામાં આવે છે.
પ્રશ્નમાં વીર્યને યોનિમાર્ગ અથવા ગર્ભાશયમાં દાખલ કરવાની સામાન્ય પ્રક્રિયાનું વર્ણન હોવાથી,$AI$ એ સૌથી યોગ્ય શબ્દ છે.
102
MediumMCQ
જ્યારે પુરુષસાથી સ્ત્રીમાં વીર્ય દાખલ કરવા સક્ષમ ન હોય અથવા સ્ખલનમાં શુક્રકોષોની સંખ્યા ખૂબ ઓછી હોય,ત્યારે આ સમસ્યા નીચેનામાંથી કઈ પદ્ધતિ દ્વારા ઠીક કરી શકાય છે?
A
$ICSI$
B
$AI$
C
$GIFT$
D
$IUI$

Solution

(B) સાચો જવાબ $AI$ (કૃત્રિમ વીર્યસેચન) છે.
જ્યારે પુરુષસાથી સ્ત્રીમાં વીર્ય દાખલ કરવા સક્ષમ ન હોય અથવા સ્ખલનમાં શુક્રકોષોની સંખ્યા ખૂબ ઓછી હોય,ત્યારે આ વંધ્યત્વની સમસ્યાને કૃત્રિમ વીર્યસેચન $(AI)$ દ્વારા ઠીક કરવામાં આવે છે.
આ પદ્ધતિમાં,પતિ અથવા તંદુરસ્ત દાતા પાસેથી એકત્રિત કરવામાં આવેલ વીર્યને સ્ત્રીની યોનિમાર્ગમાં અથવા ગર્ભાશયમાં ($IUI$ - ઇન્ટ્રા-યુટેરાઇન ઇન્સેમિનેશન) કૃત્રિમ રીતે દાખલ કરવામાં આવે છે.
103
MediumMCQ
ટેસ્ટ-ટ્યુબ બેબી માટે નીચેનામાંથી કયું વિધાન ખોટું છે?
A
તે ટેસ્ટ-ટ્યુબની અંદર વૃદ્ધિ પામે છે.
B
ટેસ્ટ-ટ્યુબ બેબીમાં ભ્રૂણ માતાના ગર્ભાશયમાં વિકાસ પામે છે.
C
ટેસ્ટ-ટ્યુબ બેબીમાં ભ્રૂણનો વિકાસ સરોગેટ (ભાડૂતી) માતાના ગર્ભાશયમાં કરાવી શકાય છે.
D
શરીરની બહાર ફલન કરાવીને ભ્રૂણને ગર્ભાશયમાં દાખલ કરવામાં આવે છે.

Solution

(A) 'ટેસ્ટ-ટ્યુબ બેબી' શબ્દ એક ભ્રામક નામ છે. આ પ્રક્રિયામાં,ફલન શરીરની બહાર (ઇન-વિટ્રો ફર્ટિલાઇઝેશન) થાય છે,પરંતુ ત્યારબાદ ભ્રૂણને માતાના અથવા સરોગેટ માતાના ગર્ભાશયમાં આગળના વિકાસ માટે સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે. ભ્રૂણ ક્યારેય ટેસ્ટ-ટ્યુબની અંદર વૃદ્ધિ પામતું નથી. તેથી,તે ટેસ્ટ-ટ્યુબની અંદર વૃદ્ધિ પામે છે તે વિધાન ખોટું છે.
104
MediumMCQ
જે સ્ત્રીઓ અંડકોષો ઉત્પન્ન કરી શકતી નથી,પરંતુ ફલન અને આગળના વિકાસ માટે યોગ્ય પર્યાવરણ પૂરું પાડી શકે છે,તેમના માટે નીચેનામાંથી કઈ પદ્ધતિ યોગ્ય છે?
A
$ZIFT$
B
$ICSI$
C
$GIFT$
D
$IUI$

Solution

(C) સાચી પદ્ધતિ $GIFT$ (Gamete Intrafallopian Transfer) છે.
$GIFT$ માં દાતા પાસેથી મેળવેલા અંડકોષને એવી સ્ત્રીની અંડવાહિનીમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે જે અંડકોષ ઉત્પન્ન કરી શકતી નથી,પરંતુ ફલન અને ગર્ભના આગળના વિકાસ માટે યોગ્ય પર્યાવરણ પૂરું પાડી શકે છે.
$ZIFT$ (Zygote Intrafallopian Transfer) નો ઉપયોગ ત્યારે થાય છે જ્યારે પાત્રે ફલન (in vitro fertilization) પછી યુગ્મનજને સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે.
$ICSI$ (Intracytoplasmic Sperm Injection) એ પ્રયોગશાળામાં ગર્ભ બનાવવા માટેની એક વિશિષ્ટ પ્રક્રિયા છે.
$IUI$ (Intrauterine Insemination) નો ઉપયોગ પુરુષ વંધ્યત્વના કિસ્સાઓમાં થાય છે.
105
MediumMCQ
નીચેના કોલમ જોડો:
કોલમ-$I$કોલમ-$II$
$P$. $AI$$I$. ભ્રૂણ સ્થળાંતરણ
$Q$. $IUI$$II$. અંત:ગર્ભાશય વીર્યસેચન
$R$. $IUT$$III$. કૃત્રિમ વીર્યસેચન
$S$. $ET$$IV$. અંત:ગર્ભાશય સ્થાનાંતર
A
$(P-III), (Q-IV), (R-II), (S-I)$
B
$(P-III), (Q-II), (R-IV), (S-I)$
C
$(P-I), (Q-II), (R-IV), (S-III)$
D
$(P-I), (Q-IV), (R-II), (S-III)$

