Gujarati

Principle of Calorimetry and Water Equivalent Questions in Gujarati

Class 11 Physics · 10-1.Thermometry, Thermal Expansion and Calorimetry · Principle of Calorimetry and Water Equivalent

175+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 175 questions in Gujarati

51
MediumMCQ
એક $2100 W$ ના સતત પ્રવાહ ધરાવતા ગીઝર (ઇન્સ્ટન્ટ ગીઝર) માં પાણીના ઇનલેટનું તાપમાન $= 10^{\circ}C$ છે, જ્યારે પાણી $20\,g/s$ ના દરે બહાર આવે છે. પાણીનું આઉટલેટ તાપમાન આશરે ....... $^{\circ}C$ હોવું જોઈએ.
A
$20$
B
$30$
C
$35$
D
$40$

Solution

(C) ગીઝર દ્વારા પૂરી પાડવામાં આવતી પાવર $P$ નો ઉપયોગ તેમાંથી વહેતા પાણીને ગરમ કરવા માટે થાય છે.
ઉષ્મા સ્થાનાંતરણ માટેનું સૂત્ર $P = \frac{dm}{dt} c \Delta T$ છે, જ્યાં $\frac{dm}{dt}$ એ દળનો પ્રવાહ દર છે, $c$ એ પાણીની વિશિષ્ટ ઉષ્મા ધારિતા છે, અને $\Delta T$ એ તાપમાનમાં થતો ફેરફાર છે.
આપેલ છે: પાવર $P = 2100 \, W$, દળનો પ્રવાહ દર $\frac{dm}{dt} = 20 \, g/s = 0.02 \, kg/s$, પાણીની વિશિષ્ટ ઉષ્મા ધારિતા $c = 4200 \, J/(kg \cdot ^{\circ}C)$, અને ઇનલેટ તાપમાન $T_{in} = 10^{\circ}C$.
કિંમતો મૂકતા: $2100 = 0.02 \times 4200 \times (T_{out} - 10)$.
$2100 = 84 \times (T_{out} - 10)$.
$T_{out} - 10 = \frac{2100}{84} = 25$.
$T_{out} = 25 + 10 = 35^{\circ}C$.
52
DifficultMCQ
વેક્યુમ ફ્લાસ્કમાં $70^oC$ તાપમાને રહેલા $200\,g$ પાણીમાં $0^oC$ તાપમાનનો બરફ ઉમેરવામાં આવે છે. જ્યારે $50\,g$ બરફ ઉમેરવામાં આવે છે અને તે બધું ઓગળી જાય છે,ત્યારે ફ્લાસ્ક અને તેની અંદરના પદાર્થોનું તાપમાન $40^oC$ થાય છે. જ્યારે વધુ $80\,g$ બરફ ઉમેરવામાં આવે છે અને તે બધું ઓગળી જાય છે,ત્યારે સમગ્ર મિશ્રણનું તાપમાન $10^oC$ થાય છે. બરફની ગલનગુપ્ત ઉષ્માની ગણતરી કરો. [$S_w = 1\,cal/g^oC$ લો.]
A
$3.8 \times 10^5\,J/kg$
B
$1.2 \times 10^5\,J/kg$
C
$2.4 \times 10^5\,J/kg$
D
$3.0 \times 10^5\,J/kg$

Solution

(A) ધારો કે ફ્લાસ્કનો પાણીનો તુલ્યાંક $W$ ગ્રામ છે અને બરફની ગલનગુપ્ત ઉષ્મા $L$ $cal/g$ છે.
પગલું $1$: પાણી અને ફ્લાસ્ક દ્વારા ગુમાવેલી ઉષ્મા = બરફ દ્વારા મેળવેલી ઉષ્મા.
$(200 + W)(70 - 40) = 50L + 50(40 - 0)$
$30(200 + W) = 50L + 2000$
$6000 + 30W = 50L + 2000 \implies 5L - 3W = 400$ ---$(1)$
પગલું $2$: બીજા ઉમેરણ માટે,પાણીનું કુલ દળ $(200 + 50 + 80) = 330\,g$ છે.
$(200 + 50 + W)(40 - 10) = 80L + 80(10 - 0)$
$30(250 + W) = 80L + 800$
$7500 + 30W = 80L + 800 \implies 8L - 3W = 670$ ---$(2)$
પગલું $3$: સમીકરણ $(2)$ માંથી $(1)$ બાદ કરતા:
$3L = 270 \implies L = 90\,cal/g$.
પગલું $4$: $J/kg$ માં રૂપાંતર:
$L = 90 \times 4.184 \times 10^3\,J/kg \approx 3.8 \times 10^5\,J/kg$.
53
DifficultMCQ
$-15^{\circ} C$ સુધી સુપરકૂલ કરેલું શુદ્ધ પાણી એક થર્મલી ઇન્સ્યુલેટેડ ફ્લાસ્કમાં રાખેલું છે. ફ્લાસ્કમાં થોડો બરફ નાખવામાં આવે છે. બરફમાં રૂપાંતરિત થયેલા પાણીનો અંશ કેટલો હશે?
A
$3/35$
B
$6/35$
C
$6/29$
D
$2/35$

Solution

(B) ધારો કે $M$ એ સુપરકૂલ કરેલા પાણીનું કુલ દળ છે.
ધારો કે $m$ એ બરફમાં રૂપાંતરિત થયેલા પાણીનું દળ છે.
પાણીના બરફમાં રૂપાંતર થવાથી મુક્ત થતી ઉષ્મા $Q_{released} = m \times L_f$ છે,જ્યાં $L_f = 80 \ cal/g$.
આ ઉષ્મા બાકીના પાણી દ્વારા તેના તાપમાનને $-15^{\circ} C$ થી $0^{\circ} C$ સુધી વધારવા માટે શોષાય છે.
શોષાયેલી ઉષ્મા $Q_{absorbed} = M \times c_w \times \Delta T$ છે,જ્યાં $c_w = 1 \ cal/g^{\circ} C$ અને $\Delta T = 15^{\circ} C$.
ફ્લાસ્ક થર્મલી ઇન્સ્યુલેટેડ હોવાથી,$Q_{released} = Q_{absorbed}$.
$80m = M \times 1 \times 15$.
ગણતરી મુજબ,$80m = m \times 0.5 \times 15 + (M-m) \times 1 \times 15$ લેતા,
$80m = 7.5m + 15M - 15m \implies 87.5m = 15M \implies m/M = 15/87.5 = 6/35$.
54
DifficultMCQ
$100^o \, C$ તાપમાન ધરાવતી વરાળને $15^o \, C$ તાપમાન ધરાવતા $1.1 \, kg$ પાણી અને $0.02 \, kg$ પાણીના તુલ્યાંક ધરાવતા કેલરીમીટરમાં પસાર કરવામાં આવે છે,જેથી કેલરીમીટર અને તેના ઘટકોનું તાપમાન $80^o \, C$ થાય છે. તો સંઘનિત થતી વરાળનું દળ ($kg$ માં) શોધો.
A
$0.130$
B
$0.065$
C
$0.260$
D
$0.135$

Solution

(A) ધારો કે સંઘનિત થતી વરાળનું દળ $m \, kg$ છે.
વરાળ દ્વારા ગુમાવેલી ઉષ્મા = પાણી અને કેલરીમીટર દ્વારા મેળવેલી ઉષ્મા.
વરાળ દ્વારા ગુમાવેલી ઉષ્મા = $m L_v + m c_w (T_{steam} - T_{final})$,જ્યાં $L_v = 2260 \, kJ/kg$ અને $c_w = 4.18 \, kJ/kg \cdot ^oC$.
ગુમાવેલી ઉષ્મા = $m(2260) + m(4.18)(100 - 80) = m(2260 + 83.6) = 2343.6 m$.
પાણી અને કેલરીમીટર દ્વારા મેળવેલી ઉષ્મા = $(m_{water} + m_{eq}) c_w (T_{final} - T_{initial})$.
મેળવેલી ઉષ્મા = $(1.1 + 0.02) \times 4.18 \times (80 - 15) = 1.12 \times 4.18 \times 65 = 304.304 \, kJ$.
ગુમાવેલી અને મેળવેલી ઉષ્માને સરખાવતા: $2343.6 m = 304.304$.
$m = 304.304 / 2343.6 \approx 0.1298 \, kg \approx 0.130 \, kg$.
55
MediumMCQ
$100 \ gm$ દળ ધરાવતો એક તાંબાનો ગોળો $T$ તાપમાને છે. તેને ઓરડાના તાપમાને રહેલા $170 \ gm$ પાણીથી ભરેલા $100 \ gm$ દળના તાંબાના કેલરીમીટરમાં નાખવામાં આવે છે. ત્યારબાદ,સિસ્ટમનું તાપમાન $75 ^\circ C$ માલૂમ પડે છે. $T$ નું મૂલ્ય ......$^\circ C$ છે (આપેલ છે: ઓરડાનું તાપમાન $= 30 ^\circ C$,તાંબાની વિશિષ્ટ ઉષ્મા $= 0.1 \ cal/gm ^\circ C$)
A
$800$
B
$885$
C
$1250$
D
$825$

Solution

(B) કેલરીમીટ્રીના સિદ્ધાંત મુજબ,તાંબાના ગોળા દ્વારા ગુમાવેલી ઉષ્મા એ તાંબાના કેલરીમીટર અને પાણી દ્વારા મેળવેલી ઉષ્મા જેટલી હોય છે.
ધારો કે તાંબાના ગોળાનું દળ $m_b = 100 \ gm$,કેલરીમીટરનું દળ $m_c = 100 \ gm$ અને પાણીનું દળ $m_w = 170 \ gm$ છે.
તાંબાની વિશિષ્ટ ઉષ્મા $s_{Cu} = 0.1 \ cal/gm ^\circ C$ અને પાણીની વિશિષ્ટ ઉષ્મા $s_w = 1 \ cal/gm ^\circ C$ છે.
ગોળાનું પ્રારંભિક તાપમાન $T$ છે અને અંતિમ સંતુલન તાપમાન $T_f = 75 ^\circ C$ છે. કેલરીમીટર અને પાણીનું પ્રારંભિક તાપમાન $T_0 = 30 ^\circ C$ છે.
ગોળા દ્વારા ગુમાવેલી ઉષ્મા $= m_b s_{Cu} (T - T_f) = 100 \times 0.1 \times (T - 75) = 10(T - 75)$.
કેલરીમીટર દ્વારા મેળવેલી ઉષ્મા $= m_c s_{Cu} (T_f - T_0) = 100 \times 0.1 \times (75 - 30) = 10 \times 45 = 450 \ cal$.
પાણી દ્વારા મેળવેલી ઉષ્મા $= m_w s_w (T_f - T_0) = 170 \times 1 \times (75 - 30) = 170 \times 45 = 7650 \ cal$.
ગુમાવેલી અને મેળવેલી ઉષ્માને સરખાવતા:
$10(T - 75) = 450 + 7650$
$10T - 750 = 8100$
$10T = 8850$
$T = 885 ^\circ C$.
56
MediumMCQ
એક પાવર સ્ટેશન પર,હીટ એક્સચેન્જરમાંથી કુલિંગ વોટર દ્વારા $6.7 \times 10^9 \ J$ પ્રતિ મિનિટના દરે ગરમી દૂર કરવામાં આવે છે. કુલિંગ વોટર $6.0 \ ^oC$ તાપમાને પ્રવેશે છે અને $14.0 \ ^oC$ તાપમાને બહાર નીકળે છે. [પાણીની વિશિષ્ટ ઉષ્મા ધારિતા $4200 \ J/kg \ ^oC$ લો]. નીચેનામાંથી પાણીના પ્રવાહનો દર કયો છે?
A
$\frac{6.7 \times 10^9 \times 60}{4200 \times 8} \ kg \ s^{-1}$
B
$\frac{6.7 \times 10^9}{4200 \times 8 \times 60} \ kg \ s^{-1}$
C
$\frac{4200 \times 8}{6.7 \times 10^9 \times 60} \ kg \ s^{-1}$
D
$\frac{4200 \times 8 \times 60}{6.7 \times 10^9} \ kg \ s^{-1}$

