Fertilisation and Implantation Questions in Gujarati

(C) ફલિતાંડ (zygote) અંડવાહિનીના ઇસ્થમસમાંથી ગર્ભાશય તરફ આગળ વધે છે ત્યારે તેમાં વારંવાર સમવિભાજન થાય છે,જેને વિખંડન (cleavage) કહેવાય છે.
આ વિભાજનના પરિણામે $8$ થી $16$ કોષો બને છે,જેને બ્લાસ્ટોમિયર્સ કહેવામાં આવે છે.
$8-16$ બ્લાસ્ટોમિયર્સ ધરાવતા ગર્ભને મોર્યુલા કહેવામાં આવે છે.
મોર્યુલા સતત વિભાજન પામે છે અને ગર્ભાશયમાં પ્રવેશતા તે બ્લાસ્ટોસિસ્ટ (બ્લાસ્ટુલાનો એક પ્રકાર) માં રૂપાંતરિત થાય છે.
તેથી,સખત,શેતૂર (mulberry) જેવા દેખાતા આ તબક્કાને મોર્યુલા કહેવામાં આવે છે.

(D) સસ્તન પ્રાણીઓમાં,ફલન એ એવી પ્રક્રિયા છે જેમાં શુક્રકોષ અને અંડકોષ જોડાઈને યુગ્મનજ (zygote) બનાવે છે. આ પ્રક્રિયા સામાન્ય રીતે અંડવાહિનીના તુંબિકા (ampullary) વિસ્તારમાં થાય છે. શુક્રકોષ યોનિમાર્ગ અને ગર્ભાશયમાંથી પસાર થઈને અંડવાહિની સુધી પહોંચે છે,જ્યાં તે અંડપિંડમાંથી મુક્ત થયેલા અંડકોષ સાથે મળે છે.

(D) બહુશુક્રકોષતા એટલે ફલન દરમિયાન એક કરતાં વધુ શુક્રકોષોનું અંડકોષમાં પ્રવેશવું.
આને રોકવા માટે,પ્રથમ શુક્રકોષના પ્રવેશ પછી તરત જ અંડકોષમાં ચોક્કસ ફેરફારો થાય છે.
અંડકોષના કોષરસસ્તરની નીચે રહેલી કોર્ટિકલ ગ્રાન્યુલ્સ (cortical granules) તેમનું દ્રવ્ય પેરીવિટેલાઇન અવકાશમાં મુક્ત કરે છે.
આ દ્રવ્યો ઝોના પેલ્યુસિડાને સખત બનાવે છે,જેનાથી ફલન પટલ (fertilization membrane) બને છે.
આ પટલ એક ભૌતિક અવરોધ તરીકે કાર્ય કરે છે જે અન્ય કોઈપણ શુક્રકોષને અંડકોષમાં પ્રવેશતા અટકાવે છે,આમ તે એકશુક્રકોષી ફલન (monospermy) સુનિશ્ચિત કરે છે.

(B) વિખંડન એ યુગ્મનજનું ઝડપી સમસૂત્રીભાજન છે,જે એકકોષીય યુગ્મનજને બ્લાસ્ટોસિસ્ટ નામના બહુકોષીય બંધારણમાં ફેરવે છે.
જેમ જેમ યુગ્મનજ અંડવાહિની (ફેલોપિયન નળી) દ્વારા એમ્પ્યુલાથી ગર્ભાશય તરફ આગળ વધે છે,તેમ તેમ તે આ સમસૂત્રીભાજનની પ્રક્રિયામાંથી પસાર થાય છે.
વિખંડનની પ્રક્રિયા ખાસ કરીને ત્યારે થાય છે જ્યારે યુગ્મનજ અંડવાહિનીના ઈસ્થમસ ભાગમાંથી ગર્ભાશય તરફ પસાર થઈ રહ્યો હોય છે.

(B) બ્લાસ્ટોસાઈટ્‌સનું ગર્ભાશયના અંતઃસ્તર (endometrium) માં સ્થાપિત થવાની પ્રક્રિયાને ગર્ભસ્થાપન (implantation) કહેવામાં આવે છે.
$1$. ફલન એ નર અને માદા જન્યુઓના જોડાણથી યુગ્મનજ બનવાની પ્રક્રિયા છે.
$2$. ગર્ભસ્થાપન એ બ્લાસ્ટોસાઈટ્‌સનું ગર્ભાશયની દીવાલ સાથે જોડાણ છે,જે ગર્ભાવસ્થા તરફ દોરી જાય છે.
$3$. ગર્ભધારણ (ગર્ભાવસ્થા) એ ગર્ભાશયમાં ગર્ભના વિકાસનો સમયગાળો છે.
$4$. પ્રસૂતિ એ બાળકને જન્મ આપવાની પ્રક્રિયા છે.

(B) વિખંડન એ યુગ્મનજ (zygote) ના ઝડપી સમવિભાજનની શ્રેણી છે,જે એકકોષીય યુગ્મનજને મોરુલા નામના બહુકોષીય બંધારણમાં ફેરવે છે.
વિખંડન દરમિયાન,ગર્ભનું કુલ કદ અચળ રહે છે કારણ કે વિભાજન વચ્ચે કોઈ વૃદ્ધિ તબક્કો ($G_1$ અથવા $G_2$) હોતો નથી.
જેમ જેમ કોષોની સંખ્યા વધે છે,તેમ દરેક વ્યક્તિગત કોષ (બ્લાસ્ટોમિયર) નું કદ ઘટે છે કારણ કે કોષરસ કુલ કોષરસના જથ્થામાં વધારો કર્યા વિના નાના એકમોમાં વહેંચાઈ જાય છે.

