Gujarati

Cancer Questions in Gujarati

Class 12 Biology · Human Health and Disease · Cancer

262+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 262 questions in Gujarati

101
EasyMCQ
નીચે આપેલ પૈકી કયું વિધાન કેન્સર સાથે સંકળાયેલ નથી?
A
નિરંકુશ કોષ વિભાજનની ક્રિયા થાય છે.
B
સંયોજક પેશીથી ઘેરાયેલી ગાંઠ સર્જાય છે.
C
કેન્સરગ્રસ્ત કોષો રુધિર કે લસિકા દ્વારા શરીરના અન્ય અંગોમાં પ્રસરે છે.
D
તે અસાધ્ય,ચેપી અને જીવલેણ રોગ છે.

Solution

(D) કેન્સર એ અનિયંત્રિત કોષ વિભાજન દ્વારા લાક્ષણિક છે $(A)$.
સામાન્ય રીતે સૌમ્ય ગાંઠો સંયોજક પેશીના આવરણથી ઘેરાયેલી હોય છે,જે તેમને ફેલાતી અટકાવે છે $(B)$.
અસાધ્ય ગાંઠોમાં મેટાસ્ટેસિસ (metastasis) જોવા મળે છે,જેમાં કેન્સરના કોષો રુધિર કે લસિકા વાહિનીઓ દ્વારા શરીરના દૂરના ભાગોમાં ફેલાય છે $(C)$.
કેન્સર એ ચેપી રોગ નથી; તે બિન-ચેપી રોગ છે જે જનીનિક પરિવર્તનો અથવા પર્યાવરણીય પરિબળોને કારણે થાય છે,રોગકારકો દ્વારા નહીં. તેથી,તે ચેપી રોગ છે તેવું વિધાન ખોટું છે $(D)$.
102
EasyMCQ
કેન્સર ફેલાવતા કારકોને શું કહે છે?
A
ઓન્કોજિન
B
પ્રોટો-ઓન્કોજિન
C
કેન્સરજન (Carcinogens)
D
કેન્સરપ્રેરક

Solution

(C) કેન્સર ફેલાવતા કારકોને $Carcinogens$ (કેન્સરજન) કહેવામાં આવે છે.
$Carcinogens$ એ ભૌતિક,રાસાયણિક અથવા જૈવિક કારકો હોઈ શકે છે જે સામાન્ય કોષોનું કેન્સરગ્રસ્ત કોષોમાં રૂપાંતર કરે છે.
$Oncogenes$ એ એવા જનીનો છે જે કેન્સર પેદા કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે,જ્યારે $Proto-oncogenes$ એ સામાન્ય જનીનો છે જે વિકૃતિ (mutation) અથવા અભિવ્યક્તિમાં વધારાને કારણે $Oncogenes$ માં ફેરવાઈ શકે છે.
103
MediumMCQ
આયનિક અને બિન-આયનિક કિરણો $DNA$ ને નુકસાન પહોંચાડીને તેનું શેમાં રૂપાંતરણ કરે છે?
A
કોષીય ઓન્કોજીન્સ
B
નિયોપ્લાસ્ટિક કોષો
C
પ્રોટોપ્લાસ્ટિક
D
પ્રોટો-ઓન્કોજીન્સ

Solution

(B) આયનિક કિરણો (જેમ કે $X-rays$ અને $\gamma-rays$) અને બિન-આયનિક કિરણો (જેમ કે $UV$ કિરણો) $DNA$ ને નુકસાન પહોંચાડે છે.
આ નુકસાન કોષોના નિયોપ્લાસ્ટિક રૂપાંતરણ તરફ દોરી જાય છે,જે કેન્સરના વિકાસની મુખ્ય લાક્ષણિકતા છે.
તેથી,આ કિરણો સામાન્ય કોષોને નિયોપ્લાસ્ટિક કોષોમાં રૂપાંતરિત કરે છે.
104
EasyMCQ
તમાકુના ધુમાડામાં કેવા પ્રકારના કેન્સરજન (carcinogens) આવેલા હોય છે?
A
જૈવિક
B
ભૌતિક
C
રાસાયણિક
D
ધાત્વિક

Solution

(C) તમાકુના ધુમાડામાં અનેક હાનિકારક પદાર્થો હોય છે,જેમાં પોલીસાયક્લિક એરોમેટિક હાઇડ્રોકાર્બન,નાઈટ્રોસેમાઈન્સ અને અન્ય ઝેરી સંયોજનોનો સમાવેશ થાય છે. આ પદાર્થો રાસાયણિક કેન્સરજન તરીકે કાર્ય કરે છે જે $DNA$ ને નુકસાન પહોંચાડે છે અને કેન્સર,ખાસ કરીને ફેફસાના કેન્સરના વિકાસને પ્રોત્સાહન આપે છે. તેથી,તેમને રાસાયણિક કેન્સરજન તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
105
EasyMCQ
ઓન્કોજેનિક વાઇરસ એટલે શું?
A
કેન્સર પેદા કરતો વાઇરસ
B
એઇડ્સ $(AIDS)$ પેદા કરતો વાઇરસ
C
શરદી માટેનો વાઇરસ
D
ઇન્ફ્લુએન્ઝા વાઇરસ

Solution

(A) ઓન્કોજેનિક વાઇરસ એવા વાઇરસ છે જે સામાન્ય કોષોને કેન્સરગ્રસ્ત કોષોમાં રૂપાંતરિત કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. આ વાઇરસમાં વાયરલ ઓન્કોજીન્સ નામના જનીનો હોય છે જે સામાન્ય કોષચક્રને ખોરવી શકે છે અને અનિયંત્રિત કોષ વિભાજન તરફ દોરી જાય છે,જેના પરિણામે ગાંઠ અથવા કેન્સર થાય છે. તેના ઉદાહરણોમાં હ્યુમન પેપિલોમા વાઇરસ $(HPV)$ અને હેપેટાઇટિસ $B$ વાઇરસનો સમાવેશ થાય છે.
106
EasyMCQ
કેન્સર પેદા કરતા જનીનોને શું કહે છે?
A
કેન્સરજન (Carcinogens)
B
ઓન્કોજિનેસિસ (Oncogenesis)
C
કેન્સરકારક (Carcinogenic)
D
ઓન્કોજિન (Oncogenes)

Solution

(D) કેન્સર પેદા કરતા જનીનોને $Oncogenes$ (ઓન્કોજિન) કહેવામાં આવે છે.
આ જનીનો સામાન્ય કોષોમાં રહેલા પ્રોટો-ઓન્કોજિન $(c-onc)$ અથવા કોષીય ઓન્કોજિનમાંથી ઉદ્ભવે છે.
જ્યારે આ પ્રોટો-ઓન્કોજિન ચોક્કસ પરિસ્થિતિઓમાં સક્રિય થાય છે,ત્યારે તે કોષના ઓન્કોજેનિક રૂપાંતરણ તરફ દોરી જાય છે,જેના પરિણામે કેન્સર થાય છે.
$Carcinogens$ (કેન્સરજન) એ કેન્સર પેદા કરતા કારકો (ભૌતિક,રાસાયણિક અથવા જૈવિક) છે,જ્યારે $Oncogenesis$ (ઓન્કોજિનેસિસ) એ કેન્સર બનવાની પ્રક્રિયા છે.
107
EasyMCQ
સામાન્ય કોષોમાં આવેલા કયા જનીન સામાન્ય કોષોને કેન્સરગ્રસ્ત કોષોમાં ફેરવી શકે છે?
A
કોષીય ઓન્કોજિન
B
પ્રોટો-ઓન્કોજિન
C
કેન્સરજન
D
$A$ અને $B$

Solution

(D) સામાન્ય કોષોમાં $c-onc$ (કોષીય ઓન્કોજિન) અથવા પ્રોટો-ઓન્કોજિન નામના જનીનો આવેલા હોય છે.
સામાન્ય પરિસ્થિતિમાં,આ જનીનો નિષ્ક્રિય હોય છે અને કોષની સામાન્ય વૃદ્ધિ અને વિભેદનનું નિયમન કરે છે.
જો કે,જ્યારે આ જનીનો વિવિધ ભૌતિક,રાસાયણિક અથવા જૈવિક કારકોને કારણે સક્રિય થાય છે,ત્યારે તેઓ ઓન્કોજિનમાં ફેરવાય છે,જે કોષોના ઓન્કોજેનિક રૂપાંતરણ તરફ દોરી શકે છે અને કેન્સરનું કારણ બને છે.
તેથી,કોષીય ઓન્કોજિન અને પ્રોટો-ઓન્કોજિન બંને સામાન્ય કોષોમાં રહેલી સમાન આનુવંશિક ક્ષમતાનો નિર્દેશ કરે છે.
108
EasyMCQ
તમાકુના ધુમાડા દ્વારા કયા પ્રકારનું કેન્સર પ્રેરાય છે?
A
ત્વચાનું કેન્સર
B
યોનિમાર્ગનું કેન્સર
C
ફેફસાનું કેન્સર
D
રુધિરનું કેન્સર