Solution

(B) ગરમી દૂર કરવાનો દર $Q/t = 6.7 \times 10^9 \ J/min$ છે.
આને $J/s$ માં ફેરવવા માટે,આપણે $60$ વડે ભાગાકાર કરીએ છીએ: $\frac{dQ}{dt} = \frac{6.7 \times 10^9}{60} \ J/s$.
ઉષ્મા સ્થાનાંતરણનું સૂત્ર $\frac{dQ}{dt} = \frac{dm}{dt} \times S \times \Delta T$ છે,જ્યાં $\frac{dm}{dt}$ એ પાણીના પ્રવાહનો દર છે.
અહીં $S = 4200 \ J/kg \ ^oC$ અને $\Delta T = 14.0 \ ^oC - 6.0 \ ^oC = 8.0 \ ^oC$ આપેલ છે.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{6.7 \times 10^9}{60} = \frac{dm}{dt} \times 4200 \times 8$.
પાણીના પ્રવાહના દર માટે ગોઠવતા: $\frac{dm}{dt} = \frac{6.7 \times 10^9}{4200 \times 8 \times 60} \ kg \ s^{-1}$.
57
MediumMCQ
આલ્કોહોલની વિશિષ્ટ ઉષ્મા પાણીની વિશિષ્ટ ઉષ્મા કરતાં અડધી છે. ધારો કે તમારી પાસે આલ્કોહોલ અને પાણીના સમાન દળ છે. આલ્કોહોલ શરૂઆતમાં $T_A$ તાપમાને છે. પાણી શરૂઆતમાં અલગ તાપમાન $T_W$ પર છે. હવે આ બંને પ્રવાહીને એક જ પાત્રમાં મિશ્ર કરવામાં આવે છે અને આસપાસના વાતાવરણમાં ઉષ્માનો વ્યય થયા વિના તેમને ઉષ્મીય સંતુલનમાં આવવા દેવામાં આવે છે. મિશ્રણનું અંતિમ તાપમાન શું હશે :-
A
$T_W$ કરતા $T_A$ ની નજીક
B
$T_A$ કરતા $T_W$ ની નજીક
C
$T_A$ અને $T_W$ ની બરાબર વચ્ચે
D
ઉપયોગમાં લેવાયેલ આલ્કોહોલના કદ પર આધારિત

Solution

(B) ધારો કે આલ્કોહોલ અને પાણી બંનેનું દળ $m$ છે. ધારો કે $S_A$ અને $S_W$ એ અનુક્રમે આલ્કોહોલ અને પાણીની વિશિષ્ટ ઉષ્મા છે. આપણને આપેલ છે કે $S_A \approx 0.5 S_W$,જેનો અર્થ છે કે $S_W > S_A$.
જ્યારે મિશ્ર કરવામાં આવે છે,ત્યારે ગરમ પદાર્થ દ્વારા ગુમાવેલી ઉષ્મા એ ઠંડા પદાર્થ દ્વારા મેળવેલી ઉષ્મા જેટલી હોય છે: $m S_A (T_f - T_A) = m S_W (T_W - T_f)$ (ધારી લઈએ કે $T_W > T_A$).
સાદું રૂપ આપતા,$S_A T_f - S_A T_A = S_W T_W - S_W T_f$.
$T_f (S_A + S_W) = S_W T_W + S_A T_A$.
$T_f = \frac{S_W T_W + S_A T_A}{S_W + S_A}$.
ચૂકી $S_W > S_A$ છે,તેથી અંતિમ તાપમાન $T_f$ એ વધુ વિશિષ્ટ ઉષ્મા ધરાવતા પદાર્થ એટલે કે પાણીના તાપમાન $(T_W)$ ની વધુ નજીક હશે.
58
MediumMCQ
$M_1, M_2$ અને $M_3$ $kg$ દળ ધરાવતા ત્રણ તાંબાના બ્લોક્સને સંતુલન પ્રાપ્ત ન થાય ત્યાં સુધી ઉષ્મીય સંપર્કમાં લાવવામાં આવે છે. સંપર્ક પહેલાં,તેઓ $T_1, T_2, T_3$ $(T_1 > T_3)$ તાપમાને હતા. આસપાસના વાતાવરણમાં ઉષ્માનો વ્યય થતો નથી તેમ ધારતા,સંતુલન તાપમાન $T$ શોધો ($s$ એ તાંબાની વિશિષ્ટ ઉષ્મા છે).
A
$T = \frac{T_1 + T_2 + T_3}{3}$
B
$T = \frac{M_1 T_1 + M_2 T_2 + M_3 T_3}{M_1 + M_2 + M_3}$
C
$T = \frac{M_1 T_1 + M_2 T_2 + M_3 T_3}{3(M_1 + M_2 + M_3)}$
D
$T = \frac{M_1 T_1 s + M_2 T_2 s + M_3 T_3 s}{3(M_1 + M_2 + M_3)}$

Solution

(B) કેલરીમેટ્રીના સિદ્ધાંત મુજબ,ગરમ પદાર્થો દ્વારા ગુમાવેલી કુલ ઉષ્મા એ ઠંડા પદાર્થો દ્વારા મેળવેલી કુલ ઉષ્મા જેટલી હોય છે,એમ ધારીને કે આસપાસના વાતાવરણમાં કોઈ ઉષ્માનો વ્યય થતો નથી.
બધા બ્લોક્સ તાંબાના બનેલા હોવાથી,તેમની વિશિષ્ટ ઉષ્મા ધારિતા $s$ સમાન છે.
ઉષ્મા વિનિમયનું સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$M_1 s(T_1 - T) + M_2 s(T_2 - T) + M_3 s(T_3 - T) = 0$
$s$ વડે ભાગતા ($s \neq 0$ હોવાથી):
$M_1(T_1 - T) + M_2(T_2 - T) + M_3(T_3 - T) = 0$
$M_1 T_1 - M_1 T + M_2 T_2 - M_2 T + M_3 T_3 - M_3 T = 0$
$M_1 T_1 + M_2 T_2 + M_3 T_3 = T(M_1 + M_2 + M_3)$
$T = \frac{M_1 T_1 + M_2 T_2 + M_3 T_3}{M_1 + M_2 + M_3}$
59
MediumMCQ
પદાર્થો $A$ અને $B$ જે શરૂઆતમાં એકબીજાથી અલગ છે અને તેમની આસપાસના વાતાવરણથી સારી રીતે અલગ (isolated) છે,તેમને પછી ઉષ્મીય સંપર્કમાં લાવવામાં આવે છે. શરૂઆતમાં $T_A = 0^{\circ}C$ અને $T_B = 100^{\circ}C$ છે. $A$ ની વિશિષ્ટ ઉષ્મા $B$ ની વિશિષ્ટ ઉષ્મા કરતા ઓછી છે. થોડા સમય પછી,સિસ્ટમ સંતુલન સ્થિતિમાં આવે છે. અંતિમ તાપમાન છે:
Question diagram
A
$T_A = T_B > 50^{\circ}C$
B
$T_A > T_B > 50^{\circ}C$
C
$T_A = T_B < 50^{\circ}C$
D
$T_B > T_A > 50^{\circ}C$

Solution

(A) સંતુલન સમયે,બંને પદાર્થોના તાપમાન સમાન હોય છે,ધારો કે તે $T$ છે.
સિસ્ટમ અલગ હોવાથી,કુલ ઉષ્મા વિનિમય શૂન્ય છે.
$A$ દ્વારા મેળવેલી ઉષ્મા = $B$ દ્વારા ગુમાવેલી ઉષ્મા
$m_A c_A (T - T_A) = m_B c_B (T_B - T)$
આપેલ છે કે $m_A = m_B = 1.0 \ kg$,$T_A = 0^{\circ}C$,$T_B = 100^{\circ}C$,અને $c_A < c_B$.
$c_A (T - 0) = c_B (100 - T)$
$c_A T = 100 c_B - c_B T$
$T(c_A + c_B) = 100 c_B$
$T = \frac{100 c_B}{c_A + c_B}$
કારણ કે $c_A < c_B$,તેથી $c_A + c_B < 2c_B$.
તેથી,$\frac{100 c_B}{c_A + c_B} > \frac{100 c_B}{2 c_B} = 50^{\circ}C$.
આમ,અંતિમ સંતુલન તાપમાન $T_A = T_B > 50^{\circ}C$ છે.
60
MediumMCQ
આપણી પાસે $20^{\circ}C$ તાપમાને અડધી ડોલ $(6 \text{ litre})$ પાણી છે. જો આપણે $40^{\circ}C$ તાપમાને પાણી મેળવવા માંગતા હોઈએ,તો તેમાં $100^{\circ}C$ તાપમાનની કેટલી વરાળ ઉમેરવી જોઈએ?
A
$200 \text{ g}$
B
$\frac{200}{9} \text{ g}$
C
$2 \text{ kg}$
D
$\frac{200}{3} \text{ g}$

Solution

(A) ધારો કે વરાળનું દળ $m$ ગ્રામ છે. પાણીની ઘનતા $1 \text{ g/cm}^3$ છે,તેથી $6 \text{ litre} = 6000 \text{ g}$.
પાણી દ્વારા $40^{\circ}C$ સુધી પહોંચવા માટે મેળવેલી ઉષ્મા: $Q_1 = m_w c_w \Delta T_w = 6000 \times 1 \times (40 - 20) = 120,000 \text{ cal}$.
$100^{\circ}C$ તાપમાનની વરાળ દ્વારા $40^{\circ}C$ તાપમાનના પાણીમાં રૂપાંતરિત થતી વખતે ગુમાવેલી ઉષ્મા: $Q_2 = m L_v + m c_w \Delta T_s = m \times 540 + m \times 1 \times (100 - 40) = 540m + 60m = 600m$.
મેળવેલી ઉષ્મા અને ગુમાવેલી ઉષ્માને સરખાવતા: $120,000 = 600m$.
$m$ માટે ઉકેલતા: $m = \frac{120,000}{600} = 200 \text{ g}$.
61
MediumMCQ
આલ્કોહોલની વિશિષ્ટ ઉષ્મા પાણીની વિશિષ્ટ ઉષ્મા કરતાં અડધી છે. ધારો કે તમારી પાસે આલ્કોહોલ અને પાણીના સમાન દળ છે. આલ્કોહોલ શરૂઆતમાં $T_A$ તાપમાને છે. પાણી શરૂઆતમાં અલગ તાપમાન $T_W$ પર છે. હવે બંને પ્રવાહીને એક જ પાત્રમાં મિશ્ર કરવામાં આવે છે અને આસપાસના વાતાવરણમાં ઉષ્માનો વ્યય થયા વગર તેમને ઉષ્મીય સંતુલનમાં આવવા દેવામાં આવે છે. મિશ્રણનું અંતિમ તાપમાન હશે
A
$T_W$ કરતા $T_A$ ની નજીક
B
$T_A$ કરતા $T_W$ ની નજીક
C
$T_A$ અને $T_W$ ની બરાબર વચ્ચે
D
ઉપયોગમાં લેવાયેલ આલ્કોહોલના કદ પર આધારિત.