(A) મનુષ્યમાં,ફલનની પ્રક્રિયા અંડવાહિનીના તુંબિકા (ampullary) પ્રદેશમાં થાય છે.
ફલન પછી,યુગ્મનજ (zygote) માં સમવિભાજનની શ્રેણીબદ્ધ પ્રક્રિયાઓ થાય છે જેને વિખંડન કહેવામાં આવે છે.
વિખંડન ત્યારે શરૂ થાય છે જ્યારે યુગ્મનજ હજુ અંડવાહિનીમાંથી ગર્ભાશય તરફ ગતિ કરતું હોય છે.
તેથી,વિખંડનની પ્રક્રિયા અંડવાહિનીમાં શરૂ થાય છે.

(B) ફર્ટિલાઈઝિન એ પરિપક્વ અંડકોષ (સ્ત્રીજનનકોષ) દ્વારા સ્ત્રવિત થતો ગ્લાયકોપ્રોટીન પદાર્થ છે.
તે સમાન જાતિના શુક્રકોષો માટે રાસાયણિક આકર્ષક તરીકે કાર્ય કરે છે.
તે શુક્રકોષની સપાટી પર હાજર એન્ટિ-ફર્ટિલાઈઝિન સાથે પ્રતિક્રિયા આપે છે,જે ફલનની પ્રક્રિયા દરમિયાન શુક્રકોષને અંડકોષ સાથે ઓળખવામાં અને જોડાવામાં મદદ કરે છે.

(A) સસ્તન પ્રાણીઓમાં,શુક્રકોષના શીર્ષ ભાગમાં એક્રોઝોમ આવેલું હોય છે,જે પાચક ઉત્સેચકોથી ભરેલું હોય છે જેને શુક્રકોષ લાયસીન કહેવામાં આવે છે. સૌથી મહત્વનું શુક્રકોષ લાયસીન $Hyaluronidase$ (હાયેલ્યુરોનિડેઝ) છે. આ ઉત્સેચક અંડકોષની આસપાસના કોષો (કોરોના રેડિએટા) ના આધારક દ્રવ્ય પર કાર્ય કરે છે,જે શુક્રકોષને અંડકોષમાં પ્રવેશવા અને ફલન કરવામાં મદદ કરે છે. તેથી,સાચો જવાબ $Hyaluronidase$ છે.

(D) એકસમાન જોડિયા બાળકો,જેને મોનોઝાયગોટિક જોડિયા બાળકો તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,ત્યારે ઉત્પન્ન થાય છે જ્યારે એક જ ફલિત અંડકોષ (યુગ્મનજ) પ્રારંભિક ક્લીવેજ (વિખંડન) દરમિયાન બે સ્વતંત્ર ભ્રૂણમાં વિભાજિત થઈ જાય છે.
તેઓ એક જ યુગ્મનજમાંથી ઉદ્ભવતા હોવાથી,તેઓ સમાન આનુવંશિક બંધારણ ધરાવે છે.
આ પ્રક્રિયા ભ્રાતૃ જોડિયા બાળકો (fraternal twins) કરતા અલગ છે,જે બે અલગ શુક્રકોષો દ્વારા બે અલગ અંડકોષોના ફલનથી ઉત્પન્ન થાય છે.

(B) ફલન એ નર અને માદા જન્યુઓના જોડાણની પ્રક્રિયા છે.
તે જોડાણ કયા સ્થાને થાય છે તેના આધારે તેને બે પ્રકારમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે:
$1$. બાહ્ય ફલન: સજીવના શરીરની બહાર થાય છે (દા.ત.,પાણીમાં).
$2$. અંતઃ ફલન: સજીવના શરીરની અંદર થાય છે.
આ વર્ગીકરણ મૂળભૂત રીતે જન્યુઓના જોડાણના સ્થાન પર આધારિત છે,જે ઘણીવાર ગર્ભવિકાસના સ્થાન સાથે સંકળાયેલું હોય છે. ઘણા સજીવોમાં,ફલનનું સ્થાન ગર્ભવિકાસના અનુગામી સ્થાનને નિર્ધારિત કરે છે.

(A) શુક્રકોષ અને અંડકોષના કોષકેન્દ્રીય જોડાણની પ્રક્રિયાને $Karyogamy$ (કેર્યોગેમી) કહેવામાં આવે છે.
$Karyogamy$ એ $Syngamy$ (ફલન) પ્રક્રિયાનું એક મહત્વનું પગલું છે,જેમાં નર અને માદા જન્યુઓના એકકીય કોષકેન્દ્રો જોડાઈને દ્વિકીય $Zygote$ (યુગ્મનજ) બનાવે છે.
$Parthenogenesis$ (અનિષેકજનન) એ અફલિત અંડકોષમાંથી ગર્ભના વિકાસની પ્રક્રિયા છે.
$Vitellogenesis$ એ અંડકોષમાં પિત્તક (yolk) બનવાની પ્રક્રિયા છે.
$Oogenesis$ (અંડજનન) એ માદા જન્યુઓ (અંડકોષો) બનવાની પ્રક્રિયા છે.

