Gujarati

VN or Telescoping Method Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · Sequences and Series · VN or Telescoping Method

108+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 108 questions in Gujarati

1
MediumMCQ
જો $a_1, a_2, \dots, a_n$ એ સામાન્ય તફાવત $d$ સાથે $A.P.$ માં હોય,તો શ્રેણી $\sin d (\csc a_1 \csc a_2 + \csc a_2 \csc a_3 + \dots + \csc a_{n-1} \csc a_n)$ નો સરવાળો શું થાય?
A
$\sec a_1 - \sec a_n$
B
$\cot a_1 - \cot a_n$
C
$\tan a_1 - \tan a_n$
D
$\csc a_1 - \csc a_n$

Solution

(B) આપેલ છે કે $a_1, a_2, \dots, a_n$ એ સામાન્ય તફાવત $d = a_{k+1} - a_k$ સાથે $A.P.$ માં છે.
આપેલ શ્રેણી $S = \sin d (\csc a_1 \csc a_2 + \csc a_2 \csc a_3 + \dots + \csc a_{n-1} \csc a_n)$ છે.
આપણે $\sin d$ ને $\sin(a_{k+1} - a_k)$ તરીકે લખી શકીએ છીએ. તેથી,શ્રેણીનું દરેક પદ આ રીતે લખી શકાય:
$\sin(a_{k+1} - a_k) \csc a_k \csc a_{k+1} = \frac{\sin(a_{k+1} - a_k)}{\sin a_k \sin a_{k+1}} = \frac{\sin a_{k+1} \cos a_k - \cos a_{k+1} \sin a_k}{\sin a_k \sin a_{k+1}} = \cot a_k - \cot a_{k+1}$.
$k=1$ થી $n-1$ સુધી આ પદોનો સરવાળો કરતા:
$S = (\cot a_1 - \cot a_2) + (\cot a_2 - \cot a_3) + \dots + (\cot a_{n-1} - \cot a_n)$.
આ એક ટેલિસ્કોપિંગ શ્રેણી છે,તેથી બધા વચ્ચેના પદો ઉડી જશે:
$S = \cot a_1 - \cot a_n$.
2
MediumMCQ
જો ${a_1}, {a_2}, \dots, {a_{n+1}}$ એ $A.P.$ માં હોય,તો $\frac{1}{{{a_1}{a_2}}} + \frac{1}{{{a_2}{a_3}}} + \dots + \frac{1}{{{a_n}{a_{n+1}}}}$ ની કિંમત શું થાય?
A
$\frac{n-1}{{{a_1}{a_{n+1}}}}$
B
$\frac{1}{{{a_1}{a_{n+1}}}}$
C
$\frac{n+1}{{{a_1}{a_{n+1}}}}$
D
$\frac{n}{{{a_1}{a_{n+1}}}}$

Solution

(D) ધારો કે $A.P.$ નો સામાન્ય તફાવત $d$ છે. તેથી ${a_{k+1}} - {a_k} = d$ થાય.
આપેલ સરવાળો $S = \sum_{k=1}^{n} \frac{1}{{{a_k}{a_{k+1}}}}$ છે.
દરેક પદને $\frac{1}{{{a_k}{a_{k+1}}}} = \frac{1}{d} \left( \frac{1}{{{a_k}}} - \frac{1}{{{a_{k+1}}}} \right)$ તરીકે લખી શકાય.
સરવાળો લેતા,$S = \frac{1}{d} \left( \frac{1}{{{a_1}}} - \frac{1}{{{a_{n+1}}}} \right) = \frac{1}{d} \left( \frac{{{a_{n+1}} - {a_1}}}{{{a_1}{a_{n+1}}}} \right)$.
${a_{n+1}} = {a_1} + nd$ હોવાથી,${a_{n+1}} - {a_1} = nd$ થાય.
તેથી,$S = \frac{1}{d} \left( \frac{nd}{{{a_1}{a_{n+1}}}} \right) = \frac{n}{{{a_1}{a_{n+1}}}}$.
3
MediumMCQ
$\frac{1}{1} + \frac{1}{1 + 2} + \frac{1}{1 + 2 + 3} + \dots$ ના $(n + 1)$ પદોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$\frac{n}{n + 1}$
B
$\frac{2n}{n + 1}$
C
$\frac{2}{n(n + 1)}$
D
$\frac{2(n + 1)}{n + 2}$

Solution

(D) શ્રેણીનું $k$-મું પદ $T_k = \frac{1}{1 + 2 + \dots + k} = \frac{1}{\frac{k(k + 1)}{2}} = \frac{2}{k(k + 1)}$ છે.
આંશિક અપૂર્ણાંકનો ઉપયોગ કરતા,$T_k = 2 \left[ \frac{1}{k} - \frac{1}{k + 1} \right]$.
$(n + 1)$ પદોનો સરવાળો $S_{n + 1} = \sum_{k = 1}^{n + 1} T_k = 2 \sum_{k = 1}^{n + 1} \left[ \frac{1}{k} - \frac{1}{k + 1} \right]$.
આ એક ટેલિસ્કોપિંગ શ્રેણી છે: $S_{n + 1} = 2 \left[ (1 - \frac{1}{2}) + (\frac{1}{2} - \frac{1}{3}) + \dots + (\frac{1}{n + 1} - \frac{1}{n + 2}) \right]$.
$S_{n + 1} = 2 \left[ 1 - \frac{1}{n + 2} \right] = 2 \left[ \frac{n + 2 - 1}{n + 2} \right] = \frac{2(n + 1)}{n + 2}$.
4
DifficultMCQ
સરવાળો $1(1!) + 2(2!) + 3(3!) + \dots + n(n!)$ બરાબર શું થાય?
A
$3(n!) + n - 3$
B
$(n + 1)! - (n - 1)!$
C
$(n + 1)! - 1$
D
$2(n!) - 2n - 1$

Solution

(C) ધારો કે સરવાળો $S_n = \sum_{k=1}^{n} k(k!)$ છે.
આપણે સામાન્ય પદ $k(k!)$ ને $(k + 1 - 1)k!$ તરીકે લખી શકીએ.
$k(k!) = (k + 1)k! - k! = (k + 1)! - k!$.
હવે,આને સરવાળામાં મૂકતા:
$S_n = \sum_{k=1}^{n} ((k + 1)! - k!)$.
આ એક ટેલિસ્કોપિંગ શ્રેણી છે:
$S_n = (2! - 1!) + (3! - 2!) + (4! - 3!) + \dots + ((n + 1)! - n!)$.
બધા વચ્ચેના પદો ઉડી જશે,તેથી:
$S_n = (n + 1)! - 1! = (n + 1)! - 1$.
5
MediumMCQ
$\frac{1}{1 \times 2} + \frac{1}{2 \times 3} + \frac{1}{3 \times 4} + \dots + \frac{1}{n(n + 1)}$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{1}{n(n + 1)}$
B
$\frac{n}{n + 1}$
C
$\frac{2n}{n + 1}$
D
$\frac{2}{n(n + 1)}$

Solution

(B) આપેલ શ્રેણી $S_n = \sum_{k=1}^{n} \frac{1}{k(k+1)}$ છે.
આંશિક અપૂર્ણાંકનો ઉપયોગ કરતા,$\frac{1}{k(k+1)} = \frac{1}{k} - \frac{1}{k+1}$ લખી શકાય.
તેથી,સરવાળો નીચે મુજબ થશે:
$S_n = (\frac{1}{1} - \frac{1}{2}) + (\frac{1}{2} - \frac{1}{3}) + (\frac{1}{3} - \frac{1}{4}) + \dots + (\frac{1}{n} - \frac{1}{n+1})$.
આ એક ટેલિસ્કોપિંગ શ્રેણી છે જેમાં તમામ વચ્ચેના પદો ઉડી જાય છે:
$S_n = 1 - \frac{1}{n+1} = \frac{n+1-1}{n+1} = \frac{n}{n+1}$.
6
MediumMCQ
શ્રેણી $\frac{3}{1^2} + \frac{5}{1^2 + 2^2} + \frac{7}{1^2 + 2^2 + 3^2} + ...$ ના $n$ પદોનો સરવાળો શોધો.
A
$\frac{2n}{n + 1}$
B
$\frac{4n}{n + 1}$
C
$\frac{6n}{n + 1}$
D
$\frac{9n}{n + 1}$

Solution

(C) શ્રેણીનું $n$ મું પદ $T_n = \frac{2n + 1}{\sum_{k=1}^{n} k^2}$ છે.
વર્ગોના સરવાળાના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$\sum_{k=1}^{n} k^2 = \frac{n(n + 1)(2n + 1)}{6}$.
તેથી,$T_n = \frac{2n + 1}{\frac{n(n + 1)(2n + 1)}{6}} = \frac{6}{n(n + 1)}$.
આંશિક અપૂર્ણાંકનો ઉપયોગ કરતા,$T_n = 6 \left( \frac{1}{n} - \frac{1}{n + 1} \right)$.
$n$ પદોનો સરવાળો $S_n = \sum_{k=1}^{n} T_k = 6 \sum_{k=1}^{n} \left( \frac{1}{k} - \frac{1}{k + 1} \right)$.
આ એક ટેલિસ્કોપિંગ શ્રેણી છે: $S_n = 6 \left( 1 - \frac{1}{n + 1} \right) = \frac{6n}{n + 1}$.
7
MediumMCQ
$\frac{{\frac{1}{2} \cdot \frac{2}{2}}}{{{1^3}}} + \frac{{\frac{2}{2} \cdot \frac{3}{2}}}{{{1^3} + {2^3}}} + \frac{{\frac{3}{2} \cdot \frac{4}{2}}}{{{1^3} + {2^3} + {3^3}}} + \dots + n \text{ પદો} =$
A
${\left( {\frac{n}{{n + 1}}} \right)^2}$
B
${\left( {\frac{n}{{n + 1}}} \right)^3}$
C
$\frac{n}{{n + 1}}$
D
$\frac{1}{{n + 1}}$