Solution

(B) બે પદાર્થો કે જેમના દળ $m_1, m_2$,વિશિષ્ટ ઉષ્મા $S_1, S_2$ અને પ્રારંભિક તાપમાન $T_1, T_2$ છે,તેમના મિશ્રણનું અંતિમ સંતુલન તાપમાન $T$ નીચે મુજબ છે:
$T = \frac{m_1 S_1 T_1 + m_2 S_2 T_2}{m_1 S_1 + m_2 S_2}$
આપેલ છે કે દળ સમાન છે $(m_A = m_W = m)$:
$T = \frac{m S_A T_A + m S_W T_W}{m S_A + m S_W} = \frac{S_A T_A + S_W T_W}{S_A + S_W}$
આપેલ છે કે આલ્કોહોલની વિશિષ્ટ ઉષ્મા પાણી કરતા અડધી છે $(S_A = \frac{1}{2} S_W)$:
$T = \frac{(\frac{1}{2} S_W) T_A + S_W T_W}{\frac{1}{2} S_W + S_W} = \frac{\frac{1}{2} T_A + T_W}{\frac{3}{2}} = \frac{T_A + 2 T_W}{3}$
$T = \frac{1}{3} T_A + \frac{2}{3} T_W$
અંતિમ સમીકરણમાં $T_W$ નું વજન $T_A$ કરતા બમણું હોવાથી,અંતિમ તાપમાન $T$ એ $T_A$ કરતા $T_W$ ની વધુ નજીક હશે.
62
DifficultMCQ
$100^{\circ}C$ તાપમાન ધરાવતી $x \text{ ગ્રામ}$ વરાળને $0^{\circ}C$ તાપમાન ધરાવતા $y \text{ ગ્રામ}$ બરફ સાથે મિશ્ર કરવામાં આવે છે,ત્યારે આપણને $100^{\circ}C$ તાપમાને $(x + y) \text{ ગ્રામ}$ પાણી મળે છે. તો ગુણોત્તર $y/x$ કેટલો હશે?
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(C) $100^{\circ}C$ તાપમાન ધરાવતી $x \text{ ગ્રામ}$ વરાળનું $100^{\circ}C$ તાપમાન ધરાવતા પાણીમાં રૂપાંતર થાય ત્યારે મુક્ત થતી ઉષ્મા $H_1 = m L_v = x \times 540 \text{ cal}$ છે.
$0^{\circ}C$ તાપમાન ધરાવતા $y \text{ ગ્રામ}$ બરફનું $100^{\circ}C$ તાપમાન ધરાવતા પાણીમાં રૂપાંતર કરવા માટે શોષાયેલી ઉષ્મા બે ભાગમાં વહેંચાયેલી છે: બરફનું પીગળવું અને મળેલા પાણીનું ગરમ થવું.
$H_2 = m L_f + m c \Delta T = y \times 80 + y \times 1 \times (100 - 0) = 80y + 100y = 180y \text{ cal}$.
કેલરીમિતિના સિદ્ધાંત મુજબ,ગુમાવેલી ઉષ્મા = મેળવેલી ઉષ્મા:
$H_1 = H_2$
$540x = 180y$
ગુણોત્તર $y/x$ શોધવા માટે:
$\frac{y}{x} = \frac{540}{180} = 3$.
63
MediumMCQ
$0 \ ^\circ C$ તાપમાને રહેલા $540 \ g$ બરફને $80 \ ^\circ C$ તાપમાને રહેલા $540 \ g$ પાણી સાથે મિશ્ર કરવામાં આવે છે. મિશ્રણનું અંતિમ તાપમાન કેટલું હશે?
A
$0 \ ^\circ C$
B
$40 \ ^\circ C$
C
$80 \ ^\circ C$
D
$0 \ ^\circ C$ થી ઓછું

Solution

(A) $80 \ ^\circ C$ તાપમાને રહેલા પાણી દ્વારા $0 \ ^\circ C$ સુધી પહોંચવા માટે ગુમાવેલી ઉષ્મા $Q_{lost} = m_w c_w \Delta T = 540 \times 1 \times (80 - 0) = 43200 \ cal$ છે.
$0 \ ^\circ C$ તાપમાને રહેલા $540 \ g$ બરફને ઓગળવા માટે જરૂરી ઉષ્મા $Q_{req} = m_i L_f = 540 \times 80 = 43200 \ cal$ છે.
અહીં પાણી દ્વારા ગુમાવેલી ઉષ્મા એ બરફને ઓગળવા માટે જરૂરી ઉષ્મા જેટલી જ હોવાથી,બધો જ બરફ $0 \ ^\circ C$ તાપમાને ઓગળી જશે અને મિશ્રણનું અંતિમ તાપમાન $0 \ ^\circ C$ રહેશે.
64
MediumMCQ
$5 \ kg$ દળ અને $-50 \ ^\circ C$ તાપમાન ધરાવતા ધાતુના ટુકડાને $52 \ ^\circ C$ તાપમાન ધરાવતા $20 \ kg$ પાણીમાં નાખવામાં આવે છે. ઉષ્મીય સંતુલનમાં પાણીનું તાપમાન $2 \ ^\circ C$ જેટલું ઘટે છે,તો ધાતુની વિશિષ્ટ ઉષ્મા $Cal/g \ ^\circ C$ માં શોધો.
A
$0.02$
B
$0.04$
C
$0.08$
D
$0.10$

Solution

(C) ધારો કે ધાતુનું દળ $m_m = 5 \ kg = 5000 \ g$,તેનું પ્રારંભિક તાપમાન $T_m = -50 \ ^\circ C$ અને તેની વિશિષ્ટ ઉષ્મા $c_m$ છે.
ધારો કે પાણીનું દળ $m_w = 20 \ kg = 20000 \ g$,તેનું પ્રારંભિક તાપમાન $T_w = 52 \ ^\circ C$ અને પાણીની વિશિષ્ટ ઉષ્મા $c_w = 1 \ Cal/g \ ^\circ C$ છે.
અંતિમ સંતુલન તાપમાન $T_f = 52 \ ^\circ C - 2 \ ^\circ C = 50 \ ^\circ C$ છે.
કેલરીમેટ્રીના સિદ્ધાંત મુજબ,પાણી દ્વારા ગુમાવેલી ઉષ્મા = ધાતુ દ્વારા મેળવેલી ઉષ્મા.
$m_w c_w (T_w - T_f) = m_m c_m (T_f - T_m)$
$20000 \times 1 \times (52 - 50) = 5000 \times c_m \times (50 - (-50))$
$20000 \times 2 = 5000 \times c_m \times 100$
$40000 = 500000 \times c_m$
$c_m = \frac{40000}{500000} = \frac{4}{50} = 0.08 \ Cal/g \ ^\circ C$.
65
MediumMCQ
$2\,kg$ ના તાંબાના બ્લોકને $500^\circ C$ સુધી ગરમ કરવામાં આવે છે અને પછી તેને $0^\circ C$ તાપમાને રહેલા બરફના મોટા બ્લોક પર મૂકવામાં આવે છે. જો તાંબાની વિશિષ્ટ ઉષ્મા ધારિતા $400\, J/kg/ ^\circ C$ હોય અને પાણીની ગલન ગુપ્ત ઉષ્મા $3.5 \times 10^5\, J/kg$ હોય,તો ઓગળી શકતા બરફનું પ્રમાણ કેટલું હશે?
A
$7/8\, kg$
B
$7/5\, kg$
C
$8/7\, kg$
D
$5/7\, kg$

Solution

(C) કેલરીમિતિના સિદ્ધાંત મુજબ,તાંબાના બ્લોક દ્વારા ગુમાવેલી ઉષ્મા એ બરફ દ્વારા ઓગળવા માટે મેળવેલી ઉષ્મા જેટલી હોય છે.
તાંબા દ્વારા ગુમાવેલી ઉષ્મા $(Q_{lost})$ = $m_{Cu} \cdot c_{Cu} \cdot \Delta T$
$Q_{lost} = 2\, kg \times 400\, J/kg/ ^\circ C \times (500^\circ C - 0^\circ C) = 400,000\, J$
બરફ દ્વારા મેળવેલી ઉષ્મા $(Q_{gained})$ = $m_{ice} \cdot L_f$
$Q_{gained} = m \times 3.5 \times 10^5\, J/kg$
બંનેને સરખાવતા: $m \times 3.5 \times 10^5 = 400,000$
$m = \frac{400,000}{350,000} = \frac{40}{35} = \frac{8}{7}\, kg$
આમ,ઓગળતા બરફનું પ્રમાણ $8/7\, kg$ છે.
66
DifficultMCQ
$100\,^{\circ}C$ તાપમાનની વરાળને $20\,^{\circ}C$ તાપમાન ધરાવતા $22\,g$ પાણીમાં પસાર કરવામાં આવે છે. જ્યારે પાણીનું તાપમાન $90\,^{\circ}C$ થાય ત્યારે હાજર પાણીનું કુલ દળ ......... $g$ હશે. (વરાળની ગુપ્ત ઉષ્મા $540\,cal/g$ છે)
A
$24.8$
B
$24$
C
$36.6$
D
$30$

Solution

(A) ધારો કે વરાળનું $m$ જેટલું દળ પાણીમાં રૂપાંતરિત થાય છે.
ગુમાવેલી ઉષ્મા = મેળવેલી ઉષ્મા.
વરાળ દ્વારા ગુમાવેલી ઉષ્મા = (અવસ્થા બદલાતી વખતે મુક્ત થતી ઉષ્મા) + (ઘનીભૂત પાણી $100\,^{\circ}C$ થી $90\,^{\circ}C$ સુધી ઠંડુ થતી વખતે મુક્ત થતી ઉષ્મા).
ગુમાવેલી ઉષ્મા = $m \times L_v + m \times c_w \times \Delta T_1 = m \times 540 + m \times 1 \times (100 - 90) = 540m + 10m = 550m$.
પાણી દ્વારા મેળવેલી ઉષ્મા = $m_{water} \times c_w \times \Delta T_2 = 22 \times 1 \times (90 - 20) = 22 \times 70 = 1540\,cal$.
ગુમાવેલી ઉષ્મા અને મેળવેલી ઉષ્માને સરખાવતા: $550m = 1540$.
$m = \frac{1540}{550} = 2.8\,g$.
પાણીનું કુલ દળ = (પાણીનું પ્રારંભિક દળ) + (ઘનીભૂત વરાળનું દળ) = $22\,g + 2.8\,g = 24.8\,g$.
67
DifficultMCQ
$100\,^{\circ}C$ તાપમાને રહેલી $2\,kg$ ધાતુને $0\,^{\circ}C$ તાપમાને રહેલા $1\,kg$ પાણી દ્વારા ઠંડી પાડવામાં આવે છે. જો ધાતુની વિશિષ્ટ ઉષ્મા ધારિતા પાણીની વિશિષ્ટ ઉષ્મા ધારિતા કરતા $\frac{1}{2}$ ગણી હોય,તો મિશ્રણનું અંતિમ તાપમાન કેટલું હશે?
A
$50\,^{\circ}C$
B
$50\,^{\circ}C$ થી વધુ
C
$50\,^{\circ}C$ થી ઓછું
D
આપેલ પૈકી કોઈ નહીં

Solution

(A) કેલરીમિતિના સિદ્ધાંત મુજબ,ધાતુ દ્વારા ગુમાવેલી ઉષ્મા $=$ પાણી દ્વારા મેળવેલી ઉષ્મા.
ધારો કે $m_1 = 2\,kg$ એ ધાતુનું દળ છે અને $s_1$ તેની વિશિષ્ટ ઉષ્મા ધારિતા છે.
ધારો કે $m_2 = 1\,kg$ એ પાણીનું દળ છે અને $s_2$ તેની વિશિષ્ટ ઉષ્મા ધારિતા છે.
આપેલ છે કે $s_1 = \frac{1}{2} s_2$.
ધારો કે $\theta$ એ મિશ્રણનું અંતિમ સંતુલિત તાપમાન છે.
ધાતુ દ્વારા ગુમાવેલી ઉષ્મા $= m_1 s_1 (100 - \theta) = 2 \times (\frac{s_2}{2}) \times (100 - \theta) = s_2 (100 - \theta)$.
પાણી દ્વારા મેળવેલી ઉષ્મા $= m_2 s_2 (\theta - 0) = 1 \times s_2 \times \theta = s_2 \theta$.
બંનેને સરખાવતા: $s_2 (100 - \theta) = s_2 \theta$.
$100 - \theta = \theta$.
$2\theta = 100$.
$\theta = 50\,^{\circ}C$.
68
EasyMCQ
$0 \, ^oC$ તાપમાન ધરાવતા $10 \, g$ બરફને $50 \, ^oC$ તાપમાન ધરાવતા $m \, g$ પાણી સાથે મિશ્ર કરવામાં આવે છે. બરફ સંપૂર્ણપણે ઓગળી જાય તે માટે $m$ નું લઘુત્તમ મૂલ્ય ($g$ માં) કેટલું હશે? (આપેલ છે: $L_f = 80 \, cal/g$ અને $S_W = 1 \, cal/g \cdot ^oC$)
A
$32$
B
$20$
C
$40$
D
$16$

Solution

(D) બરફને સંપૂર્ણપણે ઓગાળવા માટે,પાણી દ્વારા ગુમાવેલી ઉષ્મા એ બરફ દ્વારા $0 \, ^oC$ તાપમાને ઘનમાંથી પ્રવાહી અવસ્થામાં રૂપાંતરિત થવા માટે મેળવેલી ઉષ્મા જેટલી હોવી જોઈએ.
$10 \, g$ બરફને ઓગાળવા માટે જરૂરી ઉષ્મા: $Q_{gain} = m_{ice} \cdot L_f = 10 \, g \times 80 \, cal/g = 800 \, cal$.
$m \, g$ પાણી દ્વારા $50 \, ^oC$ થી $0 \, ^oC$ સુધી ઠંડુ થતી વખતે ગુમાવેલી ઉષ્મા: $Q_{lost} = m \cdot S_W \cdot \Delta T = m \times 1 \, cal/g \cdot ^oC \times (50 \, ^oC - 0 \, ^oC) = 50m \, cal$.
મેળવેલી અને ગુમાવેલી ઉષ્માને સરખાવતા: $800 = 50m$.
$m$ માટે ઉકેલતા: $m = \frac{800}{50} = 16 \, g$.
69
MediumMCQ
એક પાત્રમાં $110\,g$ પાણી છે. પાત્રની ઉષ્માધારિતા $10\,g$ પાણીની ઉષ્માધારિતા જેટલી છે. પાત્રમાં રહેલા પાણીનું પ્રારંભિક તાપમાન $10\,^{\circ}C$ છે. જો $70\,^{\circ}C$ તાપમાન ધરાવતું $220\,g$ ગરમ પાણી પાત્રમાં ઉમેરવામાં આવે,તો વિકિરણ દ્વારા થતો ઉષ્માનો વ્યય અવગણતા,અંતિમ તાપમાન આશરે ........ $^{\circ}C$ થશે.
A
$46$
B
$47$
C
$48$
D
$49$