(B) મોટાભાગની પ્રાણી પ્રજાતિઓમાં, શુક્રકોષ અંડકોષમાં $animal \text{ } pole$ (પ્રાણીધ્રુવ) દ્વારા પ્રવેશે છે। $animal \text{ } pole$ એ ઇંડાનો એવો વિસ્તાર છે જેમાં કોષકેન્દ્ર હોય છે અને તેમાં સામાન્ય રીતે જરદી (yolk) ઓછી હોય છે, તેથી તે એવું સ્થાન છે જ્યાં સામાન્ય રીતે ફલન થાય છે। $vegetal \text{ } pole$ (વાનસ્પતિક ધ્રુવ) સામાન્ય રીતે જરદીથી સમૃદ્ધ હોય છે અને તે શુક્રકોષના પ્રવેશ માટેનું મુખ્ય સ્થાન નથી।

(A) અંડકોષ તેની સપાટી પરથી $Fertilizin$ (એક ગ્લાયકોપ્રોટીન) તરીકે ઓળખાતું રાસાયણિક દ્રવ્ય મુક્ત કરે છે. આ પદાર્થ એક કેમોએટ્રેક્ટન્ટ (રાસાયણિક આકર્ષક) તરીકે કાર્ય કરે છે જે શુક્રકોષને આકર્ષે છે,જેની સપાટી પર $Antifertilizin$ આવેલું હોય છે. $Fertilizin$ અને $Antifertilizin$ વચ્ચેની આ પ્રતિક્રિયા જાતિ-વિશિષ્ટ હોય છે,જે ફલનની પ્રક્રિયા દરમિયાન શુક્રકોષને અંડકોષ સાથે જોડાવામાં મદદ કરે છે.

(D) ફર્ટિલાઈઝિન એ અંડકોષની સપાટી પર આવેલું ગ્લાયકોપ્રોટીન છે,જ્યારે એન્ટિફર્ટિલાઈઝિન એ શુક્રાણુની સપાટી પર આવેલું પ્રોટીન છે.
ફલનની પ્રક્રિયા દરમિયાન,અંડકોષનું ફર્ટિલાઈઝિન શુક્રાણુના એન્ટિફર્ટિલાઈઝિન સાથે પ્રતિક્રિયા આપે છે.
આ આંતરક્રિયા જાતિ-વિશિષ્ટ (species-specific) હોય છે,જે સુનિશ્ચિત કરે છે કે સમાન જાતિના શુક્રાણુ તે જ જાતિના અંડકોષ સાથે જોડાઈ શકે અને તેનું ફલન કરી શકે.
તેથી,ફર્ટિલાઈઝિન-એન્ટિફર્ટિલાઈઝિન આંતરક્રિયાનું મુખ્ય કાર્ય સમાન જાતિના જન્યુઓનું જોડાણ કરવાનું છે.

(B) ફલનની પ્રક્રિયા દરમિયાન,શુક્રકોષ અંડકોષની નજીક પહોંચે છે. અંડકોષ કોરોના રેડિએટા અને ઝોના પેલ્યુસિડા જેવા અનેક સ્તરોથી ઘેરાયેલો હોય છે. શુક્રકોષ સૌપ્રથમ અંડકોષના $Zona \ pellucida$ (ઝોના પેલ્યુસિડા) સ્તરના સંપર્કમાં આવે છે. આ સંપર્ક શુક્રકોષમાં એક્રોસોમ પ્રતિક્રિયાને ઉત્તેજિત કરે છે,જે ઉત્સેચકો મુક્ત કરે છે જે શુક્રકોષને અંડકોષના કોષરસ પટલ સુધી પહોંચવા માટે $Zona \ pellucida$ ને ભેદવામાં મદદ કરે છે.

(B) ફલન એ શુક્રકોષ અને અંડકોષના જોડાણની પ્રક્રિયા છે. માનવ માદા પ્રજનન તંત્રમાં,આ પ્રક્રિયા અંડવાહિનીના $Ampulla$ (તુંબિકા) વિસ્તારમાં થાય છે. શુક્રકોષ અને અંડકોષ બંને એકસાથે $Ampulla$ વિસ્તારમાં પહોંચે છે,જ્યાં ફલન થાય છે.

(D) ફલન એ એકકીય નર જન્યુ (શુક્રકોષ) અને એકકીય માદા જન્યુ (અંડકોષ) ના જોડાણની પ્રક્રિયા છે.
શુક્રકોષ અને અંડકોષ બંનેમાં $n$ સંખ્યામાં રંગસૂત્રો (એકકીય) હોય છે.
જોડાણ પછી,તેઓ દ્વિકીય યુગ્મનજ $(2n)$ બનાવે છે,જેમાં રંગસૂત્રોનો સંપૂર્ણ સેટ હોય છે (મનુષ્યમાં $2n = 46$).
તેથી,સાચું વિધાન એ છે કે એકકીય શુક્રકોષ અને એકકીય અંડકોષ જોડાઈને દ્વિકીય યુગ્મનજ બનાવે છે.