Solution

(C) $n$-મું પદ $T_n$ આ મુજબ છે:
$T_n = \frac{{\frac{n}{2} \cdot \frac{n+1}{2}}}{{\sum_{k=1}^{n} k^3}} = \frac{{\frac{n(n+1)}{4}}}{{{{\left( {\frac{{n(n + 1)}}{2}} \right)}^2}}}$
$= \frac{{\frac{{n(n + 1)}}{4}}}{{\frac{{{n^2}{{(n + 1)}^2}}}{4}}} = \frac{1}{{n(n + 1)}}$
આંશિક અપૂર્ણાંકનો ઉપયોગ કરતા:
$T_n = \frac{1}{n} - \frac{1}{{n + 1}}$
સરવાળો $S_n = \sum_{k=1}^{n} T_k = \sum_{k=1}^{n} \left( \frac{1}{k} - \frac{1}{{k + 1}} \right)$
$S_n = \left( {1 - \frac{1}{2}} \right) + \left( {\frac{1}{2} - \frac{1}{3}} \right) + \dots + \left( {\frac{1}{n} - \frac{1}{{n + 1}}} \right)$
$S_n = 1 - \frac{1}{{n + 1}} = \frac{n}{{n + 1}}$.
8
DifficultMCQ
જો $n = 1, 2, 3, \dots$ માટે ${t_n} = \frac{1}{4}(n + 2)(n + 3)$ હોય,તો $\frac{1}{t_1} + \frac{1}{t_2} + \frac{1}{t_3} + \dots + \frac{1}{t_{2003}} = $
A
$\frac{4006}{3006}$
B
$\frac{4003}{3007}$
C
$\frac{4006}{3008}$
D
$\frac{4006}{3009}$

Solution

(D) આપેલ છે ${t_n} = \frac{1}{4}(n + 2)(n + 3)$.
આપણે સરવાળો $S = \sum_{n=1}^{2003} \frac{1}{t_n} = \sum_{n=1}^{2003} \frac{4}{(n+2)(n+3)}$ શોધવો છે.
આંશિક અપૂર્ણાંકની રીતનો ઉપયોગ કરતા,$\frac{1}{(n+2)(n+3)} = \frac{1}{n+2} - \frac{1}{n+3}$.
તેથી,$S = 4 \sum_{n=1}^{2003} \left( \frac{1}{n+2} - \frac{1}{n+3} \right)$.
આ એક ટેલિસ્કોપિંગ શ્રેણી છે:
$S = 4 \left[ \left( \frac{1}{3} - \frac{1}{4} \right) + \left( \frac{1}{4} - \frac{1}{5} \right) + \dots + \left( \frac{1}{2005} - \frac{1}{2006} \right) \right]$.
$S = 4 \left( \frac{1}{3} - \frac{1}{2006} \right) = 4 \left( \frac{2006 - 3}{3 \times 2006} \right) = 4 \times \frac{2003}{6018} = \frac{8012}{6018} = \frac{4006}{3009}$.
9
EasyMCQ
$\frac{1}{(1 + a)(2 + a)} + \frac{1}{(2 + a)(3 + a)} + \frac{1}{(3 + a)(4 + a)} + \dots + \infty$ નું મૂલ્ય શું છે? (જ્યાં $a$ એક અચળાંક છે)
A
$\frac{1}{1 + a}$
B
$\frac{2}{1 + a}$
C
$\infty$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) આપેલ શ્રેણી $S = \sum_{n=1}^{\infty} \frac{1}{(n + a)(n + 1 + a)}$ છે.
આંશિક અપૂર્ણાંકનો ઉપયોગ કરતા,$n^{th}$ પદ $T_n$ નીચે મુજબ મળે:
$T_n = \frac{1}{(n + a)(n + 1 + a)} = \frac{1}{n + a} - \frac{1}{n + 1 + a}$.
પ્રથમ $n$ પદોનો સરવાળો $S_n$ લખતા:
$S_n = (\frac{1}{1 + a} - \frac{1}{2 + a}) + (\frac{1}{2 + a} - \frac{1}{3 + a}) + \dots + (\frac{1}{n + a} - \frac{1}{n + 1 + a})$.
આ એક ટેલિસ્કોપિંગ શ્રેણી છે જેમાં વચ્ચેના પદો ઉડી જાય છે:
$S_n = \frac{1}{1 + a} - \frac{1}{n + 1 + a}$.
અનંત સુધીનો સરવાળો શોધવા માટે,આપણે $n \to \infty$ લિમિટ લઈએ:
$S_{\infty} = \lim_{n \to \infty} (\frac{1}{1 + a} - \frac{1}{n + 1 + a}) = \frac{1}{1 + a} - 0 = \frac{1}{1 + a}$.
10
DifficultMCQ
શ્રેણી $\frac{1}{{1 + {1^2} + {1^4}}} + \frac{2}{{1 + {2^2} + {2^4}}} + \frac{3}{{1 + {3^2} + {3^4}}} + \dots$ ના $n$ પદોનો સરવાળો શોધો.
A
$\frac{{n({n^2} + 1)}}{{{n^2} + n + 1}}$
B
$\frac{{n(n + 1)}}{{2({n^2} + n + 1)}}$
C
$\frac{{n({n^2} - 1)}}{{2({n^2} + n + 1)}}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) ધારો કે $T_n$ એ શ્રેણીનું $n$ મું પદ છે.
$T_n = \frac{n}{{1 + n^2 + n^4}} = \frac{n}{{(1 + n^2)^2 - n^2}}$
$T_n = \frac{n}{{(n^2 + n + 1)(n^2 - n + 1)}}$
આંશિક અપૂર્ણાંકનો ઉપયોગ કરતા:
$T_n = \frac{1}{2} \left[ \frac{1}{n^2 - n + 1} - \frac{1}{n^2 + n + 1} \right]$
$T_n = \frac{1}{2} \left[ \frac{1}{1 + (n - 1)n} - \frac{1}{1 + n(n + 1)} \right]$
હવે,સરવાળો $S_n = \sum_{r=1}^n T_r = \frac{1}{2} \sum_{r=1}^n \left[ \frac{1}{1 + (r - 1)r} - \frac{1}{1 + r(r + 1)} \right]$
આ એક ટેલિસ્કોપિંગ શ્રેણી છે:
$S_n = \frac{1}{2} \left[ \left( \frac{1}{1} - \frac{1}{1 + 1(2)} \right) + \left( \frac{1}{1 + 1(2)} - \frac{1}{1 + 2(3)} \right) + \dots + \left( \frac{1}{1 + (n - 1)n} - \frac{1}{1 + n(n + 1)} \right) \right]$
$S_n = \frac{1}{2} \left[ 1 - \frac{1}{1 + n(n + 1)} \right] = \frac{1}{2} \left[ \frac{1 + n^2 + n - 1}{n^2 + n + 1} \right] = \frac{n(n + 1)}{2(n^2 + n + 1)}$.
11
DifficultMCQ
શ્રેણી $\frac{1}{1 + \sqrt{3}} + \frac{1}{\sqrt{3} + \sqrt{5}} + \frac{1}{\sqrt{5} + \sqrt{7}} + \dots$ ના $n$ પદોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$\sqrt{2n + 1}$
B
$\frac{1}{2}\sqrt{2n + 1}$
C
$\sqrt{2n + 1} - 1$
D
$\frac{1}{2}(\sqrt{2n + 1} - 1)$

Solution

(D) શ્રેણીનું $k$-મું પદ $a_k = \frac{1}{\sqrt{2k-1} + \sqrt{2k+1}}$ છે.
છેદનું સંમેયીકરણ કરતા,$a_k = \frac{\sqrt{2k+1} - \sqrt{2k-1}}{(2k+1) - (2k-1)} = \frac{\sqrt{2k+1} - \sqrt{2k-1}}{2}$ મળે.
$n$ પદોનો સરવાળો $S_n = \sum_{k=1}^{n} a_k = \frac{1}{2} \sum_{k=1}^{n} (\sqrt{2k+1} - \sqrt{2k-1})$ છે.
આ એક ટેલિસ્કોપિંગ શ્રેણી છે: $S_n = \frac{1}{2} [(\sqrt{3} - 1) + (\sqrt{5} - \sqrt{3}) + \dots + (\sqrt{2n+1} - \sqrt{2n-1})]$.
બધા વચ્ચેના પદો ઉડી જાય છે,તેથી $S_n = \frac{1}{2} (\sqrt{2n+1} - 1)$ મળે.
12
MediumMCQ
શ્રેણી $\frac{1}{\sqrt{1} + \sqrt{2}} + \frac{1}{\sqrt{2} + \sqrt{3}} + \frac{1}{\sqrt{3} + \sqrt{4}} + ... + \frac{1}{\sqrt{n^2 - 1} + \sqrt{n^2}}$ નો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$\frac{2n + 1}{\sqrt{n}}$
B
$\frac{\sqrt{n} + 1}{\sqrt{n} + \sqrt{n - 1}}$
C
$\frac{n + \sqrt{n^2 - 1}}{2\sqrt{n}}$
D
$n - 1$

Solution

(D) આપેલ શ્રેણી $S = \sum_{k=1}^{n^2-1} \frac{1}{\sqrt{k} + \sqrt{k+1}}$ છે.
દરેક પદનું સંમેયીકરણ (rationalization) કરતા:
$\frac{1}{\sqrt{k+1} + \sqrt{k}} \times \frac{\sqrt{k+1} - \sqrt{k}}{\sqrt{k+1} - \sqrt{k}} = \sqrt{k+1} - \sqrt{k}$.
સરવાળામાં કિંમત મુકતા:
$S = (\sqrt{2} - \sqrt{1}) + (\sqrt{3} - \sqrt{2}) + ... + (\sqrt{n^2} - \sqrt{n^2 - 1})$.
આ ટેલિસ્કોપિંગ શ્રેણી છે જેમાં વચ્ચેના પદો ઉડી જાય છે:
$S = -\sqrt{1} + \sqrt{n^2} = n - 1$.
13
MediumMCQ
જો ${a_k} = \frac{1}{{k(k + 1)}}$ હોય,જ્યાં $k = 1, 2, 3, 4, ..., n$,તો ${\left( {\sum\limits_{k = 1}^n {{a_k}} } \right)^2} = $
A
$\left( {\frac{n}{{n + 1}}} \right)$
B
${\left( {\frac{n}{{n + 1}}} \right)^2}$
C
${\left( {\frac{n}{{n + 1}}} \right)^4}$
D
${\left( {\frac{n}{{n + 1}}} \right)^6}$

