Gujarati

Transformation of axes Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · Rectangular Cartesian Co-ordinates · Transformation of axes

127+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 46 of 127 questions in Gujarati

51
MediumMCQ
જ્યારે યામ અક્ષોને ઉગમબિંદુની આસપાસ $\tan^{-1}\left(\frac{3}{4}\right)$ ખૂણે ફેરવવામાં આવે છે,ત્યારે સમીકરણ $x^2+y^2=9$ કયા સમીકરણમાં રૂપાંતરિત થાય છે?
A
$x^2-y^2=9$
B
$x^2+y^2+2xy=4$
C
$x^2+y^2=9$
D
$x^2-y^2+9=0$

Solution

(C) ધારો કે $\theta = \tan^{-1}\left(\frac{3}{4}\right)$ એ પરિભ્રમણનો ખૂણો છે. તેથી $\cos \theta = \frac{4}{5}$ અને $\sin \theta = \frac{3}{5}$.
જ્યારે અક્ષોને $\theta$ ખૂણે ફેરવવામાં આવે છે,ત્યારે રૂપાંતરણ સમીકરણો $x = X \cos \theta - Y \sin \theta$ અને $y = X \sin \theta + Y \cos \theta$ છે.
$\sin \theta$ અને $\cos \theta$ ની કિંમતો મૂકતા,આપણને $x = \frac{4X - 3Y}{5}$ અને $y = \frac{3X + 4Y}{5}$ મળે છે.
આ કિંમતોને મૂળ સમીકરણ $x^2 + y^2 = 9$ માં મૂકતા:
$\left(\frac{4X - 3Y}{5}\right)^2 + \left(\frac{3X + 4Y}{5}\right)^2 = 9$
$\frac{16X^2 + 9Y^2 - 24XY + 9X^2 + 16Y^2 + 24XY}{25} = 9$
$\frac{25X^2 + 25Y^2}{25} = 9$
$X^2 + Y^2 = 9$.
આમ,સમીકરણ બદલાતું નથી.
52
MediumMCQ
સમીકરણ $x^2+2xy-y^2=0$ માંથી $xy$ પદ દૂર કરવા માટે કોઓર્ડિનેટ અક્ષોને કેટલા ખૂણે ફેરવવા જોઈએ?
A
$\frac{\pi}{4}$
B
$\frac{\pi}{3}$
C
$\frac{\pi}{8}$
D
$\frac{\pi}{6}$

Solution

(C) દ્વિઘાતનું સામાન્ય સમીકરણ $ax^2 + 2hxy + by^2 = 0$ છે.
$x^2 + 2xy - y^2 = 0$ સાથે સરખાવતા,આપણને $a = 1$,$h = 1$,અને $b = -1$ મળે છે.
$xy$ પદ દૂર કરવા માટે જરૂરી પરિભ્રમણનો ખૂણો $\theta$ એ $\tan(2\theta) = \frac{2h}{a-b}$ દ્વારા મળે છે.
કિંમતો મૂકતા,$\tan(2\theta) = \frac{2(1)}{1 - (-1)} = \frac{2}{2} = 1$.
તેથી,$2\theta = \frac{\pi}{4}$,જેનો અર્થ છે કે $\theta = \frac{\pi}{8}$.
53
MediumMCQ
જ્યારે યામ અક્ષોને ધન દિશામાં $\frac{\pi}{4}$ ખૂણે ફેરવવામાં આવે છે,ત્યારે એક સમીકરણ $x^2+y^2-6x+8y+21=0$ માં રૂપાંતરિત થાય છે. તો મૂળ સમીકરણ શું હશે?
A
$x^2+y^2-7\sqrt{2}x+\sqrt{2}y+21=0$
B
$\sqrt{2}x^2+\sqrt{2}y^2-7x+y+21\sqrt{2}=0$
C
$x^2+y^2-14x+2y+21=0$
D
$x^2+y^2-7\sqrt{2}x+\sqrt{2}y+21=0$

