Cancer Questions in Gujarati

(D) લ્યુકેમિયા એ એક પ્રકારનું કેન્સર છે જે રુધિર અને અસ્થિમજ્જાને અસર કરે છે.
તે શરીરમાં શ્વેત કણો (leukocytes) ના અસામાન્ય અને અનિયંત્રિત ઉત્પાદન દ્વારા લાક્ષણિકતા ધરાવે છે.
આ અસામાન્ય કોષો તંદુરસ્ત રુધિર કોષોને દૂર કરે છે,જેના કારણે એનિમિયા,વારંવાર ચેપ અને રક્તસ્રાવ જેવા લક્ષણો જોવા મળે છે.
તેથી,તેને સામાન્ય રીતે રુધિરનું કેન્સર (blood cancer) કહેવામાં આવે છે.

(C) રેટ્રોવાયરસ એ વાયરસનો એક સમૂહ છે જે પ્રાણીઓમાં સામાન્ય કોષોને કેન્સરગ્રસ્ત કોષોમાં રૂપાંતરિત કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. તેમાં રિવર્સ ટ્રાન્સક્રિપ્ટેઝ નામનો ઉત્સેચક હોય છે,જે તેમને તેમના જનીનિક દ્રવ્યને યજમાન કોષના જિનોમમાં દાખલ કરવાની મંજૂરી આપે છે. આ એકીકરણ સામાન્ય કોષ ચક્રના નિયમનને ખોરવી શકે છે,જેના પરિણામે અનિયંત્રિત કોષ વિભાજન અને કેન્સર થાય છે.

(A) રિટ્રોવાઈરસ એ વાઈરસનો એક સમૂહ છે જે તેમના જનીન દ્રવ્ય તરીકે $RNA$ ધરાવે છે.
તેમના જીવનચક્ર દરમિયાન,તેઓ યજમાન કોષની અંદર તેમના $RNA$ જનીનસમૂહને $DNA$ માં રૂપાંતરિત કરવા માટે રિવર્સ ટ્રાન્સક્રિપ્ટેઝ ($RNA$-આધારિત $DNA$ પોલીમરેઝ) નામના ઉત્સેચકનો ઉપયોગ કરે છે.
આ નવું સંશ્લેષિત $DNA$ ત્યારબાદ યજમાનના જનીનસમૂહમાં દાખલ થાય છે.
તેથી,'રિટ્રોવાઈરસના જીવનચક્રના કોઈ પણ તબક્કે $DNA$ હાજર હોતું નથી' તે વિધાન ખોટું છે,કારણ કે $DNA$ એ તેમની પ્રતિકૃતિ પ્રક્રિયામાં એક મહત્વપૂર્ણ મધ્યવર્તી તબક્કો છે.

(C) રિટ્રોવાઇરસ મનુષ્ય અને પ્રાણીઓમાં કેન્સર પ્રેરે છે તે જાણીતું છે.
આ વાઇરસ તેમના જીનોમમાં વાયરલ ઓન્કોજીન્સ ધરાવે છે,જેને $v$-ઓન્કોજીન્સ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
જ્યારે આ વાઇરસ યજમાન કોષને ચેપ લગાડે છે,ત્યારે $v$-ઓન્કોજીન્સ કોષચક્રના નિયમનમાં ખલેલ પહોંચાડીને સામાન્ય કોષોને કેન્સરગ્રસ્ત કોષોમાં રૂપાંતરિત કરી શકે છે.
તેથી,$v$-ઓન્કોજીન્સની હાજરી એ તેમની કેન્સર પ્રેરવાની ક્ષમતાનું મુખ્ય કારણ છે.

(A) કેન્સરના કોષો અનિયંત્રિત અને ઝડપી કોષ વિભાજન દ્વારા લાક્ષણિકતા ધરાવે છે. રેડિયેશન થેરાપી કોષોના $DNA$ ને નુકસાન પહોંચાડીને કાર્ય કરે છે. કારણ કે કેન્સરના કોષો સતત વિભાજન પામતા હોય છે અને તેમાં સામાન્ય,સ્વસ્થ કોષો જેવી કાર્યક્ષમ $DNA$ રિપેર કરવાની પદ્ધતિઓનો અભાવ હોય છે,તેથી તેઓ વિકિરણ દ્વારા થતા નુકસાન માટે વધુ સંવેદનશીલ હોય છે. તેથી,કોષ વિભાજનનો ઝડપી દર તેમને રેડિયેશન થેરાપી માટે પ્રાથમિક લક્ષ્ય બનાવે છે.

(D) કાર્સિનોમા એ એક પ્રકારનું કેન્સર છે જે ત્વચા અથવા અંગોના અસ્તર બનાવતા કોષોમાંથી શરૂ થાય છે,જેમ કે યકૃત અથવા કિડની. આ કોષોને અધિચ્છદીય કોષો (epithelial cells) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
કાર્સિનોમા અધિચ્છદીય પેશીમાંથી ઉદ્ભવતું હોવાથી,તેને ત્વચા અથવા શ્લેષ્મ સ્તરની મેલીગ્નન્ટ (અસાધ્ય) ગાંઠ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
તેનાથી વિપરીત,સાર્કોમા એ કેન્સર છે જે સંયોજક પેશીઓ (જેમ કે હાડકાં,કૂર્ચા,ચરબી,સ્નાયુઓ અથવા રુધિરવાહિનીઓ) માંથી ઉદ્ભવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(D) $1$. $A$ ખોટું છે: કેનાબીનોઇડ્સ હૃદય અને રુધિરવાહિનીઓના તંત્ર પર અસર કરે છે અને તેનો દુરુપયોગ થાય છે; તે સર્જરી પછીના દર્દીઓ માટે સામાન્ય પીડાશામક નથી.
$2$. $B$ ખોટું છે: બેનાઈન ગાંઠો તેમના મૂળ સ્થાને મર્યાદિત રહે છે અને શરીરના અન્ય ભાગોમાં ફેલાતી નથી (તેઓ મેટાસ્ટેસિસ દર્શાવતી નથી).
$3$. $C$ ખોટું છે: હેરોઈન એ ડિપ્રેશન લાવનાર પદાર્થ છે જે શરીરના કાર્યોને ધીમા પાડે છે.
$4$. $D$ સાચું છે: મેલિગ્નન્ટ ગાંઠો કેન્સરયુક્ત હોય છે જે મેટાસ્ટેસિસનો ગુણધર્મ ધરાવે છે,જેનો અર્થ છે કે તે રુધિર કે લસિકા દ્વારા શરીરના દૂરના ભાગોમાં ફેલાય છે.

(D) કેન્સર કોષોની મુખ્ય લાક્ષણિકતા $contact$ inhibition (સંપર્ક અવરોધ) નો અભાવ છે.
સામાન્ય કોષોમાં $contact$ inhibition નામનો ગુણધર્મ જોવા મળે છે, જેના કારણે અન્ય કોષોના સંપર્કમાં આવતા તેમની અનિયંત્રિત વૃદ્ધિ અટકી જાય છે.
કેન્સરના કોષો આ ગુણધર્મ ગુમાવી દે છે.
પરિણામે, તેઓ સતત વિભાજન પામે છે અને કોષોના સમૂહ બનાવે છે જેને ગાંઠ (tumor) કહેવાય છે.
તેઓ સામાન્ય કોષો સાથે પોષક તત્વો માટે સ્પર્ધા પણ કરે છે અને શરીરના દૂરના ભાગોમાં ફેલાઈ શકે છે (મેટાસ્ટેસિસ), જે સામાન્ય કોષોનો ગુણધર્મ નથી.