(B) માનવ માદા પ્રજનન ચક્રમાં,જો ફલન ન થાય,તો કોર્પસ લ્યુટીયમ જળવાઈ રહેતું નથી કારણ કે ભ્રૂણ દ્વારા હ્યુમન કોરિઓનિક ગોનાડોટ્રોપિન $(hCG)$ અંતઃસ્ત્રાવ ઉત્પન્ન થતો નથી.
પરિણામે,કોર્પસ લ્યુટીયમનું વિઘટન થાય છે અને તે સફેદ તંતુમય ડાઘ પેશીમાં ફેરવાય છે જેને કોર્પસ આલ્બીકન્સ કહેવામાં આવે છે.
આ વિઘટનને કારણે પ્રોજેસ્ટેરોન અને ઇસ્ટ્રોજનના સ્તરમાં તીવ્ર ઘટાડો થાય છે,જે ગર્ભાશયના અંતઃસ્તરના તૂટવાની પ્રક્રિયાને ઉત્તેજિત કરે છે,જેના પરિણામે માસિક સ્રાવ થાય છે.

(B) ઘણા સજીવોમાં ફલનની પ્રક્રિયા દરમિયાન,શુક્રકોષ ખાસ કરીને પ્રાણી ધ્રુવ (Animal pole) દ્વારા અંડકોષમાં પ્રવેશે છે. પ્રાણી ધ્રુવ એ અંડકોષનો એવો વિસ્તાર છે જ્યાં કોષકેન્દ્ર આવેલું હોય છે અને જ્યાં કોષરસમાં પિત્તક (yolk) ઓછું હોય છે,જે શુક્રકોષના શીર્ષના પ્રવેશને સરળ બનાવે છે. તેનાથી વિપરીત,વાનસ્પતિક ધ્રુવ (Vegetal pole) સામાન્ય રીતે પિત્તકથી સમૃદ્ધ હોય છે અને તે શુક્રકોષના પ્રવેશનું સ્થાન નથી.

(D) વિખંડન એ ફલન પછી યુગ્મનજ (zygote) માં થતા ઝડપી સમભાજન કોષ વિભાજનની શ્રેણી છે.
આ વિભાજન દરમિયાન બાળ કોષોમાં કોઈ નોંધપાત્ર વૃદ્ધિ થતી નથી.
વિખંડન પ્રક્રિયા દરમિયાન બનતા બાળ કોષોને $Blastomeres$ (ગર્ભકોષ્ઠીખંડ) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(D) બધા જ લિંગી પ્રજનન કરતા બહુકોષીય સજીવોના જીવનની શરૂઆત $Zygote$ (યુગ્મનજ) નામના એક કોષથી થાય છે.
આ $Zygote$ ફલનની પ્રક્રિયા દરમિયાન નર અને માદા જનનકોષોના જોડાણથી બને છે.
તે વ્યક્તિગત સજીવના વિકાસનું પ્રારંભિક બિંદુ દર્શાવે છે.

(C) ફલિતાંડનું નિર્માણ ફલનની પ્રક્રિયા દ્વારા થાય છે,જેમાં બે એકકીય (haploid) જન્યુઓનું જોડાણ થાય છે.
જન્યુઓ એ વિશિષ્ટ પ્રજનન કોષો છે.
મનુષ્યોમાં,નર જન્યુ એ શુક્રકોષ છે અને માદા જન્યુ એ અંડકોષ છે.
શુક્રકોષ અને અંડકોષ બંને પ્રજનન કોષોના પ્રકાર હોવાથી,તે બંને ફલિતાંડના નિર્માણમાં ભાગ લે છે.
તેથી,'પ્રજનન કોષો' એ સૌથી યોગ્ય અને વ્યાપક વિકલ્પ છે.

(C) નર પ્રજનનકોષ (શુક્રકોષ) અને માદા પ્રજનનકોષ (અંડકોષ) ના જોડાણની પ્રક્રિયાને ફલન કહેવામાં આવે છે.
આ જોડાણના પરિણામે એક દ્વિકીય કોષ બને છે જેને $Zygote$ (ફલિતાંડ) કહેવાય છે.
$Zygote$ માં બંને પિતૃઓનું આનુવંશિક દ્રવ્ય હોય છે,જે નવા સજીવનો પ્રથમ કોષ છે.

(D) પુખ્ત વ્યક્તિનો વિકાસ $Zygote$ (યુગ્મનજ) નામના એક કોષથી શરૂ થાય છે.
$Zygote$ એ ફલનની પ્રક્રિયા દરમિયાન નર અને માદા જન્યુઓના જોડાણથી બને છે.
આ $Zygote$ વારંવાર સમભાજન (mitotic cell division) પામીને ભ્રૂણ બનાવે છે,જે અંતે સંપૂર્ણ પુખ્ત સજીવમાં વિકસે છે.

(C) ફલનની પ્રક્રિયામાં નર જન્યુ અને માદા જન્યુનું જોડાણ થાય છે. આ જોડાણના પરિણામે એક દ્વિકીય કોષ બને છે જેને યુગ્મનજ (ફલિતાંડ) કહેવામાં આવે છે. તેથી,યુગ્મનજનું નિર્માણ નર અને માદા જન્યુઓના જોડાણથી થાય છે.