Solution

(B) આપણને આપેલ છે કે ${a_k} = \frac{1}{{k(k + 1)}} = \frac{1}{k} - \frac{1}{{k + 1}}$.
$k = 1$ થી $n$ સુધીનો સરવાળો લેતા:
$\sum\limits_{k = 1}^n {{a_k}} = \sum\limits_{k = 1}^n {\left( {\frac{1}{k} - \frac{1}{{k + 1}}} \right)} $
સરવાળાનું વિસ્તરણ કરતા:
$= \left( {1 - \frac{1}{2}} \right) + \left( {\frac{1}{2} - \frac{1}{3}} \right) + ... + \left( {\frac{1}{n} - \frac{1}{{n + 1}}} \right)$
આ એક ટેલિસ્કોપિંગ શ્રેણી છે,તેથી બધા વચ્ચેના પદો ઉડી જશે:
$= 1 - \frac{1}{{n + 1}} = \frac{{n + 1 - 1}}{{n + 1}} = \frac{n}{{n + 1}}$
તેથી,${\left( {\sum\limits_{k = 1}^n {{a_k}} } \right)^2} = {\left( {\frac{n}{{n + 1}}} \right)^2}$.
14
MediumMCQ
અનંત શ્રેણી $\frac{1}{2!} + \frac{2}{3!} + \frac{3}{4!} + \frac{4}{5!} + \dots$ નો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$e - 2$
B
$\frac{2}{3}e - 1$
C
$1$
D
$1.5$

Solution

(C) શ્રેણીનું $n$-મું પદ $T_n = \frac{n}{(n+1)!}$ છે.
આને આપણે $T_n = \frac{n+1-1}{(n+1)!} = \frac{n+1}{(n+1)!} - \frac{1}{(n+1)!} = \frac{1}{n!} - \frac{1}{(n+1)!}$ તરીકે લખી શકીએ.
$n=1$ થી $\infty$ સુધીનો સરવાળો લેતા:
$S = \sum_{n=1}^{\infty} \left( \frac{1}{n!} - \frac{1}{(n+1)!} \right)$.
આ એક ટેલિસ્કોપિંગ શ્રેણી છે:
$S = \left( \frac{1}{1!} - \frac{1}{2!} \right) + \left( \frac{1}{2!} - \frac{1}{3!} \right) + \left( \frac{1}{3!} - \frac{1}{4!} \right) + \dots$
$S = \frac{1}{1!} = 1$.
15
MediumMCQ
$\mathop {\lim }\limits_{n \to \infty } \left( \frac{1}{1 \cdot 3} + \frac{1}{3 \cdot 5} + \frac{1}{5 \cdot 7} + \dots + \frac{1}{(2n - 1)(2n + 1)} \right)$ ની કિંમત શોધો.
A
$1/2$
B
$1/3$
C
$1/4$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) શ્રેણીનું $n$-મું પદ $T_k = \frac{1}{(2k - 1)(2k + 1)}$ છે.
આંશિક અપૂર્ણાંકનો ઉપયોગ કરીને,$T_k = \frac{1}{2} \left( \frac{1}{2k - 1} - \frac{1}{2k + 1} \right)$ લખી શકાય.
પ્રથમ $n$ પદોનો સરવાળો $S_n = \sum_{k=1}^{n} T_k = \frac{1}{2} \left[ \left( 1 - \frac{1}{3} \right) + \left( \frac{1}{3} - \frac{1}{5} \right) + \dots + \left( \frac{1}{2n - 1} - \frac{1}{2n + 1} \right) \right]$ છે.
આ એક ટેલિસ્કોપિંગ શ્રેણી છે,તેથી $S_n = \frac{1}{2} \left( 1 - \frac{1}{2n + 1} \right)$.
જ્યારે $n \to \infty$ હોય ત્યારે લક્ષ લેતા,$\lim_{n \to \infty} S_n = \frac{1}{2} (1 - 0) = \frac{1}{2}$ મળે છે.
16
MediumMCQ
શ્રેણી $1 \cdot 2 \cdot 3 + 2 \cdot 3 \cdot 4 + 3 \cdot 4 \cdot 5 + \dots$ નો $n$ પદ સુધીનો સરવાળો શોધો.
A
$n(n + 1)(n + 2)$
B
$(n + 1)(n + 2)(n + 3)$
C
$\frac{1}{4}n(n + 1)(n + 2)(n + 3)$
D
$\frac{1}{4}(n + 1)(n + 2)(n + 3)$

Solution

(C) શ્રેણીનું $n$-મું પદ $t_n = n(n + 1)(n + 2)$ છે.
આપણે $t_n = n(n + 1)(n + 2) = \frac{1}{4} [n(n + 1)(n + 2)(n + 3) - (n - 1)n(n + 1)(n + 2)]$ લખી શકીએ.
$n = 1$ થી $n$ સુધી સરવાળો કરતા,આપણને ટેલિસ્કોપિંગ શ્રેણી મળે છે:
$S_n = \sum_{k=1}^{n} t_k = \frac{1}{4} [1 \cdot 2 \cdot 3 \cdot 4 - 0 + 2 \cdot 3 \cdot 4 \cdot 5 - 1 \cdot 2 \cdot 3 \cdot 4 + \dots + n(n + 1)(n + 2)(n + 3) - (n - 1)n(n + 1)(n + 2)]$.
બધા વચ્ચેના પદો ઉડી જાય છે,તેથી:
$S_n = \frac{1}{4} n(n + 1)(n + 2)(n + 3)$.
17
MediumMCQ
$\frac{1}{1 \times 2} + \frac{1}{2 \times 3} + \frac{1}{3 \times 4} + \dots + \frac{1}{n(n + 1)} = \dots$
A
$\frac{1}{n(n + 1)}$
B
$\frac{1}{n + 1}$
C
$\frac{n}{n + 1}$
D
$\frac{n+1}{n}$

Solution

(C) આપેલ શ્રેણી $S_n = \sum_{k=1}^{n} \frac{1}{k(k+1)}$ છે.
આંશિક અપૂર્ણાંકનો ઉપયોગ કરતા,$\frac{1}{k(k+1)} = \frac{1}{k} - \frac{1}{k+1}$ લખી શકાય.
તેથી,$S_n = (\frac{1}{1} - \frac{1}{2}) + (\frac{1}{2} - \frac{1}{3}) + (\frac{1}{3} - \frac{1}{4}) + \dots + (\frac{1}{n} - \frac{1}{n+1})$.
આ એક ટેલિસ્કોપિંગ શ્રેણી છે જેમાં તમામ વચ્ચેના પદો ઉડી જાય છે.
$S_n = 1 - \frac{1}{n+1} = \frac{n+1-1}{n+1} = \frac{n}{n+1}$.
18
DifficultMCQ
વિધાન-$1$: શ્રેણી $1 + (1 + 2 + 4) + (4 + 6 + 9) + (9 + 12 + 16) + \dots + (361 + 380 + 400)$ નો સરવાળો $8000$ છે.
વિધાન-$2$: કોઈપણ પ્રાકૃતિક સંખ્યા $n$ માટે,$\sum_{k=1}^n (k^3 - (k-1)^3) = n^3$.
A
વિધાન-$1$ સાચું છે,વિધાન-$2$ ખોટું છે.
B
વિધાન-$1$ ખોટું છે,વિધાન-$2$ સાચું છે.
C
વિધાન-$1$ સાચું છે,વિધાન-$2$ સાચું છે,વિધાન-$2$ એ વિધાન-$1$ ની સાચી સમજૂતી છે.
D
વિધાન-$1$ સાચું છે,વિધાન-$2$ સાચું છે,વિધાન-$2$ એ વિધાન-$1$ ની સાચી સમજૂતી નથી.

Solution

(C) વિધાન-$2$ માટે: આ એક ટેલિસ્કોપિંગ શ્રેણી છે: $\sum_{k=1}^n (k^3 - (k-1)^3) = (1^3 - 0^3) + (2^3 - 1^3) + \dots + (n^3 - (n-1)^3) = n^3$. તેથી,વિધાન-$2$ સાચું છે.
વિધાન-$1$ માટે: શ્રેણીનું $k$-મું પદ (જ્યાં $k=1$ થી શરૂ થાય છે) $T_k = (k-1)^2 + (k-1)k + k^2$ છે.
નોંધો કે $(k-1)^2 + (k-1)k + k^2 = k^3 - (k-1)^3$.
આ શ્રેણી $\sum_{k=1}^{20} (k^3 - (k-1)^3) = 20^3 = 8000$ છે.
છેલ્લું પદ $(361 + 380 + 400) = 19^2 + 19 \times 20 + 20^2$ છે,જે $k=20$ ને અનુરૂપ છે.
તેથી,સરવાળો $8000$ છે. વિધાન-$1$ સાચું છે અને વિધાન-$2$ એ તેની સાચી સમજૂતી છે.
19
DifficultMCQ
જો $t_{n} = \frac{1}{4}(n+2)(n+3)$ એ $n = 1, 2, 3, \dots$ માટે હોય,તો $\frac{1}{t_{1}} + \frac{1}{t_{2}} + \frac{1}{t_{3}} + \dots + \frac{1}{t_{2003}}$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{4006}{3006}$
B
$\frac{4003}{3007}$
C
$\frac{4006}{3008}$
D
$\frac{4006}{3009}$