(C) કેન્સર કોષો અનિયંત્રિત કોષ વિભાજન દ્વારા લાક્ષણિકતા ધરાવે છે. વિકૃતિઓ પ્રોટો-ઓન્કો જનીનોને સક્રિય કરીને (જે કોષચક્રને ઉત્તેજે છે) અને ટ્યુમર સપ્રેસર જનીનોને નિષ્ક્રિય કરીને (જે કોષચક્રને નિયંત્રિત કરે છે) આ પ્રક્રિયામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. વધુમાં,કેન્સર કોષો ઘણીવાર ટેલોમરેઝ ઉત્સેચકની સક્રિયતાને કારણે અમર્યાદિત વિભાજન ક્ષમતા દર્શાવે છે,જે ટેલોમરની લંબાઈ જાળવી રાખે છે. તેથી,વિકૃતિ ટેલોમરેઝના ઉત્પાદનને અવરોધતી નથી; તેના બદલે,તે ઘણીવાર કેન્સર કોષની અમરતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે તેના અતિશય ઉત્પાદન અથવા સક્રિયકરણ તરફ દોરી જાય છે. આમ,વિકલ્પ $C$ ખોટું છે.

(A) ઓન્કોવાયરસ એ કેન્સર પ્રેરે તેવા વાયરસ છે જે $DNA$ અથવા $RNA$ વાયરસ હોઈ શકે છે.
ઉદાહરણ તરીકે એપસ્ટીન-બાર વાયરસ,હેપેટાઇટિસ $B$ વાયરસ અને હ્યુમન પેપિલોમાવાયરસ.
આ વાયરસમાં ઓન્કોજીન્સ હોય છે અથવા તે યજમાન કોષના જનીનોને અનિયંત્રિત કોષ વિભાજન માટે ઉત્તેજિત કરે છે,જે કેન્સરગ્રસ્ત ગાંઠોના વિકાસ તરફ દોરી જાય છે.
તેથી,એપસ્ટીન-બાર વાયરસને ઓન્કોવાયરસ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે કારણ કે તે કેન્સરના વિકાસને પ્રોત્સાહન આપે છે.

(A) કેન્સરના કોષો અનિયંત્રિત કોષ વિભાજન દર્શાવે છે અને તેમાં 'કોન્ટેક્ટ ઇન્હિબિશન'નો અભાવ હોય છે,જે તેમને જ્યાં સુધી યજમાન શરીરમાંથી પોષક તત્વો મળે ત્યાં સુધી અમર બનાવે છે. આ અનિયંત્રિત પ્રસાર મુખ્યત્વે કોષ ચક્રનું નિયમન કરતા જનીનો,જેમ કે પ્રોટો-ઓન્કોજીન્સ અને ટ્યુમર સપ્રેસર જનીનોમાં થતા પરિવર્તનોને કારણે થાય છે. તેથી,કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી આપે છે કે શા માટે કેન્સરના કોષો સતત વિભાજન પામતા રહે છે.

(N/A)

સામાન્ય કોષ	કેન્સરગ્રસ્ત કોષ
$1$. સામાન્ય કોષો સંપર્ક નિષેધ (contact inhibition) નો ગુણધર્મ દર્શાવે છે. તેથી,જ્યારે આ કોષો અન્ય કોષોના સંપર્કમાં આવે છે,ત્યારે તેઓ વિભાજન કરવાનું બંધ કરે છે.	$1$. કેન્સરગ્રસ્ત કોષોમાં સંપર્ક નિષેધનો ગુણધર્મ હોતો નથી. તેથી,તેઓ સતત વિભાજન પામતા રહે છે,જેનાથી કોષોનો સમૂહ અથવા ગાંઠ (tumor) બને છે.
$2$. તેઓ ચોક્કસ વૃદ્ધિ પ્રાપ્ત કર્યા પછી વિભેદન (differentiation) પામે છે.	$2$. તેઓ વિભેદન પામતા નથી.
$3$. આ કોષો ચોક્કસ સ્થાન પર મર્યાદિત રહે છે.	$3$. આ કોષો ચોક્કસ સ્થાન પર મર્યાદિત રહેતા નથી. તેઓ નજીકના પેશીઓમાં ફેલાય છે અને તેમના કાર્યમાં ખલેલ પહોંચાડે છે.