Solution

(C) તમાકુના ધુમાડામાં પોલિસાયક્લિક એરોમેટિક હાઇડ્રોકાર્બન અને નાઈટ્રોસેમાઈન્સ જેવા અસંખ્ય કેન્સરજન્ય પદાર્થો (carcinogens) હોય છે. જ્યારે આ ધુમાડો શ્વાસમાં લેવામાં આવે છે,ત્યારે આ પદાર્થો ફેફસાના કોષોના $DNA$ ને નુકસાન પહોંચાડે છે. લાંબા ગાળાના સંપર્કને કારણે કોષોમાં પરિવર્તન (mutations) થાય છે,જે અનિયંત્રિત કોષ વિભાજન તરફ દોરી જાય છે,જેના પરિણામે ફેફસાનું કેન્સર થાય છે. તેથી,તમાકુનું ધૂમ્રપાન એ ફેફસાના કેન્સરનું મુખ્ય કારણ છે.
109
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયો કેન્સરનો પ્રકાર નથી?
A
કાર્સિનોમા
B
સારકોમા
C
લ્યુકેમિયા
D
હાઇબ્રીડોમા

Solution

(D) કેન્સરનું વર્ગીકરણ તેના ઉદ્ભવના પેશીના આધારે કરવામાં આવે છે.
$1$. કાર્સિનોમા: અધિચ્છદીય પેશીઓમાંથી ઉદ્ભવતું કેન્સર.
$2$. સારકોમા: સંયોજક પેશીઓમાંથી ઉદ્ભવતું કેન્સર.
$3$. લ્યુકેમિયા: રુધિર બનાવતી પેશીઓનું કેન્સર (બ્લડ કેન્સર).
$4$. હાઇબ્રીડોમા: આ કેન્સરનો પ્રકાર નથી. તે કેન્સર કોષ (માયલોમા) ને સામાન્ય એન્ટિબોડી ઉત્પન્ન કરતા કોષ ($B$-લિમ્ફોસાઇટ) સાથે જોડીને મોનોક્લોનલ એન્ટિબોડીઝ બનાવવા માટે તૈયાર કરવામાં આવેલી કોષીય લાઇન છે.
તેથી,સાચો જવાબ $D$ છે.
110
EasyMCQ
અધિચ્છદીય પેશીના કેન્સરને શું કહે છે?
A
સારકોમા
B
કાર્સિનોમા
C
લ્યુકેમિયા
D
હાઇબ્રીડોમા

Solution

(B) કેન્સરને તેના ઉદ્ભવ સ્થાનના આધારે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
$1$. $Carcinoma$ (કાર્સિનોમા): આ એક પ્રકારનું કેન્સર છે જે ત્વચા અથવા અંગોના અસ્તર બનાવતા કોષોમાંથી ઉદ્ભવે છે,જેમ કે યકૃત અથવા કિડની. તે કેન્સરનો સૌથી સામાન્ય પ્રકાર છે અને તે અધિચ્છદીય પેશીઓમાંથી ઉદ્ભવે છે.
$2$. $Sarcoma$ (સારકોમા): આ કેન્સર સંયોજક પેશીઓમાંથી ઉદ્ભવે છે,જેમ કે હાડકાં,કૂર્ચા,ચરબી,સ્નાયુઓ અથવા રુધિરવાહિનીઓ.
$3$. $Leukemia$ (લ્યુકેમિયા): આ રુધિર બનાવતી પેશીઓનું કેન્સર છે,જેમાં અસ્થિમજ્જાનો સમાવેશ થાય છે,જે અસામાન્ય શ્વેત કણોના વધુ પડતા ઉત્પાદન તરફ દોરી જાય છે.
$4$. $Hybridoma$ (હાઇબ્રીડોમા): આ કેન્સરનો પ્રકાર નથી; તે પ્રયોગશાળામાં બનાવેલ કોષ રેખા છે જે કેન્સરના કોષને સામાન્ય એન્ટિબોડી ઉત્પન્ન કરતા કોષ સાથે જોડીને બનાવવામાં આવે છે,જેનો ઉપયોગ મોનોક્લોનલ એન્ટિબોડીઝ બનાવવા માટે થાય છે.
તેથી,અધિચ્છદીય પેશીના કેન્સરને $Carcinoma$ કહેવામાં આવે છે.
111
EasyMCQ
ત્વચાના કેન્સરને શું કહેવામાં આવે છે?
A
મેલેનોમા
B
કાર્સિનોમા
C
સારકોમા
D
લ્યુકેમિયા

Solution

(A) કેન્સરને તેના ઉદ્ભવના પેશીઓના આધારે વ્યાપકપણે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
$1$. કાર્સિનોમા: અધિચ્છદીય પેશીઓમાંથી ઉદ્ભવતું કેન્સર (દા.ત.,ત્વચા,અંગોનું અસ્તર).
$2$. સારકોમા: સંયોજક પેશીઓમાંથી ઉદ્ભવતું કેન્સર (દા.ત.,હાડકાં,કૂર્ચા,ચરબી).
$3$. લ્યુકેમિયા: રુધિર બનાવતી પેશીઓનું કેન્સર (દા.ત.,અસ્થિમજ્જા).
$4$. મેલેનોમા: ત્વચાના કેન્સરનો એક વિશિષ્ટ પ્રકાર જે મેલેનોસાઇટ્સ (રંજકદ્રવ્ય ઉત્પન્ન કરતા કોષો) માંથી વિકસે છે.
જોકે ત્વચાનું કેન્સર સામાન્ય રીતે કાર્સિનોમાનો એક પ્રકાર છે,'મેલેનોમા' એ ત્વચાના કેન્સરના સૌથી ખતરનાક સ્વરૂપ માટે વપરાતો ચોક્કસ ક્લિનિકલ શબ્દ છે જે મેલેનોસાઇટ્સમાંથી ઉદ્ભવે છે. તેથી,મેલેનોમા એ સૌથી યોગ્ય જવાબ છે.
112
MediumMCQ
નીચેનામાંથી શેનો સમાવેશ કાર્સિનોમામાં થતો નથી?
A
સ્તનનું કેન્સર
B
હાડકાંનું કેન્સર
C
ફેફસાનું કેન્સર
D
જઠરનું કેન્સર

Solution

(B) કેન્સરનું વર્ગીકરણ તેના ઉદ્ભવ સ્થાનના પેશીઓના આધારે કરવામાં આવે છે.
કાર્સિનોમા એ એવા પ્રકારનું કેન્સર છે જે ત્વચા અથવા આંતરિક અંગોને આવરતી પેશીઓ (એપિથેલિયલ કોષો) માંથી ઉદ્ભવે છે.
સ્તનનું કેન્સર,ફેફસાનું કેન્સર અને જઠરનું કેન્સર એ કાર્સિનોમાના ઉદાહરણો છે.
જ્યારે હાડકાંનું કેન્સર એ સંયોજક પેશી (હાડકાં) માંથી ઉદ્ભવે છે અને તેને સાર્કોમા તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
તેથી,હાડકાંનું કેન્સર એ કાર્સિનોમા નથી.
113
MediumMCQ
સ્વાદુપિંડનું કેન્સર કયા પ્રકારનું કેન્સર છે?
A
મેલેનોમા
B
સારકોમા
C
કાર્સિનોમા
D
લ્યુકેમિયા

Solution

(C) કેન્સરનું વર્ગીકરણ તેના ઉદ્ભવના પેશીના પ્રકારના આધારે કરવામાં આવે છે.
$1$. કાર્સિનોમા એ અધિચ્છદીય પેશીઓમાંથી ઉદ્ભવે છે,જે અંગો અને ગ્રંથીઓની સપાટી પર જોવા મળે છે.
$2$. સ્વાદુપિંડનું કેન્સર સ્વાદુપિંડના કોષોમાંથી ઉદ્ભવે છે,તેથી તે કાર્સિનોમાનો એક પ્રકાર છે.
$3$. મેલેનોમા એ મેલેનોસાઇટ્સ (રંજકદ્રવ્ય ઉત્પન્ન કરતા કોષો) નું કેન્સર છે.
$4$. સારકોમા એ સંયોજક પેશીઓ (હાડકાં,કૂર્ચા,ચરબી,સ્નાયુ) નું કેન્સર છે.
$5$. લ્યુકેમિયા એ રુધિર બનાવતી પેશીઓ (અસ્થિમજ્જા) નું કેન્સર છે.
આથી,સ્વાદુપિંડનું કેન્સર કાર્સિનોમા તરીકે વર્ગીકૃત થયેલ છે.
114
MediumMCQ
મેલેનોમા કયા પ્રકારનું કેન્સર છે?
A
કાર્સિનોમા
B
સારકોમા
C
લ્યુકેમિયા
D
આમાંથી એકપણ નહીં