(B) વિધાન $(A)$ સાચું છે કારણ કે સજીવના તમામ દૈહિક કોષો યુગ્મનજમાંથી વારંવાર થતા સમભાજન (mitosis) દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે. સમભાજન દરમિયાન રંગસૂત્રોની સંખ્યા અને જનીનદ્રવ્ય જળવાઈ રહેતું હોવાથી,દરેક કોષ મૂળ યુગ્મનજ જેવું જ જનીનદ્રવ્ય ધરાવે છે.
કારણ $(R)$ પણ સાચું છે કારણ કે ફલન દરમિયાન નર અને માદા જનનકોષોના જોડાણથી યુગ્મનજ રચાય છે.
જોકે,કારણ $(R)$ એ યુગ્મનજની ઉત્પત્તિ સમજાવે છે,પરંતુ તે એ સમજાવતું નથી કે શરીરનો દરેક કોષ યુગ્મનજ જેવું જ જનીનદ્રવ્ય કેમ જાળવી રાખે છે (જે સમભાજનની પ્રક્રિયાને કારણે છે). તેથી,$R$ એ $A$ ની સાચી સમજૂતી નથી.

(C) લિંગી પ્રજનનમાં નર અને માદા જન્યુઓના જોડાણને ફલન કહેવામાં આવે છે. આ જોડાણના પરિણામે બનતી દ્વિકીય $(2n)$ કોષીય રચનાને $Zygote$ (ફલિતાંડ) કહે છે. ફલિતાંડ એ એક પેઢીના સજીવો અને બીજી પેઢીના સજીવો વચ્ચે સાતત્ય જાળવી રાખતી મહત્વની કડી છે.

(A) નર જન્યુ અને માદા જન્યુના જોડાણની પ્રક્રિયાને ફલન કહેવામાં આવે છે. આ જોડાણના પરિણામે એક દ્વિકીય $(2n)$ કોષ બને છે જેને ફલિતાંડ (zygote) કહે છે. તેથી,ફલન એ એવી ઘટના છે જે ફલિતાંડના નિર્માણ તરફ દોરી જાય છે.

(C) નર જન્યુ (શુક્રકોષ) અને માદા જન્યુ (અંડકોષ) ના જોડાણની પ્રક્રિયાને ફલન કહેવામાં આવે છે.
આ જોડાણના પરિણામે એક દ્વિકીય કોષનું નિર્માણ થાય છે જેને $\text{ફલિતાંડ}$ (Zygote) કહે છે.
$\text{ફલિતાંડ}$ એ નવા સજીવનો પ્રથમ કોષ છે.

(C) સાચો જવાબ $C$ છે. કેપેસિટેશન એ શુક્રકોષોની શારીરિક પરિપક્વતાની પ્રક્રિયા છે જે $\text{માદા}$ $\text{પ્રજનન}$ $\text{માર્ગ}$ માં થાય છે.
આ પ્રક્રિયા દરમિયાન, માદા જનન માર્ગના સ્ત્રાવો શુક્રકોષની સપાટી પર, ખાસ કરીને એક્રોઝોમ પર જમા થયેલા આવરણ પદાર્થો (જેમ કે કોલેસ્ટ્રોલ અને ગ્લાયકોપ્રોટીન) ને દૂર કરે છે.
આ આવરણ દૂર થવાથી એક્રોઝોમ પરના રિસેપ્ટર સાઇટ્સ ખુલ્લા થાય છે, જે શુક્રકોષને અંડકોષના ઝોના પેલ્યુસિડા સાથે જોડાવા અને તેને ભેદવા માટે સક્રિય બનાવે છે.
તેથી, કેપેસિટેશન ફલન માટે આવશ્યક છે અને તે માત્ર શુક્રકોષ માદા પ્રજનન તંત્રમાં પ્રવેશ્યા પછી જ થાય છે.

(D) : એક એકકીય નર જન્યુ (શુક્રકોષ) અને એક એકકીય માદા જન્યુ (અંડકોષ) ના જોડાણથી દ્વિકીય યુગ્મનજ બનવાની પ્રક્રિયાને ફલન કહેવામાં આવે છે.
મનુષ્યમાં,ફલન ત્યારે જ થાય છે જ્યારે અંડકોષ અને શુક્રકોષો એકસાથે અંડવાહિની (Fallopian tube) ના એમ્પ્યુલરી-ઇસ્થમિક જંકશન પર પહોંચે છે.