(N/A) મેટાસ્ટેસિસ એ મેલિગ્નન્ટ (malignant) ગાંઠોનો લાક્ષણિક ગુણધર્મ છે. આ એક રોગવિજ્ઞાનિક પ્રક્રિયા છે જેના દ્વારા કેન્સરગ્રસ્ત કોષો પ્રાથમિક સ્થાનેથી શરીરના અન્ય ભાગોમાં ફેલાય છે. આ પ્રક્રિયામાં,ગાંઠમાંથી કેટલાક કોષો અલગ થઈને રુધિરાભિસરણ તંત્ર અથવા લસિકા તંત્રમાં પ્રવેશે છે. આ પરિભ્રમણ તંત્રો દ્વારા,કોષો શરીરના દૂરના અંગો સુધી પહોંચે છે,જ્યાં તેઓ સ્થાયી થાય છે અને અનિયંત્રિત રીતે વિભાજન પામીને નવી ગાંઠોનું નિર્માણ શરૂ કરે છે,જેને ગૌણ ગાંઠ (secondary tumor) નિર્માણ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(A) કેન્સર એ માનવજાત માટેના સૌથી ભયાનક રોગોમાંનો એક છે અને તે વિશ્વભરમાં મૃત્યુનું મુખ્ય કારણ છે. ભારતમાં દસ લાખથી વધુ લોકો કેન્સરથી પીડાય છે અને દર વર્ષે મોટી સંખ્યામાં લોકો તેનાથી મૃત્યુ પામે છે. સામાન્ય કોષોનું કેન્સરગ્રસ્ત નિયોપ્લાસ્ટિક કોષોમાં રૂપાંતરણ,તેની સારવાર અને નિયંત્રણ એ જીવવિજ્ઞાન અને મેડિકલ ક્ષેત્રે સંશોધનનો મુખ્ય વિષય છે.
આપણા શરીરમાં કોષીય વૃદ્ધિ અને વિભેદીકરણ અત્યંત નિયંત્રિત હોય છે. કેન્સરના કોષો આ નિયંત્રણ ગુમાવે છે. સામાન્ય કોષો $contact$ $inhibition$ (સંપર્ક નિષેધ)નો ગુણધર્મ દર્શાવે છે,જેના દ્વારા અન્ય કોષો સાથેનો સંપર્ક તેમની અનિયંત્રિત વૃદ્ધિને અટકાવે છે. કેન્સરના કોષો આ ગુણધર્મ ગુમાવે છે. પરિણામે,કેન્સરગ્રસ્ત કોષો સતત વિભાજન પામીને કોષોનો સમૂહ બનાવે છે જેને $tumors$ (ગાંઠ) કહે છે.
ગાંઠ બે પ્રકારની હોય છે: $benign$ (સાધ્ય) અને $malignant$ (અસાધ્ય). $Benign$ ગાંઠ સામાન્ય રીતે તેના મૂળ સ્થાને સીમિત રહે છે અને શરીરના અન્ય ભાગોમાં ફેલાતી નથી,તેથી તે ઓછું નુકસાન કરે છે. $Malignant$ ગાંઠ એ પ્રસાર પામતા કોષોનો સમૂહ છે જેને $neoplastic$ અથવા $tumor$ $cells$ કહે છે. આ કોષો ખૂબ જ ઝડપથી વૃદ્ધિ પામે છે,આસપાસની સામાન્ય પેશીઓ પર હુમલો કરે છે અને તેમને નુકસાન પહોંચાડે છે. આ કોષો સતત વિભાજન પામતા હોવાથી,તેઓ પોષક તત્ત્વો માટે સામાન્ય કોષો સાથે સ્પર્ધા કરીને તેમને ભૂખ્યા રાખે છે. આવી ગાંઠમાંથી છૂટા પડેલા કોષો રુધિર દ્વારા દૂરના સ્થાને પહોંચીને ત્યાં નવી ગાંઠ બનાવે છે. આ ગુણધર્મને $metastasis$ (રોગવ્યાપ્તિ) કહે છે,જે અસાધ્ય ગાંઠનો સૌથી ભયાનક ગુણધર્મ છે.
$\text{કેન્સરના કારણો}$: સામાન્ય કોષોનું કેન્સરગ્રસ્ત કોષોમાં રૂપાંતરણ ભૌતિક,રાસાયણિક અથવા જૈવિક કારકો દ્વારા થઈ શકે છે. આ કારકોને $carcinogens$ (કેન્સરજન) કહે છે.
$X-rays$ અને $gamma$ $rays$ જેવા આયનિક વિકિરણો અને $UV$ જેવા બિન-આયનિક વિકિરણો $DNA$ ને નુકસાન પહોંચાડે છે,જે નિયોપ્લાસ્ટિક રૂપાંતરણ તરફ દોરી જાય છે. તમાકુના ધુમાડામાં રહેલા રાસાયણિક કેન્સરજન ફેફસાના કેન્સરનું મુખ્ય કારણ છે. કેન્સર પ્રેરતા વાઇરસને $oncogenic$ $viruses$ કહે છે,જેમાં $viral$ $oncogenes$ નામના જનીનો હોય છે.
વધુમાં,સામાન્ય કોષોમાં $cellular$ $oncogenes$ $(c-onc)$ અથવા $proto-oncogenes$ આવેલા હોય છે,જે ચોક્કસ પરિસ્થિતિમાં સક્રિય થતાં કેન્સરગ્રસ્ત રૂપાંતરણ તરફ દોરી શકે છે.
$\text{કેન્સરની ચકાસણી અને નિદાન}$: કેન્સરનું વહેલું નિદાન ખૂબ જ જરૂરી છે કારણ કે તેનાથી ઘણા કિસ્સાઓમાં સફળ સારવાર શક્ય બને છે. કેન્સરની ચકાસણી પેશીની બાયોપ્સી અને હિસ્ટોપેથોલોજિકલ અભ્યાસ દ્વારા થાય છે,જ્યારે લ્યુકેમિયા જેવા કિસ્સાઓમાં રુધિર અને અસ્થિમજ્જામાં કોષોની સંખ્યા તપાસવામાં આવે છે.
બાયોપ્સીમાં,શંકાસ્પદ પેશીનો ટુકડો લઈ તેના પાતળા છેદને અભિરંજિત કરીને પેથોલોજિસ્ટ દ્વારા સૂક્ષ્મદર્શક યંત્ર હેઠળ તપાસવામાં આવે છે. રેડિયોગ્રાફી $(X-rays)$,$CT$ ($computed$ $tomography$),અને $MRI$ ($magnetic$ $resonance$ $imaging$) જેવી તકનીકો આંતરિક અંગોના કેન્સરને શોધવા માટે ખૂબ ઉપયોગી છે.
$CT$ સ્કેન $X-rays$ નો ઉપયોગ કરીને શરીરના અંગોની ત્રિપરિમાણીય છબી બનાવે છે. $MRI$ માં શક્તિશાળી ચુંબકીય ક્ષેત્ર અને બિન-આયનિક વિકિરણોનો ઉપયોગ કરીને જીવંત પેશીઓમાં થતા પેથોલોજિકલ અને દેહધાર્મિક ફેરફારોને સચોટ રીતે શોધી શકાય છે.
ચોક્કસ કેન્સર માટે કેન્સર-વિશિષ્ટ એન્ટિજેન્સ સામેના એન્ટિબોડીઝનો પણ ઉપયોગ થાય છે. આનુવંશિક રીતે કેન્સર થવાની સંભાવના ધરાવતી વ્યક્તિઓમાં જનીનો શોધવા માટે મોલેક્યુલર બાયોલોજીની તકનીકોનો ઉપયોગ થાય છે. આવા જનીનોની ઓળખ કેન્સરને રોકવામાં મદદરૂપ થઈ શકે છે. આવી વ્યક્તિઓને જે કેન્સરજન પ્રત્યે તેઓ સંવેદનશીલ હોય તેનાથી દૂર રહેવાની સલાહ આપવામાં આવે છે (દા.ત. ફેફસાના કેન્સર માટે તમાકુનો ધુમાડો).
$\text{કેન્સરની સારવાર}$: કેન્સરની સારવાર માટે શસ્ત્રક્રિયા,રેડિયેશન થેરાપી અને ઇમ્યુનોથેરાપીનો ઉપયોગ થાય છે. રેડિયોથેરાપીમાં,ગાંઠના કોષોને વિકિરણ દ્વારા નાશ કરવામાં આવે છે,જેમાં આસપાસની સામાન્ય પેશીઓનું ધ્યાન રાખવામાં આવે છે. કેન્સરગ્રસ્ત કોષોને મારવા માટે વિવિધ કીમોથેરાપ્યુટિક દવાઓનો ઉપયોગ થાય છે.
આમાંની કેટલીક દવાઓ ચોક્કસ ગાંઠ માટે વિશિષ્ટ હોય છે. મોટાભાગની દવાઓની આડઅસરો જેવી કે વાળ ખરવા,એનિમિયા વગેરે જોવા મળે છે. મોટાભાગના કેન્સરની સારવાર શસ્ત્રક્રિયા,રેડિયોથેરાપી અને કીમોથેરાપીના સંયોજન દ્વારા કરવામાં આવે છે. ગાંઠના કોષો રોગપ્રતિકારક તંત્ર દ્વારા ઓળખ અને નાશથી બચી જાય છે. તેથી,દર્દીઓને $biological$ $response$ $modifiers$ જેવા કે $\alpha-interferon$ આપવામાં આવે છે,જે તેમના રોગપ્રતિકારક તંત્રને સક્રિય કરે છે અને ગાંઠનો નાશ કરવામાં મદદ કરે છે.

(N/A)

મેલિગ્નન્ટ (malignant) ગાંઠ	બેનાઈન (benign) ગાંઠ
$(1)$ તે કેન્સરગ્રસ્ત ગાંઠ છે.	$(1)$ તે કેન્સર રહિત ગાંઠ છે.
$(2)$ કોષો એકબીજા સાથે જોડાયેલા હોતા નથી.	$(2)$ કોષો એકબીજા સાથે જોડાયેલા હોય છે.
$(3)$ કોષો રુધિરપ્રવાહમાં વહન પામવાની વૃત્તિ ધરાવે છે.	$(3)$ કોષો ગાંઠના સમૂહમાં જ જકડાયેલા રહે છે.
$(4)$ ગાંઠ મેટાસ્ટેસિસ (metastasis) દર્શાવે છે અને તેથી શરીરના અન્ય ભાગોમાં ફેલાય છે.	$(4)$ ગાંઠ મેટાસ્ટેસિસ દર્શાવતી નથી અને શરીરના અન્ય ભાગોને અસર કરતી નથી.
$(5)$ કોષો અનિયંત્રિત વૃદ્ધિ દર્શાવે છે.	$(5)$ ચોક્કસ કદ પ્રાપ્ત કર્યા પછી કોષોની વૃદ્ધિ અટકી જાય છે.
$(6)$ મેલિગ્નન્ટ ગાંઠ શરીર માટે વધુ ઘાતક છે.	$(6)$ બેનાઈન ગાંઠ શરીર માટે ઓછી ઘાતક છે.