Solution

(D) આપેલ છે કે $t_{n} = \frac{1}{4}(n+2)(n+3)$.
આપણે $S = \sum_{n=1}^{2003} \frac{1}{t_{n}} = \sum_{n=1}^{2003} \frac{4}{(n+2)(n+3)}$ શોધવાનું છે.
આંશિક અપૂર્ણાંકની રીતનો ઉપયોગ કરતા,$\frac{1}{(n+2)(n+3)} = \frac{1}{n+2} - \frac{1}{n+3}$.
તેથી,$S = 4 \sum_{n=1}^{2003} \left( \frac{1}{n+2} - \frac{1}{n+3} \right)$.
આ એક ટેલિસ્કોપિંગ શ્રેણી છે:
$S = 4 \left[ (\frac{1}{3} - \frac{1}{4}) + (\frac{1}{4} - \frac{1}{5}) + \dots + (\frac{1}{2005} - \frac{1}{2006}) \right]$.
$S = 4 \left( \frac{1}{3} - \frac{1}{2006} \right) = 4 \left( \frac{2006 - 3}{3 \times 2006} \right) = 4 \left( \frac{2003}{6018} \right) = \frac{8012}{6018} = \frac{4006}{3009}$.
20
MediumMCQ
$1 \cdot 2 \cdot 3 + 2 \cdot 3 \cdot 4 + 3 \cdot 4 \cdot 5 + \dots$ શ્રેણીના $n$ પદોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$\frac{1}{4} n (n + 1) (n + 2)$
B
$\frac{1}{4} n (n + 1) (n + 2) (n + 3)$
C
$\frac{1}{2} (n + 1) (n + 2) (n + 3)$
D
આપેલ પૈકી એક પણ નહિ

Solution

(B) શ્રેણીનું $r$-મું પદ $T_r = r(r+1)(r+2)$ છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $r(r+1)(r+2) = \frac{1}{4} [r(r+1)(r+2)(r+3) - (r-1)r(r+1)(r+2)]$.
$n$ પદોનો સરવાળો $S_n = \sum_{r=1}^{n} T_r = \sum_{r=1}^{n} \frac{1}{4} [r(r+1)(r+2)(r+3) - (r-1)r(r+1)(r+2)]$.
આ એક ટેલિસ્કોપિંગ શ્રેણી છે.
$S_n = \frac{1}{4} [n(n+1)(n+2)(n+3) - 0(1)(2)(3)]$.
$S_n = \frac{1}{4} n(n+1)(n+2)(n+3)$.
21
DifficultMCQ
શ્રેણી $\frac{3}{1^2} + \frac{5}{1^2 + 2^2} + \frac{7}{1^2 + 2^2 + 3^2} + \dots$ ના $n$ પદોનો સરવાળો $.........$ છે.
A
$\frac{2n}{n + 1}$
B
$\frac{4n}{n + 1}$
C
$\frac{6n}{n + 1}$
D
$\frac{9n}{n + 1}$

Solution

(C) શ્રેણીનું $n$ મું પદ $T_n = \frac{2n + 1}{\sum_{k=1}^{n} k^2}$ છે.
વર્ગોના સરવાળાના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$\sum_{k=1}^{n} k^2 = \frac{n(n + 1)(2n + 1)}{6}$.
તેથી,$T_n = \frac{2n + 1}{\frac{n(n + 1)(2n + 1)}{6}} = \frac{6}{n(n + 1)}$.
આંશિક અપૂર્ણાંકનો ઉપયોગ કરતા,$T_n = 6 \left[ \frac{1}{n} - \frac{1}{n + 1} \right]$.
$n$ પદોનો સરવાળો $S_n = \sum_{k=1}^{n} T_k = 6 \sum_{k=1}^{n} \left( \frac{1}{k} - \frac{1}{k + 1} \right)$.
આ એક ટેલિસ્કોપિંગ શ્રેણી છે: $S_n = 6 \left[ (1 - \frac{1}{2}) + (\frac{1}{2} - \frac{1}{3}) + \dots + (\frac{1}{n} - \frac{1}{n + 1}) \right]$.
$S_n = 6 \left[ 1 - \frac{1}{n + 1} \right] = 6 \left[ \frac{n + 1 - 1}{n + 1} \right] = \frac{6n}{n + 1}$.
22
DifficultMCQ
$1(1!) + 2(2!) + 3(3!) + \dots + n(n!) = \dots$
A
$3(n!) + n - 3$
B
$(n + 1)! - (n - 1)!$
C
$(n + 1)! - 1$
D
$2(n!) - 2n - 1$

Solution

(C) ધારો કે સરવાળો $S_n = \sum_{k=1}^{n} k(k!)$ છે.
આપણે સામાન્ય પદને $k(k!) = ((k + 1) - 1)k! = (k + 1)! - k!$ તરીકે લખી શકીએ છીએ.
હવે,$k=1$ થી $n$ સુધીનો સરવાળો લેતા:
$S_n = \sum_{k=1}^{n} ((k + 1)! - k!)$
$S_n = (2! - 1!) + (3! - 2!) + (4! - 3!) + \dots + ((n + 1)! - n!)$
આ એક ટેલિસ્કોપિંગ શ્રેણી છે જેમાં વચ્ચેના પદો ઉડી જાય છે.
$S_n = (n + 1)! - 1!$
$S_n = (n + 1)! - 1$.
23
DifficultMCQ
શ્રેણી $\frac{1}{1} + \frac{1}{1 + 2} + \frac{1}{1 + 2 + 3} + \dots$ ના $(n + 1)$ પદ સુધીનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$\frac{n}{n + 1}$
B
$\frac{2n}{n + 1}$
C
$\frac{2}{n(n + 1)}$
D
$\frac{2(n + 1)}{n + 2}$

Solution

(D) શ્રેણીનું $n$-મું પદ $t_n = \frac{1}{\sum_{k=1}^{n} k} = \frac{1}{\frac{n(n + 1)}{2}} = 2 \left[ \frac{1}{n} - \frac{1}{n + 1} \right]$ છે.
$(n + 1)$ પદ સુધીનો સરવાળો શોધવા માટે,$S_{n+1} = \sum_{k=1}^{n+1} t_k$ ગણીએ.
$S_{n+1} = 2 \left[ \left( \frac{1}{1} - \frac{1}{2} \right) + \left( \frac{1}{2} - \frac{1}{3} \right) + \dots + \left( \frac{1}{n + 1} - \frac{1}{n + 2} \right) \right]$.
આ એક ટેલિસ્કોપિંગ શ્રેણી છે,તેથી $S_{n+1} = 2 \left[ 1 - \frac{1}{n + 2} \right]$.
$S_{n+1} = 2 \left( \frac{n + 2 - 1}{n + 2} \right) = \frac{2(n + 1)}{n + 2}$.
24
DifficultMCQ
જો $a_1, a_2, a_3, ..., a_n$ સમાંતર શ્રેણી હોય,તો $\frac{1}{a_1 a_2} + \frac{1}{a_2 a_3} + \frac{1}{a_3 a_4} + ... + \frac{1}{a_{n-1} a_n} = ...$
A
$\frac{a_1 a_2}{n - 1}$
B
$\frac{n - 1}{a_1 + a_n}$
C
$\frac{n - 1}{a_1 - a_n}$
D
$\frac{n - 1}{a_1 a_n}$

Solution

(D) ધારો કે આપેલ સમાંતર શ્રેણીનો સામાન્ય તફાવત $d$ છે.
તેથી,$a_2 - a_1 = a_3 - a_2 = ... = a_n - a_{n-1} = d$.
હવે,સરવાળો $S = \frac{1}{a_1 a_2} + \frac{1}{a_2 a_3} + ... + \frac{1}{a_{n-1} a_n}$ ધ્યાનમાં લો.
$d$ વડે ગુણતા અને ભાગતા,આપણને મળે $S = \frac{1}{d} [\frac{d}{a_1 a_2} + \frac{d}{a_2 a_3} + ... + \frac{d}{a_{n-1} a_n}]$.
$d = a_{k+1} - a_k$ મૂકતા,આપણને મળે $S = \frac{1}{d} [(\frac{1}{a_1} - \frac{1}{a_2}) + (\frac{1}{a_2} - \frac{1}{a_3}) + ... + (\frac{1}{a_{n-1}} - \frac{1}{a_n})]$.
આ એક ટેલિસ્કોપિંગ શ્રેણી છે,તેથી $S = \frac{1}{d} [\frac{1}{a_1} - \frac{1}{a_n}] = \frac{1}{d} [\frac{a_n - a_1}{a_1 a_n}]$.
કારણ કે $a_n = a_1 + (n-1)d$,તેથી $a_n - a_1 = (n-1)d$.
તેથી,$S = \frac{1}{d} [\frac{(n-1)d}{a_1 a_n}] = \frac{n-1}{a_1 a_n}$.
25
MediumMCQ
શ્રેણીનો સરવાળો શોધો: $\frac{1}{1 \times 2} + \frac{1}{2 \times 3} + \frac{1}{3 \times 4} + \dots + \frac{1}{n(n + 1)}$
A
$\frac{1}{n(n + 1)}$
B
$\frac{n}{n + 1}$
C
$\frac{2n}{n + 1}$
D
$\frac{2}{n(n + 1)}$

Solution

(B) શ્રેણીનું સામાન્ય પદ $T_k = \frac{1}{k(k + 1)}$ છે.
આંશિક અપૂર્ણાંકનો ઉપયોગ કરીને,આપણે લખી શકીએ $T_k = \frac{1}{k} - \frac{1}{k + 1}$.
સરવાળો $S_n = \sum_{k=1}^{n} (\frac{1}{k} - \frac{1}{k + 1})$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
સરવાળાનું વિસ્તરણ કરતા: $S_n = (1 - \frac{1}{2}) + (\frac{1}{2} - \frac{1}{3}) + (\frac{1}{3} - \frac{1}{4}) + \dots + (\frac{1}{n} - \frac{1}{n + 1})$.
આ એક ટેલિસ્કોપિંગ શ્રેણી છે જ્યાં વચ્ચેના પદો ઉડી જાય છે.
$S_n = 1 - \frac{1}{n + 1} = \frac{n + 1 - 1}{n + 1} = \frac{n}{n + 1}$.
26
MediumMCQ
શ્રેણી $\frac{3}{1 \cdot 2} \cdot \frac{1}{2} + \frac{4}{2 \cdot 3} \cdot \left( \frac{1}{2} \right)^2 + \frac{5}{3 \cdot 4} \cdot \left( \frac{1}{2} \right)^3 + \dots$ ના $n$ પદ સુધીનો સરવાળો શોધો.
A
$1 - \frac{1}{(n + 1) 2^n}$
B
$1 - \frac{1}{n \cdot 2^{n-1}}$
C
$1 + \frac{1}{(n + 1) 2^n}$
D
આપેલ પૈકી એકપણ નહિ.

