Mix Examples - Human Health and Disease Questions in Gujarati

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$1$. સામાન્ય શરદી $(ii)$ રાઈનો વાઈરસ દ્વારા થાય છે અને તેનાથી $(r)$ નાકમાં ભરાવો થાય છે.
$2$. ન્યુમોનિયા $(i)$ સ્ટ્રેપ્ટોકોકસ ન્યુમોની દ્વારા થાય છે અને ગંભીર કિસ્સાઓમાં $(s)$ નખ ભૂખરાથી વાદળી રંગના થઈ શકે છે.
$3$. એઈડ્સ $(iii)$ રિટ્રો વાઈરસ દ્વારા થાય છે અને તે $(q)$ ત્વચાની રુધિરવાહિનીના કેન્સર તરફ દોરી શકે છે.
$4$. હાથીપગો $(iv)$ ફિલેરિયલ કૃમિ (વુકેરેરિયા બેનક્રોફ્ટી) દ્વારા થાય છે અને તેનાથી $(p)$ અંગોમાં લાંબા ગાળાનો સોજો આવે છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $(A-ii-r), (B-i-s), (C-iii-q), (D-iv-p)$ છે.

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
- $(A)$ ટાઈફોઈડ એ $Salmonella$ $typhi$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થાય છે.
- $(B)$ મેલેરિયા એ $Plasmodium$ નામના પ્રજીવ દ્વારા થાય છે.
- $(C)$ સામાન્ય શરદી એ રાઈનો વાઈરસ $(Rhinovirus)$ દ્વારા થાય છે.
- $(D)$ ન્યુમોનિયા એ $Streptococcus$ $pneumoniae$ અથવા $Haemophilus$ $influenzae$ દ્વારા થાય છે.
- $(E)$ એઇડ્સ એ $HIV$ (Human Immunodeficiency Virus) દ્વારા થાય છે.
આમ,સાચો ક્રમ $(A-iii), (B-iv), (C-ii), (D-v), (E-i)$ છે.

(D) મેલેરિયા એ $Plasmodium$ નામના પ્રજીવ દ્વારા થતો રોગ છે,જે ચેપગ્રસ્ત માદા $Anopheles$ મચ્છરના કરડવાથી મનુષ્યમાં ફેલાય છે.
ફાઈલેરિયાસિસ (જેને હાથીપગો તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) એ $Wuchereria$ $bancrofti$ અને $Wuchereria$ $malayi$ નામના કૃમિ દ્વારા થાય છે,જે ચેપગ્રસ્ત માદા $Culex$ મચ્છરના કરડવાથી મનુષ્યમાં ફેલાય છે.
ન્યુમોનિયા એ $Streptococcus$ $pneumoniae$ અને $Haemophilus$ $influenzae$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થતો રોગ છે,જે ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિ દ્વારા છોડવામાં આવતા ટીપાં અથવા એરોસોલ દ્વારા ફેલાય છે.
તેથી,મેલેરિયા અને ફાઈલેરિયાસિસ બંને મચ્છરજન્ય રોગો છે.

(D) ન્યુમોનિયા $Streptococcus$ $\text{ } pneumoniae$ અને $Haemophilus$ $\text{ } influenzae$ જેવા બેક્ટેરિયા દ્વારા થાય છે. તે ચેપી વ્યક્તિ દ્વારા મુક્ત થતા ટીપાં દ્વારા અથવા તેમની સાથે ગ્લાસ અને વાસણો વહેંચવાથી ફેલાય છે.
સામાન્ય શરદી રાઈનોવાયરસ દ્વારા થાય છે અને તે ખૂબ જ ચેપી છે, જે દૂષિત વસ્તુઓ દ્વારા અથવા ચેપી વ્યક્તિના ટીપાંના શ્વાસ દ્વારા ફેલાય છે.
ટાઇફોઇડ મુખ્યત્વે મળ-મૌખિક માર્ગ (દૂષિત ખોરાક અને પાણી) દ્વારા ફેલાય છે, ચેપી વ્યક્તિ સાથેના સીધા સંપર્ક દ્વારા નહીં.
તેથી, ન્યુમોનિયા અને સામાન્ય શરદી બંનેમાં ચેપને રોકવા માટે ચેપી વ્યક્તિના સંપર્કમાં ન આવવું જરૂરી છે.

(B) આપેલ આકૃતિ એન્ટિબોડી અણુની રચના દર્શાવે છે.
એન્ટિબોડી અણુ ચાર પોલીપેપ્ટાઈડ શૃંખલાઓનો બનેલો છે: બે હળવી શૃંખલાઓ અને બે ભારે શૃંખલાઓ,જેને $H_2L_2$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.
આ શૃંખલાઓ ડાયસલ્ફાઇડ બંધ દ્વારા એકબીજા સાથે જોડાયેલી હોય છે.
આકૃતિમાં,'$A$' લેબલ પોલીપેપ્ટાઈડ શૃંખલાઓને જોડતા બંધ તરફ નિર્દેશ કરે છે,જે ડાયસલ્ફાઇડ બંધ છે.

(D) ભારતના શહેરી વિસ્તારોમાં વાયુ પ્રદૂષણ,ધૂળ અને પરાગરજ જેવા પર્યાવરણીય પરિબળોનું પ્રમાણ ઘણું વધારે હોય છે.
આ પરિબળો શ્વસનતંત્ર અને રોગપ્રતિકારક શક્તિને લગતી સમસ્યાઓ માટે જવાબદાર છે.
અભ્યાસો દર્શાવે છે કે ભારતીય શહેરોમાં મોટી સંખ્યામાં બાળકો એલર્જી (પર્યાવરણીય પ્રદૂષકોને કારણે) અને અસ્થમા (પ્રદૂષણને કારણે વધતી શ્વસન સંબંધી લાંબાગાળાની બીમારી) બંનેથી પીડાય છે.
તેથી,$(B)$ અને $(C)$ બંને સાચા છે.