(N/A) અનિયંત્રિત કોષ વિભાજન દ્વારા લાક્ષણિકતા ધરાવતી રોગવિજ્ઞાનિક સ્થિતિને કેન્સર તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
સામાન્ય કોષોમાં,કોષ વિભાજન વિવિધ ચેકપોઇન્ટ્સ અને સિગ્નલિંગ પાથવે દ્વારા સખત રીતે નિયંત્રિત થાય છે.
જ્યારે આ નિયમનકારી પદ્ધતિઓ નિષ્ફળ જાય છે,ત્યારે કોષો અનિયંત્રિત રીતે વિભાજન કરવાનું શરૂ કરે છે,જેના પરિણામે કોષોનો સમૂહ બને છે જેને ગાંઠ (ટ્યુમર) અથવા નિયોપ્લાઝમ કહેવામાં આવે છે.
આ અનિયંત્રિત પ્રસાર અસરગ્રસ્ત અંગ અથવા પેશીની સામાન્ય રચના અને કાર્યને ખોરવી નાખે છે.

(N/A)

સામાન્ય કોષ	કેન્સરગ્રસ્ત કોષ
$(1)$ તેઓ સંપર્ક નિષેધ (contact inhibition) દર્શાવે છે.	$(1)$ તેઓ સંપર્ક નિષેધનો ગુણધર્મ ગુમાવે છે.
$(2)$ કોષ વિભાજન સખત રીતે નિયંત્રિત હોય છે.	$(2)$ કોષ વિભાજન અનિયંત્રિત અને અનિયમિત હોય છે.
$(3)$ તેઓ ચોક્કસ વૃદ્ધિ પ્રાપ્ત કર્યા પછી વિભેદન પામે છે.	$(3)$ તેઓ વિભેદન પામતા નથી અને સતત વિભાજનશીલ અવસ્થામાં રહે છે.
$(4)$ કોષો તેમના ચોક્કસ સ્થાન સુધી મર્યાદિત રહે છે.	$(4)$ કોષો મેટાસ્ટેસિસ (અન્ય સ્થાનો પર સ્થળાંતર) કરી શકે છે અને શરીરના અન્ય પેશીઓને નુકસાન પહોંચાડે છે.

(B) અસાધ્ય ગાંઠ (malignant tumor) એ પ્રસર્જિત કોષોનો સમૂહ છે,જેને નિઓપ્લાસ્ટિક ગાંઠ કે ગાંઠ કોષો કહે છે. આ કોષો ખૂબ જ ઝડપથી વૃદ્ધિ પામી,આસપાસના સામાન્ય પેશીઓ પર હુમલો કરી તેમને નુકસાન પહોંચાડે છે. આ કોષો ખૂબ જ ઝડપથી વિભાજન પામતા હોવાથી,તેઓ આવશ્યક પોષક તત્ત્વો માટે સામાન્ય કોષો સાથે સ્પર્ધા કરે છે અને તેમને ભૂખ્યા મારી નાખે છે. આવી ગાંઠમાંથી છૂટા પડેલા કોષો રુધિર દ્વારા શરીરના દૂરના ભાગોમાં પહોંચે છે અને જ્યાં પણ સ્થાયી થાય છે,ત્યાં નવી ગાંઠ બનાવવાનું શરૂ કરે છે. રોગવ્યાપ્તિ (metastasis) નો આ ગુણધર્મ અસાધ્ય ગાંઠ માટે સૌથી ભયજનક છે કારણ કે તે કેન્સરને સમગ્ર શરીરમાં ફેલાવે છે.

(N/A) રોગવ્યાપ્તિ (Metastasis): અસાધ્ય ગાંઠ (malignant tumor) ના કોષો ગાંઠમાંથી છૂટા પડીને રુધિર દ્વારા શરીરના દૂરસ્થ સ્થાને પહોંચે છે અને ત્યાં નવી ગાંઠ બનાવવાની શરૂઆત કરે છે,આ ગુણધર્મને રોગવ્યાપ્તિ કહે છે. આ અસાધ્ય ગાંઠનો સૌથી ભયજનક ગુણધર્મ છે.
વાઇરલ ઓન્કોજિન્સ (Viral oncogenes): કેન્સર પ્રેરતા વાઇરસને ઓન્કોજેનિક વાઇરસ કહે છે અને તેમના જનીનને વાઇરલ ઓન્કોજિન્સ કહેવાય છે. સામાન્ય કોષોમાં આ જનીનો પ્રોટો-ઓન્કોજિન્સ તરીકે હાજર હોય છે,જે ચોક્કસ પરિસ્થિતિઓમાં સક્રિય થતાં કોષોનું કેન્સરગ્રસ્ત રૂપાંતરણ (oncogenic transformation) પ્રેરે છે.

(N/A) કોષોના અસામાન્ય અને અનિયંત્રિત વિભાજનને કેન્સર કહેવામાં આવે છે.
કેન્સર કોષો અને સામાન્ય કોષો વચ્ચેનો તફાવત નીચે મુજબ છે:

કેન્સર કોષો	સામાન્ય કોષો
$(1)$ કેન્સર કોષો અનિયંત્રિત રીતે વિભાજન પામે છે.	$(1)$ સામાન્ય કોષો નિયંત્રિત રીતે વિભાજન પામે છે.
$(2)$ આ કોષો સંપર્ક નિષેધ (contact inhibition) દર્શાવતા નથી.	$(2)$ આ કોષો સંપર્ક નિષેધ દર્શાવે છે.
$(3)$ જીવનકાળ અનિશ્ચિત હોય છે.	$(3)$ જીવનકાળ નિશ્ચિત હોય છે.

- આપણા શરીરમાં કોષોની વૃદ્ધિ અને વિભેદન અત્યંત નિયંત્રિત અને સુવ્યવસ્થિત હોય છે.
- સામાન્ય કોષો 'સંપર્ક નિષેધ' (contact inhibition) નામનો ગુણધર્મ દર્શાવે છે,જેમાં અન્ય કોષો સાથેનો સંપર્ક તેમની અનિયંત્રિત વૃદ્ધિ અને વિભાજનને અટકાવે છે.
- કેન્સરગ્રસ્ત કોષો આ સંપર્ક નિષેધનો ગુણધર્મ ગુમાવે છે,જેના પરિણામે સતત અને અનિયંત્રિત વિભાજન થાય છે,જે કોષોના સમૂહમાં પરિણમે છે જેને ગાંઠ (tumor) કહેવાય છે.
- સામાન્ય કોષોનું કેન્સરગ્રસ્ત કોષોમાં રૂપાંતર ભૌતિક,રાસાયણિક અથવા જૈવિક કારકો દ્વારા થાય છે,જેને કાર્સિનોજેન્સ (carcinogens) કહેવામાં આવે છે.