(D) : એક્ટોપિક પ્રેગ્નન્સી એ ગર્ભધારણની એક જટિલતા છે જેમાં ભ્રૂણનું સ્થાપન ગર્ભાશય સિવાયના અન્ય સ્થાને થાય છે.
તેના ચિહ્નો અને લક્ષણોમાં પેટમાં દુખાવો અને યોનિમાર્ગમાંથી રક્તસ્ત્રાવનો સમાવેશ થાય છે.
મોટાભાગની એક્ટોપિક પ્રેગ્નન્સી $(90\%)$ ફેલોપિયન ટ્યુબમાં થાય છે,જેને ટ્યુબલ પ્રેગ્નન્સી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(C) : ફલન પછી,યુગ્મનજ ઝડપી સમસૂત્રી ભાજનમાંથી પસાર થાય છે,જેને ક્લીવેજ કહેવામાં આવે છે,જે પુત્રી કોષોની વૃદ્ધિના અભાવ દ્વારા વર્ગીકૃત થયેલ છે. આ એક-કોષીય યુગ્મનજનું બહુકોષીય રચનામાં રૂપાંતર તરફ દોરી જાય છે જેને બ્લાસ્ટોસિસ્ટ કહેવાય છે. ગર્ભાશયના એન્ડોમેટ્રિયમમાં યુગ્મનજનું પ્રત્યારોપણ અથવા સ્થાપન બ્લાસ્ટોસિસ્ટ તબક્કે થાય છે. બ્લાસ્ટોસિસ્ટ એમ્બ્રિઓનલ નોબ અથવા એમ્બ્રિઓનિક ડિસ્કના પ્રદેશમાં એન્ડોમેટ્રિયમના સંપર્કમાં આવે છે અને તેને વળગી રહે છે. ટ્રોફોબ્લાસ્ટના સપાટીના કોષો લાયટિક ઉત્સેચકોનો સ્ત્રાવ કરે છે જે એન્ડોમેટ્રિયલ અસ્તરનું ક્ષરણ કરે છે. તેઓ આંગળી જેવા આઉટગ્રોથને પણ જન્મ આપે છે જેને કોરિઓનિક વિલી કહેવાય છે. કોરિઓનિક વિલી અને ગર્ભાશયની પેશીઓ એકબીજા સાથે જોડાઈ જાય છે. વિલી માત્ર ફિક્સેશનમાં જ નહીં પરંતુ પોષણના શોષણમાં પણ મદદ કરે છે.

(A) શુક્રકોષ અને અંડકોષના જોડાણની પ્રક્રિયાને ફલન કહેવામાં આવે છે.
ફલન દરમિયાન,એક શુક્રકોષ અંડકોષના ઝોના પેલ્યુસિડા સ્તરના સંપર્કમાં આવે છે અને પટલમાં ફેરફાર કરે છે જે વધારાના શુક્રકોષોના પ્રવેશને અટકાવે છે.
આમ,તે સુનિશ્ચિત કરે છે કે માત્ર એક જ શુક્રકોષ અંડકોષને ફલિત કરી શકે છે.
એક્રોઝોમનો સ્ત્રાવ શુક્રકોષને ઝોના પેલ્યુસિડા અને કોષરસ પટલ દ્વારા અંડકોષના કોષરસમાં પ્રવેશવામાં મદદ કરે છે.
અંડકોષના આવરણની સપાટીના સંપર્કમાં આવતા,એક્રોઝોમ તેના હાઇડ્રોલિટીક ઉત્સેચકો મુક્ત કરે છે,જેને સ્પર્મ લાયસિન પણ કહેવામાં આવે છે.
આને એક્રોઝોમલ પ્રતિક્રિયા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
એક્રોઝોમલ પ્રતિક્રિયાના પરિણામે કોરોના કોષો ઓગળી જાય છે અને ઝોના પેલ્યુસિડાનું વિઘટન થાય છે,જે શુક્રકોષના પ્રવેશમાં મદદ કરે છે.

(D) સાચો જવાબ $(d)$ છે.
ગર્ભના વિકાસ દરમિયાન બ્લાસ્ટોસિસ્ટ અવસ્થાએ ગર્ભાશયની એન્ડોમેટ્રિયલ દીવાલમાં રોપણી (implantation) થાય છે.
રોપણી પહેલાં,પ્રારંભિક બ્લાસ્ટોસિસ્ટના બ્લાસ્ટોમિયર્સ એક બાહ્ય સ્તરમાં ગોઠવાય છે જેને ટ્રોફોબ્લાસ્ટ કહેવામાં આવે છે અને ટ્રોફોબ્લાસ્ટ સાથે જોડાયેલા કોષોના આંતરિક સમૂહને ઇનર સેલ માસ (inner cell mass) કહેવામાં આવે છે.
ટ્રોફોબ્લાસ્ટ સ્તર દ્વારા જ બ્લાસ્ટોસિસ્ટ એન્ડોમેટ્રિયમ સાથે જોડાય છે અને ઇનર સેલ માસ ગર્ભ તરીકે વિભેદિત થાય છે.

(D) સાચો જવાબ $D$ છે. નિયમિત માસિક ચક્ર ધરાવતી માનવ માદામાં માસિક ધર્મ બંધ થવાનું સૌથી સામાન્ય શારીરિક કારણ ગર્ભાવસ્થા છે,જે અંડકોષના ફલન પછી થાય છે.
$1$. ફલન પછી,ગર્ભ $hCG$ (હ્યુમન કોરિઓનિક ગોનાડોટ્રોપિન)નો સ્ત્રાવ કરે છે,જે કોર્પસ લ્યુટિયમને જાળવી રાખે છે.
$2$. કોર્પસ લ્યુટિયમ પ્રોજેસ્ટેરોન અને ઇસ્ટ્રોજનના ઉચ્ચ સ્તરનો સ્ત્રાવ કરવાનું ચાલુ રાખે છે,જે એન્ડોમેટ્રિયલ અસ્તરને ખરતા અટકાવે છે.
$3$. પરિણામે,વિકાસ પામતા ગર્ભને ટેકો આપવા માટે માસિક ચક્ર અટકી જાય છે.