Solution

(B) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$P$. $AI$ (કૃત્રિમ વીર્યસેચન) એ $III$ સાથે જોડાય છે.
$Q$. $IUI$ (અંત:ગર્ભાશય વીર્યસેચન) એ $II$ સાથે જોડાય છે.
$R$. $IUT$ (અંત:ગર્ભાશય સ્થાનાંતર) એ $IV$ સાથે જોડાય છે.
$S$. $ET$ (ભ્રૂણ સ્થળાંતરણ) એ $I$ સાથે જોડાય છે.
તેથી, સાચો ક્રમ $(P-III), (Q-II), (R-IV), (S-I)$ છે.
106
MediumMCQ
જન્યુઓનું ક્રાયોપ્રિઝર્વેશન $...............$ તાપમાને કરી શકાય છે.
A
$-196^{\circ} C$ પ્રવાહી હાઈડ્રોજન
B
$-96^{\circ} C$ પ્રવાહી હાઈડ્રોજન
C
$-196^{\circ} C$ પ્રવાહી નાઈટ્રોજન
D
$-96^{\circ} C$ પ્રવાહી નાઈટ્રોજન

Solution

(C) ક્રાયોપ્રિઝર્વેશન એ જન્યુઓ,ભ્રૂણ અને પેશીઓ જેવા જૈવિક પદાર્થોના લાંબા ગાળાના સંગ્રહ માટે વપરાતી એક તકનીક છે.
આ પ્રક્રિયામાં,તમામ ચયાપચયની પ્રક્રિયાઓને અટકાવવા માટે જૈવિક પદાર્થોને અત્યંત નીચા તાપમાને સંગ્રહિત કરવામાં આવે છે.
ક્રાયોપ્રિઝર્વેશન માટે વપરાતું પ્રમાણભૂત તાપમાન $-196^{\circ} C$ છે,જે પ્રવાહી નાઈટ્રોજનનો ઉપયોગ કરીને પ્રાપ્ત કરવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
107
DifficultMCQ
$\text{IVF}$ પદ્ધતિ અપનાવવામાં સંભવિત ગેરફાયદાઓ કયા છે?
$A.$ માતા માટે મૃત્યુનું ઉચ્ચ જોખમ
$B.$ મોંઘા સાધનો અને પ્રક્રિયકો
$C.$ દાતા તરીકે પતિ/પત્ની હોવા જરૂરી
$D.$ અનાથ બાળકોને દત્તક લેવાનું ઓછું પ્રમાણ
$E.$ ભારતમાં ઉપલબ્ધ નથી
$F.$ પ્રારંભિક ગર્ભ ટકી ન શકે તેવી શક્યતા
નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો:
A
માત્ર $B, D, F$
B
માત્ર $A, C, D, F$
C
માત્ર $A, B, C, D$
D
માત્ર $A, B, C, E, F$

Solution

(A) $\text{IVF}$ (ઇન વિટ્રો ફર્ટિલાઇઝેશન) પદ્ધતિની કેટલીક મર્યાદાઓ અને ગેરફાયદાઓ છે:
$1.$ આ પદ્ધતિમાં અત્યંત વિશિષ્ટ અને મોંઘા સાધનો તથા પ્રક્રિયકોની જરૂર પડે છે,જે તેને ખર્ચાળ બનાવે છે $(B)$.
$2.$ $\text{IVF}$ ના વ્યાપક ઉપયોગને કારણે અનાથ બાળકોને દત્તક લેવાનું પ્રમાણ ઘટી શકે છે,કારણ કે દંપતીઓ જૈવિક સંતાનને પ્રાધાન્ય આપે છે $(D)$.
$3.$ પ્રત્યારોપણ પછી પ્રારંભિક ગર્ભ ટકી ન શકે તેવી જૈવિક શક્યતા રહેલી છે $(F)$.
વિકલ્પો $A, C,$ અને $E$ ખોટા છે કારણ કે $\text{IVF}$ ભારતમાં ઉપલબ્ધ છે,દાતા તરીકે માત્ર પતિ/પત્ની હોવા જરૂરી નથી (દા.ત. દાતા જનનકોષોનો ઉપયોગ થઈ શકે છે),અને તે માતા માટે સ્વાભાવિક રીતે જીવલેણ નથી.
108
DifficultMCQ
$\text{GIFT}$ $(\text{Gamete Intrafallopian Transfer})$ માં અંડકોષ અને શુક્રકોષનું ફલન $......$ માં થાય છે.
A
અંડવાહિની
B
ગર્ભાશય
C
યોનિમાર્ગ
D
સંવર્ધન માધ્યમ