Solution

(D) ધારો કે અંતિમ સંતુલન તાપમાન $\theta$ છે.
કેલરીમિતિના સિદ્ધાંત મુજબ,ઠંડી સિસ્ટમ દ્વારા મેળવેલી ઉષ્મા = ગરમ પાણી દ્વારા ગુમાવેલી ઉષ્મા.
પાત્ર અને શરૂઆતના પાણી દ્વારા મેળવેલી ઉષ્મા: $(m_{vessel} \cdot c + m_{water1} \cdot c) \cdot (\theta - T_{initial}) = (10 + 110) \cdot 1 \cdot (\theta - 10) = 120(\theta - 10)$.
ઉમેરેલા ગરમ પાણી દ્વારા ગુમાવેલી ઉષ્મા: $m_{water2} \cdot c \cdot (T_{hot} - \theta) = 220 \cdot 1 \cdot (70 - \theta) = 220(70 - \theta)$.
બંનેને સરખાવતા: $120(\theta - 10) = 220(70 - \theta)$.
$20$ વડે ભાગતા: $6(\theta - 10) = 11(70 - \theta)$.
$6\theta - 60 = 770 - 11\theta$.
$17\theta = 830$.
$\theta = \frac{830}{17} \approx 48.82^{\circ}C$.
નજીકના પૂર્ણાંકમાં લેતા,અંતિમ તાપમાન આશરે $49^{\circ}C$ થશે.
70
DifficultMCQ
બે ટાંકી $A$ અને $B$ માં અનુક્રમે $30,^{\circ}C$ અને $80,^{\circ}C$ તાપમાને પાણી ભરેલું છે. $50,^{\circ}C$ તાપમાને $40,kg$ પાણી તૈયાર કરવા માટે દરેક ટાંકીમાંથી કેટલું પાણી લેવું જોઈએ તેની ગણતરી કરો.
A
$24,kg, 16,kg$
B
$16,kg, 24,kg$
C
$20,kg, 20,kg$
D
$30,kg, 10,kg$

Solution

(A) ધારો કે ટાંકી $A$ માંથી લીધેલ પાણીનું દળ $x$ kg છે.
તેથી, ટાંકી $B$ માંથી લીધેલ પાણીનું દળ $(40-x)$ kg થશે.
કેલરીમેટ્રીના સિદ્ધાંત મુજબ, ઠંડા પાણી દ્વારા મેળવેલી ઉષ્મા = ગરમ પાણી દ્વારા ગુમાવેલી ઉષ્મા.
$m_A s (T_f - T_A) = m_B s (T_B - T_f)$
જ્યાં $m_A = x$, $m_B = (40-x)$, $T_A = 30,^{\circ}C$, $T_B = 80,^{\circ}C$, અને $T_f = 50,^{\circ}C$.
વિશિષ્ટ ઉષ્મા $s$ બંને માટે સમાન હોવાથી તે ઉડી જશે:
$x(50 - 30) = (40 - x)(80 - 50)$
$20x = 30(40 - x)$
$20x = 1200 - 30x$
$50x = 1200$
$x = 24$ kg.
આમ, ટાંકી $A$ માંથી લીધેલ દળ = $24$ kg અને ટાંકી $B$ માંથી લીધેલ દળ = $40 - 24 = 16$ kg.
71
MediumMCQ
$0\,^{\circ}C$ તાપમાન ધરાવતા $5\,g$ બરફને $40\,^{\circ}C$ તાપમાન ધરાવતા $20\,g$ પાણી ભરેલા બીકરમાં નાખવામાં આવે છે. અંતિમ તાપમાન ........ $^{\circ}C$ હશે.
A
$16$
B
$8$
C
$4$
D
$32$

Solution

(A) કેલરીમિતિના સિદ્ધાંત મુજબ,ગરમ પદાર્થ દ્વારા ગુમાવેલી ઉષ્મા = ઠંડા પદાર્થ દ્વારા મેળવેલી ઉષ્મા.
ધારો કે અંતિમ તાપમાન $\theta$ છે.
બરફને $0\,^{\circ}C$ પર ઓગળવા માટે જરૂરી ઉષ્મા $Q_1 = m_i L_f = 5 \times 80 = 400\,cal$ છે.
ઓગળેલા બરફને $\theta$ તાપમાન સુધી પહોંચવા માટે મેળવેલી ઉષ્મા $Q_2 = m_i c_w (\theta - 0) = 5 \times 1 \times \theta = 5\theta$ છે.
પાણી દ્વારા $\theta$ તાપમાન સુધી પહોંચવા માટે ગુમાવેલી ઉષ્મા $Q_3 = m_w c_w (40 - \theta) = 20 \times 1 \times (40 - \theta) = 800 - 20\theta$ છે.
મેળવેલી ઉષ્મા અને ગુમાવેલી ઉષ્માને સરખાવતા: $400 + 5\theta = 800 - 20\theta$.
$25\theta = 400$.
$\theta = \frac{400}{25} = 16\,^{\circ}C$.
72
MediumMCQ
$m_1, m_2, m_3$ દળ ધરાવતા ત્રણ પ્રવાહીઓને સંપૂર્ણપણે મિશ્ર કરવામાં આવે છે. જો તેમની વિશિષ્ટ ઉષ્મા $c_1, c_2, c_3$ અને તેમના તાપમાન અનુક્રમે $T_1, T_2, T_3$ હોય,તો મિશ્રણનું તાપમાન કેટલું હશે?
A
$\frac{c_1 T_1 + c_2 T_2 + c_3 T_3}{m_1 c_1 + m_2 c_2 + m_3 c_3}$
B
$\frac{m_1 c_1 T_1 + m_2 c_2 T_2 + m_3 c_3 T_3}{m_1 c_1 + m_2 c_2 + m_3 c_3}$
C
$\frac{m_1 c_1 T_1 + m_2 c_2 T_2 + m_3 c_3 T_3}{m_1 T_1 + m_2 T_2 + m_3 T_3}$
D
$\frac{m_1 T_1 + m_2 T_2 + m_3 T_3}{c_1 T_1 + c_2 T_2 + c_3 T_3}$

Solution

(B) કેલરીમેટ્રીના સિદ્ધાંત મુજબ,ગરમ પ્રવાહી દ્વારા ગુમાવેલી કુલ ઉષ્મા એ ઠંડા પ્રવાહી દ્વારા મેળવેલી કુલ ઉષ્મા જેટલી હોય છે.
ધારો કે મિશ્રણનું અંતિમ સંતુલિત તાપમાન $T$ છે.
કોઈપણ પદાર્થ દ્વારા મેળવેલી કે ગુમાવેલી ઉષ્મા $Q = mc\Delta T$ સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે.
મિશ્રણ માટે,કુલ ઉષ્માનો ફેરફાર શૂન્ય હોવો જોઈએ:
$m_1 c_1 (T - T_1) + m_2 c_2 (T - T_2) + m_3 c_3 (T - T_3) = 0$
પદોનું વિસ્તરણ કરતા:
$m_1 c_1 T - m_1 c_1 T_1 + m_2 c_2 T - m_2 c_2 T_2 + m_3 c_3 T - m_3 c_3 T_3 = 0$
$T$ વાળા પદોને સાથે લેતા:
$T(m_1 c_1 + m_2 c_2 + m_3 c_3) = m_1 c_1 T_1 + m_2 c_2 T_2 + m_3 c_3 T_3$
$T$ માટે ઉકેલતા:
$T = \frac{m_1 c_1 T_1 + m_2 c_2 T_2 + m_3 c_3 T_3}{m_1 c_1 + m_2 c_2 + m_3 c_3}$
73
DifficultMCQ
એક પ્રયોગમાં,$0.20\, kg$ દળના એલ્યુમિનિયમના ગોળાને $150\, ^\circ C$ સુધી ગરમ કરવામાં આવે છે. તરત જ,તેને $27\, ^\circ C$ તાપમાન ધરાવતા $150\, cc$ પાણીમાં મૂકવામાં આવે છે,જે $0.025\, kg$ પાણીના તુલ્યાંક ધરાવતા કેલરીમીટરમાં રાખેલું છે. સિસ્ટમનું અંતિમ તાપમાન $40\, ^\circ C$ છે. એલ્યુમિનિયમની વિશિષ્ટ ઉષ્મા ............ $J/kg\cdot ^\circ C$ છે ($4.2\, J = 1\, cal$ લો).
A
$378$
B
$315$
C
$476$
D
$434$

Solution

(D) કેલરીમિતિના સિદ્ધાંત મુજબ,એલ્યુમિનિયમના ગોળા દ્વારા ગુમાવેલી ઉષ્મા એ પાણી અને કેલરીમીટર દ્વારા મેળવેલી ઉષ્મા જેટલી હોય છે.
એલ્યુમિનિયમ દ્વારા ગુમાવેલી ઉષ્મા: $Q_{lost} = m_{Al} \cdot S_{Al} \cdot \Delta T_{Al} = 0.20 \cdot S_{Al} \cdot (150 - 40) = 0.20 \cdot S_{Al} \cdot 110 = 22 \cdot S_{Al}$.
પાણી દ્વારા મેળવેલી ઉષ્મા: $Q_{water} = m_{water} \cdot c_{water} \cdot \Delta T_{water} = 0.150 \cdot 4200 \cdot (40 - 27) = 0.150 \cdot 4200 \cdot 13 = 8190\, J$.
કેલરીમીટર દ્વારા મેળવેલી ઉષ્મા: $Q_{cal} = W \cdot c_{water} \cdot \Delta T_{cal} = 0.025 \cdot 4200 \cdot (40 - 27) = 0.025 \cdot 4200 \cdot 13 = 1365\, J$.
ઉષ્માને સરખાવતા: $22 \cdot S_{Al} = 8190 + 1365 = 9555$.
$S_{Al} = \frac{9555}{22} \approx 434.31\, J/kg\cdot ^\circ C$.
નજીકના પૂર્ણાંકમાં,એલ્યુમિનિયમની વિશિષ્ટ ઉષ્મા $434\, J/kg\cdot ^\circ C$ છે.
74
DifficultMCQ
બંધ પાત્રમાં $2\, L$ કદના પાણીને $1\, kW$ ના કોઈલ વડે ગરમ કરવામાં આવે છે. જ્યારે પાણી ગરમ થાય છે,ત્યારે પાત્ર $160\, J/s$ ના દરે ઉર્જા ગુમાવે છે. પાણીનું તાપમાન $27\, ^\circ C$ થી વધીને $77\, ^\circ C$ થવામાં કેટલો સમય લાગશે? (પાણીની વિશિષ્ટ ઉષ્મા $4.2\, kJ/kg\cdot K$ છે અને પાત્રની ઉષ્મા ક્ષમતા નગણ્ય છે)
A
$8\, min\, 20\, s$
B
$6\, min\, 2\, s$
C
$7\, min$
D
$14\, min$