(N/A) કેન્સરનું નિદાન અને તપાસ: કેન્સરની વહેલી તપાસ ખૂબ જ જરૂરી છે કારણ કે તે ઘણા કિસ્સાઓમાં રોગની સફળ સારવાર શક્ય બનાવે છે. કેન્સરનું નિદાન બાયોપ્સી અને પેશીઓના હિસ્ટોપેથોલોજીકલ અભ્યાસ પર આધારિત છે,અને લ્યુકેમિયાના કિસ્સામાં કોષોની સંખ્યામાં વધારો જોવા માટે રક્ત અને અસ્થિમજ્જાના પરીક્ષણો કરવામાં આવે છે. બાયોપ્સીમાં,શંકાસ્પદ પેશીના ટુકડાને પાતળા વિભાગોમાં કાપીને,અભિરંજિત કરીને પેથોલોજિસ્ટ દ્વારા માઇક્રોસ્કોપ હેઠળ તપાસવામાં આવે છે.
રેડિયોગ્રાફી ($X$-rays),$CT$ (કોમ્પ્યુટેડ ટોમોગ્રાફી) અને $MRI$ (મેગ્નેટિક રેઝોનન્સ ઇમેજિંગ) જેવી તકનીકો આંતરિક અંગોના કેન્સરને શોધવા માટે ખૂબ ઉપયોગી છે. $CT$ સ્કેન આંતરિક અંગોની ત્રિ-પરિમાણીય છબી બનાવવા માટે $X$-rays નો ઉપયોગ કરે છે. $MRI$ જીવંત પેશીઓમાં પેથોલોજીકલ અને ફિઝિયોલોજીકલ ફેરફારોને સચોટ રીતે શોધવા માટે મજબૂત ચુંબકીય ક્ષેત્રો અને બિન-આયનીકરણ વિકિરણોનો ઉપયોગ કરે છે.
કેન્સર-વિશિષ્ટ એન્ટિજેન્સ સામેના એન્ટિબોડીઝનો ઉપયોગ પણ અમુક પ્રકારના કેન્સર શોધવા માટે થાય છે. આનુવંશિક સંવેદનશીલતા ધરાવતા વ્યક્તિઓમાં જનીનો શોધવા માટે મોલેક્યુલર બાયોલોજીની તકનીકો લાગુ કરી શકાય છે. આવા જનીનોની ઓળખ કેન્સર નિવારણમાં મદદરૂપ થઈ શકે છે,જેથી વ્યક્તિઓને ચોક્કસ કાર્સિનોજેન્સ (દા.ત. ફેફસાના કેન્સરના કિસ્સામાં તમાકુનો ધુમાડો) થી દૂર રહેવાની સલાહ આપી શકાય છે.
કેન્સરની સારવાર: કેન્સરની સારવાર માટેના સામાન્ય અભિગમો શસ્ત્રક્રિયા (Surgery),રેડિયેશન થેરાપી અને ઇમ્યુનોથેરાપી છે. રેડિયોથેરાપીમાં,ગાંઠની આસપાસની સામાન્ય પેશીઓની યોગ્ય કાળજી રાખીને ગાંઠના કોષોને જીવલેણ રીતે વિકિરણ આપવામાં આવે છે.
કેન્સરગ્રસ્ત કોષોને મારવા માટે ઘણી કીમોથેરાપ્યુટિક દવાઓનો ઉપયોગ થાય છે. આમાંની કેટલીક ચોક્કસ ગાંઠો માટે વિશિષ્ટ હોય છે. મોટાભાગની દવાઓની આડઅસરો હોય છે જેમ કે વાળ ખરવા,એનિમિયા વગેરે. મોટાભાગના કેન્સરની સારવાર શસ્ત્રક્રિયા,રેડિયોથેરાપી અને કીમોથેરાપીના સંયોજન દ્વારા કરવામાં આવે છે. ગાંઠના કોષો રોગપ્રતિકારક તંત્ર દ્વારા તપાસ અને વિનાશને ટાળવા માટે જાણીતા છે. તેથી,દર્દીઓને $\alpha$-ઇન્ટરફેરોન જેવા જૈવિક પ્રતિભાવ મોડ્યુલેટર્સ આપવામાં આવે છે જે તેમની રોગપ્રતિકારક શક્તિને સક્રિય કરે છે અને ગાંઠનો નાશ કરવામાં મદદ કરે છે.

(N/A) કાર્સિનોજેન્સ (કેન્સરજન): કોઈપણ એજન્ટ,રાસાયણિક,ભૌતિક અથવા જૈવિક,જે કેન્સરનું કારણ બને છે તેને કાર્સિનોજેન કહેવામાં આવે છે. ઉદાહરણ તરીકે યુવી કિરણોત્સર્ગ,તમાકુનો ધુમાડો અને અમુક વાયરસ.
ટ્યુમર (ગાંઠ): ટ્યુમર એ શરીરમાં કોષોના અનિયંત્રિત અને અસામાન્ય વિભાજનને કારણે રચાયેલા અસંગઠિત કોષોનો સમૂહ છે.

(B) રંગસૂત્રીય વિપથન સામાન્ય રીતે કેન્સરના કોષોમાં જોવા મળે છે. કેન્સર અનિયંત્રિત કોષ વિભાજન દ્વારા લાક્ષણિક છે,જે ઘણીવાર અસરગ્રસ્ત કોષોમાં રંગસૂત્રોની રચના અથવા સંખ્યામાં નોંધપાત્ર ફેરફારો (રંગસૂત્રીય વિપથન) સાથે સંકળાયેલું હોય છે. $AIDS$ એ વાયરલ રોગ છે,જ્યારે પુનઃસંયોજન અને વ્યતિકરણ એ અર્ધીકરણ દરમિયાન થતી સામાન્ય જૈવિક પ્રક્રિયાઓ છે.

(B) $1$. $AIDS$ (એક્વાયર્ડ ઇમ્યુનો ડેફિસિયન્સી સિન્ડ્રોમ) એ હ્યુમન ઇમ્યુનોડેફિસિયન્સી વાયરસ $(HIV)$ દ્વારા થતો ચેપી રોગ છે.
$2$. કેન્સર એ બિનચેપી રોગ છે જે અનિયંત્રિત કોષ વિભાજન દ્વારા લાક્ષણિક છે, જે જો સારવાર ન કરવામાં આવે તો મૃત્યુનું કારણ બની શકે છે.
$3$. ટાઈફોઈડ એ $Salmonella \text{ } typhi$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થતો ચેપી રોગ છે.
$4$. તેથી, આપેલા વિકલ્પોમાંથી, માત્ર કેન્સર એ બિનચેપી રોગ છે જે મૃત્યુનું કારણ બની શકે છે.

(A) ચેપી રોગો એવા રોગો છે જે એક વ્યક્તિમાંથી બીજી વ્યક્તિમાં સરળતાથી ફેલાય છે।
$AIDS$ એ $HIV$ વાયરસ દ્વારા થતો ચેપી રોગ છે।
કેન્સર એ બિન-ચેપી રોગ છે જે અનિયંત્રિત કોષ વિભાજનને કારણે થાય છે અને તે એક વ્યક્તિમાંથી બીજી વ્યક્તિમાં ફેલાતો નથી।
ન્યૂમોનિયા અને સામાન્ય શરદી એ ચેપી રોગો છે।
કેન્સર બિન-ચેપી હોવાથી, જે સમૂહમાં કેન્સરનો સમાવેશ થાય છે તેને સંપૂર્ણપણે ચેપી રોગોના સમૂહ તરીકે વર્ગીકૃત કરી શકાય નહીં।

(A) સામાન્ય કોષોમાં વૃદ્ધિ અને વિભેદન અત્યંત નિયંત્રિત હોય છે. સામાન્ય કોષો $Contact \ Inhibition$ (સંપર્ક નિષેધ) નામનો ગુણધર્મ દર્શાવે છે,જેના કારણે અન્ય કોષો સાથેના સંપર્કથી તેમની અનિયંત્રિત વૃદ્ધિ અટકે છે. કેન્સરના કોષોમાં આ ગુણધર્મનો નાશ થાય છે. $Contact \ Inhibition$ ના અભાવને કારણે,કેન્સરગ્રસ્ત કોષો સતત વિભાજન પામતા રહે છે,જેના પરિણામે કોષોના સમૂહનું નિર્માણ થાય છે જેને ગાંઠ (Tumor) કહેવામાં આવે છે.