Solution

(A) $\text{GIFT}$ નો અર્થ $\text{Gamete Intrafallopian Transfer}$ (ગેમેટ ઇન્ટ્રાફેલોપિયન ટ્રાન્સફર) થાય છે.
આ સહાયક પ્રજનન તકનીકમાં,દાતા પાસેથી એકત્રિત કરવામાં આવેલ અંડકોષને એવી સ્ત્રીની અંડવાહિનીમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે જે અંડકોષ ઉત્પન્ન કરી શકતી નથી,પરંતુ ફલન અને આગળના વિકાસ માટે યોગ્ય વાતાવરણ પૂરું પાડી શકે છે.
જેহেতু જનનકોષોને સીધા અંડવાહિનીમાં મૂકવામાં આવે છે,તેથી અંડકોષ અને શુક્રકોષનું મિલન (ફલન) કુદરતી રીતે સ્ત્રીની અંડવાહિનીમાં જ થાય છે.
109
EasyMCQ
જો પુરુષ નપુંસક હોય અને સ્ત્રી પ્રજનનક્ષમ હોય, તો આ ચોક્કસ દંપતીમાં વંધ્યત્વની સારવાર માટે કઈ સહાયક પ્રજનન તકનીક $(ART)$ નો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે?
A
$GIFT$
B
ઇન્ટ્રા-યુટેરાઇન ઇન્સેમિનેશન $(IUI)$
C
$ZIFT$
D
એમ્બ્રિયો ટ્રાન્સફર

Solution

(B) જ્યારે પુરુષ સાથી નપુંસક હોય અથવા ઓલિગોસ્પર્મિયા (શુક્રાણુઓની ઓછી સંખ્યા) થી પીડાતો હોય, ત્યારે સૌથી અસરકારક સહાયક પ્રજનન તકનીક $Intrauterine \text{ } Insemination$ $(IUI)$ છે.
આ પ્રક્રિયામાં, પતિ અથવા સ્વસ્થ દાતા પાસેથી એકત્રિત કરવામાં આવેલ વીર્યને સ્ત્રીના ગર્ભાશયમાં કૃત્રિમ રીતે દાખલ કરવામાં આવે છે.
$GIFT$ $(Gamete \text{ } Intrafallopian \text{ } Transfer)$ નો ઉપયોગ ત્યારે થાય છે જ્યારે સ્ત્રી અંડકોષ ઉત્પન્ન કરી શકતી નથી પરંતુ ગર્ભાધાન માટે યોગ્ય વાતાવરણ પૂરું પાડી શકે છે.
$ZIFT$ $(Zygote \text{ } Intrafallopian \text{ } Transfer)$ અને એમ્બ્રિયો ટ્રાન્સફરનો ઉપયોગ ત્યારે થાય છે જ્યારે ગર્ભાધાન શરીરની બહાર $(IVF)$ થાય છે.
તેથી, પુરુષ વંધ્યત્વ માટે $IUI$ એ યોગ્ય પદ્ધતિ છે.
110
MediumMCQ
સહાયક પ્રજનન તકનીકો સાથે સંબંધિત ખોટી જોડી પસંદ કરો $:-$
A
$IUI \longrightarrow$ ઇન્ટ્રા યુટેરાઇન ઇમ્પ્લાન્ટેશન
B
$ICSI \longrightarrow$ ઇન્ટ્રા સાયટોપ્લાઝમિક સ્પર્મ ઇન્જેક્શન
C
$IUT \longrightarrow$ ઇન્ટ્રા યુટેરાઇન ટ્રાન્સફર
D
$ZIFT \longrightarrow$ ઝાયગોટ ઇન્ટ્રા ફેલોપિયન ટ્રાન્સફર

Solution

(A) આપેલ સહાયક પ્રજનન તકનીકો માટે સાચા પૂર્ણ નામ નીચે મુજબ છે:
$1$. $IUI$ એટલે ઇન્ટ્રા યુટેરાઇન ઇન્સેમિનેશન (Intra Uterine Insemination),ઇન્ટ્રા યુટેરાઇન ઇમ્પ્લાન્ટેશન નહીં.
$2$. $ICSI$ એટલે ઇન્ટ્રા સાયટોપ્લાઝમિક સ્પર્મ ઇન્જેક્શન.
$3$. $IUT$ એટલે ઇન્ટ્રા યુટેરાઇન ટ્રાન્સફર.
$4$. $ZIFT$ એટલે ઝાયગોટ ઇન્ટ્રા ફેલોપિયન ટ્રાન્સફર.
તેથી,જોડી $IUI \longrightarrow$ ઇન્ટ્રા યુટેરાઇન ઇમ્પ્લાન્ટેશન ખોટી છે.
111
MediumMCQ
$8$ બ્લાસ્ટોમિયર ધરાવતા યુગ્મનજ અથવા પ્રારંભિક ગર્ભને $.........$ માં સ્થાનાંતરિત કરી શકાય છે?
A
ગર્ભાશય
B
અંડવાહિની
C
$A$ અને $B$ બંને
D
ગ્રીવા