(D) સ્વપ્રતિરક્ષાનો રોગ ત્યારે થાય છે જ્યારે રોગપ્રતિકારક તંત્ર ભૂલથી શરીરના પોતાના સ્વસ્થ કોષો અને પેશીઓ પર હુમલો કરે છે.
$1$. રુમેટોઇડ આર્થરાઇટિસ એ એક લાંબાગાળાનો બળતરાયુક્ત વિકાર છે જેમાં રોગપ્રતિકારક તંત્ર સાંધાઓ પર હુમલો કરે છે.
$2$. સંધિવા (Rheumatism) માં એવી સ્વપ્રતિરક્ષા પ્રતિક્રિયાઓનો સમાવેશ થાય છે જે સંયોજક પેશીઓને અસર કરે છે.
$3$. મલ્ટિપલ સ્ક્લેરોસિસ એ એક સ્વપ્રતિરક્ષા સ્થિતિ છે જેમાં રોગપ્રતિકારક તંત્ર ચેતાતંતુઓને આવરી લેતા રક્ષણાત્મક પડ (માયલિન) પર હુમલો કરે છે.
આમ,આપેલ તમામ વિકલ્પો રોગપ્રતિકારક તંત્રની 'પોતાના' અને 'પરકા' કોષો વચ્ચે ભેદ પારખવાની ક્ષમતા ગુમાવવાને કારણે થાય છે,તેથી સાચો જવાબ $D$ છે.

(A) ચેપી રોગ એ છે જે રોગકારક સૂક્ષ્મજીવો જેવા કે બેક્ટેરિયા,વાયરસ,પરોપજીવીઓ અથવા ફૂગ દ્વારા થાય છે અને તે એક વ્યક્તિમાંથી બીજી વ્યક્તિમાં સીધી કે આડકતરી રીતે ફેલાઈ શકે છે.
$A$,$B$,અને $C$ એ ત્રણેય ચેપી રોગો છે જે અનુક્રમે પ્લાઝમોડિયમ,રાઈનોવાયરસ અને સાલ્મોનેલા ટાઈફી દ્વારા થાય છે.
જ્યારે $D$ (કેન્સર) એ બિન-ચેપી રોગ છે જે કોષોના અનિયંત્રિત વિભાજન દ્વારા લાક્ષણિકતા ધરાવે છે.
જો પ્રશ્ન ચેપી રોગ વિશે પૂછતો હોય,તો $A$,$B$,અને $C$ ત્રણેય સાચા છે. સામાન્ય રીતે પરીક્ષામાં આવા પ્રશ્નોમાં 'બિન-ચેપી' રોગ ઓળખવા માટે પૂછવામાં આવે છે,જેમાં કેન્સર જવાબ આવે છે.

(C) માદા એનોફિલિસ મચ્છરમાં પ્લાઝમોડિયમના જીવનચક્ર દરમિયાન,ફલન મચ્છરના આંતરડામાં થાય છે અને ફલિતાંડ (Zygote) બને છે.
આ ફલિતાંડ એક ગતિશીલ,લાંબા સ્વરૂપમાં રૂપાંતરિત થાય છે જેને ઉકાઇનેટ (Ookinete) કહેવાય છે (જેને '$A$' તરીકે દર્શાવેલ છે).
ત્યારબાદ ઉકાઇનેટ આંતરડાની દીવાલમાં પ્રવેશ કરે છે અને ગોળાકાર,કોથળી જેવી રચનામાં વિકસે છે જેને ઉસીસ્ટ (Oocyst) કહેવાય છે (જેને '$B$' તરીકે દર્શાવેલ છે).
તેથી,'$A$' એ ઉકાઇનેટ દર્શાવે છે અને '$B$' એ ઉસીસ્ટ દર્શાવે છે.

(B) આપેલ આકૃતિ મેલેરિયાના પરોપજીવી $Plasmodium$ ના રક્તકણ ચક્ર (erythrocytic cycle) ને દર્શાવે છે.
આ ચક્રમાં,યકૃત કોષોમાંથી મુક્ત થયેલા મેરોઝુઓઇટ્સ રક્તકણો $(RBCs)$ ને ચેપ લગાડે છે.
$RBC$ ની અંદર,પરોપજીવીનો વિકાસ થાય છે.
નિર્દેશ '$A$' એ રક્તકણોને દર્શાવે છે જે પરોપજીવી દ્વારા ચેપગ્રસ્ત થયા છે.
તેથી,'$A$' એ રક્તકણ $(RBC)$ દર્શાવે છે.

(C) આપેલી આકૃતિ મચ્છરના આંતરડામાં પ્લાઝમોડિયમના ફલન અને વિકાસના તબક્કાઓ દર્શાવે છે.
મચ્છરમાં,જન્યુકોષો (gametocytes) જોડાઈને ફલિતાંડ (zygote) બનાવે છે.
ત્યારબાદ ફલિતાંડ એક લાંબા સ્વરૂપમાં વિકસે છે જે મચ્છરના આંતરડાની દીવાલમાં પ્રવેશ કરીને ઉસિસ્ટ (oocyst) બનાવે છે.
નિર્દેશન '$a$' એ ઉસિસ્ટ તબક્કાને દર્શાવે છે,જે અંતે ફાટીને સ્પોરોઝોઈટ્સ મુક્ત કરે છે,જે લાળ ગ્રંથીઓમાં સ્થળાંતર કરે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ '$C$' છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ (ક્વિનાઈન) છે.
$1$. કાર્બામાયસીન,બેસીટ્રેસીન અને ટેટ્રાસાયક્લીન એ તમામ એન્ટિબાયોટિક્સ છે,જે સૂક્ષ્મજીવો દ્વારા ઉત્પન્ન થતા રાસાયણિક પદાર્થો છે જે અન્ય સૂક્ષ્મજીવોની વૃદ્ધિને અટકાવે છે અથવા તેમને મારી નાખે છે.
$2$. ક્વિનાઈન એ સિંકોના વૃક્ષની છાલમાંથી મેળવવામાં આવતી મેલેરિયા વિરોધી દવા છે,તે સૂક્ષ્મજીવો દ્વારા ઉત્પન્ન થતી એન્ટિબાયોટિક નથી.
$3$. તેથી,ક્વિનાઈન એ અસંગત છે.

(A) સાચો જવાબ $A$ છે.
ચિકનગુનિયા વાયરસ એ આર્બોવાયરસ છે જે મુખ્યત્વે સંક્રમિત $Aedes$ $aegypti$ અથવા $Aedes$ $albopictus$ મચ્છરના કરડવાથી મનુષ્યોમાં ફેલાય છે.
તે વીર્ય દ્વારા જાતીય સંપર્કથી ફેલાતો નથી.
તેની સામે,ઇબોલા વાયરસ,હિપેટાઇટિસ $B$ વાયરસ અને હ્યુમન ઇમ્યુનોડેફિસિયન્સી વાયરસ $(HIV)$ વીર્યમાં જોવા મળે છે અને તે જાતીય સંપર્ક દ્વારા ફેલાઈ શકે છે.