Solution

(A) મેલેનોમા એ એક પ્રકારનું કેન્સર છે જે મેલેનોસાઇટ્સ તરીકે ઓળખાતા રંજકદ્રવ્ય ધરાવતા કોષોમાંથી વિકસે છે.
મેલેનોસાઇટ્સ એક્ટોડર્મ (અધિચ્છદીય પેશી) માંથી ઉતરી આવ્યા હોવાથી,અધિચ્છદીય પેશીઓમાંથી ઉદ્ભવતા કેન્સરને કાર્સિનોમા તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
તેથી,મેલેનોમા એ કાર્સિનોમાનો એક પ્રકાર છે.
115
EasyMCQ
શરીરના મધ્યગર્ભસ્તર (mesoderm) માંથી ઉત્પન્ન થયેલી પેશીઓમાં થતા કેન્સરને શું કહે છે?
A
કાર્સિનોમા
B
મેલેનોમા
C
લ્યુકેમિયા
D
સારકોમા

Solution

(D) કેન્સરનું વર્ગીકરણ તેના ઉદ્ભવ સ્થાનની પેશીઓના આધારે કરવામાં આવે છે.
$1$. કાર્સિનોમા: અધિચ્છદીય પેશીઓ (બાહ્યગર્ભસ્તર અથવા અંતઃગર્ભસ્તર) માંથી ઉદ્ભવતું કેન્સર.
$2$. સારકોમા: સંયોજક પેશીઓ,હાડકાં,કાસ્થિ અથવા સ્નાયુઓમાંથી ઉદ્ભવતું કેન્સર,જે મધ્યગર્ભસ્તર (mesoderm) માંથી બને છે.
$3$. લ્યુકેમિયા: રુધિર બનાવતી પેશીઓનું કેન્સર.
$4$. મેલેનોમા: રંજકદ્રવ્ય ઉત્પન્ન કરતા કોષો (મેલેનોસાઇટ્સ) નું કેન્સર.
તેથી,મધ્યગર્ભસ્તરની પેશીઓમાંથી ઉદ્ભવતા કેન્સરને સારકોમા કહેવામાં આવે છે.
116
EasyMCQ
લસિકાગ્રંથિના કેન્સરને કયા પ્રકારનું કેન્સર કહેવામાં આવે છે?
A
લ્યુકેમિયા
B
સારકોમા
C
લિમ્ફોમા
D
કાર્સિનોમા

Solution

(C) લસિકાગ્રંથિના કેન્સરને $Lymphoma$ (લિમ્ફોમા) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$Leukemia$ (લ્યુકેમિયા) એ રુધિર બનાવતી પેશીઓનું કેન્સર છે,જેમાં અસ્થિમજ્જાનો સમાવેશ થાય છે.
$Sarcoma$ (સારકોમા) એ હાડકાં અને નરમ પેશીઓમાં શરૂ થતું કેન્સર છે.
$Carcinoma$ (કાર્સિનોમા) એ કેન્સરનો સૌથી સામાન્ય પ્રકાર છે,જે ત્વચા અથવા આંતરિક અંગોને આવરતી પેશીઓમાં શરૂ થાય છે.
117
MediumMCQ
નીચેનામાંથી શેનો સમાવેશ સારકોમામાં થતો નથી?
A
હાડકાનું કેન્સર
B
લસિકાગાંઠનું કેન્સર
C
સ્વાદુપિંડનું કેન્સર
D
સ્નાયુઓનું કેન્સર

Solution

(B) સારકોમા એ એક પ્રકારનું કેન્સર છે જે સંયોજક પેશીઓ (connective tissues) જેવી કે હાડકાં,કાસ્થિ,ચરબી,સ્નાયુઓ,રુધિરવાહિનીઓ અથવા તંતુમય પેશીઓમાંથી ઉદ્ભવે છે.
$A$. હાડકાનું કેન્સર (Osteosarcoma) એ સારકોમાનો એક પ્રકાર છે.
$B$. લસિકાગાંઠનું કેન્સર (Lymphoma) એ લસિકા તંત્રનું કેન્સર છે,જે સારકોમામાં વર્ગીકૃત થતું નથી.
$C$. સ્વાદુપિંડનું કેન્સર સામાન્ય રીતે એડેનોકાર્સિનોમા હોય છે,જે અધિચ્છદીય પેશીઓ (epithelial tissues) માંથી ઉદ્ભવે છે (કાર્સિનોમા),સંયોજક પેશીઓમાંથી નહીં.
$D$. સ્નાયુઓનું કેન્સર (Rhabdomyosarcoma) એ સારકોમાનો એક પ્રકાર છે.
નોંધ: $B$ અને $C$ બંને સારકોમા નથી,પરંતુ લિમ્ફોમા એ રોગપ્રતિકારક તંત્રનું અલગ કેન્સર છે.
118
EasyMCQ
રૂધિરના કેન્સરને શું કહે છે?
A
કાર્સિનોમા
B
સારકોમા
C
લ્યુકેમિયા
D
મેલેનોમા

Solution

(C) રૂધિરના કેન્સરને તબીબી ભાષામાં $Leukemia$ (લ્યુકેમિયા) કહેવામાં આવે છે.
આ એક પ્રકારનું કેન્સર છે જે રુધિર અને અસ્થિમજ્જાને અસર કરે છે,જેમાં શ્વેત કણોનું અનિયંત્રિત વિભાજન થાય છે.
$Carcinoma$ (કાર્સિનોમા) એ અધિચ્છદીય પેશીઓના કેન્સર માટે વપરાય છે,$Sarcoma$ (સારકોમા) એ સંયોજક પેશીઓના કેન્સર માટે વપરાય છે,અને $Melanoma$ (મેલેનોમા) એ મેલેનોસાઇટ્સના કેન્સર માટે વપરાય છે.
119
EasyMCQ
લોહીના શ્વેતકણોમાં જોવા મળતું કેન્સર કયા નામે ઓળખાય છે?
A
લ્યુકેમિયા
B
કાર્સિનોમા
C
સારકોમા
D
મેલેનોમા

Solution

(A) કેન્સરને તેના ઉદ્ભવના પેશીના આધારે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
$1$. $\text{લ્યુકેમિયા}$ એ રુધિર અને અસ્થિમજ્જાને અસર કરતું કેન્સર છે, જે શ્વેતકણો $(WBCs)$ ની સંખ્યામાં અસામાન્ય વધારો દ્વારા લાક્ષણિક છે.
$2$. $\text{કાર્સિનોમા}$ એ અધિચ્છદીય પેશીઓમાંથી ઉદ્ભવતા કેન્સરને દર્શાવે છે.
$3$. $\text{સારકોમા}$ એ સંયોજક પેશીઓ જેવી કે હાડકાં, કાસ્થિ અથવા સ્નાયુઓમાંથી ઉદ્ભવતા કેન્સરને દર્શાવે છે.
$4$. $\text{મેલેનોમા}$ એ ત્વચામાં રહેલા મેલેનોસાઇટ્સ (રંગદ્રવ્ય ઉત્પન્ન કરતા કોષો) માંથી વિકસતું કેન્સર છે.
તેથી, સાચો જવાબ $\text{લ્યુકેમિયા}$ છે.
120
EasyMCQ
કયા પ્રકારના કેન્સરમાં અપરિપક્વ શ્વેતકણોની સંખ્યામાં વધારો થાય છે?
A
કોન્ડ્રોસારકોમા (કાસ્થિનું કેન્સર)
B
લ્યુકેમિયા
C
કાર્સિનોમા
D
મેલેનોમા