(C) કાર્સિનોજન એ એવા કારકો છે જે કેન્સર પ્રેરે છે. આ ભૌતિક,રાસાયણિક અથવા જૈવિક હોઈ શકે છે.
ભૌતિક કાર્સિનોજનમાં આયોનાઇઝિંગ કિરણો (જેમ કે $X$-કિરણો અને $\gamma$-કિરણો) અને બીન-આયોનાઇઝિંગ કિરણો (જેમ કે $UV$ કિરણો) નો સમાવેશ થાય છે.
$X$-કિરણો અને $\gamma$-કિરણો આયોનાઇઝિંગ કિરણો છે કારણ કે તેમની પાસે પરમાણુઓમાંથી ઇલેક્ટ્રોન દૂર કરવા માટે પૂરતી ઊર્જા હોય છે.
$UV$ કિરણો એ બીન-આયોનાઇઝિંગ કિરણો છે જે $DNA$ ને નુકસાન પહોંચાડે છે,જે નિયોપ્લાસ્ટિક રૂપાંતરણ તરફ દોરી જાય છે.
તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી $UV$ કિરણો એ બીન-આયોનાઇઝિંગ કિરણોનું સાચું ઉદાહરણ છે.

(B) ગાંઠોને સામાન્ય રીતે બે પ્રકારમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે: $Benign$ (બિનિગ્ન) અને $Malignant$ (મેલિગ્નન્ટ).
$Benign$ ગાંઠો સામાન્ય રીતે તેમના મૂળ સ્થાને જ મર્યાદિત રહે છે અને શરીરના અન્ય ભાગોમાં ફેલાતી નથી.
$Malignant$ ગાંઠો કોષોના સમૂહની બનેલી હોય છે જેને નિયોપ્લાસ્ટિક અથવા ટ્યુમર કોષો કહેવામાં આવે છે.
આ કોષો ખૂબ જ ઝડપથી વૃદ્ધિ પામે છે,જે આસપાસના સામાન્ય પેશીઓ પર આક્રમણ કરે છે અને તેને નુકસાન પહોંચાડે છે.
જેમ કે આ કોષો સક્રિય હોય છે,તેઓ રુધિર દ્વારા દૂરના સ્થળોએ પહોંચે છે અને જ્યાં પણ તેઓ શરીરમાં સ્થાયી થાય છે,ત્યાં તેઓ નવી ગાંઠ બનાવવાનું શરૂ કરે છે.
દૂરના સ્થળોએ ફેલાવવાની આ લાક્ષણિકતાને મેટાસ્ટેસિસ (metastasis) કહેવામાં આવે છે,જે $Malignant$ ગાંઠોની સૌથી ભયાનક લાક્ષણિકતા છે.

(C) કેન્સરનું વર્ગીકરણ તેના ઉદ્ભવ સ્થાન (પેશી) ના આધારે કરવામાં આવે છે.
$1$. કાર્સિનોમા: અધિચ્છદીય પેશીઓમાંથી ઉદ્ભવતું કેન્સર (દા.ત.,ત્વચા,અંગોનું અસ્તર). મેલેનોમા એ મેલેનોસાઇટ્સનું કેન્સર છે,જે ત્વચામાં રહેલા અધિચ્છદીય કોષો છે.
$2$. સારકોમા: સંયોજક પેશીઓમાંથી ઉદ્ભવતું કેન્સર (દા.ત.,હાડકાં,કાસ્થિ,ચરબી).
$3$. લ્યુકેમિયા: રુધિર બનાવતી પેશીઓનું કેન્સર (દા.ત.,અસ્થિમજ્જા).
$4$. લિમ્ફોમા: લસિકા તંત્રનું કેન્સર.
મેલેનોમા ત્વચા (અધિચ્છદીય પેશી) માંથી ઉદ્ભવતું હોવાથી,તેને કાર્સિનોમા તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(B) કેન્સરનું વર્ગીકરણ તેના ઉદ્ભવ સ્થાન ધરાવતી પેશીના આધારે કરવામાં આવે છે.
$1$. કાર્સિનોમા: અધિચ્છદીય પેશીઓમાંથી ઉદ્ભવતું કેન્સર (દા.ત.,ત્વચા,અંગોનું અસ્તર).
$2$. સારકોમા: મધ્યગર્ભસ્તરીય (mesodermal) પેશીઓમાંથી ઉદ્ભવતું કેન્સર (દા.ત.,હાડકાં,કાસ્થિ,સ્નાયુ,ચરબી,સંયોજક પેશી).
$3$. લ્યુકેમિયા: રુધિર બનાવતી પેશીઓનું કેન્સર (દા.ત.,અસ્થિમજ્જા),જે શ્વેતકણોમાં અસામાન્ય વધારો પ્રેરે છે.
પ્રશ્નમાં મધ્યગર્ભસ્તરીય પેશીમાંથી ઉદ્ભવતા કેન્સર વિશે પૂછવામાં આવ્યું હોવાથી,સાચો જવાબ સારકોમા છે.

(A) કાર્સિનોજન એવા કારકો છે જે કોષોના $DNA$ માં વિકૃતિ (mutations) પ્રેરીને કેન્સરનું કારણ બને છે.
$UV$ વિકિરણો (ભૌતિક કારક),વાહનોના ધુમાડા (રાસાયણિક કારક) અને સિગારેટનો ધુમાડો (રાસાયણિક કારક) એ જાણીતા કાર્સિનોજન છે.
ધૂળના રજકણો સાથેની પરાગરજ સામાન્ય રીતે એલર્જન તરીકે ગણવામાં આવે છે,જે અસ્થમા કે હે ફીવર જેવી રોગપ્રતિકારક પ્રતિક્રિયાઓ પ્રેરે છે,પરંતુ તેને કાર્સિનોજન તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવતા નથી.

(C) વૈશ્વિક સ્તરે,સ્ત્રીઓમાં સૌથી વધુ જોવા મળતું કેન્સર સ્તન કેન્સર છે. વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા $(WHO)$ અને વૈશ્વિક કેન્સરના આંકડાઓ મુજબ,વિશ્વભરની સ્ત્રીઓમાં તમામ પ્રકારના કેન્સરની સરખામણીમાં સ્તન કેન્સરનું પ્રમાણ સૌથી વધુ છે.

(B) કેન્સર કોષોના અનિયંત્રિત વિભાજનને કારણે થાય છે. આ પ્રક્રિયા મુખ્યત્વે બે પ્રકારના જનીનો દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે: પ્રોટો-ઓન્કોજીન્સ (જે કોષ વૃદ્ધિને પ્રોત્સાહન આપે છે) અને ટ્યુમર સપ્રેસર જનીનો (જે કોષ વિભાજનને અટકાવે છે).
કેન્સર કોષોમાં,પ્રોટો-ઓન્કોજીન્સ ઘણીવાર ઓન્કોજીન્સમાં પરિવર્તિત થાય છે,જે અતિશય કોષ વૃદ્ધિ તરફ દોરી જાય છે.
તે જ સમયે,ટ્યુમર સપ્રેસર જનીનો (જેમ કે $p53$ અથવા $Rb$) નિષ્ક્રિય અથવા દૂર થઈ જાય છે,જે કોષ ચક્ર પરના 'બ્રેક' ને દૂર કરે છે,જેનાથી કોષો અનિયંત્રિત રીતે વિભાજન પામે છે.
તેથી,ટ્યુમર સપ્રેસર જનીનોનું નિષ્ક્રિય થવું એ કેન્સરના વિકાસમાં એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે.