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(A)$ ક્ષય (Tuberculosis): $BCG$ રસીમાં Mycobacterium bovis ના જીવંત નબળા (હાનિરહિત) સ્ટ્રેનનો ઉપયોગ થાય છે,જે હાનિરહિત બેક્ટેરિયા $(iv)$ તરીકે કાર્ય કરે છે.
$(B)$ ઉટાંટિયું (Whooping cough): આ રસીમાં સામાન્ય રીતે મૃત Bordetella pertussis બેક્ટેરિયા $(iii)$ નો ઉપયોગ થાય છે.
$(C)$ ડિપ્થેરિયા: આ રસી ટોક્સૉઇડ છે,જે બેક્ટેરિયા દ્વારા ઉત્પન્ન થતા નિષ્ક્રિય ટોક્સિન $(ii)$ છે.
$(D)$ પોલિયો: સાલ્ક રસીમાં નિષ્ક્રિય (મૃત) પોલિયો વાયરસનો ઉપયોગ થાય છે,જ્યારે સેબિન રસીમાં જીવંત નબળા (હાનિરહિત) વાયરસ $(i)$ નો ઉપયોગ થાય છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $A-iv, B-iii, C-ii, D-i$ છે.

(A) : આકૃતિમાં દર્શાવેલ વનસ્પતિ $Datura$ (ધતૂરો) છે.
$Datura$ તેના ભ્રામક ગુણધર્મો માટે જાણીતું છે.
$Datura$ ના બીજ અને પુષ્પોમાં એટ્રોપિન,હાયોસાયમાઈન અને સ્કોપોલામાઈન જેવા આલ્કલોઈડ્સ હોય છે,જેનું સેવન કરવાથી તે ભ્રામક (Hallucinogen) તરીકે કાર્ય કરે છે.
આ પદાર્થો વ્યક્તિની ધારણા,વિચારો અને લાગણીઓમાં ફેરફાર કરે છે,જેનાથી ભ્રમ પેદા થાય છે.

(A) રાસાયણિક બંધારણ $(A)$ કોકેઈનનું છે,જે Erythroxylum coca નામની વનસ્પતિમાંથી મેળવવામાં આવે છે. તે ન્યુરોટ્રાન્સમીટર ડોપામાઈનના વહનમાં દખલ કરે છે,જેનાથી ઉત્સાહ અને ઉર્જામાં વધારો થાય છે.
રાસાયણિક બંધારણ $(B)$ કેનાબીનોઈડનું છે,જે Cannabis sativa વનસ્પતિના પુષ્પવિન્યાસમાંથી મેળવવામાં આવે છે. કેનાબીનોઈડ્સ હૃદય અને રુધિરાભિસરણ તંત્ર પર તેની અસર માટે જાણીતા છે અને તે આભાસી અસરો ઉત્પન્ન કરી શકે છે.
વિકલ્પ $(A)$ અણુ $(A)$ ને કોકેઈન તરીકે,તેના સ્ત્રોતને Erythroxylum coca તરીકે અને ડોપામાઈન વહન પર તેની અસરને યોગ્ય રીતે ઓળખે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(A)$ છે.

(B) સાચી જોડી $B$ છે.
$1$. ટાઈફોઈડ $Salmonella$ $typhi$ દ્વારા થાય છે અને તે દૂષિત ખોરાક અને પાણી દ્વારા ફેલાય છે.
$2$. ન્યુમોનિયા $Streptococcus$ $pneumoniae$ દ્વારા થાય છે અને તે ડ્રોપલેટ ચેપ (ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિ દ્વારા મુક્ત કરાયેલા ટીપાં/એરોસોલ્સના શ્વાસ દ્વારા) દ્વારા ફેલાય છે.
$3$. હાથીપગો (ફાઈલેરિયાસિસ) $Wuchereria$ $bancrofti$ દ્વારા થાય છે અને તે માદા $Culex$ મચ્છરના કરડવાથી ફેલાય છે.
$4$. મેલેરિયા $Plasmodium$ પ્રજાતિ દ્વારા થાય છે અને તે માદા $Anopheles$ મચ્છરના કરડવાથી ફેલાય છે. નર મચ્છરો મનુષ્યોને કરડતા નથી.

(B) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$1$. $(A)$ અમીબાયાસિસ: તે એન્ટામીબા હિસ્ટોલિટિકા દ્વારા થાય છે,જે દૂષિત ખોરાક અને પાણી દ્વારા ફેલાય છે. તેથી,તેના નિવારણ માટે જંતુરહિત ખોરાક અને પાણીનો ઉપયોગ કરવો જોઈએ $(A-ii)$.
$2$. $(B)$ ડિપ્થેરિયા: તે એક બેક્ટેરિયલ ચેપ છે જે $DPT$ (ડિપ્થેરિયા,પર્ટુસિસ અને ટેટનસ) રસી દ્વારા અટકાવી શકાય છે $(B-iii)$.
$3$. $(C)$ કોલેરા: આ રોગમાં ગંભીર નિર્જલીકરણ થાય છે,અને તેની પ્રાથમિક સારવાર ઓરલ રિહાઇડ્રેશન થેરાપી $(ORS)$ છે $(C-iv)$.
$4$. $(D)$ સિફિલિસ: તે ટ્રેપોનેમા પેલિડમ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થતો જાતીય સંક્રમિત રોગ છે $(D-i)$.
તેથી,સાચો ક્રમ $A-(ii), B-(iii), C-(iv), D-(i)$ છે.

(C) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(a)$ એલર્જી એ એલર્જનના પ્રતિભાવમાં $IgE$ એન્ટિબોડીઝના ઉત્પાદન સાથે સંકળાયેલ છે. તેથી,$a-4$.
$(b)$ વિડાલ ટેસ્ટ એ સાલ્મોનેલા ટાઈફી દ્વારા થતા ટાઈફોઈડ તાવના નિદાન માટે વપરાતી કસોટી છે. તેથી,$b-3$.
$(c)$ $ELISA$ (એન્ઝાઇમ-લિંક્ડ ઇમ્યુનોસોર્બન્ટ એસે) એ $AIDS$ ($HIV$ દ્વારા થતો) ના નિદાન માટે વપરાતી કસોટી છે. તેથી,$c-2$.
$(d)$ હિમોઝોઈન એ મેલેરિયા માટે જવાબદાર પ્લાઝમોડિયમ પરોપજીવીના જીવનચક્ર દરમિયાન રક્તકણોના તૂટવાથી મુક્ત થતો ઝેરી પદાર્થ છે. તેથી,$d-1$.
તેથી,સાચો ક્રમ $a-4, b-3, c-2, d-1$ છે.