Solution

(A) આપેલ છે:
પાણીનું કદ $V = 2\, L$,તેથી દળ $m = 2\, kg$ (કારણ કે પાણીની ઘનતા $1\, kg/L$ છે).
કોઈલનો પાવર $P_{in} = 1000\, J/s$.
ઉષ્મા વ્યયનો દર $P_{out} = 160\, J/s$.
તાપમાનમાં ફેરફાર $\Delta T = 77\, ^\circ C - 27\, ^\circ C = 50\, ^\circ C$.
પાણીની વિશિષ્ટ ઉષ્મા ધારિતા $c = 4.2\, kJ/kg\cdot K = 4200\, J/kg\cdot K$.
પાણીને મળતો ચોખ્ખો પાવર $P_{net} = P_{in} - P_{out} = 1000\, J/s - 160\, J/s = 840\, J/s$.
જરૂરી કુલ ઉષ્મા $Q = m \cdot c \cdot \Delta T = 2\, kg \times 4200\, J/kg\cdot K \times 50\, K = 420,000\, J$.
જરૂરી સમય $t = \frac{Q}{P_{net}} = \frac{420,000\, J}{840\, J/s} = 500\, s$.
મિનિટમાં રૂપાંતર: $500\, s = 8\, min\, 20\, s$.
75
MediumMCQ
$192 \, g$ દળ ધરાવતી એક અજ્ઞાત ધાતુને $100 \, ^oC$ તાપમાન સુધી ગરમ કરીને $8.4 \, ^oC$ તાપમાન ધરાવતા $240 \, g$ પાણી ભરેલા $128 \, g$ દળના પિત્તળના કેલરીમીટરમાં મૂકવામાં આવે છે। જો પાણીનું તાપમાન $21.5 \, ^oC$ પર સ્થિર થાય, તો અજ્ઞાત ધાતુની વિશિષ્ટ ઉષ્મા ગણો। (પિત્તળની વિશિષ્ટ ઉષ્મા $394 \, J \, kg^{-1} \, K^{-1}$ છે, પાણીની વિશિષ્ટ ઉષ્મા $4186 \, J \, kg^{-1} \, K^{-1}$ છે।) ......... $J \, kg^{-1} \, K^{-1}$
A
$458$
B
$920$
C
$1232$
D
$654$

Solution

(B) કેલરીમીટ્રીના સિદ્ધાંત મુજબ, $\text{ગુમાવેલી }\, \text{ઉષ્મા } = \text{મેળવેલી }\, \text{ઉષ્મા}$.
ધારો કે ધાતુની વિશિષ્ટ ઉષ્મા $S$ છે。
ધાતુનું દળ $m_m = 0.192 \, kg$, પ્રારંભિક તાપમાન $T_m = 100 \, ^oC$, અંતિમ તાપમાન $T_f = 21.5 \, ^oC$.
કેલરીમીટરનું દળ $m_c = 0.128 \, kg$, વિશિષ્ટ ઉષ્મા $c_c = 394 \, J \, kg^{-1} \, K^{-1}$, પ્રારંભિક તાપમાન $T_i = 8.4 \, ^oC$.
પાણીનું દળ $m_w = 0.240 \, kg$, વિશિષ્ટ ઉષ્મા $c_w = 4186 \, J \, kg^{-1} \, K^{-1}$.
$0.192 \times S \times (100 - 21.5) = (0.128 \times 394 + 0.240 \times 4186) \times (21.5 - 8.4)$
$0.192 \times S \times 78.5 = (50.432 + 1004.64) \times 13.1$
$15.072 \times S = 13821.4432$
$S \approx 917 \, J \, kg^{-1} \, K^{-1}$.
આપેલા વિકલ્પો મુજબ, સાચો જવાબ $920 \, J \, kg^{-1} \, K^{-1}$ છે।
76
MediumMCQ
$-20\,^{\circ}C$ તાપમાન ધરાવતા બરફને $40\,^{\circ}C$ તાપમાન ધરાવતા $50\,g$ પાણીમાં ઉમેરવામાં આવે છે. જ્યારે મિશ્રણનું તાપમાન $0\,^{\circ}C$ થાય છે,ત્યારે માલૂમ પડે છે કે $20\,g$ બરફ હજુ ઓગળ્યા વગરનો બાકી છે. પાણીમાં ઉમેરવામાં આવેલા બરફનું પ્રમાણ આશરે ........$g$ હશે. (બરફની વિશિષ્ટ ઉષ્મા $= 2.1\,J/g/^{\circ}C,$ પાણીની વિશિષ્ટ ઉષ્મા $= 4.2\,J/g/^{\circ}C,$ $0\,^{\circ}C$ તાપમાને પાણીની ગલનગુપ્ત ઉષ્મા $= 334\,J/g).$
A
$50$
B
$100$
C
$60$
D
$40$

Solution

(D) ધારો કે ઉમેરવામાં આવેલા બરફનું દળ $m$ ગ્રામ છે.
પાણી દ્વારા $0\,^{\circ}C$ તાપમાન સુધી પહોંચવા માટે ગુમાવેલી ઉષ્મા: $Q_{lost} = m_w c_w \Delta T = 50 \times 4.2 \times (40 - 0) = 8400\,J.$
બરફ દ્વારા $0\,^{\circ}C$ તાપમાન સુધી પહોંચવા માટે મેળવેલી ઉષ્મા: $Q_{gain,1} = m c_{ice} \Delta T = m \times 2.1 \times (0 - (-20)) = 42m\,J.$
બરફના ઓગળેલા ભાગ દ્વારા $0\,^{\circ}C$ તાપમાને અવસ્થા બદલવા માટે મેળવેલી ઉષ્મા: $Q_{gain,2} = (m - 20) \times 334\,J.$
કેલરીમેટ્રીના સિદ્ધાંત મુજબ,$Q_{lost} = Q_{gain,1} + Q_{gain,2}.$
$8400 = 42m + 334(m - 20).$
$8400 = 42m + 334m - 6680.$
$8400 + 6680 = 376m.$
$15080 = 376m.$
$m = 15080 / 376 \approx 40.1\,g.$
આમ,ઉમેરવામાં આવેલા બરફનું પ્રમાણ આશરે $40\,g$ છે.
77
DifficultMCQ
$0.1 \, kg$ દળનો એક ધાતુનો ગોળો $500 \, ^\circ C$ સુધી ગરમ કરવામાં આવે છે અને તેને $800 \, J K^{-1}$ ઉષ્માધારિતા ધરાવતા અને $0.5 \, kg$ પાણી ભરેલા પાત્રમાં નાખવામાં આવે છે। પાણી અને પાત્રનું પ્રારંભિક તાપમાન $30 \, ^\circ C$ છે। પાણીના તાપમાનમાં થતો આશરે ટકાવારી વધારો ........ $\%$ છે। [પાણી અને ધાતુની વિશિષ્ટ ઉષ્મા અનુક્રમે $4200 \, J kg^{-1} K^{-1}$ અને $400 \, J kg^{-1} K^{-1}$ છે।]
A
$15$
B
$30$
C
$25$
D
$20$

Solution

(D) ધારો કે અંતિમ સંતુલન તાપમાન $T$ છે।
કેલરીમિતિના સિદ્ધાંત મુજબ, ધાતુના ગોળા દ્વારા ગુમાવેલી ઉષ્મા = પાણી અને પાત્ર દ્વારા મેળવેલી ઉષ્મા।
$m_{metal} c_{metal} (T_{initial, metal} - T) = (m_{water} c_{water} + C_{vessel}) (T - T_{initial, water})$
$0.1 \times 400 \times (500 - T) = (0.5 \times 4200 + 800) \times (T - 30)$
$40(500 - T) = (2100 + 800) \times (T - 30)$
$20000 - 40T = 2900(T - 30)$
$20000 - 40T = 2900T - 87000$
$107000 = 2940T$
$T = \frac{107000}{2940} \approx 36.39 \, ^\circ C$
તાપમાનમાં ફેરફાર $\Delta T = 36.39 - 30 = 6.39 \, ^\circ C$.
ટકાવારી વધારો = $\frac{\Delta T}{T_{initial}} \times 100 = \frac{6.39}{30} \times 100 \approx 21.3 \%$.
આપેલા વિકલ્પો મુજબ નજીકની કિંમત $20 \%$ છે।
78
DifficultMCQ
જ્યારે $100\,g$ પ્રવાહી $A$ ($100\,^oC$ તાપમાને) ને $50\,g$ પ્રવાહી $B$ ($75\,^oC$ તાપમાને) માં ઉમેરવામાં આવે છે,ત્યારે મિશ્રણનું તાપમાન $90\,^oC$ થાય છે. જો $100\,g$ પ્રવાહી $A$ ($100\,^oC$ તાપમાને) ને $50\,g$ પ્રવાહી $B$ ($50\,^oC$ તાપમાને) માં ઉમેરવામાં આવે,તો મિશ્રણનું તાપમાન ........$^oC$ થશે.
A
$85$
B
$60$
C
$80$
D
$70$

Solution

(C) કેલરીમેટ્રીના સિદ્ધાંતનો ઉપયોગ કરતા,પ્રવાહી $A$ દ્વારા ગુમાવેલી ઉષ્મા = પ્રવાહી $B$ દ્વારા મેળવેલી ઉષ્મા.
$m_A S_A (T_{A,initial} - T_{mix}) = m_B S_B (T_{mix} - T_{B,initial})$
$100 \times S_A \times (100 - 90) = 50 \times S_B \times (90 - 75)$
$1000 S_A = 750 S_B$
$S_A = 0.75 S_B = \frac{3}{4} S_B$
હવે,બીજા કિસ્સા માટે,ધારો કે અંતિમ તાપમાન $T$ છે:
$100 \times S_A \times (100 - T) = 50 \times S_B \times (T - 50)$
$S_A = \frac{3}{4} S_B$ મૂકતા:
$100 \times (\frac{3}{4} S_B) \times (100 - T) = 50 \times S_B \times (T - 50)$
$75 (100 - T) = 50 (T - 50)$
$3 (100 - T) = 2 (T - 50)$
$300 - 3T = 2T - 100$
$5T = 400$
$T = 80\,^oC$
79
DifficultMCQ
એક દળરહિત સ્પ્રિંગ $(k = 800\, N/m)$,જેની સાથે $(500\, g)$ દળ જોડાયેલું છે,તેને $1\, kg$ પાણીમાં સંપૂર્ણપણે ડૂબાડવામાં આવે છે. સ્પ્રિંગને $2\, cm$ ખેંચીને મુક્ત કરવામાં આવે છે જેથી તે દોલનો કરવાનું શરૂ કરે છે. જ્યારે દોલનો સંપૂર્ણપણે બંધ થઈ જાય ત્યારે પાણીના તાપમાનમાં થતા ફેરફારનો ક્રમ (order of magnitude) શું હશે? (ધારો કે પાણીનું પાત્ર અને સ્પ્રિંગ નહિવત ગરમી મેળવે છે અને દળની વિશિષ્ટ ઉષ્મા $= 400\, J/kg\, K$,પાણીની વિશિષ્ટ ઉષ્મા $= 4184\, J/kg\, K$)
A
$10^{-3}\,K$
B
$10^{-4}\,K$
C
$10^{-1}\,K$
D
$10^{-5}\,K$

Solution

(D) જ્યારે દોલનો બંધ થાય છે ત્યારે સ્પ્રિંગમાં સંગ્રહિત કુલ ઉર્જા ઉષ્મા ઉર્જામાં રૂપાંતરિત થાય છે.
સ્પ્રિંગમાં સંગ્રહિત ઉર્જા $E = \frac{1}{2} k x^2$.
અહીં $k = 800\, N/m$ અને $x = 2\, cm = 0.02\, m$ આપેલ છે.
$E = \frac{1}{2} \times 800 \times (0.02)^2 = 400 \times 0.0004 = 0.16\, J$.
આ ઉર્જા દળ અને પાણી દ્વારા શોષાય છે: $E = (m_1 s_1 + m_2 s_2) \Delta T$.
અહીં $m_1 = 0.5\, kg$,$s_1 = 400\, J/kg\, K$,$m_2 = 1\, kg$,$s_2 = 4184\, J/kg\, K$.
$0.16 = (0.5 \times 400 + 1 \times 4184) \Delta T$.
$0.16 = (200 + 4184) \Delta T = 4384 \Delta T$.
$\Delta T = \frac{0.16}{4384} \approx 3.65 \times 10^{-5}\, K$.
તેથી,તાપમાનના ફેરફારનો ક્રમ $10^{-5}\, K$ છે.
80
MediumMCQ
જ્યારે $-10\,^{\circ}C$ તાપમાને રહેલા $M_1$ ગ્રામ બરફને (વિશિષ્ટ ઉષ્મા $= 0.5\, cal\, g^{-1}\,^{\circ}C^{-1}$) $50\,^{\circ}C$ તાપમાને રહેલા $M_2$ ગ્રામ પાણીમાં ઉમેરવામાં આવે છે,ત્યારે અંતે બરફ બાકી રહેતો નથી અને પાણીનું તાપમાન $0\,^{\circ}C$ થાય છે. બરફની ગુપ્ત ઉષ્માનું મૂલ્ય $cal\, g^{-1}$ માં કેટલું હશે?
A
$\frac{50M_2}{M_1} - 5$
B
$\frac{5M_2}{M_1} - 5$
C
$\frac{50M_2}{M_1}$
D
$\frac{5M_1}{M_2} - 50$