Solution

(B) સહાયક પ્રજનન તકનીક $(ART)$ માં,ખાસ કરીને ઝાયગોટ ઇન્ટ્રા-ફેલોપિયન ટ્રાન્સફર $(ZIFT)$ માં,$8$ બ્લાસ્ટોમિયર સુધીના યુગ્મનજ અથવા પ્રારંભિક ગર્ભને અંડવાહિની (Fallopian tube) માં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે.
$8$ થી વધુ બ્લાસ્ટોમિયર ધરાવતા ગર્ભને આગળના વિકાસ માટે ગર્ભાશયમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે,જેને ઇન્ટ્રા-યુટેરિન ટ્રાન્સફર $(IUT)$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેથી,$8$ બ્લાસ્ટોમિયર ધરાવતો ગર્ભ ખાસ કરીને અંડવાહિનીમાં સ્થાનાંતરિત કરવા માટે યોગ્ય છે.
112
MediumMCQ
કઈ તકનીકમાં સ્ત્રીના શરીરની અંદર ફલન થાય છે?
A
$Z.I.F.T.$
B
$I.U.T.$
C
$I.C.S.I.$
D
$G.I.F.T.$

Solution

(D) $G.I.F.T.$ (ગેમેટ ઇન્ટ્રાફેલોપિયન ટ્રાન્સફર) માં,દાતા પાસેથી એકત્રિત કરવામાં આવેલ અંડકોષને એવી સ્ત્રીની ફેલોપિયન નળીમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે જે અંડકોષ ઉત્પન્ન કરી શકતી નથી,પરંતુ ફલન અને આગળના વિકાસ માટે યોગ્ય પરિસ્થિતિઓ પૂરી પાડી શકે છે.
કારણ કે ફલન સ્ત્રીની ફેલોપિયન નળીમાં કુદરતી રીતે થાય છે,તેથી તે ઇન વિવો (in vivo) ફલન તકનીક છે.
તેની સરખામણીમાં,$Z.I.F.T.$ (ઝાયગોટ ઇન્ટ્રાફેલોપિયન ટ્રાન્સફર),$I.U.T.$ (ઇન્ટ્રા યુટેરિન ટ્રાન્સફર),અને $I.C.S.I.$ (ઇન્ટ્રાસાયટોપ્લાઝમિક સ્પર્મ ઇન્જેક્શન) એવી તકનીકો છે જેમાં ફલન શરીરની બહાર (in vitro) પ્રયોગશાળામાં થાય છે.
113
EasyMCQ
કૃત્રિમ ગર્ભાધાનની પદ્ધતિમાં, દાતાના શુક્રકોષોને સ્ત્રીના . . . . . . માં દાખલ કરવામાં આવે છે.
A
અંડવાહિની
B
ગર્ભાશય
C
ગ્રીવા
D
યોનિમાર્ગ

Solution

(C) કૃત્રિમ ગર્ભાધાન $(AI)$ એ એક પ્રજનન તકનીક છે જેમાં દાતા પાસેથી એકત્રિત કરવામાં આવેલ વીર્યને સ્ત્રીના પ્રજનન માર્ગમાં કૃત્રિમ રીતે દાખલ કરવામાં આવે છે।
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો, ફલનની પ્રક્રિયાને સરળ બનાવવા માટે શુક્રકોષોને સ્ત્રીની $\text{ગ્રીવા}$ $(cervix)$ અથવા $\text{ગર્ભાશય}$ $(uterus)$ માં દાખલ કરવામાં આવે છે।
આપેલા વિકલ્પોમાંથી, મનુષ્યોમાં કૃત્રિમ ગર્ભાધાન માટે $\text{ગ્રીવા}$ એ સૌથી સામાન્ય સ્થાન છે, કારણ કે તે શુક્રકોષોને ગર્ભાશય દ્વારા અંડવાહિની સુધી કુદરતી રીતે પહોંચવાની મંજૂરી આપે છે।
114
EasyMCQ
કોલમ $I$ માં આપેલી સહાયક પ્રજનન તકનીકો $(ART)$ ને કોલમ $II$ માં તેમની પ્રક્રિયાઓ સાથે જોડો અને સાચો વિકલ્પ પસંદ કરો:
કોલમ $I$કોલમ $II$
$a$. $ZIFT$$i$. શુક્રકોષને સીધા અંડકોષના કોષરસમાં દાખલ કરવામાં આવે છે
$b$. $GIFT$$ii$. ફલિત અંડકોષને આગળના વિકાસ માટે અંડવાહિનીમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે
$c$. $ICSI$$iii$. શુક્રકોષોને ગર્ભાશયમાં દાખલ કરવામાં આવે છે
$d$. $IUI$$iv$. અંડકોષ અને શુક્રકોષોને સીધા અંડવાહિનીના એવા ભાગમાં દાખલ કરવામાં આવે છે જ્યાં ફલન થાય છે
A
$a-iii, b-iv, c-i, d-ii$
B
$a-ii, b-iv, c-i, d-iii$
C
$a-ii, b-iv, c-iii, d-i$
D
$a-iii, b-i, c-iv, d-ii$