(C) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$1$. દાદ એ ફૂગથી થતો રોગ છે જે $Trichophyton$,$Microsporum$ અને $Epidermophyton$ જેવી ફૂગ દ્વારા થાય છે. તેથી,$(A)$ એ $(S)$ સાથે જોડાય છે.
$2$. હાથીપગો (ફાઈલેરિયાસિસ) એ $Wuchereria$ $bancrofti$ અને $Wuchereria$ $malayi$ જેવા ફાઈલેરિયલ કૃમિ દ્વારા થાય છે. તેથી,$(B)$ એ $(P)$ સાથે જોડાય છે.
$3$. સામાન્ય શરદી એ રાઈનો વાયરસ તરીકે ઓળખાતા વાયરસના સમૂહ દ્વારા થાય છે. તેથી,$(C)$ એ $(Q)$ સાથે જોડાય છે.
આમ,સાચો ક્રમ $A-S, B-P, C-Q$ છે.

(A) આપેલ આકૃતિ એન્ટિબોડી અણુ (ઇમ્યુનોગ્લોબ્યુલિન) ની રચના દર્શાવે છે.
એન્ટિબોડી અણુ ચાર પોલીપેપ્ટાઈડ શૃંખલાઓનો બનેલો હોય છે: બે નાની 'લાઈટ ચેઈન' (હલકી શૃંખલા) અને બે મોટી 'હેવી ચેઈન' (ભારે શૃંખલા),જેને $H_2L_2$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.
$Y$-આકારની રચનાના છેડે આવેલો ચલ વિસ્તાર 'એન્ટિજન બાઈન્ડિંગ સાઈટ' બનાવે છે (આકૃતિમાં $X$ તરીકે દર્શાવેલ છે).
સ્ટેમ અને ભુજાઓનો ભાગ બનાવતી લાંબી પોલીપેપ્ટાઈડ શૃંખલાઓ 'હેવી ચેઈન' છે (આકૃતિમાં $Y$ તરીકે દર્શાવેલ છે).
તેથી,$X$ એ એન્ટિજન બાઈન્ડિંગ સાઈટ છે અને $Y$ એ હેવી ચેઈન છે.

(B) વિધાન $1$ સાચું છે: મરડો (Shigellosis) $Shigella$ પ્રજાતિ દ્વારા,પ્લેગ $Yersinia$ $pestis$ દ્વારા અને ડિપ્થેરિયા $Corynebacterium$ $diphtheriae$ દ્વારા થાય છે. આ તમામ બેક્ટેરિયલ રોગો છે.
વિધાન $2$ ખોટું છે: $Salmonella$ $typhi$ ટાઈફોઈડ તાવનું કારણ બને છે,જે નાના આંતરડાને અસર કરે છે,શ્વસનતંત્રને નહીં.
વિધાન $3$ સાચું છે: અમીબાયાસિસ ($Entamoeba$ $histolytica$) અને એસ્કેરિયાસિસ ($Ascaris$ $lumbricoides$) દૂષિત ખોરાક અને પાણી દ્વારા ફેલાય છે.
વિધાન $4$ ખોટું છે: આંતરિક રક્તસ્રાવ,એનિમિયા અને સ્નાયુઓમાં દુખાવો એ એસ્કેરિયાસિસના લક્ષણો છે,હાથીપગા (ફાઈલેરિયાસિસ) ના નહીં. હાથીપગામાં લસિકા વાહિનીઓમાં લાંબા ગાળાની સોજો જોવા મળે છે.
તેથી,વિધાન $1$ અને $3$ સાચા છે.

(D) $T$-લિમ્ફોસાઇટ્સ કોષ-માધ્યિત પ્રતિકારકતા માટે જવાબદાર છે અને તેઓ એન્ટિબોડીઝનો સ્ત્રાવ કરતા નથી,પરંતુ તેઓ $B$-કોષોને તે ઉત્પન્ન કરવામાં મદદ કરે છે.
ઇન્ટરફેરોન્સ એ વાયરસથી ચેપગ્રસ્ત કોષો દ્વારા ઉત્પન્ન થતા ગ્લાયકોપ્રોટીન છે જે બિન-ચેપગ્રસ્ત કોષોને વધુ વાયરલ ચેપથી સુરક્ષિત કરે છે.
ગૌણ પ્રતિકારક પ્રતિચાર એ મેમરી કોષોને કારણે પ્રાથમિક પ્રતિચારની તુલનામાં એન્ટિબોડીઝના ઝડપી અને અત્યંત તીવ્ર ઉત્પાદન દ્વારા વર્ગીકૃત થયેલ છે.
આપેલા તમામ વિધાનો વૈજ્ઞાનિક રીતે સચોટ હોવાથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(D) $(1)$ એઇડ્સ $(AIDS)$ હ્યુમન ઇમ્યુનોડેફિસિયન્સી વાયરસ $(HIV)$ દ્વારા થાય છે,જે એક રેટ્રોવાયરસ $(E)$ છે.
$(2)$ સામાન્ય શરદી રાઈનો વાયરસ $(A)$ દ્વારા થાય છે.
$(3)$ મેલેરિયા પ્રજીવ પરોપજીવી પ્લાઝમોડિયમ $(D)$ દ્વારા થાય છે.
$(4)$ કેન્સર ભૌતિક,રાસાયણિક અથવા જૈવિક કારકો દ્વારા થાય છે જેને કેન્સરજનક $(B)$ કહેવામાં આવે છે.
તેથી,સાચી જોડ $1-E, 2-A, 3-D, 4-B$ છે.

(D) સાચી જોડ ઓળખવા માટે, આપણે દરેક રોગનું વિશ્લેષણ કરીએ:
$1$. ટાઈફોઈડ $Salmonella \text{ typhi}$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થાય છે, જે મુખ્યત્વે નાના આંતરડાને અસર કરે છે $(1-b-R)$.
$2$. મેલેરિયા $Plasmodium$ નામના પ્રજીવ દ્વારા થાય છે, જે યકૃત કોષો અને રક્તકણોને ચેપ લગાડે છે $(2-c-Q)$.
$3$. સામાન્ય શરદી રાઈનોવાયરસ દ્વારા થાય છે, જે મુખ્યત્વે નાક અને શ્વસન માર્ગને ચેપ લગાડે છે $(3-a-P)$.
તેથી, સાચી શ્રેણી $(1-b-R), (2-c-Q), (3-a-P)$ છે.