Solution

(A) ધારો કે મૂળ યામ $(X, Y)$ છે અને નવા યામ $(x, y)$ છે.
આપેલ પરિભ્રમણ ખૂણો $\theta = \frac{\pi}{4}$ છે.
રૂપાંતરિત સમીકરણ $x^2+y^2-6x+8y+21=0$ માં $x = \frac{X+Y}{\sqrt{2}}$ અને $y = \frac{-X+Y}{\sqrt{2}}$ મૂકતા,
સાદુરૂપ આપતા આપણને $X^2+Y^2 - 7\sqrt{2}X + \sqrt{2}Y + 21 = 0$ મળે છે.
54
MediumMCQ
જો કોઓર્ડિનેટ અક્ષોને ઉગમબિંદુની આસપાસ $\frac{\pi}{6}$ ના ખૂણે ફેરવવામાં આવે,તો $\sqrt{3} x^2-4 x y+\sqrt{3} y^2=0$ નું રૂપાંતરિત સમીકરણ શું થશે?
A
$\sqrt{3} y^2+x y=0$
B
$x^2 - y^2 = 0$
C
$\sqrt{3} y^2-x y=0$
D
$\sqrt{3} y^2- 2x y=0$

Solution

(C) ધારો કે મૂળ યામ $(x, y)$ છે અને નવા યામ $(X, Y)$ છે. પરિભ્રમણ રૂપાંતરણ નીચે મુજબ છે:
$x = X \cos \frac{\pi}{6} - Y \sin \frac{\pi}{6} = \frac{\sqrt{3}X - Y}{2}$
$y = X \sin \frac{\pi}{6} + Y \cos \frac{\pi}{6} = \frac{X + \sqrt{3}Y}{2}$
આ કિંમતોને $\sqrt{3}x^2 - 4xy + \sqrt{3}y^2 = 0$ માં મૂકતા:
$\sqrt{3} \left( \frac{\sqrt{3}X - Y}{2} \right)^2 - 4 \left( \frac{\sqrt{3}X - Y}{2} \right) \left( \frac{X + \sqrt{3}Y}{2} \right) + \sqrt{3} \left( \frac{X + \sqrt{3}Y}{2} \right)^2 = 0$
ગણતરી કરતા:
$0X^2 - 8XY + 8\sqrt{3}Y^2 = 0$
$-8$ વડે ભાગતા:
$XY - \sqrt{3}Y^2 = 0$
આમ,રૂપાંતરિત સમીકરણ $\sqrt{3}Y^2 - XY = 0$ છે.
55
DifficultMCQ
ઉગમબિંદુને $(1,2)$ પર સ્થળાંતરિત કરવામાં આવે છે. જૂની સિસ્ટમમાં બિંદુ $(7,5)$ ક્રમિક રીતે નીચે મુજબના રૂપાંતરણોમાંથી પસાર થાય છે.
$I$. ઉગમબિંદુના આપેલ સ્થળાંતર હેઠળ નવા બિંદુ પર જાય છે.
$II$. નવી $X$-અક્ષની ઋણ દિશામાં $2$ એકમ દ્વારા સ્થળાંતરિત થાય છે.
$III$. નવી સિસ્ટમના ઉગમબિંદુની આસપાસ ઘડિયાળની દિશામાં $\frac{\pi}{4}$ ખૂણે ફેરવવામાં આવે છે. બિંદુ $(7,5)$ નું અંતિમ સ્થાન શું છે?
A
$\left(\frac{9}{\sqrt{2}}, \frac{-1}{\sqrt{2}}\right)$
B
$\left(\frac{7}{\sqrt{2}}, \frac{1}{\sqrt{2}}\right)$
C
$\left(\frac{7}{\sqrt{2}}, \frac{-1}{\sqrt{2}}\right)$
D
$\left(\frac{5}{\sqrt{2}}, \frac{-1}{\sqrt{2}}\right)$