Solution

(B) લ્યુકેમિયા એ રુધિર અથવા અસ્થિમજ્જાનું એક પ્રકારનું કેન્સર છે,જે શરીરમાં અપરિપક્વ શ્વેતકણો (લ્યુકોસાઇટ્સ) ની સંખ્યામાં અસામાન્ય વધારો દ્વારા લાક્ષણિક છે.
આ સ્થિતિમાં,અસ્થિમજ્જા મોટી માત્રામાં અસામાન્ય શ્વેતકણો ઉત્પન્ન કરે છે જે યોગ્ય રીતે કાર્ય કરતા નથી અને સ્વસ્થ રુધિર કોષોને દૂર કરે છે.
કાર્સિનોમા એ અધિચ્છદીય પેશીઓનું કેન્સર છે,મેલેનોમા એ મેલેનોસાઇટ્સનું કેન્સર છે,અને કોન્ડ્રોસારકોમા એ કાસ્થિનું કેન્સર છે.
121
EasyMCQ
લ્યુકેમિયા કેન્સરમાં શ્વેતકણોની સંખ્યામાં શું ફેરફાર થાય છે?
A
ઘટે છે
B
વધે છે
C
મર્યાદિત રહે છે
D
ખૂબ જ ઘટે છે

Solution

(B) લ્યુકેમિયા એ રુધિર અથવા અસ્થિમજ્જાનું એક પ્રકારનું કેન્સર છે,જેમાં શ્વેતકણો (leukocytes) ની સંખ્યામાં અસામાન્ય વધારો જોવા મળે છે. આ સ્થિતિમાં,અસ્થિમજ્જા અપરિપક્વ અથવા અસામાન્ય શ્વેતકણોનું વધુ પડતું ઉત્પાદન કરે છે,જે યોગ્ય રીતે કાર્ય કરતા નથી અને તંદુરસ્ત રુધિરકોષોની સંખ્યા ઘટાડે છે.
122
EasyMCQ
લ્યુકેમિયા કેન્સર (રક્ત કેન્સર) માં નીચેનામાંથી શું જોવા મળે છે?
A
રક્તમાં લાલ રક્તકણોમાં વધારો
B
શ્વેત રક્તકણોની સંખ્યામાં નોંધપાત્ર વધારો
C
તે અસ્થિમજ્જામાં ઉદ્ભવતું નથી
D
$(B)$ અને $(C)$ બંને

Solution

(B) લ્યુકેમિયા એ રક્ત બનાવતી પેશીઓનું કેન્સર છે,જેમાં અસ્થિમજ્જા $(Bone \text{ } Marrow)$ નો સમાવેશ થાય છે.
તેમાં રક્તમાં શ્વેત રક્તકણો $(WBCs)$ ની સંખ્યામાં અસામાન્ય અને અનિયંત્રિત વધારો જોવા મળે છે.
લ્યુકેમિયા અસ્થિમજ્જામાં જ ઉદ્ભવે છે,તેથી વિકલ્પ $(C)$ ખોટો છે.
તેથી,સાચું અવલોકન શ્વેત રક્તકણોની સંખ્યામાં નોંધપાત્ર વધારો છે.
123
EasyMCQ
ગર્ભાશય કે ગ્રીવાના કેન્સરની તપાસ માટે તે ભાગમાંથી કોષો લઈને કરવામાં આવતી તપાસને શું કહે છે?
A
બાયોપ્સી (પેશીય તપાસ)
B
પેપસ્મિયર
C
હિસ્ટોપેથોલોજી (પેશી પ્રરૂપણ)
D
એલિઝા $(ELISA)$ ટેસ્ટ

Solution

(B) $Pap$ $smear$ (પેપસ્મિયર) એ ગ્રીવા કે ગર્ભાશયમાં કેન્સરની શક્યતા ધરાવતા કોષોને શોધવા માટેની એક તપાસ પદ્ધતિ છે. આ તપાસ દરમિયાન,ગ્રીવામાંથી કોષોને હળવેથી ઉઝરડીને લેવામાં આવે છે અને માઇક્રોસ્કોપ હેઠળ તપાસવામાં આવે છે જેથી કોઈ પણ અસામાન્ય ફેરફારો ઓળખી શકાય. તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
124
EasyMCQ
શરીરના આંતરિક અંગોમાં કેન્સરની તપાસ માટે શેનો ઉપયોગ થાય છે?
A
$C.T.$ સ્કેન
B
$MRI$
C
સોનોગ્રાફી
D
$(A)$ અને $(B)$ બંને

Solution

(D) $C.T.$ (કોમ્પ્યુટેડ ટોમોગ્રાફી) અને $MRI$ (મેગ્નેટિક રેઝોનન્સ ઇમેજિંગ) જેવી તકનીકો આંતરિક અંગોના કેન્સરને શોધવા માટે ખૂબ જ ઉપયોગી છે.
$C.T.$ સ્કેન પદાર્થના આંતરિક ભાગની ત્રિ-પરિમાણીય છબી બનાવવા માટે $X$-કિરણોનો ઉપયોગ કરે છે.
$MRI$ જીવંત પેશીઓમાં પેથોલોજીકલ અને ફિઝિયોલોજીકલ ફેરફારોને સચોટ રીતે શોધવા માટે મજબૂત ચુંબકીય ક્ષેત્રો અને બિન-આયનાઇઝિંગ રેડિયેશનનો ઉપયોગ કરે છે.
તેથી,આંતરિક અંગોમાં કેન્સરની તપાસ માટે $C.T.$ અને $MRI$ બંનેનો ઉપયોગ થાય છે.
125
EasyMCQ
કેન્સરની સારવારમાં કઈ સારવાર પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે?
A
શસ્ત્રક્રિયા (Surgery)
B
વિકિરણ સારવાર (Radiation therapy)
C
પ્રતિકારકતા સારવાર (Immunotherapy)
D
આપેલ તમામ

Solution

(D) કેન્સરની સારવારમાં જીવલેણ કોષોના વિકાસને દૂર કરવા અથવા નિયંત્રિત કરવા માટે વિવિધ અભિગમોના સંયોજનનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
$1$. શસ્ત્રક્રિયા: ગાંઠને શારીરિક રીતે દૂર કરવા માટે વપરાય છે.
$2$. વિકિરણ સારવાર: કેન્સરના કોષોને મારવા અથવા તેમના $DNA$ ને નુકસાન પહોંચાડવા માટે ઉચ્ચ-ઊર્જા વિકિરણનો ઉપયોગ થાય છે,જે તેમને વિભાજન કરતા અટકાવે છે.
$3$. પ્રતિકારકતા સારવાર: કેન્સરના કોષો સામે લડવા માટે દર્દીની રોગપ્રતિકારક શક્તિને વધારવા માટે જૈવિક પ્રતિભાવ મોડ્યુલેટર્સનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
$4$. કીમોથેરાપી: ઝડપથી વિભાજન પામતા કોષોને મારવા માટે દવાઓનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
આમ,શસ્ત્રક્રિયા,વિકિરણ સારવાર અને પ્રતિકારકતા સારવાર એ કેન્સરની સારવારમાં વપરાતી પ્રમાણભૂત પદ્ધતિઓ છે,તેથી સાચો જવાબ $D$ છે.
126
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કઈ એન્ટિ-કેન્સર દવાઓની આડઅસર છે?
A
લકવો
B
વાળ ખરવા
C
એનિમિયા (રક્તપિત્ત)
D
$(B)$ અને $(C)$ બંને

Solution

(D) એન્ટિ-કેન્સર દવાઓ ઝડપથી વિભાજન પામતા કોષોને લક્ષ્ય બનાવવા માટે બનાવવામાં આવે છે,જે કેન્સરના કોષોની લાક્ષણિકતા છે. જો કે,આ દવાઓ પસંદગીયુક્ત નથી અને તે સ્વસ્થ કોષોને પણ અસર કરે છે જે ઝડપથી વિભાજન પામે છે,જેમ કે વાળના ફોલિકલ કોષો અને અસ્થિમજ્જાના કોષો.
$1$. વાળ ખરવા (એલોપેસીયા) થાય છે કારણ કે વાળના ફોલિકલ કોષોને નુકસાન થાય છે.
$2$. એનિમિયા થાય છે કારણ કે અસ્થિમજ્જામાં રક્તકણોનું ઉત્પાદન દબાઈ જાય છે.
તેથી,વાળ ખરવા અને એનિમિયા બંને કીમોથેરાપીની સામાન્ય આડઅસરો છે.
127
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયું એન્ટિકેન્સર ડ્રગનું ઉદાહરણ છે?
A
ઇન્ટરફેરોન
B
ઇન્સ્યુલીન
C
સ્ટિરોઇડ
D
$(A)$ અને $(B)$ બંને