(D) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(1)$ $HIV$ એ $Retrovirus$ (રેટ્રોવાયરસ) છે (જે $x$ સાથે જોડાય છે).
$(2)$ કેન્સર ઓન્કોજેનિક વાયરસ દ્વારા થાય છે (જે $v$ સાથે જોડાય છે).
$(3)$ એલર્જન એલર્જીક પ્રતિક્રિયા દરમિયાન સેરોટોનિન અને હિસ્ટામાઈન જેવા રસાયણોના મુક્ત થવાને ઉત્તેજિત કરે છે (જે $z$ સાથે જોડાય છે).
$(4)$ દાદર એ ફૂગથી થતો ચેપ છે જે $Microsporum$ અને $Trichophyton$ જેવી પ્રજાતિઓ દ્વારા થાય છે (જે $w$ સાથે જોડાય છે).
તેથી,સાચો ક્રમ $1-x, 2-v, 3-z, 4-w$ છે.

(D) ધૂમ્રપાન રુધિરમાં કાર્બન મોનોક્સાઇડ $(CO)$ મુક્ત કરે છે,જે હિમોગ્લોબિન સાથે $O_2$ કરતા ઘણી વધારે આકર્ષણ શક્તિથી જોડાય છે અને કાર્બોક્સિહિમોગ્લોબિન બનાવે છે. આ રુધિરની ઓક્સિજન વહન કરવાની ક્ષમતા ઘટાડે છે,તેથી વિધાન $A$ ખોટું છે.
નિકોટીન,જે તમાકુમાં જોવા મળતું રસાયણ છે,તે એડ્રિનલ ગ્રંથિઓને એડ્રિનાલિન અને નોર-એડ્રિનાલિન મુક્ત કરવા માટે ઉત્તેજિત કરે છે,જે બ્લડ પ્રેશર અને હૃદયના ધબકારા વધારે છે. આમ,વિધાન $R$ સાચું છે.
તેથી,$A$ ખોટું છે અને $R$ સાચું છે.

(B) વર્ણવેલ લક્ષણો, જેમ કે અનિશ્ચિત મૂડ, લાગણીઓનો ઊભરો અને આંતરવ્યક્તિત્વ સંઘર્ષો, એ $Borderline \text{ } Personality \text{ } Disorder \text{ } (BPD)$ ના લાક્ષણિક લક્ષણો છે.
$BPD$ એ માનસિક સ્વાસ્થ્યનો એક વિકાર છે જે વ્યક્તિ પોતાની અને અન્યો વિશે કેવી રીતે વિચારે છે અને અનુભવે છે તેના પર અસર કરે છે, જેનાથી રોજિંદા જીવનમાં કામ કરવામાં મુશ્કેલીઓ ઊભી થાય છે.
તેમાં સ્વ-છબીની સમસ્યાઓ, લાગણીઓ અને વર્તનને સંચાલિત કરવામાં મુશ્કેલી અને અસ્થિર સંબંધોની પેટર્નનો સમાવેશ થાય છે.

(D) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(a)$ અમીબાયાસિસ એ એન્ટામીબા હિસ્ટોલિટિકા દ્વારા થાય છે અને સ્વચ્છ ખોરાક અને પાણીના સેવનથી તેને અટકાવી શકાય છે. તેથી, $(a-ii)$.
$(b)$ ડિપ્થેરિયા એ બેક્ટેરિયલ ચેપ છે જે $DPT$ રસીના ઉપયોગથી અટકાવી શકાય છે. તેથી, $(b-iii)$.
$(c)$ કોલેરા એ પાણીજન્ય રોગ છે જેની સારવારમાં નિર્જલીકરણને રોકવા માટે ઓરલ રિહાઈડ્રેશન થેરાપીનો ઉપયોગ થાય છે. તેથી, $(c-iv)$.
$(d)$ સિફિલિસ એ જાતીય સંક્રમિત રોગ છે જે ટ્રેપોનેમા પેલિડિયમ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થાય છે. તેથી, $(d-i)$.
આમ, સાચો ક્રમ $(a-ii), (b-iii), (c-iv), (d-i)$ છે.

(D) સામાન્ય શરદી રાઈનોવાયરસ (rhinoviruses) દ્વારા થાય છે,જે નાક અને શ્વસનમાર્ગને સંક્રમિત કરે છે પરંતુ ફેફસાંને અસર કરતા નથી.
તેની સામે,ન્યુમોનિયા $Streptococcus$ $pneumoniae$ અને $Haemophilus$ $influenzae$ જેવા રોગકારકો દ્વારા થાય છે,જે ફેફસાંના વાયુકોષ્ઠો (alveoli) ને સંક્રમિત કરે છે,જેના કારણે તેમાં પ્રવાહી ભરાય છે.
તેથી,વિકલ્પ $D$ સંક્રમણના સ્થાનમાં રહેલો તફાવત યોગ્ય રીતે દર્શાવે છે.

(A) બોર્ડરલાઇન પર્સનાલિટી ડિસઓર્ડર $(BPD)$ એ માનસિક સ્વાસ્થ્યની સ્થિતિ છે જે મૂડ,વર્તન,સ્વ-છબી અને કાર્યક્ષમતામાં સતત અસ્થિરતા દ્વારા વર્ગીકૃત થયેલ છે.
આ વિકાર ધરાવતી વ્યક્તિઓ ઘણીવાર આવેગજન્ય ક્રિયાઓ,અણધાર્યા મૂડ સ્વિંગ્સ,લાગણીઓના તીવ્ર વિસ્ફોટ અને સ્થિર સંબંધો જાળવવામાં મુશ્કેલી દર્શાવે છે,જે વારંવાર ઝઘડાખોર વર્તન અને અન્ય લોકો સાથે સંઘર્ષ તરફ દોરી જાય છે.

(A) અણુ $(A)$ એ કોકેઈનનું રાસાયણિક બંધારણ છે,જે Erythroxylum coca વનસ્પતિમાંથી મેળવવામાં આવે છે. તે ન્યુરોટ્રાન્સમીટર ડોપામાઈનના વહનમાં દખલ કરે છે.
અણુ $(B)$ એ કેનાબીનોઈડનું રાસાયણિક બંધારણ છે,જે Cannabis sativa વનસ્પતિના પુષ્પવિન્યાસમાંથી મેળવવામાં આવે છે. કેનાબીનોઈડ્સ તેમની હૃદય-રુધિરવાહિની તંત્ર પરની અસરો માટે જાણીતા છે અને તે આભાસ ઉત્પન્ન કરી શકે છે.
વિકલ્પ $(A)$ સાચો છે કારણ કે તે કોકેઈનનો સ્ત્રોત અને તેની અસરનું યોગ્ય વર્ણન કરે છે,જે બંધારણ $(A)$ સાથે સુસંગત છે.