Solution

(C) પગલું $1$: ઉગમબિંદુને $(1,2)$ પર સ્થળાંતરિત કરતા,જૂની સિસ્ટમનું બિંદુ $(7,5)$ નવી સિસ્ટમમાં $(7-1, 5-2) = (6,3)$ બને છે.
પગલું $2$: બિંદુ $(6,3)$ ને નવી $X$-અક્ષની ઋણ દિશામાં $2$ એકમ ખસેડતા $(6-2, 3) = (4,3)$ મળે છે.
પગલું $3$: બિંદુ $(4,3)$ ને નવી સિસ્ટમના ઉગમબિંદુની આસપાસ ઘડિયાળની દિશામાં $\theta = \frac{\pi}{4}$ ખૂણે ફેરવતા. ઘડિયાળની દિશામાં પરિભ્રમણનું સૂત્ર $(x', y') = (x \cos \theta + y \sin \theta, -x \sin \theta + y \cos \theta)$ છે.
$x=4, y=3, \theta = \frac{\pi}{4}$ મૂકતા:
$x' = 4 \cos \frac{\pi}{4} + 3 \sin \frac{\pi}{4} = \frac{4}{\sqrt{2}} + \frac{3}{\sqrt{2}} = \frac{7}{\sqrt{2}}$
$y' = -4 \sin \frac{\pi}{4} + 3 \cos \frac{\pi}{4} = -\frac{4}{\sqrt{2}} + \frac{3}{\sqrt{2}} = -\frac{1}{\sqrt{2}}$
આમ,અંતિમ સ્થાન $\left(\frac{7}{\sqrt{2}}, -\frac{1}{\sqrt{2}}\right)$ છે.
56
MediumMCQ
જ્યારે અક્ષોને $36^{\circ}$ ના ખૂણે ફેરવવામાં આવે ત્યારે $x^2+y^2=r^2$ નું રૂપાંતરિત સમીકરણ શું થાય?
A
$X^2+Y^2=r^2$
B
$X^2+2XY-Y^2=r^2$
C
$X^2-Y^2=r^2$
D
$X^2+Y^2=2r^2$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ $x^2+y^2=r^2$ છે.
જ્યારે અક્ષોને $\theta = 36^{\circ}$ ના ખૂણે ફેરવવામાં આવે,ત્યારે રૂપાંતરણ સમીકરણો નીચે મુજબ છે:
$x = X \cos \theta - Y \sin \theta$
$y = X \sin \theta + Y \cos \theta$
આ કિંમતો મૂળ સમીકરણમાં મૂકતા:
$(X \cos \theta - Y \sin \theta)^2 + (X \sin \theta + Y \cos \theta)^2 = r^2$
પદોનું વિસ્તરણ કરતા:
$(X^2 \cos^2 \theta + Y^2 \sin^2 \theta - 2XY \sin \theta \cos \theta) + (X^2 \sin^2 \theta + Y^2 \cos^2 \theta + 2XY \sin \theta \cos \theta) = r^2$
સાદુરૂપ આપતા:
$X^2(\cos^2 \theta + \sin^2 \theta) + Y^2(\sin^2 \theta + \cos^2 \theta) = r^2$
કારણ કે $\cos^2 \theta + \sin^2 \theta = 1$,તેથી આપણને મળે છે:
$X^2 + Y^2 = r^2$.
57
MediumMCQ
કોઓર્ડિનેટ અક્ષોને $135^{\circ}$ ના ખૂણે ફેરવવામાં આવે છે. જો નવી સિસ્ટમમાં બિંદુ $P$ ના યામ $(4, -3)$ હોય,તો મૂળ સિસ્ટમમાં $P$ ના યામ શું હશે?
A
$(\frac{1}{\sqrt{2}}, \frac{7}{\sqrt{2}})$
B
$(\frac{1}{\sqrt{2}}, -\frac{7}{\sqrt{2}})$
C
$(-\frac{1}{\sqrt{2}}, -\frac{7}{\sqrt{2}})$
D
$(-\frac{1}{\sqrt{2}}, \frac{7}{\sqrt{2}})$