Solution

(A) $\alpha$-ઇન્ટરફેરોન જેવા જૈવિક પ્રતિભાવ મોડ્યુલેટર્સનો ઉપયોગ કેન્સરની સારવાર માટે થાય છે કારણ કે તે રોગપ્રતિકારક શક્તિને સક્રિય કરે છે અને ગાંઠનો નાશ કરવામાં મદદ કરે છે.
ઇન્સ્યુલીન એ ડાયાબિટીસ મેલિટસમાં રુધિર ગ્લુકોઝના સ્તરને નિયંત્રિત કરવા માટે વપરાતું અંતઃસ્ત્રાવ છે.
સ્ટિરોઇડ્સનો ઉપયોગ સામાન્ય રીતે સોજા વિરોધી અથવા રોગપ્રતિકારક શક્તિ ઘટાડનારા એજન્ટો તરીકે થાય છે.
તેથી, $\alpha$-ઇન્ટરફેરોન એ એન્ટિકેન્સર ડ્રગનું સાચું ઉદાહરણ છે.
128
MediumMCQ
નીચેના કોલમ યોગ્ય રીતે જોડો:
કોલમ-$I$કોલમ-$II$
$(a)$ કાર્સીનોમા$(i)$ ત્વચાનું કેન્સર
$(b)$ સાર્કોમા$(ii)$ લસિકાગ્રંથીનું કેન્સર
$(c)$ લ્યુકેમિયા$(iii)$ ફેફસાનું કેન્સર
$(d)$ મેલેનોમા$(iv)$ રુધિરનું કેન્સર
A
$(a-iii), (b-ii), (c-iv), (d-i)$
B
$(a-iii), (b-ii), (c-i), (d-iv)$
C
$(a-i), (b-ii), (c-iii), (d-iv)$
D
$(a-iv), (b-iii), (c-ii), (d-i)$

Solution

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(a)$ કાર્સીનોમા: આ અધિચ્છદીય પેશીઓનું કેન્સર છે, જેમ કે ફેફસાનું કેન્સર $(iii)$.
$(b)$ સાર્કોમા: આ સંયોજક પેશીઓનું કેન્સર છે, જેમ કે લસિકાગ્રંથીનું કેન્સર $(ii)$.
$(c)$ લ્યુકેમિયા: આ રુધિર બનાવતી પેશીઓનું કેન્સર છે, જે રુધિરનું કેન્સર $(iv)$ તરીકે ઓળખાય છે.
$(d)$ મેલેનોમા: આ મેલેનોસાઇટ્સમાંથી ઉદ્ભવતું ત્વચાનું કેન્સર $(i)$ છે.
તેથી, સાચો ક્રમ $(a-iii), (b-ii), (c-iv), (d-i)$ છે.
129
MediumMCQ
$S -$ વિધાન: મેલેનોમા એ કાર્સિનોમાનો એક પ્રકાર છે.
$R -$ કારણ: તે અધિચ્છદીય પેશીના કોષોની અસામાન્ય વૃદ્ધિને કારણે થતું કેન્સર છે.
A
$S$ અને $R$ બંને સાચા છે,અને $R$ એ $S$ ની સાચી સમજૂતી છે.
B
$S$ અને $R$ બંને સાચા છે,પરંતુ $R$ એ $S$ ની સાચી સમજૂતી નથી.
C
$S$ સાચું છે અને $R$ ખોટું છે.
D
$S$ ખોટું છે અને $R$ સાચું છે.

Solution

(A) મેલેનોમા એ કેન્સરનો એક પ્રકાર છે જે મેલેનોસાઇટ્સમાંથી ઉદ્ભવે છે,જે અધિચ્છદ (epidermis) ના તલસ્થ સ્તરમાં જોવા મળતા રંજકદ્રવ્ય ઉત્પન્ન કરતા કોષો છે.
કાર્સિનોમા એ કેન્સરનો એક પ્રકાર છે જે અધિચ્છદીય (epithelial) કોષોમાંથી ઉદ્ભવે છે.
મેલેનોસાઇટ્સ એ બાહ્ય ગર્ભસ્તર (ectoderm) માંથી ઉતરી આવ્યા છે અને તેને વિશિષ્ટ અધિચ્છદીય કોષો ગણવામાં આવે છે,તેથી મેલેનોમાને કાર્સિનોમાના એક પ્રકાર તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
તેથી,વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે,અને કારણ મેલેનોમાના વર્ગીકરણની સાચી સમજૂતી આપે છે.
130
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું સુસંગત છે?
A
કાર્સિનોમા – ફેફસાનું કેન્સર
B
સાર્કોમા – ત્વચાનું કેન્સર
C
મેલેનોમા – હાડકાનું કેન્સર
D
લ્યુકેમિયા – લસિકાગ્રંથિનું કેન્સર

Solution

(A) કેન્સરનું વર્ગીકરણ તેના ઉદ્ભવ સ્થાન (પેશી) ના આધારે કરવામાં આવે છે:
$1$. $Carcinoma$ (કાર્સિનોમા) અધિચ્છદીય પેશીઓમાંથી ઉદ્ભવે છે (દા.ત.,ફેફસાં,સ્તન,કોલોન).
$2$. $Sarcoma$ (સાર્કોમા) સંયોજક પેશીઓમાંથી ઉદ્ભવે છે (દા.ત.,હાડકાં,કાસ્થિ,ચરબી,સ્નાયુ).
$3$. $Melanoma$ (મેલેનોમા) મેલેનોસાઇટ્સ (ત્વચામાં રંગદ્રવ્ય ઉત્પન્ન કરતા કોષો) માંથી ઉદ્ભવે છે.
$4$. $Leukemia$ (લ્યુકેમિયા) રુધિર બનાવતી પેશીઓનું (દા.ત.,અસ્થિમજ્જા) કેન્સર છે,જે શ્વેતકણોના અતિશય ઉત્પાદન તરફ દોરી જાય છે.
તેથી,$Carcinoma – Lung cancer$ એ સાચી જોડી છે.
131
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કઈ રુધિરની કેન્સરગ્રસ્ત સ્થિતિ છે?
A
ક્લોરેમિયા
B
લ્યુકેમિયા
C
યુરેમિયા
D
પ્રોટીનેમિયા

Solution

(B) લ્યુકેમિયા એ રુધિર અને અસ્થિમજ્જાને અસર કરતો એક પ્રકારનો કેન્સર છે. તે શરીરમાં શ્વેત રુધિરકણો $(WBCs)$ ની સંખ્યામાં અસામાન્ય અને અનિયંત્રિત વધારા દ્વારા લાક્ષણિક છે. આ સ્થિતિ સામાન્ય રુધિર કોષોના ઉત્પાદનમાં અવરોધ ઊભો કરે છે,જેના કારણે વિવિધ સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ સર્જાય છે.
132
EasyMCQ
રોગવ્યાપ્તિ (Metastasis) એટલે શું?
A
કેન્સરકોષોનો નાશ થવો
B
કેન્સરકોષોની સંખ્યામાં વધારો થવો
C
કેન્સરગ્રસ્ત કોષોનું શરીરના અન્ય ભાગોમાં પ્રસરવાની ક્રિયા
D
કેન્સરગ્રસ્ત કોષોનું શરીરમાં એક જ જગ્યાએ સ્થાયી રહેવાની ક્રિયા

Solution

(C) રોગવ્યાપ્તિ (Metastasis) એ મેલિગ્નન્ટ (malignant) ગાંઠનો એક લાક્ષણિક ગુણધર્મ છે. આ એવી પ્રક્રિયા છે જેના દ્વારા કેન્સરગ્રસ્ત કોષો પ્રાથમિક ગાંઠમાંથી છૂટા પડીને રુધિર કે લસિકા તંત્ર દ્વારા શરીરના અન્ય ભાગોમાં ફેલાય છે અને ત્યાં નવી ગાંઠો (ગૌણ ગાંઠો) બનાવે છે. આ કેન્સરનું સૌથી જોખમી પાસું છે.
133
MediumMCQ
સારકોમા કેન્સર કઈ પેશીની અનિયમિત વૃદ્ધિને કારણે થાય છે?
A
અધિચ્છદીય પેશીના કોષો
B
મધ્યગર્ભસ્તરની પેશી
C
અસ્થિમજ્જા
D
શ્વેતકણો

Solution

(B) સારકોમા એ એક પ્રકારનું કેન્સર છે જે મધ્યગર્ભસ્તર (mesodermal) મૂળના કોષોમાંથી ઉદ્ભવે છે.
આ પેશીઓમાં સંયોજક પેશીઓ જેવી કે અસ્થિ,કાસ્થિ,ચરબી,સ્નાયુ,રુધિરવાહિની અથવા રુધિર બનાવતી પેશીઓનો સમાવેશ થાય છે.
ભ્રૂણીય વિકાસ દરમિયાન આ પેશીઓ મધ્યગર્ભસ્તર (mesoderm) માંથી ઉદ્ભવતી હોવાથી,સારકોમા ખાસ કરીને મધ્યગર્ભસ્તરની પેશીઓની અનિયમિત વૃદ્ધિ સાથે સંકળાયેલું છે.
તેની સામે,કાર્સિનોમા અધિચ્છદીય કોષોમાંથી અને લ્યુકેમિયા અસ્થિમજ્જા અથવા રુધિર બનાવતી પેશીઓમાંથી ઉદ્ભવે છે.
134
EasyMCQ
કેન્સર નીચેનામાંથી કોની સાથે સંકળાયેલ છે?
A
પેશીઓની અનિયંત્રિત વૃદ્ધિ
B
વધતી ઉંમર
C
પેશીઓનું નિયંત્રિત વિભાજન
D
આપેલ પૈકી એકપણ નહીં