(B) વિધાન સાચું છે. કોકેઈન એ કોકા પ્લાન્ટ, $Erythroxylum \text{ } coca$ માંથી મેળવવામાં આવતું આલ્કલોઇડ છે. તે ન્યુરોટ્રાન્સમીટર ડોપામાઇનના વહનમાં દખલ કરે છે,જેના પરિણામે મધ્યસ્થ ચેતાતંત્ર પર શક્તિશાળી ઉત્તેજક અસર થાય છે,જે આનંદની લાગણી અને ઉર્જામાં વધારો કરે છે.
કારણ પણ ઇમ્યુનોલોજીના સંદર્ભમાં સાચું વિધાન છે. સક્રિય રોગપ્રતિકારક શક્તિ ત્યારે વિકસે છે જ્યારે યજમાન એન્ટિજેન્સના સંપર્કમાં આવે છે,જે કુદરતી ચેપ દ્વારા અથવા રસીકરણ દ્વારા ઇરાદાપૂર્વકના સંપર્ક દ્વારા થઈ શકે છે.
જો કે,કારણ એ કોકેઈનની કાર્ય કરવાની પદ્ધતિ સમજાવતું નથી. તેથી,બંને વિધાનો સાચા છે,પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી નથી.

(A) $(1)$ ખરું. જઠરાંત્રીય માર્ગ ગેસ્ટ્રિન,$CCK$,સિક્રેટિન અને $GIP$ જેવા અંતઃસ્ત્રાવોનો સ્ત્રાવ કરે છે. હૃદય એટ્રિયલ નેટ્રિયુરેટિક ફેક્ટર $(ANF)$ અને મૂત્રપિંડ એરિથ્રોપોએટિન અંતઃસ્ત્રાવનો સ્ત્રાવ કરે છે.
$(2)$ ખરું. પાર્સ ડિસ્ટાલિસ છ ટ્રોફિક અંતઃસ્ત્રાવોનો સ્ત્રાવ કરે છે: $GH$,$PRL$,$TSH$,$ACTH$,$LH$ અને $FSH$.
$(3)$ ખોટું. $T$-લિમ્ફોસાઇટ્સ કોષ-માધ્યિત પ્રતિકારકતા પૂરી પાડે છે,જ્યારે $B$-લિમ્ફોસાઇટ્સ હ્યુમરલ પ્રતિકારકતા માટે જવાબદાર છે.
$(4)$ ખરું. ઇન્સ્યુલિનનો પ્રતિકાર અથવા ઇન્સ્યુલિનનું અપૂરતું ઉત્પાદન ડાયાબિટીસ મેલિટસ રોગ તરફ દોરી જાય છે.

(N/A) જાહેર આરોગ્યના પગલાં એ વિવિધ ચેપી રોગોના ફેલાવાને રોકવા માટે લેવામાં આવતા નિવારક પગલાં છે. આ પગલાંનો ઉદ્દેશ્ય ચેપી કારકો સાથેનો સંપર્ક ઘટાડવાનો છે. મુખ્ય પદ્ધતિઓ નીચે મુજબ છે:
$1$. વ્યક્તિગત અને જાહેર સ્વચ્છતાની જાળવણી: ચેપી રોગોને રોકવા માટે આ સૌથી મહત્વપૂર્ણ પદ્ધતિ છે. તેમાં શરીરની સ્વચ્છતા,પૌષ્ટિક આહારનું સેવન અને શુદ્ધ પાણી પીવાનો સમાવેશ થાય છે. જાહેર સ્વચ્છતામાં કચરા અને મળમૂત્રનો યોગ્ય નિકાલ,અને જળાશયોની સમયાંતરે સફાઈ અને જંતુનાશક પ્રક્રિયાનો સમાવેશ થાય છે.
$2$. અલગતા (Isolation): ન્યુમોનિયા,અછબડા અને ક્ષય (Tuberculosis) જેવા હવા દ્વારા ફેલાતા રોગોને રોકવા માટે,ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિને અલગ રાખવી જરૂરી છે જેથી રોગ ફેલાવાની શક્યતા ઘટે.
$3$. રસીકરણ (Vaccination): રસીકરણ એ શરીરમાં સૂક્ષ્મજીવોની નકલ કરતા એજન્ટો દાખલ કરીને ચેપી રોગો સામે રક્ષણ આપે છે. તે શરીરને રોગપ્રતિકારક શક્તિ પૂરી પાડે છે. ધનુર્વા (Tetanus),પોલિયો,ઓરી અને ગાલપચોળિયાં જેવા રોગો માટે રસીઓ ઉપલબ્ધ છે.
$4$. વાહક નાબૂદી (Vector Eradication): મેલેરિયા,ફાઈલેરિયાસિસ,ડેન્ગ્યુ અને ચિકનગુનિયા જેવા રોગો વાહકો દ્વારા ફેલાય છે. આ રોગોને સ્વચ્છ વાતાવરણ જાળવીને અને મચ્છરોના પ્રજનનને અટકાવીને રોકી શકાય છે. આમાં સ્થિર પાણીને દૂર કરવું,કુલરની નિયમિત સફાઈ,મચ્છરદાનીનો ઉપયોગ અને ગટર કે તળાવોમાં મેલેથિઓન જેવા જંતુનાશકોનો છંટકાવ કરવાનો સમાવેશ થાય છે. તળાવોમાં $Gambusia$ જેવી માછલીઓ છોડવાથી પણ મચ્છરના ડિંભનું નિયંત્રણ થાય છે.

(D) જીવવિજ્ઞાનના અભ્યાસે ચેપી રોગોને નિયંત્રિત કરવામાં ઘણી રીતે મદદ કરી છે:
$1$. જીવનચક્રની ઓળખ: રોગકારકો અને તેમના વાહકોના જીવનચક્રને સમજવાથી આપણે તેમને નબળા તબક્કે રોકી શકીએ છીએ.
$2$. રસીઓ અને એન્ટિબાયોટિક્સનો વિકાસ: બાયોટેકનોલોજી અને ઇમ્યુનોલોજીએ રોગોને રોકવા માટે રસીઓ અને બેક્ટેરિયલ ચેપની સારવાર માટે એન્ટિબાયોટિક્સ બનાવવામાં મદદ કરી છે.
$3$. પ્રસારણની સમજ: રોગ કેવી રીતે ફેલાય છે (પ્રસારણની રીતો) તે જાણવાથી જાહેર આરોગ્યના અસરકારક પગલાં અને સ્વચ્છતાના નિયમો અમલમાં મૂકવામાં મદદ મળે છે.
તેથી,ઉપરના તમામ વિકલ્પો સાચા છે.