Solution

(B) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$a$. $ZIFT$ (ઝાયગોટ ઇન્ટ્રા ફેલોપિયન ટ્રાન્સફર): આ તકનીકમાં,ફલિતાંડ અથવા પ્રારંભિક ગર્ભ ($8$ બ્લાસ્ટોમિયર સુધી) ને અંડવાહિનીમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે. આ $ii$ સાથે જોડાય છે.
$b$. $GIFT$ (ગેમેટ ઇન્ટ્રા ફેલોપિયન ટ્રાન્સફર): આ તકનીકમાં,દાતા પાસેથી મેળવેલા અંડકોષ અને શુક્રકોષોને સીધા અંડવાહિનીમાં દાખલ કરવામાં આવે છે જ્યાં ફલન થાય છે. આ $iv$ સાથે જોડાય છે.
$c$. $ICSI$ (ઇન્ટ્રા સાયટોપ્લાઝમિક સ્પર્મ ઇન્જેક્શન): આ વિશિષ્ટ પ્રક્રિયામાં,એક શુક્રકોષને સીધા અંડકોષના કોષરસમાં દાખલ કરવામાં આવે છે. આ $i$ સાથે જોડાય છે.
$d$. $IUI$ (ઇન્ટ્રા યુટેરાઇન ઇન્સેમિનેશન): આ તકનીકમાં,પતિ અથવા સ્વસ્થ દાતા પાસેથી મેળવેલા શુક્રકોષોને કૃત્રિમ રીતે ગર્ભાશયમાં દાખલ કરવામાં આવે છે. આ $iii$ સાથે જોડાય છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $a-ii, b-iv, c-i, d-iii$ છે.
115
EasyMCQ
$in \, vitro$ ફલનની પ્રક્રિયામાં, જો $8$ થી વધુ ગર્ભકોષ્ઠી (blastomeres) ધરાવતો ગર્ભ વિકાસ માટે ગર્ભાશયમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે, તો આ પદ્ધતિને શું કહેવામાં આવે છે?
A
$ZIFT$
B
કૃત્રિમ વીર્યસેચન (Artificial insemination)
C
$GIFT$
D
$IUT$

Solution

(D) સાચો જવાબ $D$ છે।
$in \, vitro$ ફલન $(IVF)$ માં, ગર્ભને પ્રયોગશાળામાં ઉછેરવામાં આવે છે।
જો ગર્ભમાં $8$ સુધીના ગર્ભકોષ્ઠી હોય, તો તેને ફેલોપિયન નળીમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે, જેને ઝાયગોટ ઇન્ટ્રા-ફેલોપિયન ટ્રાન્સફર $(ZIFT)$ કહેવાય છે।
જો ગર્ભમાં $8$ થી વધુ ગર્ભકોષ્ઠી હોય, તો તેને આગળના વિકાસ માટે સીધા ગર્ભાશયમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે, જેને ઇન્ટ્રા-યુટેરિન ટ્રાન્સફર $(IUT)$ કહેવામાં આવે છે।
116
EasyMCQ
કઈ પ્રક્રિયામાં શુક્રકોષને સીધા અંડકોષમાં દાખલ કરવામાં આવે છે?
A
$AI$
B
$ZIFT$
C
$ICSI$
D
$GIFT$

Solution

(C) સાચો જવાબ $ICSI$ (Intracytoplasmic Sperm Injection) છે.
આ સહાયક પ્રજનન તકનીકમાં,ફલનની પ્રક્રિયાને સરળ બનાવવા માટે એક શુક્રકોષને સીધો અંડકોષના કોષરસમાં દાખલ કરવામાં આવે છે.
$AI$ (Artificial Insemination) માં વીર્યને સ્ત્રીના પ્રજનન માર્ગમાં દાખલ કરવામાં આવે છે.
$ZIFT$ (Zygote Intrafallopian Transfer) માં યુગ્મનજને અંડવાહિનીમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે.
$GIFT$ (Gamete Intrafallopian Transfer) માં જનનકોષો (અંડકોષ અને શુક્રકોષ) ને અંડવાહિનીમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે.
117
EasyMCQ
કઈ સહાયક પ્રજનન પદ્ધતિમાં દાતાના અંડકોષને બીજી સ્ત્રીની અંડવાહિનીમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે જે અંડકોષ ઉત્પન્ન કરી શકતી નથી?
A
$GIFT$
B
$ZIFT$
C
$IUT$
D
$AFT$