(A) Proto-oncogenes એ ઉચ્ચ સજીવોના કોષોમાં હાજર સામાન્ય જનીનો છે જે કોષના વિકાસ અને વિભાજનનું નિયમન કરે છે.
જ્યારે આ જનીનો અમુક ભૌતિક,રાસાયણિક અથવા જૈવિક કારકો (કેન્સરજન) દ્વારા સક્રિય અથવા પરિવર્તિત થાય છે,ત્યારે તેઓ કેન્સર પ્રેરતા જનીનોમાં રૂપાંતરિત થાય છે જેને oncogenes કહેવામાં આવે છે.
ચોક્કસ રીતે,કોષીય oncogenes ને $c-onc$ (અથવા proto-oncogenes) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,અને જ્યારે તેઓ કેન્સર પેદા કરવા માટે સક્રિય થાય છે,ત્યારે તેમને oncogenes કહેવામાં આવે છે. વાયરલ રૂપાંતરણના સંદર્ભમાં,વાયરલ oncogenes ને $v-onc$ કહેવામાં આવે છે. જોકે,proto-oncogene માંથી ઉતરી આવેલા કેન્સર પ્રેરતા જનીન માટેનો સામાન્ય શબ્દ oncogene છે. આપેલા વિકલ્પોને જોતા,$c-onc$ એ કોષીય proto-oncogene દર્શાવે છે,અને તેનું રૂપાંતરણ સક્રિય oncogene સ્થિતિ તરફ દોરી જાય છે.

(A) Fine Needle Aspiration Cytology $(FNAC)$ એ ગાંઠ અથવા દ્રવ્યના પરીક્ષણ માટે વપરાતી નિદાન પદ્ધતિ છે. આ તકનીકમાં,કોષો અથવા પ્રવાહીને સૂક્ષ્મદર્શક તપાસ માટે મેળવવા માટે એક પાતળી,પોલી સોયને ગાંઠમાં દાખલ કરવામાં આવે છે. તેનો ઉપયોગ સામાન્ય રીતે સ્તન કેન્સરના નિદાન માટે થાય છે. $C.T.$ સ્કેન અને $M.R.I.$ એ નિદાન માટેની ઇમેજિંગ તકનીકો છે,જ્યારે Pap smear ખાસ કરીને ગ્રીવા (cervical) કેન્સરની તપાસ માટે વપરાય છે.

(A) $Pap \, smear$ (પેપ સ્મીયર) એ ગર્ભાશયના મુખના કેન્સરના પ્રારંભિક નિદાન માટેની મુખ્ય સ્ક્રીનીંગ પદ્ધતિ છે.
જોકે બાયોપ્સીનો ઉપયોગ નિદાનની પુષ્ટિ કરવા માટે થાય છે,પરંતુ $Pap \, smear$ એ ગર્ભાશયના મુખના કેન્સરની વહેલી તપાસ માટેની પ્રાથમિક પદ્ધતિ છે.
તેથી,પ્રાથમિક નિદાન સ્ક્રીનીંગના સંદર્ભમાં $Pap \, smear$ એ સૌથી યોગ્ય જવાબ છે.

(A) કેન્સરની સારવારમાં $\alpha$-ઈન્ટરફેરોન્સ જેવા જૈવિક પ્રતિચાર રૂપાંતરકો (Biological Response Modifiers) નો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. આ પદાર્થો દર્દીના રોગ પ્રતિકારક તંત્રને સક્રિય કરે છે અને ગાંઠનો નાશ કરવામાં મદદ કરે છે. તેથી,$\alpha$-ઈન્ટરફેરોન્સ આપવાથી રોગ પ્રતિકારક તંત્રની સક્રિયતામાં વધારો થાય છે.

(D) કેન્સરની સારવારમાં જીવલેણ કોષોને દૂર કરવા અથવા નિયંત્રિત કરવા માટે બહુવિધ અભિગમોનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
$1$. રેડિયોથેરાપી: કેન્સરના કોષોને મારવા અથવા ગાંઠને સંકોચવા માટે ઉચ્ચ-ઊર્જા ધરાવતા વિકિરણોનો ઉપયોગ થાય છે.
$2$. શસ્ત્રક્રિયા: આમાં ગાંઠ અથવા કેન્સરગ્રસ્ત પેશીઓને શારીરિક રીતે દૂર કરવામાં આવે છે.
$3$. કેમોથેરાપી: આમાં સમગ્ર શરીરમાં ઝડપથી વિભાજન પામતા કેન્સરના કોષોને નષ્ટ કરવા માટે ચોક્કસ દવાઓનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
આ તમામ પદ્ધતિઓ ઓન્કોલોજીમાં પ્રમાણભૂત સારવાર છે,તેથી સાચો જવાબ $D$ છે.

(D) એન્ટી-કેન્સર દવાઓ,જેને કીમોથેરાપ્યુટિક એજન્ટો તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે મુખ્યત્વે ઝડપથી વિભાજન પામતા કોષોને લક્ષ્ય બનાવે છે.
તેઓ કોષચક્રમાં દખલ કરીને કાર્ય કરે છે,ઘણીવાર $DNA$ સંશ્લેષણ અથવા પ્રતિકૃતિ (replication) ને અટકાવીને,જે કેન્સરના કોષોને વધતા અટકાવે છે.
ચોક્કસ ચેકપોઈન્ટ્સ પર કોષચક્રને અટકાવીને,આ દવાઓ ગાંઠોની અનિયંત્રિત વૃદ્ધિને અસરકારક રીતે રોકે છે.
તેથી,$DNA$ સંશ્લેષણને અટકાવવું અને કોષચક્રને અટકાવવું એ બંને આ દવાઓની કાર્ય કરવાની પ્રાથમિક પદ્ધતિઓ છે.

(C) આલ્ફા-ફીટો પ્રોટીન $(AFP)$ એ એક પ્રોટીન છે જે સામાન્ય રીતે ગર્ભના વિકાસ દરમિયાન ગર્ભના યકૃત અને યોક સેક (yolk sac) દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે.
પુખ્ત વયના લોકોમાં,રક્તમાં $AFP$ નું ઉચ્ચ સ્તર ઘણીવાર ટ્યુમર માર્કર તરીકે ઉપયોગમાં લેવાય છે.
તે સામાન્ય રીતે હેપેટોસેલ્યુલર કાર્સિનોમા (યકૃતનું કેન્સર) અને અમુક જર્મ સેલ ટ્યુમર સાથે સંકળાયેલું છે.
તેથી,$AFP$ એ યકૃતના કેન્સર માટેનું નિદાન માર્કર છે.

(A) કેન્સરની સારવારમાં શસ્ત્રક્રિયા,રેડિયોથેરાપી,કીમોથેરાપી અને ઇમ્યુનોથેરાપી જેવી વિવિધ પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ થાય છે.
રેડિયોથેરાપીમાં,આયનીકરણ વિકિરણો (જેમ કે $X$-કિરણો,ગામા કિરણો અથવા કોબાલ્ટ-$60$ કે આયોડીન-$131$ જેવા રેડિયોએક્ટિવ આઇસોટોપ્સ) નો ઉપયોગ કેન્સરના કોષોને મારવા અથવા તેમના $DNA$ ને નુકસાન પહોંચાડીને ગાંઠને સંકોચવા માટે કરવામાં આવે છે.
તેથી,કોબાલ્ટ થેરાપી અને આયોડીન થેરાપી એ રેડિયોથેરાપીના પ્રકારો છે.

(A) મેટાસ્ટેસિસ એ મેલિગ્નન્ટ (malignant) ગાંઠોનું મુખ્ય લક્ષણ છે.
તે એવી પ્રક્રિયા છે જેમાં કેન્સરના કોષો તેમના મૂળ સ્થાનથી અલગ થઈને રુધિર અથવા લસિકા તંત્ર દ્વારા શરીરના અન્ય ભાગોમાં ફેલાય છે અને ત્યાં ગૌણ ગાંઠો (secondary tumors) બનાવે છે.
આ ગુણધર્મને કારણે મેલિગ્નન્ટ ગાંઠો,બેનાઈન (benign) ગાંઠો કરતા વધુ જોખમી હોય છે,કારણ કે બેનાઈન ગાંઠો તેમના મૂળ સ્થાને જ સીમિત રહે છે.