(A) : વિખંડન એ ઝડપી સમસૂત્રી કોષ વિભાજનની શ્રેણી છે જેના દ્વારા એક ફલિત અંડકોષ (યુગ્મનજ) બહુકોષીય રચનામાં ફેરવાય છે જેને બ્લાસ્ટુલા કહેવામાં આવે છે.
વિખંડન દરમિયાન,ભ્રૂણના કદમાં કોઈ નોંધપાત્ર વૃદ્ધિ થતી નથી,અને બ્લાસ્ટોસીલ તરીકે ઓળખાતી મધ્યસ્થ ગુહાના નિર્માણ સિવાય તેનો આકાર મોટાભાગે યથાવત રહે છે.
દરેક વિભાજન સાથે કોષરસની સાપેક્ષમાં ન્યુક્લિયર દ્રવ્ય $(DNA)$ નું પ્રમાણ વધે છે.
વિખંડનની ભાત અથવા પ્રકાર મુખ્યત્વે ઈંડામાં રહેલી જરદીના જથ્થા અને તેના વિતરણ (જરદી જમા થવાની રીત) દ્વારા નક્કી થાય છે.
જરદીના પ્રમાણને આધારે,વિખંડન હોલોબ્લાસ્ટિક (સંપૂર્ણ) અથવા મેરોબ્લાસ્ટિક (અપૂર્ણ) તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(B) : સહાયક પ્રજનન તકનીકો $(ART)$ માં ઘણી વિશેષ તકનીકોનો સમાવેશ થાય છે જે વંધ્ય દંપતીઓને સંતાન પ્રાપ્તિમાં મદદ કરે છે.
$ART$ ની એક મહત્વપૂર્ણ તકનીક ટેસ્ટ ટ્યુબ બેબી પ્રોગ્રામ છે.
કલ્ચર ડિશમાં ફલન કરાવી અને ગર્ભાશયમાં ઉછેર કરીને ઉત્પન્ન થયેલા બાળકને ટેસ્ટ ટ્યુબ બેબી કહેવામાં આવે છે.
આ પદ્ધતિમાં ઇન વિટ્રો ફર્ટિલાઇઝેશન $(IVF)$ નો સમાવેશ થાય છે, એટલે કે શરીરની બહાર શરીર જેવી જ પરિસ્થિતિઓમાં નર અને માદા જનનકોષોનું ફલન અને ત્યારબાદ ભ્રૂણ સ્થળાંતર $(ET)$ કરવામાં આવે છે.
યુગ્મનજ અથવા $8$ બ્લાસ્ટોમિયર્સ સુધીના ભ્રૂણને ફેલોપિયન નળીમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે $(ZIFT - \text{Zygote Intra Fallopian Transfer})$ અને $8$ થી વધુ બ્લાસ્ટોમિયર્સ ધરાવતા ભ્રૂણને તેના વધુ વિકાસ માટે ગર્ભાશયમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે.

(D) : ઇન વિટ્રો ફર્ટિલાઇઝેશન પદ્ધતિમાં,જેને સામાન્ય રીતે ટેસ્ટ-ટ્યુબ બેબી પ્રોગ્રામ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,પત્ની/દાતા (સ્ત્રી) પાસેથી અંડકોષ અને પતિ/દાતા (પુરુષ) પાસેથી શુક્રકોષો એકત્રિત કરવામાં આવે છે અને પ્રયોગશાળામાં કૃત્રિમ પરિસ્થિતિઓમાં ફલન કરાવીને યુગ્મનજ $(Zygote)$ બનાવવામાં આવે છે.
આ યુગ્મનજ અથવા પ્રારંભિક ગર્ભ (જેમાં $8$ જેટલા બ્લાસ્ટોમિયર્સ હોય છે) ને ફેલોપિયન નળીમાં સ્થાનાંતરિત કરી શકાય છે,જેને ઝાયગોટ ઇન્ટ્રા ફેલોપિયન ટ્રાન્સફર $(ZIFT)$ કહેવામાં આવે છે.
$8$ થી વધુ બ્લાસ્ટોમિયર્સ ધરાવતા ગર્ભને ગર્ભાશયમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે,જેને ઇન્ટ્રા યુટેરાઇન ટ્રાન્સફર $(IUT)$ કહેવામાં આવે છે,જેથી તેનો વધુ વિકાસ પૂર્ણ થઈ શકે.

(A) માનવ બાળકની જાતિ (લિંગ) ફલનના સમયે નક્કી થાય છે.
મનુષ્યોમાં,માદા $22 + X$ રંગસૂત્રો ધરાવતા જન્યુઓ ઉત્પન્ન કરે છે,જ્યારે નર બે પ્રકારના શુક્રકોષો ઉત્પન્ન કરે છે: $22 + X$ અને $22 + Y$.
જ્યારે $X$ રંગસૂત્ર ધરાવતો શુક્રકોષ અંડકોષનું ફલન કરે છે,ત્યારે બનતો યુગ્મનજ $44 + XX$ (માદા) હોય છે.
જ્યારે $Y$ રંગસૂત્ર ધરાવતો શુક્રકોષ અંડકોષનું ફલન કરે છે,ત્યારે બનતો યુગ્મનજ $44 + XY$ (નર) હોય છે.
આ આનુવંશિક સંયોજન શુક્રકોષ અને અંડકોષના જોડાણ સમયે જ નક્કી થઈ જતું હોવાથી,લિંગનું નિર્ધારણ ફલન સમયે જ થાય છે.