Solution

(A) કેલરીમિતિના સિદ્ધાંત મુજબ,$Heat\,lost = Heat\,gained$ (ગુમાવેલી ઉષ્મા = મેળવેલી ઉષ્મા).
$50\,^{\circ}C$ થી $0\,^{\circ}C$ સુધી ઠંડા થતા $M_2$ ગ્રામ પાણી દ્વારા ગુમાવેલી ઉષ્મા $Q_{lost} = M_2 \times c_w \times \Delta T = M_2 \times 1 \times (50 - 0) = 50M_2$ છે.
$-10\,^{\circ}C$ થી $0\,^{\circ}C$ સુધી ગરમ થતા અને ત્યારબાદ $0\,^{\circ}C$ પર પીગળતા $M_1$ ગ્રામ બરફ દ્વારા મેળવેલી ઉષ્મા $Q_{gained} = M_1 \times c_{ice} \times \Delta T + M_1 \times L_f = M_1 \times 0.5 \times 10 + M_1 \times L_f = 5M_1 + M_1 L_f$ છે.
બંનેને સરખાવતા: $50M_2 = 5M_1 + M_1 L_f$.
$L_f$ માટે સમીકરણ ગોઠવતા: $M_1 L_f = 50M_2 - 5M_1$.
તેથી,$L_f = \frac{50M_2}{M_1} - 5$.
81
MediumMCQ
$20 \, g$ ઉકળતું પાણી $100 \, g$ દળ ધરાવતા બરફ જેવા ઠંડા પિત્તળના પાત્રમાં (વિશિષ્ટ ઉષ્મા $0.1 \, cal/g-^{\circ}C$) રેડવામાં આવે છે. પરિણામી તાપમાન ........ $^{\circ}C$ છે.
A
$66.66$
B
$6.66$
C
$0.66$
D
$50$

Solution

(A) ધારો કે અંતિમ સંતુલન તાપમાન $T \, ^{\circ}C$ છે.
ઉકળતા પાણી દ્વારા ગુમાવેલી ઉષ્મા = પિત્તળના પાત્ર દ્વારા મેળવેલી ઉષ્મા.
$100 \, ^{\circ}C$ થી $T \, ^{\circ}C$ સુધી ઠંડા થતા $20 \, g$ પાણી દ્વારા ગુમાવેલી ઉષ્મા $Q_{lost} = m_w c_w \Delta T_w = 20 \times 1 \times (100 - T)$ છે.
$0 \, ^{\circ}C$ થી $T \, ^{\circ}C$ સુધી ગરમ થતા $100 \, g$ પિત્તળના પાત્ર દ્વારા મેળવેલી ઉષ્મા $Q_{gained} = m_b c_b \Delta T_b = 100 \times 0.1 \times (T - 0)$ છે.
બંનેને સરખાવતા: $20(100 - T) = 10(T)$.
$2000 - 20T = 10T$.
$2000 = 30T$.
$T = \frac{2000}{30} = 66.66 \, ^{\circ}C$.
82
DifficultMCQ
$-20\,^{\circ}C$ તાપમાન ધરાવતા $10\,g$ બરફને $10\,^{\circ}C$ તાપમાન ધરાવતા $10\,g$ પાણી ભરેલા કેલરીમીટરમાં નાખવામાં આવે છે. પાણીની વિશિષ્ટ ઉષ્મા બરફ કરતાં બમણી છે. જ્યારે સંતુલન સ્થપાય,ત્યારે કેલરીમીટરમાં શું હશે?
A
$20\,g$ પાણી
B
$20\,g$ બરફ
C
$10\,g$ બરફ અને $10\,g$ પાણી
D
$5\,g$ બરફ અને $15\,g$ પાણી

Solution

(C) ધારો કે બરફની વિશિષ્ટ ઉષ્મા $S_{ice} = s$ છે અને પાણીની વિશિષ્ટ ઉષ્મા $S_{w} = 2s$ છે.
$10\,^{\circ}C$ તાપમાન ધરાવતા $10\,g$ પાણી દ્વારા $0\,^{\circ}C$ સુધી પહોંચવા માટે ગુમાવેલી ઉષ્મા:
$Q_{loss} = m_w S_w \Delta T = 10 \times (2s) \times (10 - 0) = 200s$.
$-20\,^{\circ}C$ તાપમાન ધરાવતા $10\,g$ બરફ દ્વારા $0\,^{\circ}C$ સુધી પહોંચવા માટે મેળવેલી ઉષ્મા:
$Q_{gain} = m_{ice} S_{ice} \Delta T = 10 \times s \times (0 - (-20)) = 200s$.
અહીં $Q_{loss} = Q_{gain}$ હોવાથી,પાણી દ્વારા મુક્ત થયેલી ઉષ્મા બરફને $0\,^{\circ}C$ સુધી લાવવા માટે પૂરતી છે અને પાણી પોતે પણ $0\,^{\circ}C$ પર પહોંચે છે. વધારાની ઉષ્મા ન હોવાથી કોઈ અવસ્થા પરિવર્તન (પીગળવું કે થીજી જવું) થશે નહીં.
તેથી,સંતુલન સમયે,તંત્રમાં $10\,g$ બરફ અને $10\,g$ પાણી $0\,^{\circ}C$ તાપમાને હશે.
83
MediumMCQ
$27\, ^oC$ તાપમાને રહેલા $2\, L$ પાણીને $1\, kW$ પાવર ધરાવતા કોઈલ હીટર વડે ગરમ કરવામાં આવે છે. જ્યારે કીટલીનું ઢાંકણું ખુલ્લું હોય ત્યારે વાતાવરણમાં ઉષ્માનો વ્યય $160\, J/s$ ના અચળ દરે થાય છે. ખુલ્લા ઢાંકણા સાથે પાણીને $77\, ^oC$ સુધી ગરમ થતા કેટલો સમય લાગશે? (પાણીની વિશિષ્ટ ઉષ્મા $= 4.2\, kJ/(kg \cdot K)$)
A
$8\, min\ 20\, s$
B
$6\, min\ 2\, s$
C
$14\, min$
D
$7\, min$

Solution

(A) આપેલ છે:
પાણીનું કદ $V = 2\, L$,તેથી દળ $m = 2\, kg$.
પ્રારંભિક તાપમાન $T_i = 27\, ^oC$,અંતિમ તાપમાન $T_f = 77\, ^oC$.
તાપમાનમાં ફેરફાર $\Delta T = 77 - 27 = 50\, ^oC$.
હીટરનો પાવર $P = 1000\, W$.
ઉષ્મા વ્યયનો દર $L = 160\, J/s$.
પાણીની વિશિષ્ટ ઉષ્મા $S = 4200\, J/(kg \cdot K)$.
ઉર્જા સંતુલન સમીકરણ:
$P \cdot t = L \cdot t + m \cdot S \cdot \Delta T$
$1000 \cdot t = 160 \cdot t + (2)(4200)(50)$
$840 \cdot t = 420000$
$t = \frac{420000}{840} = 500\, s$
મિનિટમાં રૂપાંતર કરતા: $500\, s = 8\, min\ 20\, s$.
84
DifficultMCQ
$1\,g$ બરફને ઓગાળવા માટે જરૂરી ઉષ્મા $80\,cal$ છે. એક માણસ એક મિનિટમાં $60\,g$ બરફ ચાવીને ઓગાળે છે,તો તેનો પાવર ........ $W$ છે.
A
$4000$
B
$336$
C
$1.33$
D
$0.75$

Solution

(B) $60\,g$ બરફને ઓગાળવા માટે જરૂરી ઉષ્મા $Q = mL$ દ્વારા મળે છે.
$Q = 60\,g \times 80\,cal/g = 4800\,cal$.
આ ઉર્જાને જૂલમાં ફેરવવા માટે,આપણે રૂપાંતરણ અવયવ $1\,cal = 4.2\,J$ નો ઉપયોગ કરીએ છીએ.
$Q = 4800 \times 4.2\,J = 20160\,J$.
લાગતો સમય $1\,minute = 60\,seconds$ છે.
પાવર $P = \frac{Q}{t} = \frac{20160\,J}{60\,s} = 336\,W$.
85
MediumMCQ
એક કેલરીમીટરમાં $30\,^{\circ}C$ તાપમાને $0.2\, kg$ પાણી છે. તેમાં $60\,^{\circ}C$ તાપમાન ધરાવતું $0.1\, kg$ પાણી ઉમેરવામાં આવે છે. મિશ્રણને બરાબર હલાવતા અંતિમ તાપમાન $35\,^{\circ}C$ મળે છે. તો કેલરીમીટરની ઉષ્માધારિતા .......... $J/K$ છે.
A
$6300$
B
$1260$
C
$4200$
D
$8400$

Solution

(B) ધારો કે કેલરીમીટરની ઉષ્માધારિતા $C$ છે ($J/K$ માં). પાણીની વિશિષ્ટ ઉષ્માધારિતા $s = 4200\, J/(kg\cdot K)$ છે.
ગરમ પાણી દ્વારા ગુમાવેલી ઉષ્મા:
$Q_{lost} = m_{hot} \cdot s \cdot (T_{initial} - T_{final}) = 0.1 \times 4200 \times (60 - 35) = 0.1 \times 4200 \times 25 = 10500\, J$.
ઠંડા પાણી દ્વારા મેળવેલી ઉષ્મા:
$Q_{cold} = m_{cold} \cdot s \cdot (T_{final} - T_{initial}) = 0.2 \times 4200 \times (35 - 30) = 0.2 \times 4200 \times 5 = 4200\, J$.
કેલરીમીટર દ્વારા મેળવેલી ઉષ્મા:
$Q_{cal} = C \cdot (T_{final} - T_{initial}) = C \times (35 - 30) = 5C$.
કેલરીમીટ્રીના સિદ્ધાંત મુજબ,ગુમાવેલી ઉષ્મા = મેળવેલી ઉષ્મા:
$10500 = 4200 + 5C$
$5C = 10500 - 4200$
$5C = 6300$
$C = 1260\, J/K$.
86
MediumMCQ
એક નળ $10\,^{\circ}C$ તાપમાને અને બીજો નળ $100\,^{\circ}C$ તાપમાને પાણી આપે છે. $35\,^{\circ}C$ તાપમાને $20\, kg$ પાણી મેળવવા માટે કેટલા $kg$ ગરમ પાણી લેવું જોઈએ?
A
$7.2$
B
$10$
C
$5.6$
D
$14.4$

Solution

(C) ધારો કે જરૂરી ગરમ પાણીનું દળ $x\, kg$ છે.
કેલરીમિતિના સિદ્ધાંત મુજબ,ગરમ પાણી દ્વારા ગુમાવેલી ઉષ્મા = ઠંડા પાણી દ્વારા મેળવેલી ઉષ્મા.
$m_{hot} c (T_{hot} - T_{final}) = m_{cold} c (T_{final} - T_{cold})$
અહીં,$m_{hot} = x$,$T_{hot} = 100\,^{\circ}C$,$T_{final} = 35\,^{\circ}C$,$T_{cold} = 10\,^{\circ}C$,અને $m_{cold} = (20 - x)$.
$x \cdot c \cdot (100 - 35) = (20 - x) \cdot c \cdot (35 - 10)$
$65x = (20 - x) \cdot 25$
$65x = 500 - 25x$
$90x = 500$
$x = \frac{500}{9} \approx 5.55\, kg$.
આપેલા વિકલ્પો મુજબ નજીકની કિંમત $5.6\, kg$ છે.
87
DifficultMCQ
$0.2\,kg$ દળના લોખંડના ગોળાને $100\,^{\circ}C$ સુધી ગરમ કરીને $0\,^{\circ}C$ તાપમાને રહેલા બરફના બ્લોકમાં મૂકવામાં આવે છે. જો $25\,g$ બરફ પીગળે અને બરફની ગલનગુપ્ત ઉષ્મા $80\,cal/g$ હોય,તો લોખંડની વિશિષ્ટ ઉષ્મા $cal/g\,^{\circ}C$ માં શોધો.
A
$1$
B
$0.1$
C
$0.8$
D
$0.08$