Solution

(A) $GIFT$ (Gamete Intra Fallopian Transfer) એ એક એવી પદ્ધતિ છે જેમાં દાતા પાસેથી એકત્રિત કરવામાં આવેલ અંડકોષને એવી સ્ત્રીની અંડવાહિનીમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે જે અંડકોષ ઉત્પન્ન કરી શકતી નથી,પરંતુ ફલન અને ગર્ભના વિકાસ માટે યોગ્ય વાતાવરણ પૂરું પાડી શકે છે. નોંધ: મૂળ પ્રશ્નમાં 'શુક્રપિંડ' (testis) નો ઉલ્લેખ હતો,જે આ પ્રક્રિયા માટે જૈવિક રીતે ખોટો છે; તેને સુધારીને 'અંડકોષ' (ovum) કરવામાં આવ્યો છે.
118
EasyMCQ
પ્રારંભિક ગર્ભ ( $8$ કોષો સુધી) જે ફેલોપિયન નળીમાં સ્થાનાંતરિત થાય છે તેને . . . . . . કહેવામાં આવે છે.
A
$ZIFT$
B
$IUT$
C
$IUI$
D
$ICSI$

Solution

(A) $8$ બ્લાસ્ટોમિયર્સ સુધીના પ્રારંભિક ગર્ભને ફેલોપિયન નળીમાં સ્થાનાંતરિત કરવાની પ્રક્રિયાને ઝાયગોટ ઇન્ટ્રાફેલોપિયન ટ્રાન્સફર $(ZIFT)$ કહેવામાં આવે છે.
$IUT$ (ઇન્ટ્રા-યુટેરાઇન ટ્રાન્સફર) માં $8$ થી વધુ બ્લાસ્ટોમિયર્સ ધરાવતા ગર્ભને ગર્ભાશયમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે.
$IUI$ (ઇન્ટ્રા-યુટેરાઇન ઇન્સેમિનેશન) માં શુક્રાણુઓને સીધા ગર્ભાશયમાં દાખલ કરવામાં આવે છે.
$ICSI$ (ઇન્ટ્રાસાયટોપ્લાઝમિક સ્પર્મ ઇન્જેક્શન) એ પ્રયોગશાળાની પ્રક્રિયા છે જેમાં એક શુક્રાણુને સીધા અંડકોષમાં દાખલ કરવામાં આવે છે.
119
EasyMCQ
ઝાયગોટ ઇન્ટ્રાફેલોપિયન ટ્રાન્સફર $(ZIFT)$ માં, . . . . . . તબક્કા સુધીના ભ્રૂણને ફેલોપિયન ટ્યુબમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે.
A
$8$ બ્લાસ્ટોમિયર્સ
B
$32$ બ્લાસ્ટોમિયર્સ
C
$2$ બ્લાસ્ટોમિયર્સ
D
$16$ બ્લાસ્ટોમિયર્સ

Solution

(A) સાચો જવાબ $A$ છે.
ઝાયગોટ ઇન્ટ્રાફેલોપિયન ટ્રાન્સફર $(ZIFT)$ તરીકે ઓળખાતી સહાયક પ્રજનન તકનીકમાં,$8$ બ્લાસ્ટોમિયર્સ સુધીના યુગ્મનજ અથવા પ્રારંભિક ભ્રૂણને પ્રયોગશાળામાંથી એકત્રિત કરીને સ્ત્રીની ફેલોપિયન ટ્યુબમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે.
જો ભ્રૂણ $8$ બ્લાસ્ટોમિયર્સના તબક્કાથી આગળ વિકસિત થયું હોય (દા.ત. $16$ અથવા $32$ બ્લાસ્ટોમિયર્સ),તો તેને ગર્ભાશયમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે,જેને ઇન્ટ્રા-યુટેરિન ટ્રાન્સફર $(IUT)$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
120
EasyMCQ
$ZIFT$ સંજ્ઞાનું સાચું પૂર્ણ નામ નીચેનામાંથી કયું છે?
A
Zygote Inter Fallopian Tube
B
Zygote Intra Fallopian Transfer
C
Zygote Inter Fallopian Transfer
D
Zygote Intra Fallopian Tube

Solution

(B) $ZIFT$ નું પૂર્ણ નામ Zygote Intra Fallopian Transfer છે.
આ સહાયક પ્રજનન તકનીકમાં,યુગ્મનજ (zygote) અથવા પ્રારંભિક ગર્ભ ($8$ કોષીય અવસ્થા સુધી) ને સ્ત્રીની અંડવાહિની (fallopian tube) માં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે.
121
EasyMCQ
વંધ્યત્વની સમસ્યાને દૂર કરવા માટે ડૉક્ટર દ્વારા કઈ તકનીકની સલાહ આપવામાં આવે છે?
A
$RCH$
B
$MTP$
C
$RTI$
D
$ART$

Solution

(D) સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
સહાયક પ્રજનન તકનીકો $(ART)$ એ તબીબી તકનીકોનો સમૂહ છે જેનો ઉપયોગ વ્યક્તિઓ અથવા દંપતીઓને જ્યારે તેઓ વંધ્યત્વની સમસ્યાઓનો સામનો કરી રહ્યા હોય ત્યારે ગર્ભધારણ કરવામાં મદદ કરવા માટે થાય છે.
$RCH$ નો અર્થ પ્રજનન અને બાળ સ્વાસ્થ્ય સંભાળ છે.
$MTP$ નો અર્થ ગર્ભપાતની તબીબી સમાપ્તિ છે.
$RTI$ નો અર્થ પ્રજનન માર્ગના ચેપ છે.
122
EasyMCQ
શુક્રકોષને સીધા અંડકોષમાં દાખલ કરવાની પદ્ધતિને શું કહેવામાં આવે છે?
A
$GIFT$
B
$ZIFT$
C
$ICSI$
D
$IVF$-$ET$