Solution

(A) કેન્સર એ કોષોના અનિયંત્રિત અને અસામાન્ય વિભાજન દ્વારા લાક્ષણિકતા ધરાવે છે,જે કોષોના સમૂહનું નિર્માણ કરે છે જેને ગાંઠ (tumor) અથવા નિયોપ્લાઝમ કહેવામાં આવે છે.
સામાન્ય કોષો 'સંપર્ક નિષેધ' (contact inhibition) નામનો ગુણધર્મ દર્શાવે છે,જેના દ્વારા અન્ય કોષો સાથેના સંપર્કથી તેમની અનિયંત્રિત વૃદ્ધિ અટકે છે.
કેન્સરના કોષો આ ગુણધર્મ ગુમાવે છે,જેના પરિણામે સતત અને અનિયંત્રિત કોષ વિભાજન થાય છે જે આસપાસની પેશીઓમાં ફેલાય છે.
135
MediumMCQ
કાર્સિનોમા નીચેનામાંથી કોની સાથે સંકળાયેલ છે?
A
ત્વચા અથવા શ્લેષ્મસ્તરની જીવલેણ ગાંઠ (Malignant tumor)
B
કોલોન (મોટા આંતરડા) ની જીવલેણ ગાંઠ
C
સંયોજક પેશીની સૌમ્ય ગાંઠ (Benign tumor)
D
સંયોજક પેશીની જીવલેણ ગાંઠ

Solution

(A) કાર્સિનોમા એ કેન્સરનો એક પ્રકાર છે જે અધિચ્છદીય (epithelial) કોષોમાંથી ઉદ્ભવે છે,જે શરીરની સપાટીઓ જેમ કે ત્વચા અથવા આંતરિક અંગોના અસ્તર (શ્લેષ્મસ્તર) પર જોવા મળે છે.
આ કોષો અધિચ્છદીય હોવાથી,તેમનું જીવલેણ રૂપાંતરણ કાર્સિનોમામાં પરિણમે છે.
બીજી તરફ,સાર્કોમા એ સંયોજક પેશીઓમાંથી ઉદ્ભવતી જીવલેણ ગાંઠોનો નિર્દેશ કરે છે.
તેથી,કાર્સિનોમા માટે સાચો વિકલ્પ ત્વચા અથવા શ્લેષ્મસ્તરની જીવલેણ ગાંઠ છે.
136
EasyMCQ
તમાકુના સેવનથી નીચેનામાંથી કયું કેન્સર થાય છે?
A
યકૃત
B
જઠર
C
મુખગુહા
D
ત્વચા

Solution

(C) તમાકુનું સેવન એ વિવિધ પ્રકારના કેન્સર માટેનું મુખ્ય જોખમી પરિબળ છે.
ખાસ કરીને,તમાકુનો ઉપયોગ (ચાવવી અથવા ધૂમ્રપાન) મુખગુહાના કેન્સર (મોઢાનું કેન્સર) સાથે મજબૂત રીતે જોડાયેલ છે.
તમાકુમાં રહેલા કાર્સિનોજેન્સ (કેન્સરકારક પદાર્થો),જેમ કે પોલીસાયક્લિક એરોમેટિક હાઇડ્રોકાર્બન અને નાઈટ્રોસામાઈન્સ,મોઢાના અસ્તરના કોષોના $DNA$ ને નુકસાન પહોંચાડે છે,જેનાથી કોષોનું અનિયંત્રિત વિભાજન થાય છે અને ગાંઠ (ટ્યુમર) બને છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
137
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?
A
સૌમ્ય ગાંઠ (Benign tumor) રોગ વ્યાપ્તી (metastasis) દર્શાવે છે.
B
હેરોઇન શારીરિક ક્રિયાઓમાં વેગ લાવે છે.
C
અસાધ્ય ગાંઠ (Malignant tumor) રોગ વ્યાપ્તી (metastasis) દર્શાવી શકે છે.
D
સર્જરી કર્યા પછી દર્દીને દુખાવાથી મુક્તિ આપવા કેનાબીનોઇડ્ઝ આપવા જોઈએ.

Solution

(C) $1$. વિધાન $A$ ખોટું છે: સૌમ્ય ગાંઠો રોગ વ્યાપ્તી (metastasis) દર્શાવતી નથી; તે તેના મૂળ સ્થાને જ મર્યાદિત રહે છે.
$2$. વિધાન $B$ ખોટું છે: હેરોઇન એક ડિપ્રેસન્ટ (અવસાદક) છે,જે શારીરિક ક્રિયાઓને ધીમી પાડે છે.
$3$. વિધાન $C$ સાચું છે: અસાધ્ય ગાંઠોની મુખ્ય લાક્ષણિકતા રોગ વ્યાપ્તી (metastasis) છે,જેમાં કેન્સરના કોષો રુધિર કે લસિકા દ્વારા શરીરના દૂરના ભાગોમાં ફેલાય છે.
$4$. વિધાન $D$ ખોટું છે: કેનાબીનોઇડ્ઝની અસર મુખ્યત્વે હૃદય-રુધિરવાહિની તંત્ર પર થાય છે અને તેનો ઉપયોગ સર્જરી પછી દુખાવાની દવા તરીકે થતો નથી; તે માટે મોર્ફિન જેવા ઓપિયોઇડ્સનો ઉપયોગ થાય છે.
138
MediumMCQ
કેન્સરના કોષો માટે વિકૃતિઓ (mutations) ના સંદર્ભમાં નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું નથી?
A
વિકૃતિઓ કોષના નિયંત્રણને નિષ્ક્રિય કરે છે.
B
વિકૃતિઓ ટેલોમેરેઝના ઉત્પાદનને અવરોધે છે.
C
પ્રોટો-ઓન્કોજીન્સમાં થતી વિકૃતિઓ કોષચક્રને વેગ આપે છે.
D
વિકૃતિઓ ટેલોમેરેઝ અવરોધકનો નાશ કરે છે.

Solution

(B) કેન્સરના કોષો વિવિધ આનુવંશિક વિકૃતિઓને કારણે અનિયંત્રિત વિભાજન દર્શાવે છે.
$(a)$ વિકૃતિઓ ઘણીવાર ટ્યુમર સપ્રેસર જનીનોને નિષ્ક્રિય કરે છે,જે કોષચક્રના નિયંત્રણ માટે જવાબદાર હોય છે,જેના પરિણામે અનિયંત્રિત વૃદ્ધિ થાય છે.
$(b)$ કેન્સરના કોષો સામાન્ય રીતે ટેલોમેરેઝની વધેલી પ્રવૃત્તિ દર્શાવે છે,જે તેમને અનંતકાળ સુધી વિભાજન કરવાની ક્ષમતા આપે છે. વિકૃતિઓ ટેલોમેરેઝને અવરોધતી નથી; તેના બદલે,તે ઘણીવાર તેની અતિશય અભિવ્યક્તિ અથવા સક્રિયકરણ તરફ દોરી જાય છે. તેથી,આ વિધાન ખોટું છે.
$(c)$ પ્રોટો-ઓન્કોજીન્સમાં થતી વિકૃતિઓ તેમને ઓન્કોજીન્સમાં ફેરવે છે,જે કોષચક્રને પ્રોત્સાહન આપે છે અને વેગ આપે છે.
$(d)$ વિકૃતિઓ ટેલોમેરેઝ અવરોધકોનો નાશ કરી શકે છે અથવા તેને નિષ્ક્રિય કરી શકે છે,જે કેન્સરના કોષોના અમર સ્વભાવમાં વધુ ફાળો આપે છે.
આમ,જે વિધાન સાચું નથી તે $(b)$ છે.
139
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું કેન્સરગ્રસ્ત કોષોનો ગુણધર્મ નથી,જ્યારે બાકીના ત્રણ છે?
A
તેઓ મહત્વપૂર્ણ પોષક તત્વો માટે સામાન્ય કોષો સાથે સ્પર્ધા કરે છે.
B
તેઓ નિર્માણના વિસ્તારમાં મર્યાદિત રહેતા નથી.
C
તેઓ અનિયંત્રિત રીતે વિભાજન પામે છે.
D
તેઓ સંપર્ક અવરોધ (contact inhibition) દર્શાવે છે.