Solution

(B) કેલરીમિતિના સિદ્ધાંત મુજબ,ગરમ પદાર્થ દ્વારા ગુમાવેલી ઉષ્મા $=$ ઠંડા પદાર્થ દ્વારા મેળવેલી ઉષ્મા.
લોખંડના ગોળા દ્વારા ગુમાવેલી ઉષ્મા $= m_{iron} \cdot s_{iron} \cdot \Delta T$
આપેલ છે: $m_{iron} = 0.2\,kg = 200\,g$,$\Delta T = (100\,^{\circ}C - 0\,^{\circ}C) = 100\,^{\circ}C$.
બરફ દ્વારા મેળવેલી ઉષ્મા $= m_{ice} \cdot L_f$
આપેલ છે: $m_{ice} = 25\,g$,$L_f = 80\,cal/g$.
બંનેને સરખાવતા: $200 \cdot s_{iron} \cdot 100 = 25 \cdot 80$
$20000 \cdot s_{iron} = 2000$
$s_{iron} = \frac{2000}{20000} = 0.1\,cal/g\,^{\circ}C$.
88
DifficultMCQ
એક બીકરમાં $200\,g$ પાણી છે. બીકરની ઉષ્માધારિતા $20\,g$ પાણીની ઉષ્માધારિતા જેટલી છે. બીકરમાં રહેલા પાણીનું પ્રારંભિક તાપમાન $20\,^{\circ}C$ છે. જો તેમાં $92\,^{\circ}C$ તાપમાન ધરાવતું $440\,g$ ગરમ પાણી ઉમેરવામાં આવે,તો અંતિમ તાપમાન (વિકિરણ દ્વારા થતો વ્યય અવગણતા) આશરે ........ $^{\circ}C$ હશે.
A
$58$
B
$68$
C
$73$
D
$78$

Solution

(B) ધારો કે અંતિમ સંતુલિત તાપમાન $\theta$ છે.
કેલરીમિતિના સિદ્ધાંત મુજબ,ગરમ પાણી દ્વારા ગુમાવેલી ઉષ્મા $=$ ઠંડા પાણી અને બીકર દ્વારા મેળવેલી ઉષ્મા.
ગરમ પાણી દ્વારા ગુમાવેલી ઉષ્મા $= m_h c (T_h - \theta) = 440 \times c \times (92 - \theta)$.
ઠંડા પાણી દ્વારા મેળવેલી ઉષ્મા $= m_c c (\theta - T_c) = 200 \times c \times (\theta - 20)$.
બીકર દ્વારા મેળવેલી ઉષ્મા $= m_b c (\theta - T_c) = 20 \times c \times (\theta - 20)$.
ગુમાવેલી ઉષ્મા અને મેળવેલી ઉષ્માને સરખાવતા:
$440(92 - \theta) = 200(\theta - 20) + 20(\theta - 20)$.
$440(92 - \theta) = 220(\theta - 20)$.
બંને બાજુ $220$ વડે ભાગતા:
$2(92 - \theta) = \theta - 20$.
$184 - 2\theta = \theta - 20$.
$3\theta = 204$.
$\theta = 68^{\circ}C$.
89
DifficultMCQ
$20 \, ^\circ C$ તાપમાન ધરાવતો $200 \, g$ ઘન ગોળો $80 \, ^\circ C$ તાપમાન ધરાવતા સમાન જથ્થાના પાણીમાં નાખવામાં આવે છે. પરિણામી તાપમાન $60 \, ^\circ C$ છે. આનો અર્થ એ છે કે ઘન પદાર્થની વિશિષ્ટ ઉષ્મા
A
પાણી કરતા ચોથા ભાગની છે
B
પાણી કરતા અડધી છે
C
પાણી કરતા બમણી છે
D
પાણી કરતા ચાર ગણી છે

Solution

(B) કેલરીમિતિના સિદ્ધાંત મુજબ,પાણી દ્વારા ગુમાવેલી ઉષ્મા = ઘન ગોળા દ્વારા મેળવેલી ઉષ્મા.
પાણી દ્વારા ગુમાવેલી ઉષ્મા = $m \times S_w \times \Delta T_w = 200 \times S_w \times (80 - 60) = 200 \times S_w \times 20$.
ઘન પદાર્થ દ્વારા મેળવેલી ઉષ્મા = $m \times S_s \times \Delta T_s = 200 \times S_s \times (60 - 20) = 200 \times S_s \times 40$.
બંનેને સરખાવતા: $200 \times S_w \times 20 = 200 \times S_s \times 40$.
$20 \times S_w = 40 \times S_s$.
$S_s = \frac{20}{40} \times S_w = 0.5 \times S_w$.
તેથી,ઘન પદાર્થની વિશિષ્ટ ઉષ્મા પાણીની વિશિષ્ટ ઉષ્મા કરતા અડધી છે.
90
DifficultMCQ
પાણીનો એક નાનો જથ્થો,દળ $m$,તાપમાન $\theta$ ($^oC$ માં) પર રહેલા બરફના મોટા દળ $M$ પર રેડવામાં આવે છે જે તેના ગલનબિંદુ પર છે. જો $c$ એ પાણીની વિશિષ્ટ ઉષ્મા હોય અને $L$ એ બરફની ગલનગુપ્ત ઉષ્મા હોય,તો ઓગળેલા બરફનું દળ કેટલું હશે?
A
$\frac{ML}{mc\theta}$
B
$\frac{mc\theta}{ML}$
C
$\frac{Mc\theta}{L}$
D
$\frac{mc\theta}{L}$

Solution

(D) કેલરીમિતિના સિદ્ધાંત મુજબ,પાણી દ્વારા ગુમાવેલી ઉષ્મા એ બરફ દ્વારા મેળવેલી ઉષ્મા જેટલી હોય છે.
પાણી દ્વારા ગુમાવેલી ઉષ્મા = $mc\Delta\theta = mc\theta$ (કારણ કે પાણીનું અંતિમ તાપમાન $0^oC$ થશે કારણ કે તે બરફ સાથે તાપીય સંતુલનમાં આવે છે).
બરફ દ્વારા મેળવેલી ઉષ્મા = $m'L$,જ્યાં $m'$ એ ઓગળેલા બરફનું દળ છે.
બંનેને સરખાવતા: $mc\theta = m'L$.
તેથી,ઓગળેલા બરફનું દળ $m' = \frac{mc\theta}{L}$ છે.
91
MediumMCQ
$80 \, ^oC$ તાપમાન ધરાવતા $0.1 \, m^3$ પાણીને $60 \, ^oC$ તાપમાન ધરાવતા $0.3 \, m^3$ પાણી સાથે મિશ્ર કરવામાં આવે છે. મિશ્રણનું અંતિમ તાપમાન ........ $^oC$ થશે.
A
$65$
B
$70$
C
$60$
D
$75$

Solution

(A) ધારો કે મિશ્રણનું અંતિમ તાપમાન $T \, ^oC$ છે.
કેલરીમિતિના સિદ્ધાંત મુજબ,ગરમ પાણી દ્વારા ગુમાવેલી ઉષ્મા એ ઠંડા પાણી દ્વારા મેળવેલી ઉષ્મા જેટલી હોય છે.
ગરમ પાણી દ્વારા ગુમાવેલી ઉષ્મા = ઠંડા પાણી દ્વારા મેળવેલી ઉષ્મા
દળ $m = \text{ઘનતા} (\rho) \times \text{કદ} (V)$. પાણીની ઘનતા અચળ હોવાથી,આપણે લખી શકીએ:
$V_1 \times \rho \times s \times (T_1 - T) = V_2 \times \rho \times s \times (T - T_2)$
જ્યાં $V_1 = 0.1 \, m^3$,$T_1 = 80 \, ^oC$,$V_2 = 0.3 \, m^3$,અને $T_2 = 60 \, ^oC$ છે.
$0.1 \times (80 - T) = 0.3 \times (T - 60)$
$8 - 0.1T = 0.3T - 18$
$26 = 0.4T$
$T = \frac{26}{0.4} = 65 \, ^oC$.
92
DifficultMCQ
ત્રણ પ્રવાહી $A, B$ અને $C$ ના સમાન દળના તાપમાન અનુક્રમે $10\,^{\circ}C$,$25\,^{\circ}C$ અને $40\,^{\circ}C$ છે. જો $A$ અને $B$ ને મિશ્ર કરવામાં આવે,તો મિશ્રણનું તાપમાન $15\,^{\circ}C$ થાય છે. જો $B$ અને $C$ ને મિશ્ર કરવામાં આવે,તો મિશ્રણનું તાપમાન $30\,^{\circ}C$ થાય છે. જો $A$ અને $C$ ને મિશ્ર કરવામાં આવે,તો મિશ્રણનું તાપમાન ........ $^{\circ}C$ થશે.
A
$29$
B
$25$
C
$20$
D
$16$

Solution

(D) ધારો કે દરેક પ્રવાહીનું દળ $m$ છે અને તેમની વિશિષ્ટ ઉષ્મા ધારિતા $S_A, S_B, S_C$ છે.
$A$ અને $B$ ના મિશ્રણ માટે:
$m S_A (15 - 10) = m S_B (25 - 15)$
$5 S_A = 10 S_B \Rightarrow S_A = 2 S_B$
$B$ અને $C$ ના મિશ્રણ માટે:
$m S_B (30 - 25) = m S_C (40 - 30)$
$5 S_B = 10 S_C \Rightarrow S_B = 2 S_C \Rightarrow S_C = \frac{S_B}{2}$
$A$ અને $C$ ના મિશ્રણ માટે અંતિમ તાપમાન $\theta$ હોય તો:
$m S_A (\theta - 10) = m S_C (40 - \theta)$
$S_A = 2 S_B$ અને $S_C = \frac{S_B}{2}$ મૂકતા:
$2 S_B (\theta - 10) = \frac{S_B}{2} (40 - \theta)$
$4 (\theta - 10) = 40 - \theta$
$4\theta - 40 = 40 - \theta$
$5\theta = 80$
$\theta = 16^{\circ}C$
93
MediumMCQ
જો એક ઇલેક્ટ્રિક હીટર $1000\, W$ નું રેટિંગ ધરાવતું હોય, તો એક લિટર પાણીને $20\, ^oC$ થી $60\, ^oC$ સુધી ગરમ કરવા માટે જરૂરી સમય કેટલો છે?
A
$1\, min\, 24\, sec$
B
$2\, min\, 48\, sec$
C
$4\, min\, 17\, sec$
D
$5\, min\, 36\, sec$

Solution

(B) પાણીનું તાપમાન વધારવા માટે જરૂરી ઉષ્મા ઉર્જા $Q$ એ $Q = ms\Delta\theta$ સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં, દળ $m = 1\, kg$ (કારણ કે $1\, \text{લિટર}$ પાણી $\approx 1\, kg$), વિશિષ્ટ ઉષ્મા ધારિતા $s = 4200\, J/kg\, ^oC$, અને તાપમાનમાં ફેરફાર $\Delta\theta = 60\, ^oC - 20\, ^oC = 40\, ^oC$ છે.
$Q = 1\, kg \times 4200\, J/kg\, ^oC \times 40\, ^oC = 168,000\, J$.
હીટરનો પાવર $P = 1000\, W$ છે.
જરૂરી સમય $t$ એ $t = \frac{Q}{P}$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
$t = \frac{168,000\, J}{1000\, W} = 168\, \text{સેકન્ડ}$.
$168\, \text{સેકન્ડને}$ મિનિટ અને સેકન્ડમાં ફેરવતા: $168\, \text{સેકન્ડ }= 2\, \text{મિનિટ}$ અને $48\, \text{સેકન્ડ}$ ($2 \times 60 = 120$, $168 - 120 = 48$).
94
DifficultMCQ
$-20\,^oC$ તાપમાન ધરાવતા $2\,kg$ બરફના ટુકડાને $15\,^oC$ તાપમાન ધરાવતા $3\,kg$ પાણીમાં ઉમેરવામાં આવે છે. ઉષ્માનો વ્યય અને પાત્રની ઉષ્માધારિતાને અવગણતા,અંતિમ સ્થિતિ શું હશે?
A
અંતિમ તાપમાન $0\,^oC$ હશે.
B
બરફ સંપૂર્ણપણે ઓગળી જશે.
C
પાણી આંશિક રીતે થીજી જશે.
D
અંતિમ તાપમાન $0\,^oC$ કરતા વધારે હશે.