Solution

(D) ધારો કે મૂળ સિસ્ટમમાં યામ $(x, y)$ છે અને નવી સિસ્ટમમાં યામ $(x', y')$ છે,જ્યાં $\theta = 135^{\circ}$ છે.
રૂપાંતરણ સમીકરણો:
$x' = x \cos \theta + y \sin \theta$
$y' = -x \sin \theta + y \cos \theta$
આપેલ છે કે $(x', y') = (4, -3)$ અને $\theta = 135^{\circ}$,તેથી:
$4 = -\frac{x}{\sqrt{2}} + \frac{y}{\sqrt{2}} \Rightarrow -x + y = 4\sqrt{2} \quad (i)$
$-3 = -\frac{x}{\sqrt{2}} - \frac{y}{\sqrt{2}} \Rightarrow x + y = 3\sqrt{2} \quad (ii)$
સમીકરણ $(i)$ અને $(ii)$ નો સરવાળો કરતા $2y = 7\sqrt{2} \Rightarrow y = \frac{7}{\sqrt{2}}$ મળે.
સમીકરણ $(ii)$ માંથી $(i)$ બાદ કરતા $2x = -\sqrt{2} \Rightarrow x = -\frac{1}{\sqrt{2}}$ મળે.
આમ,મૂળ સિસ્ટમમાં યામ $(-\frac{1}{\sqrt{2}}, \frac{7}{\sqrt{2}})$ છે.
58
MediumMCQ
એક રેખા $L$ ના યામ અક્ષો પરના અંતઃખંડો $a$ અને $b$ છે. જ્યારે અક્ષોને ઉગમબિંદુને સ્થિર રાખીને આપેલ ખૂણા $\theta$ જેટલા ફેરવવામાં આવે છે,ત્યારે આ રેખા $L$ ના અંતઃખંડો $p$ અને $q$ મળે છે. તો
A
$a^2+b^2=p^2+q^2$
B
$a^2+p^2=b^2+q^2$
C
$\frac{1}{a^2}+\frac{1}{p^2}=\frac{1}{b^2}+\frac{1}{q^2}$
D
$\frac{1}{a^2}+\frac{1}{b^2}=\frac{1}{p^2}+\frac{1}{q^2}$

Solution

(D) અંતઃખંડો $a$ અને $b$ વાળી રેખા $L$ નું સમીકરણ $\frac{x}{a} + \frac{y}{b} = 1$ છે.
જ્યારે અક્ષોને $\theta$ ખૂણે ફેરવવામાં આવે,ત્યારે નવા યામ $(x', y')$ અને જૂના યામ $(x, y)$ વચ્ચેનો સંબંધ $x = x' \cos \theta - y' \sin \theta$ અને $y = x' \sin \theta + y' \cos \theta$ છે.
આ કિંમતો રેખાના સમીકરણમાં મૂકતા:
$\frac{x' \cos \theta - y' \sin \theta}{a} + \frac{x' \sin \theta + y' \cos \theta}{b} = 1$
$x' \left( \frac{\cos \theta}{a} + \frac{\sin \theta}{b} \right) + y' \left( \frac{\cos \theta}{b} - \frac{\sin \theta}{a} \right) = 1$.
નવી અક્ષોમાં રેખાના અંતઃખંડ સ્વરૂપ $\frac{x'}{p} + \frac{y'}{q} = 1$ સાથે સરખાવતા,આપણને મળે છે:
$\frac{1}{p} = \frac{\cos \theta}{a} + \frac{\sin \theta}{b}$ અને $\frac{1}{q} = \frac{\cos \theta}{b} - \frac{\sin \theta}{a}$.
આ સમીકરણોનો વર્ગ કરીને સરવાળો કરતા:
$\frac{1}{p^2} + \frac{1}{q^2} = \left( \frac{\cos \theta}{a} + \frac{\sin \theta}{b} \right)^2 + \left( \frac{\cos \theta}{b} - \frac{\sin \theta}{a} \right)^2$
$= \frac{\cos^2 \theta}{a^2} + \frac{\sin^2 \theta}{b^2} + \frac{2 \sin \theta \cos \theta}{ab} + \frac{\cos^2 \theta}{b^2} + \frac{\sin^2 \theta}{a^2} - \frac{2 \sin \theta \cos \theta}{ab}$
$= \frac{\cos^2 \theta + \sin^2 \theta}{a^2} + \frac{\cos^2 \theta + \sin^2 \theta}{b^2}$
$= \frac{1}{a^2} + \frac{1}{b^2}$.
આમ,$\frac{1}{a^2} + \frac{1}{b^2} = \frac{1}{p^2} + \frac{1}{q^2}$.
59
MediumMCQ
સમીકરણ $9x^2+4y^2+10x+12y+1=0$ માંથી $x$ અને $y$ ના પદો દૂર કરવા માટે ઉગમબિંદુને કયા બિંદુ પર ખસેડવું જોઈએ?
A
$\left(\frac{5}{9}, \frac{3}{2}\right)$
B
$\left(-\frac{5}{2}, -\frac{3}{9}\right)$
C
$\left(-\frac{5}{9}, -\frac{3}{2}\right)$
D
$\left(-\frac{3}{2}, -\frac{5}{9}\right)$