(D) ફલન એ એકકીય નર જન્યુ (શુક્રકોષ) અને એકકીય માદા જન્યુ (અંડકોષ) ના જોડાણની પ્રક્રિયા છે.
શુક્રકોષ અને અંડકોષ બંનેમાં $n$ સંખ્યામાં રંગસૂત્રો (એકકીય) હોય છે.
જોડાણ પછી,તેઓ દ્વિતીય ફલિતાંડ બનાવે છે જેમાં $2n$ સંખ્યામાં રંગસૂત્રો હોય છે.
તેથી,સાચું વિધાન એ છે કે એકકીય શુક્રકોષ એકકીય અંડકોષ સાથે જોડાઈને દ્વિતીય ફલિતાંડ બનાવે છે.

(D) સસ્તન પ્રાણીઓમાં, ફલન એ પ્રક્રિયા છે જેમાં શુક્રકોષ અને અંડકોષ જોડાઈને યુગ્મનજ (zygote) બનાવે છે.
આ પ્રક્રિયા સામાન્ય રીતે $Fallopian \text{ tube}$ (અંડવાહિની) ના તુંબિકા (ampulla) પ્રદેશમાં થાય છે.
અંડકોષ અંડપિંડમાંથી મુક્ત થાય છે અને અંડવાહિનીમાં પ્રવેશે છે, જ્યાં તે શુક્રકોષને મળે છે.
તેથી, ફલન માટેનું સાચું સ્થાન $Fallopian \text{ tube}$ (અંડવાહિની) છે.

(C) અંડપાત (ovulation) પછી,તૂટેલી પુટિકા એક રચનામાં ફેરવાય છે જેને કોર્પસ લ્યુટિયમ કહેવામાં આવે છે.
કોર્પસ લ્યુટિયમ મુખ્યત્વે મોટા પ્રમાણમાં પ્રોજેસ્ટેરોનનો સ્ત્રાવ કરે છે,જે ગર્ભાશયના અંતઃસ્તર (endometrium) ને જાળવી રાખવા માટે આવશ્યક છે.
તે થોડા પ્રમાણમાં એસ્ટ્રોજનનો પણ સ્ત્રાવ કરે છે.
પ્રોજેસ્ટેરોન એ ગર્ભાવસ્થાને ટેકો આપવા માટે સ્ત્રવતું મુખ્ય હોર્મોન હોવાથી,તે સૌથી યોગ્ય જવાબ છે.

(A) ક્લીવેજ (વિખંડન) ની પ્રક્રિયા દરમિયાન,યુગ્મનજ અંડવાહિનીના ઇસ્થમસમાંથી ગર્ભાશય તરફ આગળ વધે છે ત્યારે તેમાં વારંવાર સમભાજન થાય છે.
આ વિભાજનના પરિણામે $2, 4, 8$ અને અંતે $16$ બાળ કોષો બને છે.
આ બાળ કોષોને બ્લાસ્ટોમિયર કહેવામાં આવે છે.
$8$ થી $16$ બ્લાસ્ટોમિયર ધરાવતા ભ્રૂણને મોરુલા કહેવામાં આવે છે.
તેથી,$16$ કોષીય અવસ્થાને ખાસ કરીને મોરુલા અવસ્થા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(B) ફલનની પ્રક્રિયા દરમિયાન,એક શુક્રકોષ અંડકોષના $zona$ $pellucida$ સ્તરના સંપર્કમાં આવે છે અને પટલમાં ફેરફાર પ્રેરે છે.
$zona$ $pellucida$ સ્તરમાં થતા આ ફેરફારો ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે તે અંડકોષમાં વધારાના શુક્રકોષોના પ્રવેશને અટકાવે છે.
આ પદ્ધતિ સુનિશ્ચિત કરે છે કે માત્ર એક જ શુક્રકોષ અંડકોષને ફલિત કરી શકે,જેને 'પોલિસ્પર્મી' (polyspermy) અટકાવવાની ઘટના કહેવામાં આવે છે.
તેથી,આ ફેરફારોને કારણે થતી સાચી ઘટના વધારાના શુક્રકોષોના પ્રવેશને અટકાવવાની છે.

(A) વિખંડન એ યુગ્મનજ (zygote) ના સમસૂત્રી ભાજનની શ્રેણી છે.
$1$. હોલોબ્લાસ્ટિક (Holoblastic) વિખંડન એટલે સંપૂર્ણ વિખંડન,જેમાં સમગ્ર અંડકોષ વિભાજિત થાય છે.
$2$. મેરોબ્લાસ્ટિક (Meroblastic) વિખંડન એટલે અપૂર્ણ અથવા આંશિક વિખંડન,જે વધુ માત્રામાં પિત્તક (yolk) ધરાવતા અંડકોષોમાં જોવા મળે છે (દા.ત.,પક્ષીઓ,સરીસૃપ).
તેથી,અપૂર્ણ વિખંડન એ મેરોબ્લાસ્ટિક વિભાજનનો એક પ્રકાર છે.