Solution

(A) $2\,kg$ બરફનું તાપમાન $-20\,^oC$ થી $0\,^oC$ સુધી વધારવા માટે જરૂરી ઉષ્મા $Q_1 = m_i c_i \Delta T = 2000\,g \times 0.5\,cal/g^oC \times 20\,^oC = 20,000\,cal$ છે.
$3\,kg$ પાણીનું તાપમાન $15\,^oC$ થી $0\,^oC$ સુધી ઘટાડતા મળતી ઉષ્મા $Q_2 = m_w c_w \Delta T = 3000\,g \times 1\,cal/g^oC \times 15\,^oC = 45,000\,cal$ છે.
બરફને $0\,^oC$ સુધી ગરમ કર્યા પછી બાકી રહેતી ઉષ્મા $Q_{rem} = Q_2 - Q_1 = 45,000 - 20,000 = 25,000\,cal$ છે.
$0\,^oC$ તાપમાને $2\,kg$ બરફને સંપૂર્ણપણે ઓગાળવા માટે જરૂરી ઉષ્મા $Q_3 = m_i L_f = 2000\,g \times 80\,cal/g = 160,000\,cal$ છે.
અહીં $Q_{rem} < Q_3$ હોવાથી,ઉપલબ્ધ ઉષ્મા બધો બરફ ઓગાળવા માટે પૂરતી નથી. તેથી,તંત્ર $0\,^oC$ તાપમાને બરફ અને પાણીના મિશ્રણ તરીકે સંતુલનમાં આવશે.
95
DifficultMCQ
જો એક ઇલેક્ટ્રિક હીટર $1000\,W$ નું હોય,તો એક લિટર પાણીને $20\,^{\circ}C$ થી $60\,^{\circ}C$ સુધી ગરમ કરવા માટે જરૂરી સમય કેટલો છે?
A
$1\,min\, 24\,sec$
B
$2\,min\, 48\,sec$
C
$4\,min\, 17\,sec$
D
$5\,min\, 36\,sec$

Solution

(B) $1\,L$ પાણીનું દળ $m = 1\,kg = 1000\,g$ છે.
પાણીની વિશિષ્ટ ઉષ્મા ધારિતા $s = 4200\,J/(kg\cdot^{\circ}C)$ છે.
તાપમાનમાં થતો ફેરફાર $\Delta \theta = 60\,^{\circ}C - 20\,^{\circ}C = 40\,^{\circ}C$ છે.
જરૂરી ઉષ્મા ઉર્જા $Q = m s \Delta \theta = 1\,kg \times 4200\,J/(kg\cdot^{\circ}C) \times 40\,^{\circ}C = 168000\,J$ છે.
હીટરનો પાવર $P = 1000\,W$ છે.
જરૂરી સમય $t = Q / P = 168000\,J / 1000\,W = 168\,s$ છે.
$168\,s$ ને મિનિટ અને સેકન્ડમાં ફેરવતા: $168\,s = 2\,min\, 48\,s$ મળે છે.
96
MediumMCQ
આપણી પાસે $20\,^oC$ તાપમાને અડધી ડોલ $(6\,L)$ પાણી છે. જો આપણે $40\,^oC$ તાપમાને પાણી મેળવવા માંગતા હોઈએ,તો તેમાં $100\,^oC$ તાપમાનની કેટલી વરાળ ઉમેરવી જોઈએ?
A
$200\,g$
B
$\frac{200}{9}\,g$
C
$2\,kg$
D
$\frac{200}{3}\,g$

Solution

(A) ધારો કે વરાળનું દળ $m$ ગ્રામ છે. પાણીની ઘનતા $1\,g/cm^3$ હોવાથી,$6\,L = 6000\,g$ થાય.
પાણી દ્વારા $40\,^oC$ સુધી પહોંચવા માટે મેળવેલી ઉષ્મા: $Q_{gain} = m_{water} \cdot c_w \cdot \Delta T = 6000 \cdot 1 \cdot (40 - 20) = 120,000\,cal$.
$100\,^oC$ તાપમાનની વરાળ દ્વારા $40\,^oC$ તાપમાનના પાણીમાં રૂપાંતરિત થતી વખતે ગુમાવેલી ઉષ્મા: $Q_{lost} = m \cdot L_v + m \cdot c_w \cdot \Delta T = m \cdot 540 + m \cdot 1 \cdot (100 - 40) = 600m$.
મેળવેલી ઉષ્મા અને ગુમાવેલી ઉષ્માને સરખાવતા: $120,000 = 600m$.
$m$ માટે ઉકેલતા: $m = \frac{120,000}{600} = 200\,g$.
97
MediumMCQ
$100\,^{\circ}C$ તાપમાનની વરાળને $10\,^{\circ}C$ તાપમાન ધરાવતા $20\,g$ પાણીમાં પસાર કરવામાં આવે છે. જ્યારે પાણીનું તાપમાન $80\,^{\circ}C$ થાય,ત્યારે હાજર પાણીનું દળ ........ $g$ હશે. [પાણીની વિશિષ્ટ ઉષ્મા $= 1\,cal\,g^{-1}\,^{\circ}C^{-1}$ અને વરાળની ગુપ્ત ઉષ્મા $= 540\,cal\,g^{-1}$ લો]
A
$24$
B
$31.5$
C
$42.5$
D
$22.5$

Solution

(D) ધારો કે વરાળનું દળ જે પાણીમાં રૂપાંતરિત થાય છે તે $m$ છે.
ગુમાવેલી ઉષ્મા $=$ મેળવેલી ઉષ્મા.
વરાળ દ્વારા ગુમાવેલી ઉષ્મા બે ભાગમાં હોય છે: સંઘનનની ગુપ્ત ઉષ્મા અને સંઘનિત પાણીનું $100\,^{\circ}C$ થી $80\,^{\circ}C$ સુધી ઠંડુ થવું.
ગુમાવેલી ઉષ્મા $= m \times L_v + m \times s_w \times \Delta T_1 = m \times 540 + m \times 1 \times (100 - 80) = 540m + 20m = 560m$.
$20\,g$ પાણી દ્વારા $10\,^{\circ}C$ થી $80\,^{\circ}C$ સુધી પહોંચવા માટે મેળવેલી ઉષ્મા:
મેળવેલી ઉષ્મા $= m_w \times s_w \times \Delta T_2 = 20 \times 1 \times (80 - 10) = 20 \times 70 = 1400\,cal$.
ગુમાવેલી અને મેળવેલી ઉષ્માને સરખાવતા: $560m = 1400$.
$m = \frac{1400}{560} = 2.5\,g$.
પાણીનું કુલ દળ એ પ્રારંભિક દળ અને સંઘનિત વરાળના દળનો સરવાળો છે:
કુલ દળ $= 20\,g + 2.5\,g = 22.5\,g$.
98
DifficultMCQ
$0\,^{\circ}C$ તાપમાન ધરાવતા એક કિલોગ્રામ બરફને $80\,^{\circ}C$ તાપમાન ધરાવતા એક કિલોગ્રામ પાણી સાથે મિશ્ર કરવામાં આવે છે. મિશ્રણનું તાપમાન ........ $^{\circ}C$ થશે. (પાણીની વિશિષ્ટ ઉષ્મા $= 4200\,J\,kg^{-1}\,K^{-1}$ અને બરફની ગલનગુપ્ત ઉષ્મા $= 336\,kJ\,kg^{-1}$)
A
$40$
B
$60$
C
$0$
D
$50$

Solution

(C) બરફનું દળ $(m_i)$ $= 1\,kg$,બરફનું પ્રારંભિક તાપમાન $= 0\,^{\circ}C$.
પાણીનું દળ $(m_w)$ $= 1\,kg$,પાણીનું પ્રારંભિક તાપમાન $= 80\,^{\circ}C$.
બરફની ગલનગુપ્ત ઉષ્મા $(L_f)$ $= 336\,kJ/kg = 336,000\,J/kg$.
પાણીની વિશિષ્ટ ઉષ્મા $(c_w)$ $= 4200\,J/kg\cdot K$.
$0\,^{\circ}C$ તાપમાને $1\,kg$ બરફને ઓગાળીને $0\,^{\circ}C$ તાપમાનના પાણીમાં રૂપાંતરિત કરવા માટે જરૂરી ઉષ્મા $Q_{melt} = m_i \times L_f = 1 \times 336,000 = 336,000\,J$.
$1\,kg$ પાણીને $80\,^{\circ}C$ થી $0\,^{\circ}C$ સુધી ઠંડુ પાડતા મુક્ત થતી ઉષ્મા $Q_{release} = m_w \times c_w \times \Delta T = 1 \times 4200 \times (80 - 0) = 336,000\,J$.
અહીં પાણી દ્વારા મુક્ત થતી ઉષ્મા એ બરફને ઓગાળવા માટે જરૂરી ઉષ્મા જેટલી જ હોવાથી,બધો જ બરફ ઓગળી જશે અને મિશ્રણનું અંતિમ તાપમાન $0\,^{\circ}C$ રહેશે.
99
MediumMCQ
એક ઇલેક્ટ્રિક કેટલ ($2.5\, kW$ રેટિંગ ધરાવતી) નો ઉપયોગ $3\, kg$ પાણીને $15\, ^oC$ થી તેના ઉત્કલન બિંદુ સુધી ગરમ કરવા માટે થાય છે. આ પ્રક્રિયામાં $9.5$ મિનિટ લાગે છે. તો ગુમાવેલી ઉષ્માનું પ્રમાણ કેટલું હશે?
A
$3.5 \times 10^5\, J$
B
$7 \times 10^6\, J$
C
$3.5 \times 10^4\, J$
D
$7 \times 10^8\, J$

Solution

(A) કેટલ દ્વારા $9.5$ મિનિટમાં વપરાયેલી કુલ ઉર્જા $E = P \times t$ દ્વારા મળે છે.
$E = 2.5 \times 10^3 \, W \times (9.5 \times 60) \, s = 1425000 \, J$.
$3 \, kg$ પાણીનું તાપમાન $15\, ^oC$ થી $100\, ^oC$ સુધી વધારવા માટે જરૂરી ઉષ્મા $Q = mc\Delta T$ દ્વારા મળે છે.
અહીં $c = 4200 \, J/(kg \cdot ^oC)$ લેતા:
$Q = 3 \, kg \times 4200 \, J/(kg \cdot ^oC) \times (100 - 15)\, ^oC$.
$Q = 3 \times 4200 \times 85 = 1071000 \, J$.
ગુમાવેલી ઉષ્મા એ વપરાયેલી ઉર્જા અને પાણી દ્વારા શોષાયેલી ઉષ્મા વચ્ચેનો તફાવત છે:
$\text{ગુમાવેલી ઉષ્મા} = E - Q = 1425000 \, J - 1071000 \, J = 354000 \, J$.
આપેલા વિકલ્પો મુજબ,ગુમાવેલી ઉષ્મા $3.5 \times 10^5 \, J$ છે.
100
MediumMCQ
$0\;^{\circ} C$ તાપમાન ધરાવતા $10\; g$ બરફના ટુકડાઓને $40\;^{\circ} C$ તાપમાન ધરાવતા એક પાત્રમાં (પાણીનો જળતુલ્યાંક $55\; g$) નાખવામાં આવે છે. આસપાસમાંથી ઉષ્માનો વિનિમય અવગણ્ય છે તેમ ધારતા,પાત્રમાં રહેલા પાણીનું અંતિમ તાપમાન ($^{\circ} C$ માં) આશરે કેટલું થશે? $(L_f = 80\; cal/g)$
A
$22$
B
$31$
C
$15$
D
$19$

Solution

(A) ધારો કે અંતિમ તાપમાન $T$ છે.
બરફ દ્વારા મેળવેલી ઉષ્મા $= m L_f + m \times s \times (T - 0)$.
કિંમતો મૂકતા: $10 \times 80 + 10 \times 1 \times T = 800 + 10T$.
પાણી અને પાત્ર (જળતુલ્યાંક $55\; g$) દ્વારા ગુમાવેલી ઉષ્મા $= 55 \times 1 \times (40 - T)$.
કેલરીમીટ્રીના સિદ્ધાંત મુજબ,મેળવેલી ઉષ્મા $=$ ગુમાવેલી ઉષ્મા.
$800 + 10T = 55(40 - T)$.
$800 + 10T = 2200 - 55T$.
$65T = 1400$.
$T = 1400 / 65 \approx 21.54^{\circ} C$.
નજીકના પૂર્ણાંકમાં લેતા,$T \approx 22^{\circ} C$.

10-1.Thermometry, Thermal Expansion and Calorimetry — Principle of Calorimetry and Water Equivalent · Frequently Asked Questions

1Are these 10-1.Thermometry, Thermal Expansion and Calorimetry questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 10-1.Thermometry, Thermal Expansion and Calorimetry Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.