Solution

(D) : સંપર્ક અવરોધ એ સામાન્ય કોષોનો એક ગુણધર્મ છે,જેના કારણે અન્ય કોષો સાથેનો સંપર્ક તેમની અનિયંત્રિત વૃદ્ધિને અટકાવે છે. કેન્સરગ્રસ્ત કોષોમાં આ ગુણધર્મનો અભાવ હોય છે,જેના કારણે તેઓ સતત વિભાજન પામી ગાંઠ (tumor) બનાવે છે.
140
MediumMCQ
કેન્સરના નિદાન માટે નીચેનામાંથી કઈ તકનીક સૌથી સુરક્ષિત છે?
A
મેગ્નેટિક રેઝોનન્સ ઇમેજિંગ $(MRI)$
B
રેડિયોગ્રાફી $(X-ray)$
C
કોમ્પ્યુટેડ ટોમોગ્રાફી $(CT)$
D
હિસ્ટોપેથોલોજીકલ અભ્યાસ

Solution

(A) $MRI$ એ કેન્સરના નિદાન માટે સૌથી સુરક્ષિત તકનીક છે.
$1$. રેડિયોગ્રાફી $(X-ray)$ અને $CT$ સ્કેન આયનાઇઝિંગ રેડિયેશનનો ઉપયોગ કરે છે, જે પેશીઓ માટે હાનિકારક હોઈ શકે છે અને કેન્સરનું જોખમ વધારી શકે છે.
$2$. હિસ્ટોપેથોલોજીકલ અભ્યાસ એ આક્રमક (invasive) તકનીક છે જેમાં બાયોપ્સીની જરૂર પડે છે, જેમાં પેશીઓને શસ્ત્રક્રિયા દ્વારા દૂર કરવામાં આવે છે.
$3$. $MRI$ શક્તિશાળી ચુંબકીય ક્ષેત્રો અને નોન-આયોનાઇઝિંગ રેડિયો તરંગોનો ઉપયોગ કરે છે, જે દર્દીને હાનિકારક રેડિયેશનના સંપર્કમાં લાવ્યા વિના જીવંત પેશીઓમાં પેથોલોજીકલ અને શારીરિક ફેરફારોને સચોટ રીતે શોધી કાઢે છે.
141
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?
A
બિનિગ્ન (સામાન્ય) ગાંઠો મેટાસ્ટેસિસનો ગુણધર્મ દર્શાવે છે.
B
હેરોઈન શરીરના કાર્યોને વેગ આપે છે.
C
મેલિગ્નન્ટ (કેન્સરગ્રસ્ત) ગાંઠો મેટાસ્ટેસિસ દર્શાવી શકે છે.
D
જે દર્દીઓની સર્જરી થઈ હોય તેમને પીડા રાહત માટે કેનાબીનોઈડ્સ આપવામાં આવે છે.

Solution

(C) : ગાંઠ બે પ્રકારની હોય છે: બિનિગ્ન અને મેલિગ્નન્ટ. મેલિગ્નન્ટ ગાંઠો મેટાસ્ટેસિસ દર્શાવે છે. આ એવી ઘટના છે જેમાં કેન્સરના કોષો શરીરના પ્રવાહી દ્વારા દૂરના સ્થળોએ ફેલાઈને ગૌણ ગાંઠો વિકસાવે છે.
142
EasyMCQ
કેન્સરના નિદાનમાં,.................. જીવંત પેશીઓમાં પેથોલોજીકલ અને ફિઝિયોલોજીકલ ફેરફારોને સચોટ રીતે શોધવા માટે મજબૂત ચુંબકીય ક્ષેત્રો અને બિન-આયનીકરણ વિકિરણોનો ઉપયોગ કરે છે.
A
રેડિયોગ્રાફી
B
કોમ્પ્યુટેડ ટોમોગ્રાફી
C
$MRI$
D
$ELISA$

Solution

(C) $MRI$ (મેગ્નેટિક રેઝોનન્સ ઇમેજિંગ) જીવંત પેશીઓમાં પેથોલોજીકલ અને ફિઝિયોલોજીકલ ફેરફારોને સચોટ રીતે શોધવા માટે મજબૂત ચુંબકીય ક્ષેત્રો અને બિન-આયનીકરણ વિકિરણોનો ઉપયોગ કરે છે.
તે કેન્સરને શોધવા માટેની અત્યંત અસરકારક નિદાન પદ્ધતિ છે,જેમાં દર્દીને હાનિકારક આયનીકરણ વિકિરણોના સંપર્કમાં આવવું પડતું નથી.
143
MediumMCQ
$X$ - રાસાયણિક કાર્સિનોજેન્સ ફેફસાના કેન્સર માટે જવાબદાર છે.
$Y$ - $CT-SCAN$ માં કેન્સરના નિદાન માટે મજબૂત ચુંબકીય ક્ષેત્રનો ઉપયોગ થાય છે.
A
$X$ અને $Y$ બંને ખોટા છે.
B
$X$ સાચું છે,$Y$ ખોટું છે.
C
$X$ ખોટું છે,$Y$ સાચું છે.
D
$X$ અને $Y$ બંને સાચા છે.

Solution

(B) $X$ સાચું છે: તમાકુના ધુમાડામાં રહેલા રાસાયણિક કાર્સિનોજેન્સ ફેફસાના કેન્સરના જાણીતા કારણો છે.
$Y$ ખોટું છે: $CT-SCAN$ (કોમ્પ્યુટેડ ટોમોગ્રાફી) આંતરિક અંગોની ત્રિ-પરિમાણીય છબીઓ બનાવવા માટે $X-rays$ નો ઉપયોગ કરે છે. મેગ્નેટિક રેઝોનન્સ ઇમેજિંગ $(MRI)$ એ તકનીક છે જે જીવંત પેશીઓમાં રોગવિજ્ઞાન અને શારીરિક ફેરફારોને શોધવા માટે મજબૂત ચુંબકીય ક્ષેત્રો અને બિન-આયનાઇઝિંગ રેડિયેશનનો ઉપયોગ કરે છે.
144
EasyMCQ
કેન્સરની તપાસ માટે નીચેનામાંથી કઈ તકનીક ઉપયોગી છે?
A
$MRI$
B
વિડાલ ટેસ્ટ
C
$ELISA$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) કેન્સરની તપાસ પેશીઓના બાયોપ્સી અને હિસ્ટોપેથોલોજીકલ અભ્યાસ પર આધારિત છે,તેમજ લ્યુકેમિયાના કિસ્સામાં રક્ત અને અસ્થિમજ્જાના પરીક્ષણો દ્વારા કોષોની સંખ્યામાં વધારો તપાસવામાં આવે છે.
આ ઉપરાંત,રેડિયોગ્રાફી ($X$-rays નો ઉપયોગ),$CT$ (કોમ્પ્યુટેડ ટોમોગ્રાફી) અને $MRI$ (મેગ્નેટિક રેઝોનન્સ ઇમેજિંગ) જેવી તકનીકો આંતરિક અંગોના કેન્સરને શોધવા માટે ખૂબ જ ઉપયોગી છે.
$A$ સાચો વિકલ્પ છે કારણ કે $MRI$ જીવંત પેશીઓમાં પેથોલોજીકલ અને ફિઝિયોલોજીકલ ફેરફારોને સચોટ રીતે શોધવા માટે મજબૂત ચુંબકીય ક્ષેત્રો અને બિન-આયનાઇઝિંગ રેડિયેશનનો ઉપયોગ કરે છે.
$B$ (વિડાલ ટેસ્ટ) ટાઈફોઈડ તાવના નિદાન માટે વપરાય છે.
$C$ $(ELISA)$ $HIV$ જેવા રોગકારકોની તપાસ માટે વપરાય છે.
145
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયો બિન-ચેપી રોગ મનુષ્યોમાં મૃત્યુનું મુખ્ય કારણ છે?
A
કેન્સર
B
$AIDS$
C
અસ્થમા
D
ટાઈફોઈડ