Solution

(A) $n$-મું પદ $t_n = \frac{n+2}{n(n+1)} \cdot \left( \frac{1}{2} \right)^n$ છે.
આપણે $\frac{n+2}{n(n+1)} = \frac{2(n+1) - n}{n(n+1)} = \frac{2}{n} - \frac{1}{n+1}$ લખી શકીએ.
તેથી,$t_n = \left( \frac{2}{n} - \frac{1}{n+1} \right) \left( \frac{1}{2} \right)^n = \frac{1}{n} \left( \frac{1}{2} \right)^{n-1} - \frac{1}{n+1} \left( \frac{1}{2} \right)^n$.
ધારો કે $f(n) = \frac{1}{n} \left( \frac{1}{2} \right)^{n-1}$. તો $t_n = f(n) - f(n+1)$.
સરવાળો $S_n = \sum_{k=1}^n t_k = f(1) - f(n+1)$.
$f(1) = 1$ અને $f(n+1) = \frac{1}{(n+1) 2^n}$.
તેથી,$S_n = 1 - \frac{1}{(n+1) 2^n}$.
27
DifficultMCQ
શ્રેણીનો સરવાળો શોધો: $1 \cdot 1! + 2 \cdot 2! + 3 \cdot 3! + \dots + n \cdot n!$
A
$(n + 1)! - 1$
B
$(n + 1)! + 1$
C
$n! - 1$
D
$n! + 1$

Solution

(A) ધારો કે શ્રેણીનું $k$-મું પદ $T_k = k \cdot k!$ છે.
આપણે $T_k$ ને આ રીતે લખી શકીએ:
$T_k = ((k + 1) - 1) \cdot k! = (k + 1) \cdot k! - k! = (k + 1)! - k!$.
હવે,પ્રથમ $n$ પદોનો સરવાળો $S_n = \sum_{k=1}^{n} T_k = \sum_{k=1}^{n} ((k + 1)! - k!)$ છે.
આ એક ટેલિસ્કોપિંગ શ્રેણી છે:
$S_n = (2! - 1!) + (3! - 2!) + (4! - 3!) + \dots + ((n + 1)! - n!)$.
બધા વચ્ચેના પદો ઉડી જશે,તેથી બાકી રહેશે:
$S_n = (n + 1)! - 1! = (n + 1)! - 1$.
28
DifficultMCQ
વિધાન-$1$: શ્રેણી $1+(1+2+4)+(4+6+9)+(9+12+16)+\dots+(361+380+400)$ નો સરવાળો $8000$ છે.
વિધાન-$2$: $\sum_{k=1}^{n} (k^3 - (k-1)^3) = n^3$,કોઈપણ પ્રાકૃતિક સંખ્યા $n$ માટે.
A
વિધાન-$1$ ખોટું છે,વિધાન-$2$ સાચું છે.
B
વિધાન-$1$ સાચું છે,વિધાન-$2$ ખોટું છે.
C
વિધાન-$1$ સાચું છે,વિધાન-$2$ સાચું છે; વિધાન-$2$ એ વિધાન-$1$ ની સાચી સમજૂતી નથી.
D
વિધાન-$1$ સાચું છે,વિધાન-$2$ સાચું છે; વિધાન-$2$ એ વિધાન-$1$ ની સાચી સમજૂતી છે.

Solution

(D) વિધાન-$2$: સરવાળો એક ટેલિસ્કોપિંગ શ્રેણી છે: $\sum_{k=1}^{n} (k^3 - (k-1)^3) = (1^3 - 0^3) + (2^3 - 1^3) + \dots + (n^3 - (n-1)^3) = n^3$. આ સાચું છે.
વિધાન-$1$: શ્રેણીનું $k$-મું પદ $T_k = (k-1)^2 + (k-1)k + k^2 = 3k^2 - 3k + 1$ છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $k^3 - (k-1)^3 = 3k^2 - 3k + 1$. તેથી,$T_k = k^3 - (k-1)^3$.
શ્રેણી $\sum_{k=1}^{20} T_k = \sum_{k=1}^{20} (k^3 - (k-1)^3) = 20^3 = 8000$ છે.
છેલ્લું પદ $361+380+400 = 19^2 + 19 \times 20 + 20^2$ હોવાથી,તે $k=20$ ને અનુરૂપ છે.
બંને વિધાનો સાચા છે અને વિધાન-$2$ એ વિધાન-$1$ ની સાચી સમજૂતી છે.
29
DifficultMCQ
અનંત શ્રેણી $\frac{1}{3 \times 7} + \frac{1}{7 \times 11} + \frac{1}{11 \times 15} + \dots$ નો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$\frac{1}{3}$
B
$\frac{1}{6}$
C
$\frac{1}{9}$
D
$\frac{1}{12}$

Solution

(D) આપેલ શ્રેણી $S = \frac{1}{3 \times 7} + \frac{1}{7 \times 11} + \frac{1}{11 \times 15} + \dots \infty$ છે.
દરેક પદ $\frac{1}{(4n-1)(4n+3)}$ સ્વરૂપમાં છે.
દરેક પદને $\frac{1}{4} \left( \frac{1}{4n-1} - \frac{1}{4n+3} \right)$ તરીકે લખી શકાય.
તેથી,$S = \frac{1}{4} \left[ \left( \frac{1}{3} - \frac{1}{7} \right) + \left( \frac{1}{7} - \frac{1}{11} \right) + \left( \frac{1}{11} - \frac{1}{15} \right) + \dots \right]$.
આ એક ટેલિસ્કોપિંગ શ્રેણી છે જ્યાં તમામ વચ્ચેના પદો ઉડી જાય છે.
$S = \frac{1}{4} \left( \frac{1}{3} \right) = \frac{1}{12}$.
30
MediumMCQ
જો ${x_1}, {x_2}, {x_3}, \dots, {x_n}$ એ $A.P.$ માં હોય અને તેમનો સામાન્ય તફાવત $\alpha$ હોય,તો $\sin \alpha (\sec {x_1} \sec {x_2} + \sec {x_2} \sec {x_3} + \dots + \sec {x_{n-1}} \sec {x_n}) = $ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{\sin (n-1)\alpha}{\cos {x_1} \cos {x_n}}$
B
$\frac{\sin n\alpha}{\cos {x_1} \cos {x_n}}$
C
$\sin (n-1)\alpha \cos {x_1} \cos {x_n}$
D
$\sin n\alpha \cos {x_1} \cos {x_n}$

Solution

(A) આપેલ છે કે ${x_1}, {x_2}, \dots, {x_n}$ એ $A.P.$ માં છે અને સામાન્ય તફાવત $\alpha$ છે,તેથી ${x_{k+1}} - {x_k} = \alpha$ થાય.
આપેલ પદાવલિને આ રીતે લખી શકાય:
$S = \sum_{k=1}^{n-1} \sin \alpha \sec {x_k} \sec {x_{k+1}}$
$\sin \alpha = \sin ({x_{k+1}} - {x_k})$ હોવાથી:
$S = \sum_{k=1}^{n-1} \frac{\sin ({x_{k+1}} - {x_k})}{\cos {x_k} \cos {x_{k+1}}}$
$\tan A - \tan B = \frac{\sin (A-B)}{\cos A \cos B}$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$S = \sum_{k=1}^{n-1} (\tan {x_{k+1}} - \tan {x_k})$
આ એક ટેલિસ્કોપિંગ સરવાળો છે:
$S = (\tan {x_2} - \tan {x_1}) + (\tan {x_3} - \tan {x_2}) + \dots + (\tan {x_n} - \tan {x_{n-1}})$
$S = \tan {x_n} - \tan {x_1} = \frac{\sin ({x_n} - {x_1})}{\cos {x_n} \cos {x_1}}$
${x_n} = {x_1} + (n-1)\alpha$ હોવાથી,${x_n} - {x_1} = (n-1)\alpha$ થાય.
તેથી,$S = \frac{\sin (n-1)\alpha}{\cos {x_1} \cos {x_n}}$.
31
AdvancedMCQ
અનંત ગુણાકાર $\prod\limits_{n = 2}^\infty {\left( {1 - \frac{1}{{{n^2}}}} \right)}$ નું મૂલ્ય શું છે?
A
$1$
B
$\frac{1}{4}$
C
$\frac{1}{3}$
D
$\frac{1}{2}$