(B) બાયોપ્સી એ એક તબીબી પ્રક્રિયા છે જેમાં શરીરના પેશીઓનો એક નાનો નમૂનો લઈને તેને માઇક્રોસ્કોપ હેઠળ તપાસવામાં આવે છે.
તેનો મુખ્ય ઉપયોગ જીવલેણ કોષોની હાજરી શોધવા માટે થાય છે,જે $Cancer$ નું મુખ્ય લક્ષણ છે.
આ પ્રક્રિયામાં,શંકાસ્પદ પેશીના ટુકડાને પાતળા વિભાગોમાં કાપીને,સ્ટેનિંગ કરીને,પેથોલોજીસ્ટ દ્વારા તપાસવામાં આવે છે કે કોષો કેન્સરગ્રસ્ત છે કે સૌમ્ય (benign).

(B) $Glioma$ (ગ્લિઓમા) એ મગજ અને કરોડરજ્જુમાં જોવા મળતું એક પ્રકારનું ગાંઠ (ટ્યુમર) છે. તે ગ્લિયલ કોષોમાંથી ઉદ્ભવે છે. કેન્સરના ઉદ્ભવના પેશીના આધારે વર્ગીકરણ કરવામાં આવે ત્યારે,$Glioma$ એ તકનીકી રીતે સારકોમાનો એક પ્રકાર છે કારણ કે તે ભ્રૂણીય મેસોડર્મ અથવા ન્યુરોએક્ટોડર્મમાંથી ઉદ્ભવતી પેશીઓમાંથી બને છે (ખાસ કરીને,ગ્લિયલ કોષો એ ચેતાતંત્રના આધારભૂત કોષો છે). ક્લિનિકલ ઓન્કોલોજીમાં તેને ઘણીવાર અલગ રીતે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે. ઘણા જીવવિજ્ઞાનના પાઠ્યપુસ્તકોમાં આપેલા પ્રમાણિત વિકલ્પોને ધ્યાનમાં લેતા,$Glioma$ ને સારકોમા (સંયોજક પેશી અથવા આધારભૂત પેશીઓના કેન્સર) ની શ્રેણીમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(D) $Kaposi \, Sarcoma$ એ એક પ્રકારનું કેન્સર છે જે લસિકા અથવા રુધિરવાહિનીઓની અસ્તર બનાવતા કોષોમાંથી ઉદ્ભવે છે. તે સામાન્ય રીતે ત્વચા પર અથવા મોઢાની અંદર જેવી શ્લેષ્મ સપાટીઓ પર ગાંઠ તરીકે દેખાય છે,પરંતુ આ ગાંઠો શરીરના અન્ય ભાગોમાં જેમ કે લસિકા ગાંઠો,ફેફસાં અથવા પાચનતંત્રમાં પણ વિકસી શકે છે. તેથી,તેને નરમ પેશીઓ અને લસિકા તંત્ર બંનેનું કેન્સર માનવામાં આવે છે.

(D) વિકિરણની અસર મુખ્યત્વે એવા કોષો પર થાય છે જે ઝડપથી વિભાજન પામતા હોય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,અસ્થિમજ્જા (bone marrow) માં હેમેટોપોએટિક સ્ટેમ કોષો હોય છે જે રુધિર કોષો બનાવવા માટે સતત અને ઝડપથી કોષ વિભાજન પામે છે.
આ કોષો અત્યંત સક્રિય હોવાથી,તેઓ આયનાઇઝિંગ વિકિરણ પ્રત્યે સૌથી વધુ સંવેદનશીલ હોય છે,જેના પરિણામે રુધિર કોષોના ઉત્પાદનમાં ઘટાડો થાય છે.
તેથી,અસ્થિમજ્જા સૌથી વધુ પ્રભાવિત થતો ભાગ છે.

(B) કેન્સર એટલે કોષોનું અનિયંત્રિત વિભાજન,જે કોષોના સમૂહનું નિર્માણ કરે છે જેને ગાંઠ (Tumor) કહેવામાં આવે છે.
ગાંઠના બે પ્રકાર છે: સાધ્ય (Benign) અને અસાધ્ય (Malignant).
સાધ્ય ગાંઠ તેના મૂળ સ્થાને જ મર્યાદિત રહે છે અને શરીરના અન્ય ભાગોમાં ફેલાતી નથી.
અસાધ્ય ગાંઠ કેન્સરગ્રસ્ત હોય છે; તે આસપાસની પેશીઓમાં આક્રમણ કરે છે અને રુધિર અથવા લસિકા દ્વારા શરીરના દૂરના ભાગોમાં ફેલાઈ શકે છે,આ પ્રક્રિયાને $Metastasis$ (મેટાસ્ટેસિસ) કહેવામાં આવે છે.
$Osteosarcoma$ એ હાડકાનું કેન્સર છે,જે એક અસાધ્ય (Malignant) ગાંઠ છે.

(C) સાચું વિધાન એ છે કે સામાન્ય કોષોમાં ઓન્કોજીન્સ ગેરહાજર હોય છે.
$1$. કિશોરાવસ્થા સામાન્ય રીતે $12$ થી $18$ અથવા $19$ વર્ષના ગાળા તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે,$20$ વર્ષ નહીં.
$2$. $HIV$ ના આવરણમાં $gp120$ અને $gp41$ જેવા ગ્લાયકોપ્રોટીન હોય છે,જ્યારે $p24$ અને $p17$ એ અનુક્રમે કેપ્સિડ અને મેટ્રિક્સ પ્રોટીન છે.
$3$. ઓન્કોજીન્સ (અથવા પ્રોટો-ઓન્કોજીન્સ) સામાન્ય કોષોમાં નિષ્ક્રિય સ્વરૂપે હોય છે; જ્યારે તેમાં પરિવર્તન આવે અથવા તેનું અતિશય અભિવ્યક્તિ થાય,ત્યારે તે કેન્સર પ્રેરે છે.
$4$. કેન્સર એ એક એવો રોગ છે જેમાં વહેલું નિદાન અને સારવાર જરૂરી છે; બેદરકારી ઘણીવાર ગંભીર પરિસ્થિતિ અને મૃત્યુ તરફ દોરી જાય છે.

(D) $1$. $\text{સારકોમા}$ એ મધ્યગર્ભસ્તરીય ઉદ્દભવ ધરાવતી પેશીઓ જેવી કે હાડકાં, સ્નાયુઓ અને સંયોજક પેશીઓમાંથી ઉદ્ભવતું કેન્સર છે.
$2$. $\text{મેલેનોમા}$ એ ત્વચામાં જોવા મળતા રંગદ્રવ્ય ઉત્પન્ન કરતા કોષો (મેલેનોસાઇટ્સ) માંથી થતું કેન્સર છે.
$3$. $\text{લિમ્ફોસારકોમા}$ એ લસિકા તંત્રમાંથી ઉદ્ભવતું કેન્સર છે.
$4$. વિકલ્પ $D$ જણાવે છે કે કાસ્થિમાં ભાગ્યે જ કેન્સર જોવા મળે છે. અન્ય ત્રણ વિકલ્પો કેન્સરના ચોક્કસ પ્રકારો દર્શાવે છે, જ્યારે વિકલ્પ $D$ એ પેશીનો પ્રકાર અને સામાન્ય અવલોકન દર્શાવે છે, તેથી તે અસંગત જોડ છે.