Solution

(C) સાચો જવાબ $C$ છે.
ઇન્ટ્રા-સાયટોપ્લાઝમિક સ્પર્મ ઇન્જેક્શન $(ICSI)$ એ એક વિશિષ્ટ પ્રક્રિયા છે જેમાં પ્રયોગશાળામાં ગર્ભ બનાવવા માટે એક શુક્રકોષને સીધા અંડકોષમાં દાખલ કરવામાં આવે છે.
આ તકનીકનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે પુરુષ વંધ્યત્વની સારવાર માટે કરવામાં આવે છે.
123
EasyMCQ
$GIFT$ ($Gamete$ $Intrafallopian$ $Transfer$) પ્રક્રિયા અંગે સાચા વિધાનો પસંદ કરો.
A
સ્ત્રી દાતા પાસેથી અંડકોષો એકત્રિત કરવામાં આવે છે અને પ્રાપ્તકર્તાના ગર્ભાશયમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે.
B
સ્ત્રી દાતા પાસેથી એકત્રિત કરેલા અંડકોષોને પ્રાપ્તકર્તામાં યુગ્મનજ નિર્માણને સરળ બનાવવા માટે ફેલોપિયન નળીમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે.
C
સ્ત્રી દાતા પાસેથી યુગ્મનજ એકત્રિત કરવામાં આવે છે અને પ્રાપ્તકર્તામાં યુગ્મનજ નિર્માણને સરળ બનાવવા માટે ફેલોપિયન નળીમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે.
D
સ્ત્રી દાતા પાસેથી યુગ્મનજ એકત્રિત કરવામાં આવે છે અને પ્રાપ્તકર્તાના ગર્ભાશયમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે.

Solution

(B) $GIFT$ ($Gamete$ $Intrafallopian$ $Transfer$) એ એવી સ્ત્રીઓ માટે વપરાતી તકનીક છે જેઓ સક્ષમ અંડકોષો ઉત્પન્ન કરી શકતી નથી પરંતુ ગર્ભાધાન અને ગર્ભના વિકાસ માટે તંદુરસ્ત વાતાવરણ ધરાવે છે.
આ પ્રક્રિયામાં,દાતા સ્ત્રી પાસેથી અંડકોષો એકત્રિત કરવામાં આવે છે અને પ્રાપ્તકર્તા સ્ત્રીની ફેલોપિયન નળીમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે.
આનાથી પ્રાપ્તકર્તાના શરીરમાં કુદરતી રીતે ગર્ભાધાન ($in$ $vivo$) થઈ શકે છે.
તેથી,વિકલ્પ $B$ સાચું વિધાન છે.
124
EasyMCQ
એક નિઃસંતાન દંપતી બાળક મેળવવા માટે સહાયક પ્રજનન તકનીકો (ARTs) કેન્દ્રની મુલાકાત લે છે. નિદાન પર,એવું જાણવા મળ્યું કે પુરુષ ભાગીદારમાં શુક્રાણુઓની સંખ્યા ઓછી હતી. આ કિસ્સામાં $ART$ ની નીચેનામાંથી કઈ વ્યૂહરચના સૌથી યોગ્ય છે?
A
ગેમેટ ઇન્ટ્રા-ફેલોપિયન ટ્રાન્સફર $(GIFT)$
B
કૃત્રિમ વીર્યસેચન (Artificial Insemination - $AI$)
C
ઝાયગોટ ઇન્ટ્રા-ફેલોપિયન ટ્રાન્સફર $(ZIFT)$
D
પાત્રે ફલન (In vitro Fertilisation - $IVF$)

Solution

(B) સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
કૃત્રિમ વીર્યસેચન $(AI)$ એ એક એવી તકનીક છે જેનો ઉપયોગ એવા કિસ્સાઓમાં થાય છે જ્યાં પુરુષ ભાગીદાર સ્ત્રીમાં વીર્ય દાખલ કરવામાં અસમર્થ હોય અથવા શુક્રાણુઓની સંખ્યા ખૂબ ઓછી હોય.
આ પ્રક્રિયામાં,પતિ અથવા તંદુરસ્ત દાતા પાસેથી એકત્રિત કરવામાં આવેલ વીર્યને કૃત્રિમ રીતે સ્ત્રીની યોનિમાર્ગમાં અથવા ગર્ભાશયમાં ($IUI$ - ઇન્ટ્રા-યુટેરિન ઇન્સેમિનેશન) દાખલ કરવામાં આવે છે.
પુરુષ ભાગીદારમાં શુક્રાણુઓની સંખ્યા ઓછી હોવાથી,ફલનની શક્યતા વધારવા માટે $AI$ એ સૌથી યોગ્ય વ્યૂહરચના છે.
125
EasyMCQ
સહાયક પ્રજનન તકનીક $(ART)$ માં કોનો સમાવેશ થતો નથી?
A
ઝાયગોટ એક્સ્ટ્રા ફેલોપિયન ટ્રાન્સફર
B
ઇન-વિટ્રો ફર્ટિલાઇઝેશન અને એમ્બ્રિયો ટ્રાન્સફર $(IVF-ET)$
C
કૃત્રિમ વીર્યસેચન $(AI)$
D
ગેમેટ ઇન્ટ્રા ફેલોપિયન ટ્રાન્સફર $(GIFT)$