Solution

(D) આપેલ પદાવલિ $\prod\limits_{n = 2}^\infty {\left( {\frac{{{n^2} - 1}}{{{n^2}}}} \right)} = \prod\limits_{n = 2}^\infty {\left( {\frac{{(n - 1)(n + 1)}}{{n \cdot n}}} \right)}$ છે.
$n=2$ થી $N$ સુધીના ગુણાકારનું વિસ્તરણ કરતા:
$P_N = \left( \frac{1 \cdot 3}{2 \cdot 2} \right) \cdot \left( \frac{2 \cdot 4}{3 \cdot 3} \right) \cdot \left( \frac{3 \cdot 5}{4 \cdot 4} \right) \cdots \left( \frac{(N-1)(N+1)}{N \cdot N} \right)$.
આ એક ટેલિસ્કોપિંગ ગુણાકાર છે:
$P_N = \left( \frac{1}{2} \cdot \frac{2}{3} \cdot \frac{3}{4} \cdots \frac{N-1}{N} \right) \cdot \left( \frac{3}{2} \cdot \frac{4}{3} \cdot \frac{5}{4} \cdots \frac{N+1}{N} \right)$.
$P_N = \left( \frac{1}{N} \right) \cdot \left( \frac{N+1}{2} \right) = \frac{N+1}{2N}$.
જ્યારે $N \to \infty$ હોય ત્યારે લક્ષ લેતા:
$\lim_{N \to \infty} \frac{N+1}{2N} = \lim_{N \to \infty} \frac{1 + 1/N}{2} = \frac{1}{2}$.
32
AdvancedMCQ
શ્રેણી $(1^2 + 1) \cdot 1! + (2^2 + 1) \cdot 2! + (3^2 + 1) \cdot 3! + \dots + (n^2 + 1) \cdot n!$ નો સરવાળો શું થાય?
A
$(n + 1) \cdot (n + 1)!$
B
$n \cdot (n + 1)!$
C
$(n + 2) \cdot (n + 1)!$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) ધારો કે $n$-મું પદ $T_n = (n^2 + 1) \cdot n!$ છે.
આપણે $n^2 + 1$ ને $n(n+1) - (n-1)$ તરીકે લખી શકીએ.
તેથી,$T_n = [n(n+1) - (n-1)] \cdot n! = n(n+1) \cdot n! - (n-1) \cdot n!$.
$T_n = n \cdot (n+1)! - (n-1) \cdot n!$.
ધારો કે $f(n) = n \cdot (n+1)!$. તો $T_n = f(n) - f(n-1)$.
સરવાળો $S_n = \sum_{k=1}^{n} T_k = \sum_{k=1}^{n} [f(k) - f(k-1)]$.
આ એક ટેલિસ્કોપિંગ શ્રેણી છે: $S_n = f(n) - f(0)$.
$f(n) = n \cdot (n+1)!$ અને $f(0) = 0 \cdot 1! = 0$.
તેથી,$S_n = n \cdot (n+1)!$.
33
AdvancedMCQ
$\sum\limits_{n = 2}^\infty {\frac{n}{{1 + {n^2}\left( {{n^2} - 2} \right)}}} $ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{5}{4}$
B
$1$
C
$\frac{5}{16}$
D
$\frac{1}{4}$

Solution

(C) આપેલ પદ $\sum\limits_{n = 2}^\infty {\frac{n}{{1 + {n^4} - 2{n^2}}}} = \sum\limits_{n = 2}^\infty {\frac{n}{{{{(n^2 - 1)}^2}}}} $ છે.
આપણે પદને $\frac{n}{{{{(n-1)}^2}{(n+1)}^2}}$ તરીકે લખી શકીએ.
આંશિક અપૂર્ણાંકનો ઉપયોગ કરતા,$\frac{n}{{{{(n-1)}^2}{(n+1)}^2}} = \frac{1}{4} \left( \frac{1}{{{{(n-1)}^2}}} - \frac{1}{{{{(n+1)}^2}}} \right)$.
હવે,સરવાળો $\frac{1}{4} \sum\limits_{n = 2}^\infty {\left( {\frac{1}{{{{(n - 1)}^2}}} - \frac{1}{{{{(n + 1)}^2}}}} \right)}$ બને છે.
આ એક ટેલિસ્કોપિંગ શ્રેણી છે:
$= \frac{1}{4} \left[ \left( \frac{1}{{{1^2}}} - \frac{1}{{{3^2}}} \right) + \left( \frac{1}{{{2^2}}} - \frac{1}{{{4^2}}} \right) + \left( \frac{1}{{{3^2}}} - \frac{1}{{{5^2}}} \right) + \dots \right]$.
$= \frac{1}{4} \left( \frac{1}{1} + \frac{1}{4} \right) = \frac{1}{4} \left( \frac{5}{4} \right) = \frac{5}{16}$.
34
AdvancedMCQ
પદાવલિ $3(1!) - 4(2!) + 5(3!) - 6(4!) + \dots - 2008(2006)! + (2007)!$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$-2007$
B
$-1$
C
$1$
D
$2007$

Solution

(C) શ્રેણીનું સામાન્ય પદ $T_n = (-1)^{n-1} (n+2)n!$ છે.
આ શ્રેણી ટેલિસ્કોપિંગ શ્રેણી છે.
સરવાળો $S = 1! = 1$ થાય છે.
35
AdvancedMCQ
$\sum\limits_{r = 1}^\infty {{{\tan }^{ - 1}}\left( {\frac{3}{{{r^2} - r + 9}}} \right)} $ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{\pi }{3}$
B
$\frac{\pi }{6}$
C
$\frac{\pi }{2}$
D
$\frac{\pi }{12}$

Solution

(C) ધારો કે $T_r = \tan^{-1} \left( \frac{3}{r^2 - r + 9} \right)$.
આપણે પદને $\frac{\frac{r}{3} - \frac{r-1}{3}}{1 + \frac{r}{3} \cdot \frac{r-1}{3}} = \frac{3}{r^2 - r + 9}$ તરીકે લખી શકીએ છીએ.
તેથી,$T_r = \tan^{-1} \left( \frac{r}{3} \right) - \tan^{-1} \left( \frac{r-1}{3} \right)$.
આ એક ટેલિસ્કોપિંગ શ્રેણી છે.
સરવાળો $S_n = \sum_{r=1}^n T_r = \left( \tan^{-1} \frac{1}{3} - \tan^{-1} 0 \right) + \left( \tan^{-1} \frac{2}{3} - \tan^{-1} \frac{1}{3} \right) + \dots + \left( \tan^{-1} \frac{n}{3} - \tan^{-1} \frac{n-1}{3} \right)$.
$S_n = \tan^{-1} \left( \frac{n}{3} \right) - \tan^{-1} 0 = \tan^{-1} \left( \frac{n}{3} \right)$.
જ્યારે $n \to \infty$ હોય ત્યારે લક્ષ લેતા,$S = \lim_{n \to \infty} \tan^{-1} \left( \frac{n}{3} \right) = \frac{\pi}{2}$.
36
AdvancedMCQ
$\sum\limits_{r = 0}^{100} {(r^2 + 4r + 4)(r + 1)!}$ ની કિંમત :-
A
$(102)! - 2$
B
$(103)! - 2$
C
$(102)! - 1$
D
કોઈ નહીં

Solution

(B) આપેલ પદાવલિ $\sum\limits_{r = 0}^{100} {(r + 2)^2 (r + 1)!}$ છે.
આપણે $(r + 2)^2 (r + 1)!$ ને $(r + 2) \cdot (r + 2)!$ તરીકે લખી શકીએ છીએ.
તફાવતની રીતનો ઉપયોગ કરવા માટે,આપણે $(r + 2) \cdot (r + 2)!$ ને $(r + 3 - 1)(r + 2)! = (r + 3)! - (r + 2)!$ તરીકે દર્શાવીએ છીએ.
આમ,સરવાળો $\sum\limits_{r = 0}^{100} {[(r + 3)! - (r + 2)!]}$ થાય છે.
આ એક ટેલિસ્કોપિંગ શ્રેણી છે:
$[(3! - 2!) + (4! - 3!) + (5! - 4!) + \dots + (103! - 102!)]$.
બધા વચ્ચેના પદો ઉડી જાય છે,અને $(103! - 2!)$ બાકી રહે છે.
કારણ કે $2! = 2$,તેથી સરવાળો $(103! - 2)$ થાય છે.
37
AdvancedMCQ
$\sum\limits_{n = 1}^\infty {\left( {{{\tan }^{ - 1}}\left( {\frac{n}{{n + 2}}} \right) - {{\tan }^{ - 1}}\left( {\frac{{n - 1}}{{n + 1}}} \right)} \right)} $ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{\pi }{4}$
B
$\frac{\pi }{3}$
C
$\frac{\pi }{2}$
D
$\frac{3\pi }{4}$

Solution

(A) ધારો કે આપેલ સરવાળો $S = \sum\limits_{n = 1}^\infty {\left( {{{\tan }^{ - 1}}\left( {\frac{n}{{n + 2}}} \right) - {{\tan }^{ - 1}}\left( {\frac{{n - 1}}{{n + 1}}} \right)} \right)} $ છે.
આ $\sum (f(n) - f(n-1))$ સ્વરૂપની ટેલિસ્કોપિંગ શ્રેણી છે.
ધારો કે $f(n) = \tan^{-1}\left(\frac{n}{n+2}\right)$.
સરવાળો $\lim_{N \to \infty} \sum_{n=1}^{N} (f(n) - f(n-1))$ છે.
સરવાળાનું વિસ્તરણ કરતા:
$S = (f(1) - f(0)) + (f(2) - f(1)) + (f(3) - f(2)) + \dots + (f(N) - f(N-1))$.
$S = f(N) - f(0)$.
$f(N) = \tan^{-1}\left(\frac{N}{N+2}\right) = \tan^{-1}\left(\frac{1}{1 + 2/N}\right)$.
જેમ $N \to \infty$,$f(N) \to \tan^{-1}(1) = \frac{\pi}{4}$.
$f(0) = \tan^{-1}\left(\frac{0}{0+2}\right) = \tan^{-1}(0) = 0$.
તેથી,$S = \frac{\pi}{4} - 0 = \frac{\pi}{4}$.
38
AdvancedMCQ
$\prod\limits_{n = 1}^{10} {\left( {\frac{{6\sum\limits_{i = 0}^n i + 1}}{{6\sum\limits_{j = 0}^n {(j - 1)} + 1}}} \right)} $ ની કિંમત શોધો.
A
$331$
B
$111$
C
$131$
D
$311$