(N/A)

રોગ	ફેલાવાની રીત (Mode of Transmission)
$(a)$ અમીબાયાસિસ	દૂષિત ખોરાક અને પાણી દ્વારા ફેલાય છે. માખીઓ યાંત્રિક વાહક તરીકે કામ કરે છે,જે પરોપજીવીને મળમાંથી ખોરાક અને પાણીમાં સ્થાનાંતરિત કરે છે.
$(b)$ મેલેરિયા	ચેપગ્રસ્ત માદા $Anopheles$ મચ્છરના કરડવાથી ફેલાય છે,જે વાહક તરીકે કાર્ય કરે છે.
$(c)$ એસ્કેરિયાસિસ	$Ascaris$ $lumbricoides$ ના ઈંડાથી દૂષિત થયેલી માટી,પાણી અને શાકભાજી દ્વારા ફેલાય છે.
$(d)$ ન્યુમોનિયા	ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિ દ્વારા મુક્ત કરાયેલા ટીપાં અથવા એરોસોલ શ્વાસમાં લેવાથી,અથવા ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિના ગ્લાસ અને વાસણો શેર કરવાથી ફેલાય છે.

$(C)$ જોડી $(c)$ અયોગ્ય છે.
$Microsporum$ એ ફૂગની એક પ્રજાતિ છે જે દાદ (ringworm) નામનો રોગ કરે છે, જે ત્વચાનો ફૂગજન્ય ચેપ છે.
ફાઈલેરિયાસિસ (જેને હાથીપગાનો રોગ પણ કહેવાય છે) એ $Wuchereria \text{ } bancrofti$ અને $Wuchereria \text{ } malayi$ જેવા ફાઈલેરિયલ કૃમિ દ્વારા થાય છે, $Microsporum$ દ્વારા નહીં.

(N/A) "નિવારણ એ ઉપચાર કરતાં વધુ સારું છે" આ વિધાન તબીબી વિજ્ઞાનમાં ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે, જેના કારણો નીચે મુજબ છે:
$1$. $AIDS$ અને હેપેટાઇટિસ-$B$ જેવા કેટલાક રોગો ક્રોનિક છે અને હાલમાં તેનો કોઈ કાયમી ઈલાજ નથી, તેથી નિવારણ એ જ એકમાત્ર અસરકારક વ્યૂહરચના છે.
$2$. ઘણા રોગોની સારવાર મોંઘી હોય છે, જે પરિવાર પર આર્થિક બોજ વધારે છે.
$3$. નિવારણ દ્વારા રોગ સાથે સંકળાયેલ શારીરિક પીડા, વેદના અને લાંબા ગાળાની જટિલતાઓથી બચી શકાય છે.
$4$. રસીકરણ, સ્વચ્છતા જાળવવી અને તંદુરસ્ત જીવનશૈલી જેવી નિવારક પદ્ધતિઓ ખર્ચ-અસરકારક છે અને જીવનની ગુણવત્તામાં સુધારો કરે છે.

$(a)$ આંતરિક રક્તસ્ત્રાવ, સ્નાયુઓમાં દુખાવો, તાવ, એનિમિયા અને આંતરડાના માર્ગમાં અવરોધ.
$(b)$ દાદ (Ringworm)
$(c)$ Salmonella typhi
$(d)$ તાવ, ઠંડી લાગવી, ઉધરસ અને માથાનો દુખાવો.
$(e)$ સામાન્ય શરદી (Common cold)
$(f)$ Wuchereria bancrofti અને Wuchereria malayi

(N/A) જીવનશૈલી સંબંધિત રોગો એટલે એવા રોગો જે લોકોની જીવન જીવવાની પદ્ધતિ સાથે જોડાયેલા હોય છે.
તે મુખ્યત્વે રહેઠાણના વાતાવરણ અને દૈનિક આદતોમાં થતા અયોગ્ય ફેરફારોને કારણે થાય છે.
આ રોગો સામાન્ય રીતે આલ્કોહોલનું સેવન,નશીલા પદાર્થોનો દુરુપયોગ,ધૂમ્રપાન,શારીરિક પ્રવૃત્તિનો અભાવ અને બિનઆરોગ્યપ્રદ આહાર જેવી આદતોને કારણે થાય છે.
આવા રોગોના ઉદાહરણોમાં હૃદયરોગ,સ્ટ્રોક,સ્થૂળતા (obesity) અને કેન્સરનો સમાવેશ થાય છે.

(B) સાચી જોડકાં નીચે મુજબ છે:
$(a)$ ટાયફાઈડ એ $Salmonella$ $typhi$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થાય છે.
$(b)$ ન્યુમોનિયા એ $Streptococcus$ $pneumoniae$ અથવા $Haemophilus$ $influenzae$ જેવા બેક્ટેરિયા દ્વારા થાય છે.
$(c)$ ફાઈલેરિએસિસ (હાથીપગો) એ $Wuchereria$ $bancrofti$ અથવા $Wuchereria$ $malayi$ જેવા ફાઈલેરિયલ કૃમિ દ્વારા થાય છે.
$(d)$ મલેરિયા એ $Plasmodium$ પ્રજાતિના પ્રજીવ દ્વારા થાય છે.
તેથી,સાચી જોડ $(a)-(iii), (b)-(iv), (c)-(i), (d)-(ii)$ છે.
સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(A) $(a-3), (b-4), (c-2), (d-5), (e-1)$
વિગતવાર સમજૂતી:
- $(a)$ ટાઈફોઈડ $Salmonella$ $typhi$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થાય છે.
- $(b)$ મેલેરિયા પ્રજીવ $Plasmodium$ દ્વારા થાય છે.
- $(c)$ સામાન્ય શરદી $Rhino$ $viruses$ દ્વારા થાય છે.
- $(d)$ ન્યુમોનિયા $Streptococcus$ $pneumoniae$ અથવા $Haemophilus$ $influenzae$ દ્વારા થાય છે.
- $(e)$ એઈડ્સ $Human$ $Immunodeficiency$ $Virus$ $(HIV)$ દ્વારા થાય છે.

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$1$. $(a)$ સામાન્ય શરદી $(2)$ રાઈનો વાયરસ દ્વારા થાય છે અને તેનાથી $(R)$ નાકની ભીડ થાય છે.
$2$. $(b)$ ન્યુમોનિયા $(1)$ સ્ટ્રેપ્ટોકોકસ ન્યુમોની દ્વારા થાય છે અને તેનાથી $(S)$ નખનો રંગ વાદળીથી રાખોડી થઈ જાય છે.
$3$. $(c)$ એઈડ્સ $(3)$ રેટ્રો વાયરસ દ્વારા થાય છે અને તે $(Q)$ ત્વચા અને રક્તવાહિનીઓના કેન્સર તરફ દોરી શકે છે.
$4$. $(d)$ હાથીપગો $(4)$ ફાઈલેરિયલ કૃમિ દ્વારા થાય છે અને તેનાથી $(P)$ હાથ અને પગમાં સોજો આવે છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $(a-2-R), (b-1-S), (c-3-Q), (d-4-P)$ છે.