Solution

(A) સહાયક પ્રજનન તકનીક $(ART)$ એ વંધ્યત્વની સારવાર માટે વપરાતી તબીબી પ્રક્રિયાઓનો સમૂહ છે.
સામાન્ય $ART$ તકનીકોમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે:
$1$. ઇન-વિટ્રો ફર્ટિલાઇઝેશન અને એમ્બ્રિયો ટ્રાન્સફર $(IVF-ET)$.
$2$. ગેમેટ ઇન્ટ્રા ફેલોપિયન ટ્રાન્સફર $(GIFT)$.
$3$. ઇન્ટ્રા સાયટોપ્લાઝમિક સ્પર્મ ઇન્જેક્શન $(ICSI)$.
$4$. કૃત્રિમ વીર્યસેચન $(AI)$.
$5$. ઝાયગોટ ઇન્ટ્રા ફેલોપિયન ટ્રાન્સફર $(ZIFT)$.
વિકલ્પ $A$ માં 'ઝાયગોટ એક્સ્ટ્રા ફેલોપિયન ટ્રાન્સફર' નો ઉલ્લેખ છે,જે કોઈ માન્ય તબીબી પ્રક્રિયા નથી. સાચો શબ્દ $ZIFT$ (ઝાયગોટ ઇન્ટ્રા ફેલોપિયન ટ્રાન્સફર) છે. તેથી,'ઝાયગોટ એક્સ્ટ્રા ફેલોપિયન ટ્રાન્સફર' એ $ART$ તકનીક નથી.
126
MediumMCQ
આપેલ સહાયક પ્રજનન તકનીકોમાં,કઈ પદ્ધતિમાં ફલનની પ્રક્રિયા શરીરની અંદર થાય છે?
A
$ICSI$
B
$IUT$
C
$ZIFT$
D
$GIFT$

Solution

(D) $GIFT$ ($Gamete$ $Intra-Fallopian$ $Transfer$) એ એક સહાયક પ્રજનન તકનીક છે જેમાં જનનકોષો (અંડકોષ અને શુક્રકોષ) ને સ્ત્રીની અંડવાહિનીમાં સીધા સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે. જનનકોષોને અંડવાહિનીમાં મૂકવામાં આવતા હોવાથી,ફલનની પ્રક્રિયા સ્ત્રીના શરીરની અંદર કુદરતી રીતે થાય છે. જ્યારે $ICSI$,$IUT$ અને $ZIFT$ માં ફલન શરીરની બહાર ($in$ $vitro$) થાય છે.
127
MediumMCQ
વંધ્યત્વને દૂર કરવા માટે $GIFT$ અંગેનું સાચું વિધાન પસંદ કરો.
A
$(1)$ સ્ત્રી દાતા પાસેથી એકત્રિત કરેલા અંડકોષોને વંધ્ય સ્ત્રીના ગર્ભાશયમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે.
B
$(2)$ $8$ બ્લાસ્ટોમિયર્સ સુધીના પ્રારંભિક ગર્ભને વંધ્ય સ્ત્રીની ફેલોપિયન ટ્યુબમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે.
C
$(3)$ $8$ બ્લાસ્ટોમિયર્સ સુધીના પ્રારંભિક ગર્ભને વંધ્ય સ્ત્રીના ગર્ભાશયમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે.
D
$(4)$ આ દાતા પાસેથી એકત્રિત કરેલા અંડકોષનું એવી બીજી સ્ત્રીની ફેલોપિયન ટ્યુબમાં સ્થાનાંતરણ છે જે અંડકોષ ઉત્પન્ન કરી શકતી નથી પરંતુ ફલન અને વિકાસ માટે યોગ્ય વાતાવરણ પૂરું પાડી શકે છે.

Solution

(D) $GIFT$ એટલે ગેમેટ ઇન્ટ્રા-ફેલોપિયન ટ્રાન્સફર $(Gamete Intra-Fallopian Transfer)$.
આ એક એવી સહાયક પ્રજનન તકનીક છે જે એવી સ્ત્રીઓ માટે વપરાય છે જે અંડકોષ ઉત્પન્ન કરી શકતી નથી પરંતુ ફલન અને ગર્ભના વિકાસ માટે યોગ્ય વાતાવરણ પૂરું પાડી શકે છે.
આ પ્રક્રિયામાં,દાતા પાસેથી અંડકોષ એકત્રિત કરવામાં આવે છે અને તેને પ્રાપ્તકર્તા સ્ત્રીની ફેલોપિયન ટ્યુબમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે.

Reproductive Health — Infertility · Frequently Asked Questions

1Are these Reproductive Health questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Reproductive Health Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.