Solution

(A) ધારો કે $a_n = \frac{6\sum_{i=0}^n i + 1}{6\sum_{j=0}^n (j-1) + 1}$.
સરવાળાના સૂત્રોનો ઉપયોગ કરતા,અંશ $3n^2 + 3n + 1$ અને છેદ $3n^2 - 3n + 1$ મળે છે.
આથી,ગુણાકાર $\prod_{n=1}^{10} \frac{3n^2+3n+1}{3n^2-3n+1} = \frac{7}{1} \cdot \frac{19}{7} \cdot \frac{37}{19} \cdots \frac{331}{271} = 331$ થાય.
39
AdvancedMCQ
શ્રેણી $\frac{3}{{1! + 2! + 3!}} + \frac{4}{{2! + 3! + 4!}} + \frac{5}{{3! + 4! + 5!}} + ...... + \frac{{2008}}{{\left( {2006} \right)! + \left( {2007} \right)! + \left( {2008} \right)!}}$ નો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$\frac{{\left( {2008} \right)! + 2}}{{2.\left( {2008} \right)!}}$
B
$\frac{{\left( {2008} \right)! + 1}}{{2.\left( {2008} \right)!}}$
C
$\frac{{\left( {2008} \right)! - 2}}{{2.\left( {2008} \right)!}}$
D
$\frac{{\left( {2008} \right)! - 3}}{{2.\left( {2008} \right)!}}$

Solution

(C) શ્રેણીનું સામાન્ય પદ $T_n = \frac{n+2}{n! + (n+1)! + (n+2)!}$ છે,જ્યાં $n = 1, 2, \dots, 2006$.
આ પદને સાદું રૂપ આપતા $T_n = \frac{1}{n!(n+2)} = \frac{n+1}{(n+2)!} = \frac{1}{(n+1)!} - \frac{1}{(n+2)!}$ મળે છે.
આ એક ટેલિસ્કોપિંગ શ્રેણી છે,તેથી સરવાળો $\sum_{n=1}^{2006} (\frac{1}{(n+1)!} - \frac{1}{(n+2)!}) = \frac{1}{2!} - \frac{1}{2008!} = \frac{2008! - 2}{2 \cdot 2008!}$ થાય.
40
AdvancedMCQ
$1 + \sum\limits_{r = 0}^{22} {\left\{ {r\left( {r + 2} \right) + 1} \right\}} \cdot r! = k!$ હોય,તો $k$ ના ભાજકોની સંખ્યા કેટલી થાય?
A
$4$
B
$6$
C
$8$
D
$10$

Solution

(C) આપેલ પદાવલિ $1 + \sum\limits_{r = 0}^{22} {\left( {r^2 + 2r + 1} \right)r!} = 1 + \sum\limits_{r = 0}^{22} {\left( {r + 1} \right)^2 r!}$ છે.
સરવાળાની અંદરના પદને આ રીતે લખી શકાય:
$(r+1)^2 r! = (r+1)(r+1)r! = (r+1)(r+1)! = (r+2-1)(r+1)! = (r+2)! - (r+1)!$.
આ કિંમત સરવાળામાં મૂકતા:
$1 + \sum\limits_{r = 0}^{22} {\left( {(r + 2)! - (r + 1)!} \right)}$.
આ એક ટેલિસ્કોપિંગ શ્રેણી છે:
$1 + [(2! - 1!) + (3! - 2!) + \dots + (24! - 23!)]$.
$1 + 24! - 1! = 1 + 24! - 1 = 24!$.
$24! = k!$ આપેલ હોવાથી,$k = 24$ મળે.
$24$ નું અવિભાજ્ય અવયવીકરણ $2^3 \times 3^1$ છે.
ભાજકોની સંખ્યા $(3 + 1)(1 + 1) = 4 \times 2 = 8$ થાય.
41
AdvancedMCQ
$\sum\limits_{k = 1}^\infty {\frac{{3{k^2} + 3k + 1}}{{{{\left( {{k^2} + k} \right)}^3}}}} $ નું મૂલ્ય કેટલું થાય?
A
$1/8$
B
$1/4$
C
$1/2$
D
$1$

Solution

(D) અંશને $(k+1)^3 - k^3$ તરીકે લખી શકાય છે.
તેથી,સામાન્ય પદ $\frac{(k+1)^3 - k^3}{k^3(k+1)^3} = \frac{1}{k^3} - \frac{1}{(k+1)^3}$ થાય છે.
આ એક ટેલિસ્કોપિંગ શ્રેણી છે.
સરવાળો $\sum_{k=1}^n \left( \frac{1}{k^3} - \frac{1}{(k+1)^3} \right) = 1 - \frac{1}{(n+1)^3}$ મળે છે.
જ્યારે $n \to \infty$,ત્યારે સરવાળો $1$ થાય છે.
42
AdvancedMCQ
જો ${T_n} = ({n^2} + 1)n!$ અને ${S_n} = {T_1} + {T_2} + {T_3} + ...... + {T_n}$ હોય. ધારો કે $\frac{{{T_{10}}}}{{{S_{10}}}} = \frac{a}{b}$ જ્યાં $a$ અને $b$ પરસ્પર અવિભાજ્ય પ્રાકૃતિક સંખ્યાઓ છે,તો $(b - a)$ ની કિંમત શોધો.
A
$8$
B
$9$
C
$10$
D
$11$

Solution

(B) આપેલ છે ${T_n} = ({n^2} + 1)n!$.
આપણે ${T_n}$ ને આ રીતે લખી શકીએ:
${T_n} = (n^2 + n - n + 1)n! = (n(n+1) - (n-1))n! = n(n+1)! - (n-1)n!$.
આ એક ટેલિસ્કોપિંગ શ્રેણીનું સ્વરૂપ છે.
${S_n} = \sum_{k=1}^{n} {T_k} = \sum_{k=1}^{n} [k(k+1)! - (k-1)k!]$.
${S_n} = n(n+1)!$.
હવે,$\frac{{{T_{10}}}}{{{S_{10}}}} = \frac{({10^2} + 1)10!}{10(11!)} = \frac{101 \times 10!}{10 \times 11 \times 10!} = \frac{101}{110}$.
અહીં,$a = 101$ અને $b = 110$,જે પરસ્પર અવિભાજ્ય છે.
તેથી,$b - a = 110 - 101 = 9$.
43
AdvancedMCQ
અનંત શ્રેણી ${\tan ^{ - 1}}\left( {\frac{2}{{1 - {1^2} + {1^4}}}} \right) + {\tan ^{ - 1}}\left( {\frac{4}{{1 - {2^2} + {2^4}}}} \right) + {\tan ^{ - 1}}\left( {\frac{6}{{1 - {3^2} + {3^4}}}} \right) + \dots$ નો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$\frac{\pi}{4}$
B
$\frac{\pi}{2}$
C
$\frac{3\pi}{4}$
D
કોઈ નહીં

Solution

(B) શ્રેણીનું સામાન્ય પદ $T_r = {\tan ^{ - 1}}\left( {\frac{{2r}}{{1 - {r^2} + {r^4}}}} \right)$ છે.
આપણે દલીલને આ રીતે ફરીથી લખી શકીએ: $\frac{{2r}}{{1 + {r^4} - {r^2}}} = \frac{{\left( {{r^2} + r} \right) - \left( {{r^2} - r} \right)}}{{1 + \left( {{r^2} + r} \right)\left( {{r^2} - r} \right)}}$.
નિત્યસમ ${\tan ^{ - 1}}x - {\tan ^{ - 1}}y = {\tan ^{ - 1}}\left( {\frac{{x - y}}{{1 + xy}}} \right)$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે છે:
$T_r = {\tan ^{ - 1}}\left( {{r^2} + r} \right) - {\tan ^{ - 1}}\left( {{r^2} - r} \right)$.
પ્રથમ $n$ પદોનો સરવાળો $S_n = \sum_{r=1}^n [ {\tan ^{ - 1}}(r^2+r) - {\tan ^{ - 1}}(r^2-r) ]$ છે.
આ એક ટેલિસ્કોપિંગ શ્રેણી છે:
$S_n = ( {\tan ^{ - 1}}2 - {\tan ^{ - 1}}0 ) + ( {\tan ^{ - 1}}6 - {\tan ^{ - 1}}2 ) + \dots + ( {\tan ^{ - 1}}(n^2+n) - {\tan ^{ - 1}}(n^2-n) )$.
$S_n = {\tan ^{ - 1}}(n^2+n) - {\tan ^{ - 1}}0$.
જ્યારે $n \to \infty$ હોય ત્યારે લક્ષ લેતા:
$S = \mathop {\lim }\limits_{n \to \infty } {\tan ^{ - 1}}(n^2+n) - 0 = \frac{\pi}{2} - 0 = \frac{\pi}{2}$.
44
AdvancedMCQ
$\sum\limits_{r = 1}^{100} {\frac{{\tan \,{2^{r - 1}}}}{{\cos \,{2^r}}}} $ ની કિંમત શોધો.
A
$\tan \, 2^{99} - \tan \, 1$
B
$\tan \, 2^{100}$
C
$\tan \, 2^{100} - \tan \, 1$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) આપણે જાણીએ છીએ કે $\tan \, 2^r - \tan \, 2^{r-1} = \frac{\sin(2^r - 2^{r-1})}{\cos \, 2^r \cos \, 2^{r-1}} = \frac{\sin(2^{r-1})}{\cos \, 2^r \cos \, 2^{r-1}} = \frac{\tan \, 2^{r-1}}{\cos \, 2^r}$.
આમ,સામાન્ય પદ $T_r = \tan \, 2^r - \tan \, 2^{r-1}$ છે.
$r=1$ થી $100$ સુધીનો સરવાળો કરતા ટેલિસ્કોપિંગ શ્રેણી મળે છે:
$\sum\limits_{r=1}^{100} T_r = (\tan \, 2^1 - \tan \, 2^0) + (\tan \, 2^2 - \tan \, 2^1) + \dots + (\tan \, 2^{100} - \tan \, 2^{99})$.
બધા વચ્ચેના પદો ઉડી જાય છે,અને બાકી રહે છે $\tan \, 2^{100} - \tan \, 2^0$.
કારણ કે $2^0 = 1$,તેથી સરવાળો $\tan \, 2^{100} - \tan \, 1$ થાય છે.
45
AdvancedMCQ
શ્રેણી $\frac{3}{1^2} + \frac{5}{1^2 + 2^2} + \frac{7}{1^2 + 2^2 + 3^2} + \dots$ ના $50$ પદોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$\frac{100}{17}$
B
$\frac{150}{17}$
C
$\frac{200}{51}$
D
$\frac{50}{17}$