Solution

(A) $1$. $AIDS$ (એક્વાયર્ડ ઇમ્યુનો ડેફિસિયન્સી સિન્ડ્રોમ) એ $HIV$ વાયરસ દ્વારા થતો ચેપી રોગ છે.
$2$. ટાઈફોઈડ એ $Salmonella \text{ } typhi$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થતો ચેપી રોગ છે.
$3$. અસ્થમા એ શ્વસનતંત્રની લાંબા ગાળાની સ્થિતિ છે, પરંતુ તે કેન્સરની સરખામણીમાં મૃત્યુનું મુખ્ય કારણ નથી.
$4$. કેન્સર એ બિન-ચેપી રોગ છે જે કોષોના અનિયંત્રિત વિભાજન દ્વારા લાક્ષણિક છે અને તે વૈશ્વિક સ્તરે મૃત્યુના મુખ્ય કારણોમાંનું એક છે.
146
MediumMCQ
આંતરિક અંગોના કેન્સરનું નિદાન શેના દ્વારા કરવામાં આવે છે?
A
રેડિયોગ્રાફી
B
કોમ્પ્યુટેડ ટોમોગ્રાફી
C
મેગ્નેટિક રેઝોનન્સ ઇમેજિંગ $(MRI)$
D
ઉપરોક્ત તમામ

Solution

(D) કેન્સરનું નિદાન પેશીઓના બાયોપ્સી અને હિસ્ટોપેથોલોજીકલ અભ્યાસ પર આધારિત છે,અને લ્યુકેમિયાના કિસ્સામાં રક્ત અને અસ્થિમજ્જાના પરીક્ષણો દ્વારા કોષોની સંખ્યામાં વધારો તપાસવામાં આવે છે.
આ ઉપરાંત,આંતરિક અંગોના કેન્સરને શોધવા માટે રેડિયોગ્રાફી ($X$-rays નો ઉપયોગ),કોમ્પ્યુટેડ ટોમોગ્રાફી $(CT)$ અને મેગ્નેટિક રેઝોનન્સ ઇમેજિંગ $(MRI)$ જેવી તકનીકો ખૂબ જ ઉપયોગી છે.
કોમ્પ્યુટેડ ટોમોગ્રાફી શરીરના આંતરિક ભાગોની ત્રિ-પરિમાણીય છબી બનાવવા માટે $X$-rays નો ઉપયોગ કરે છે.
$MRI$ જીવંત પેશીઓમાં રોગવિજ્ઞાન અને શારીરિક ફેરફારોને સચોટ રીતે શોધવા માટે શક્તિશાળી ચુંબકીય ક્ષેત્રો અને બિન-આયનાઇઝિંગ રેડિયેશનનો ઉપયોગ કરે છે.
તેથી,આંતરિક અંગોમાં કેન્સરના નિદાન માટે ઉપર જણાવેલ તમામ તકનીકોનો ઉપયોગ થાય છે.
147
MediumMCQ
$X$ - $CO$ ત્વચાના કેન્સર માટે જવાબદાર છે.
$Y$ - કેન્સરના નિદાન માટે $MRI$ માં મજબૂત ચુંબકીય ક્ષેત્રનો ઉપયોગ થાય છે.
A
$X$ - ખોટું,$Y$ - સાચું
B
$X$ - સાચું,$Y$ - ખોટું
C
$X-Y$ બંને ખોટા
D
$X-Y$ બંને સાચા

Solution

(A) વિધાન $X$ ખોટું છે કારણ કે $CO$ (કાર્બન મોનોક્સાઈડ) એક ઝેરી વાયુ છે જે હિમોગ્લોબિન સાથે જોડાઈને ઓક્સિજનના વહનને ઘટાડે છે; તે ત્વચાના કેન્સર માટે જવાબદાર કાર્સિનોજેન નથી. ત્વચાનું કેન્સર સામાન્ય રીતે $UV$ કિરણોત્સર્ગને કારણે થાય છે.
વિધાન $Y$ સાચું છે કારણ કે $MRI$ (મેગ્નેટિક રેઝોનન્સ ઇમેજિંગ) આંતરિક અંગો અને પેશીઓની વિગતવાર છબીઓ મેળવવા માટે મજબૂત ચુંબકીય ક્ષેત્રો અને નોન-આયોનાઇઝિંગ રેડિયો તરંગોનો ઉપયોગ કરે છે,જે ગાંઠ અને કેન્સરના નિદાન માટેનું પ્રમાણભૂત સાધન છે.
148
MediumMCQ
કેન્સરના નિદાન માટે કઈ પદ્ધતિ ઉપયોગી છે?
A
$ELISA$ અને $Western$ $Blot$ $Test$
B
બાયોપ્સી અને $MRI$
C
ઇમ્યુનોથેરાપી અને રેડિયેશન થેરાપી
D
સર્જરી અને $ELISA$

Solution

(B) કેન્સરના નિદાનમાં જીવલેણ કોષોની હાજરી શોધવા માટે ઘણી તકનીકોનો સમાવેશ થાય છે.
$1$. બાયોપ્સી: શંકાસ્પદ પેશીના ટુકડાને પાતળા વિભાગોમાં કાપીને,અભિરંજિત કરીને પેથોલોજિસ્ટ દ્વારા માઇક્રોસ્કોપ હેઠળ તપાસવામાં આવે છે (હિસ્ટોપેથોલોજીકલ અભ્યાસ).
$2$. રેડિયોગ્રાફી ($X$-ray),$CT$ (કોમ્પ્યુટેડ ટોમોગ્રાફી) અને $MRI$ (મેગ્નેટિક રેઝોનન્સ ઇમેજિંગ) આંતરિક અંગોના કેન્સરને શોધવા માટે ખૂબ જ ઉપયોગી છે.
$3$. $ELISA$ અને $Western$ $Blot$ સામાન્ય રીતે $HIV$ જેવા ચેપને શોધવા માટે વપરાય છે,કેન્સરના નિદાન માટે નહીં.
$4$. ઇમ્યુનોથેરાપી અને સર્જરી એ સારવારની પદ્ધતિઓ છે,નિદાનની પદ્ધતિઓ નથી.
તેથી,બાયોપ્સી અને $MRI$ એ સાચી નિદાન પદ્ધતિઓ છે.
149
EasyMCQ
લ્યુકેમિયા (Leukemia) એટલે શું?
A
સ્વાદુપિંડનું કેન્સર
B
લિવરનું કેન્સર
C
રુધિરનું કેન્સર (બ્લડ કેન્સર)
D
જઠરનું કેન્સર

Solution

(C) લ્યુકેમિયા એ એક પ્રકારનું કેન્સર છે જે રુધિર અને અસ્થિમજ્જાને અસર કરે છે.
તે શરીરમાં શ્વેત રુધિરકણો (leukocytes) ના અસામાન્ય અને અનિયંત્રિત ઉત્પાદન દ્વારા લાક્ષણિક છે.
આ અપરિપક્વ અથવા અસામાન્ય કોષો તંદુરસ્ત રુધિર કોષોની સંખ્યા ઘટાડે છે,જેના કારણે એનિમિયા,વારંવાર થતા ચેપ અને રક્તસ્ત્રાવ જેવા લક્ષણો જોવા મળે છે.
તેથી,લ્યુકેમિયાને સામાન્ય રીતે રુધિરનું કેન્સર (Blood Cancer) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
150
MediumMCQ
આંતરિક અંગોના કેન્સરને શોધવા માટે કઈ તકનીકો ઉપયોગી છે?
$(1)$ રેડિયોગ્રાફી
$(2)$ $ELISA$
$(3)$ $CT-Scan$
$(4)$ $MRI$
$(5)$ $Widal$ ટેસ્ટ
A
$2, 3, 4$
B
$1, 2, 3$
C
$1, 4, 5$
D
$1, 3, 4$

Solution

(D) કેન્સરનું નિદાન પેશીઓની બાયોપ્સી અને હિસ્ટોપેથોલોજીકલ અભ્યાસ તેમજ લ્યુકેમિયાના કિસ્સામાં રુધિર અને અસ્થિમજ્જાના પરીક્ષણો પર આધારિત છે.
આંતરિક અંગોના કેન્સરના કિસ્સામાં,રેડિયોગ્રાફી ($X-rays$ નો ઉપયોગ),$CT$ (કોમ્પ્યુટેડ ટોમોગ્રાફી) સ્કેન અને $MRI$ (મેગ્નેટિક રેઝોનન્સ ઇમેજિંગ) જેવી તકનીકો ખૂબ જ ઉપયોગી છે.
$ELISA$ નો ઉપયોગ રોગકારકો અથવા એન્ટિબોડીઝની શોધ માટે થાય છે (દા.ત.,$HIV$ અથવા $AIDS$ નું નિદાન).
$Widal$ ટેસ્ટનો ઉપયોગ ટાઈફોઈડ તાવના નિદાન માટે થાય છે.
તેથી,આંતરિક અંગોના કેન્સરને શોધવા માટે ઉપયોગી તકનીકો $1$ (રેડિયોગ્રાફી),$3$ $(CT-Scan)$ અને $4$ $(MRI)$ છે.

Human Health and Disease — Cancer · Frequently Asked Questions

1Are these Human Health and Disease questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Human Health and Disease Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.