(B) $1$. મેલેરિયા માદા એનોફિલિસ મચ્છર દ્વારા ફેલાય છે,જે એક સંધિપાદ છે.
$2$. એમીબાયાસિસ એન્ટામીબા હિસ્ટોલિટિકા દ્વારા થાય છે અને તે દૂષિત ખોરાક અને પાણી દ્વારા ફેલાય છે,તેમાં કોઈ સંધિપાદ વાહકની જરૂર હોતી નથી.
$3$. ફાઈલેરિયાસિસ (હાથીપગો) ક્યુલેક્સ મચ્છર દ્વારા ફેલાય છે,જે એક સંધિપાદ છે.
$4$. ન્યૂમોનિયા સ્ટ્રેપ્ટોકોકસ ન્યૂમોની અને હિમોફિલસ ઈન્ફલ્યુએન્ઝા દ્વારા થાય છે,જે હવાના ટીપાં દ્વારા ફેલાય છે.
$5$. એમીબાયાસિસ એ પાણીજન્ય રોગ છે અને તે વાહક દ્વારા ફેલાતો નથી,તેથી તે સાચો જવાબ છે.

(D) એનીમિયા એ રુધિરમાં રક્તકણો અથવા હિમોગ્લોબિનની ઉણપ દ્વારા લાક્ષણિકતા ધરાવતી સ્થિતિ છે.
એસ્કેરીયાસીસમાં ($Ascaris$ $lumbricoides$ દ્વારા થતો રોગ),પરોપજીવી યજમાનના પોષક તત્વોનો ઉપયોગ કરે છે,જેનાથી પોષણની ઉણપ અને એનીમિયા થાય છે.
મેલેરીયામાં ($Plasmodium$ પ્રજાતિ દ્વારા થતો રોગ),પરોપજીવી રક્તકણો $(RBCs)$ ને ચેપ લગાડી તેનો નાશ કરે છે,જે હિમોલિટીક એનીમિયા તરફ દોરી જાય છે.
તેથી,એસ્કેરીયાસીસ અને મેલેરીયા બંને એનીમિયાનું કારણ બની શકે છે.

(D) ભારતમાં વિવિધ મચ્છરની પ્રજાતિઓ અલગ-અલગ રોગો માટે રોગવાહક તરીકે કાર્ય કરે છે.
$Aedes$ $aegypti$ એ ડેન્ગ્યુ અને ચિકનગુનિયા માટે પ્રાથમિક વાહક છે.
$Culex$ $fatigans$ (જેને $Culex$ $quinquefasciatus$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) એ ફાઈલેરિયાસિસ (હાથીપગા) માટે મુખ્ય વાહક છે.
માદા $Anopheles$ મચ્છર એ મેલેરિયા માટે જાણીતો વાહક છે.
આ તમામ મચ્છરો ભારતમાં વ્યાપકપણે ફેલાયેલા છે અને મહત્વપૂર્ણ રોગવાહક તરીકે કાર્ય કરે છે,તેથી સાચો જવાબ $D$ છે.

(D) એલર્જી એ પર્યાવરણમાં હાજર અમુક એન્ટિજેન્સ સામેની અતિશયોક્તિપૂર્ણ રોગપ્રતિકારક પ્રતિક્રિયા છે.
$1$. અંગ પ્રત્યારોપણમાં,શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિ પ્રત્યારોપિત અંગને બહારના પદાર્થ તરીકે ઓળખે છે અને રોગપ્રતિકારક પ્રતિક્રિયા આપે છે,જે એલર્જીક પ્રતિક્રિયાઓ જેવી જ અતિસંવેદનશીલતાનું એક સ્વરૂપ છે.
$2$. સ્વરોગપ્રતિકારકતામાં,શરીર પોતાના અને પારકા કોષો વચ્ચેનો તફાવત પારખવાની ક્ષમતા ગુમાવે છે,જેના પરિણામે તે પોતાના જ પેશીઓ પર હુમલો કરે છે,જેમાં પણ અતિસંવેદનશીલતાની પદ્ધતિઓ સામેલ હોય છે.
તેથી,એલર્જીક પ્રતિક્રિયાઓ (અતિસંવેદનશીલતા) અંગ પ્રત્યારોપણના અસ્વીકાર અને સ્વરોગપ્રતિકારક રોગો બંનેમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.

(C) સ્વપ્રતિરક્ષાના રોગો ત્યારે થાય છે જ્યારે રોગપ્રતિકારક તંત્ર ભૂલથી શરીરના તંદુરસ્ત કોષો પર હુમલો કરે છે.
$1$. રૂમેટોઈડ આર્થાઈટીસ: સ્વપ્રતિરક્ષા.
$2$. માયસ્થેનીયા ગ્રેવીસ: સ્વપ્રતિરક્ષા.
$3$. $AIDS$: $HIV$ દ્વારા થાય છે (ઈમ્યુનોડેફિસિયન્સી,સ્વપ્રતિરક્ષા નથી).
$4$. $SCID$: સિવિયર કમ્બાઈન્ડ ઈમ્યુનોડેફિસિયન્સી (જનીનિક ખામી,સ્વપ્રતિરક્ષા નથી).
$5$. પાંડુરોગ (Vitiligo): સ્વપ્રતિરક્ષા.
$6$. હાશિમોટો ડીસીઝ: સ્વપ્રતિરક્ષા.
$7$. મલ્ટીપલ સ્ક્લેરોસિસ: સ્વપ્રતિરક્ષા.
$8$. કેન્સર: અનિયંત્રિત કોષ વિભાજન (સ્વપ્રતિરક્ષા નથી).
$9$. ટાઈપ-$I$ ડાયાબીટીસ: સ્વપ્રતિરક્ષા.
આ યાદીમાં સ્વપ્રતિરક્ષાના રોગો છે: રૂમેટોઈડ આર્થાઈટીસ,માયસ્થેનીયા ગ્રેવીસ,પાંડુરોગ,હાશિમોટો ડીસીઝ,મલ્ટીપલ સ્ક્લેરોસિસ અને ટાઈપ-$I$ ડાયાબીટીસ.
કુલ સંખ્યા = $6$.