Solution

(A) શ્રેણીનું $r$-મું પદ $T_r = \frac{2r+1}{1^2+2^2+\dots+r^2}$ છે.
વર્ગોના સરવાળાના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$\sum_{k=1}^r k^2 = \frac{r(r+1)(2r+1)}{6}$,આપણને મળે:
$T_r = \frac{2r+1}{\frac{r(r+1)(2r+1)}{6}} = \frac{6(2r+1)}{r(r+1)(2r+1)} = \frac{6}{r(r+1)}$.
આને આંશિક અપૂર્ણાંક તરીકે લખતા $T_r = 6 \left( \frac{1}{r} - \frac{1}{r+1} \right)$.
$n$ પદોનો સરવાળો $S_n = \sum_{r=1}^n T_r = 6 \sum_{r=1}^n \left( \frac{1}{r} - \frac{1}{r+1} \right)$.
આ એક ટેલિસ્કોપિંગ શ્રેણી છે: $S_n = 6 \left( 1 - \frac{1}{n+1} \right) = \frac{6n}{n+1}$.
$n = 50$ માટે,$S_{50} = \frac{6 \times 50}{51} = \frac{300}{51} = \frac{100}{17}$.
46
AdvancedMCQ
જો $S_n = \frac{n(n + 1)(n + 2)}{6}$ હોય,તો $\sum_{n = 1}^\infty \frac{1}{t_n} = $
A
$1$
B
$6$
C
$2$
D
$\frac{1}{6}$

Solution

(C) આપણે જાણીએ છીએ કે $t_n = S_n - S_{n-1}$.
$t_n = \frac{n(n+1)(n+2)}{6} - \frac{(n-1)n(n+1)}{6}$
$t_n = \frac{n(n+1)}{6} [ (n+2) - (n-1) ] = \frac{n(n+1)}{6} \times 3 = \frac{n(n+1)}{2}$.
હવે,આપણે $\sum_{n=1}^\infty \frac{1}{t_n} = \sum_{n=1}^\infty \frac{2}{n(n+1)}$ શોધવાની જરૂર છે.
આંશિક અપૂર્ણાંકનો ઉપયોગ કરતા,$\frac{2}{n(n+1)} = 2 \left( \frac{1}{n} - \frac{1}{n+1} \right)$.
સરવાળો $2 \sum_{n=1}^\infty \left( \frac{1}{n} - \frac{1}{n+1} \right) = 2 [ (1 - \frac{1}{2}) + (\frac{1}{2} - \frac{1}{3}) + (\frac{1}{3} - \frac{1}{4}) + \dots ]$ છે.
આ એક ટેલિસ્કોપિંગ શ્રેણી છે,તેથી સરવાળો $2 \times 1 = 2$ થાય છે.
47
DifficultMCQ
ધારો કે $S_n = \frac{1}{1^3} + \frac{1 + 2}{1^3 + 2^3} + \frac{1 + 2 + 3}{1^3 + 2^3 + 3^3} + \dots + \frac{1 + 2 + \dots + n}{1^3 + 2^3 + \dots + n^3}$ છે. જો $100 S_n = n$ હોય,તો $n$ ની કિંમત શોધો:
A
$199$
B
$99$
C
$200$
D
$19$

Solution

(A) શ્રેણીનું $n$-મું પદ $T_n = \frac{\sum_{k=1}^n k}{\sum_{k=1}^n k^3}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
પ્રમાણિત સૂત્રો $\sum_{k=1}^n k = \frac{n(n+1)}{2}$ અને $\sum_{k=1}^n k^3 = \left(\frac{n(n+1)}{2}\right)^2$ નો ઉપયોગ કરતા:
$T_n = \frac{\frac{n(n+1)}{2}}{\left(\frac{n(n+1)}{2}\right)^2} = \frac{2}{n(n+1)}$.
આપણે $T_n$ ને આંશિક અપૂર્ણાંક તરીકે $T_n = 2\left(\frac{1}{n} - \frac{1}{n+1}\right)$ લખી શકીએ છીએ.
હવે,$S_n = \sum_{k=1}^n T_k = 2 \sum_{k=1}^n \left(\frac{1}{k} - \frac{1}{k+1}\right)$.
આ એક ટેલિસ્કોપિંગ સરવાળો છે: $S_n = 2 \left( (1 - \frac{1}{2}) + (\frac{1}{2} - \frac{1}{3}) + \dots + (\frac{1}{n} - \frac{1}{n+1}) \right) = 2 \left( 1 - \frac{1}{n+1} \right) = \frac{2n}{n+1}$.
આપેલ છે કે $100 S_n = n$,તેથી $S_n$ ની કિંમત મૂકતા:
$100 \left( \frac{2n}{n+1} \right) = n$.
$n \neq 0$ હોવાથી,$n$ વડે ભાગતા:
$\frac{200}{n+1} = 1 \implies n+1 = 200 \implies n = 199$.
48
DifficultMCQ
સરવાળો $\sum\limits_{r = 1}^{10} {({r^2} + 1) \times r!}$ કોના બરાબર છે?
A
$11 \times (11!)$
B
$10 \times (11!)$
C
$(11!)$
D
$101 \times (10!)$

Solution

(B) ધારો કે સામાન્ય પદ $T_r = (r^2 + 1)r!$ છે.
આપણે પદને આ રીતે ફરીથી લખી શકીએ:
$T_r = (r^2 + r - r + 1)r! = (r(r+1) - (r-1))r!$
$T_r = r(r+1)! - (r-1)r!$
આ $f(r) - f(r-1)$ સ્વરૂપની ટેલિસ્કોપિંગ શ્રેણી છે જ્યાં $f(r) = r(r+1)!$.
$r=1$ થી $10$ સુધીનો સરવાળો કરતા:
$\sum_{r=1}^{10} T_r = \sum_{r=1}^{10} [r(r+1)! - (r-1)r!] $
$= [1(2!) - 0(1!)] + [2(3!) - 1(2!)] + [3(4!) - 2(3!)] + \dots + [10(11!) - 9(10!)]$
$= 10(11!)$.
49
DifficultMCQ
જો $\sum\limits_{n = 1}^5 {\frac{1}{{n\left( {n + 1} \right)\left( {n + 2} \right)\left( {n + 3} \right)}} = \frac{k}{3}} $ હોય,તો $k$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{1}{6}$
B
$\frac{17}{105}$
C
$\frac{55}{336}$
D
$\frac{19}{112}$

Solution

(C) સામાન્ય પદ $T_n$ ને તફાવતની રીતનો ઉપયોગ કરીને નીચે મુજબ લખી શકાય:
$T_n = \frac{1}{3} \left[ \frac{1}{n(n+1)(n+2)} - \frac{1}{(n+1)(n+2)(n+3)} \right]$
$n=1$ થી $5$ સુધીનો સરવાળો લેતા:
$\sum_{n=1}^5 T_n = \frac{1}{3} \left[ \left( \frac{1}{1 \cdot 2 \cdot 3} - \frac{1}{2 \cdot 3 \cdot 4} \right) + \dots + \left( \frac{1}{5 \cdot 6 \cdot 7} - \frac{1}{6 \cdot 7 \cdot 8} \right) \right]$
આ એક ટેલિસ્કોપિંગ શ્રેણી છે:
$\sum_{n=1}^5 T_n = \frac{1}{3} \left[ \frac{1}{6} - \frac{1}{6 \cdot 7 \cdot 8} \right] = \frac{1}{3} \left[ \frac{1}{6} - \frac{1}{336} \right]$
$\frac{1}{3} \left[ \frac{56 - 1}{336} \right] = \frac{1}{3} \left( \frac{55}{336} \right) = \frac{k}{3}$
તેથી,$k = \frac{55}{336}$.
50
DifficultMCQ
જો સરવાળો $\frac{3}{1^2} + \frac{5}{1^2 + 2^2} + \frac{7}{1^2 + 2^2 + 3^2} + \dots$ $20$ પદો સુધી $\frac{k}{21}$ જેટલો હોય,તો $k$ ની કિંમત શોધો.
A
$120$
B
$180$
C
$240$
D
$60$

Solution

(A) આપેલ શ્રેણીનું $n$ મું પદ:
$a_n = \frac{2n + 1}{\sum_{i=1}^{n} i^2} = \frac{2n + 1}{\frac{n(n + 1)(2n + 1)}{6}} = \frac{6}{n(n + 1)}$
આંશિક અપૂર્ણાંકનો ઉપયોગ કરતા:
$a_n = 6 \left[ \frac{1}{n} - \frac{1}{n + 1} \right]$
$20$ પદોનો સરવાળો $S_{20}$:
$S_{20} = \sum_{n=1}^{20} a_n = 6 \sum_{n=1}^{20} \left( \frac{1}{n} - \frac{1}{n + 1} \right)$
આ એક ટેલિસ્કોપિંગ શ્રેણી છે:
$S_{20} = 6 \left[ \left( 1 - \frac{1}{2} \right) + \left( \frac{1}{2} - \frac{1}{3} \right) + \dots + \left( \frac{1}{20} - \frac{1}{21} \right) \right]$
$S_{20} = 6 \left( 1 - \frac{1}{21} \right) = 6 \left( \frac{20}{21} \right) = \frac{120}{21}$
આપેલ છે કે $S_{20} = \frac{k}{21}$,સરખામણી કરતા $k = 120$ મળે છે.

Sequences and Series — VN or Telescoping Method · Frequently Asked Questions

1Are these Sequences and Series questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Sequences and Series Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.