Solution

(C) ધારો કે ઉગમબિંદુ $(h, k)$ પર ખસેડવામાં આવે છે.
નવા યામ $(x', y')$ છે.
તેથી $x = x' + h$ અને $y = y' + k$.
આ કિંમતો સમીકરણ $9x^2 + 4y^2 + 10x + 12y + 1 = 0$ માં મૂકતા:
$9(x' + h)^2 + 4(y' + k)^2 + 10(x' + h) + 12(y' + k) + 1 = 0$
$x'$ અને $y'$ ના પદો દૂર કરવા માટે,તેમના સહગુણકોને શૂન્ય લેતા:
$18h + 10 = 0 \implies h = -\frac{5}{9}$
$8k + 12 = 0 \implies k = -\frac{3}{2}$
આમ,ઉગમબિંદુને $\left(-\frac{5}{9}, -\frac{3}{2}\right)$ પર ખસેડવું જોઈએ.
60
DifficultMCQ
જો સમીકરણ $2x^2+3xy-2y^2-17x+6y+8=0$ નું યામ અક્ષોને નવા ઉગમબિંદુ $(\alpha, \beta)$ પર સ્થળાંતર કર્યા પછીનું રૂપાંતરિત સમીકરણ $aX^2+2hXY+bY^2+c=0$ હોય,તો $3\alpha+c=$
A
$h$
B
$2h$
C
$2\beta$
D
$\beta$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ $f(x, y) = 2x^2+3xy-2y^2-17x+6y+8=0$ છે.
ઉગમબિંદુને $(\alpha, \beta)$ પર ખસેડીને રેખીય પદો દૂર કરવા માટે,આપણે $x$ અને $y$ ની સાપેક્ષ આંશિક વિકલન શૂન્ય લઈએ છીએ:
$f_x = 4x+3y-17 = 0$
$f_y = 3x-4y+6 = 0$
આ સમીકરણો ઉકેલતા:
$x = 2$ અને $y = 3$ મળે છે.
તેથી,નવું ઉગમબિંદુ $(\alpha, \beta) = (2, 3)$ છે.
રૂપાંતરિત સમીકરણમાં અચળ પદ $c = f(\alpha, \beta) = 0$ છે.
તેથી,$3\alpha+c = 3(2)+0 = 6$.
અહીં $2\beta = 2(3) = 6$ હોવાથી,સાચો વિકલ્પ $2\beta$ છે.
61
DifficultMCQ
જ્યારે ઉગમબિંદુને $(-1, 2)$ બિંદુ પર ખસેડવામાં આવે ત્યારે $x^2-y^2+2x+4y=0$ નું રૂપાંતરિત સમીકરણ શું થાય?
A
$x^2-y^2=1$
B
$x^2-y^2=3$
C
$x^2-y^2+3=0$
D
$x^2+y^2=3$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ: $x^2-y^2+2x+4y=0$
ધારો કે નવા યામ $(X, Y)$ છે અને ઉગમબિંદુ $(-1, 2)$ પર ખસેડવામાં આવ્યું છે.
રૂપાંતરના સમીકરણો $x = X - 1$ અને $y = Y + 2$ છે.
આ કિંમતો મૂળ સમીકરણમાં મૂકતા:
$(X-1)^2 - (Y+2)^2 + 2(X-1) + 4(Y+2) = 0$
$(X^2 - 2X + 1) - (Y^2 + 4Y + 4) + 2X - 2 + 4Y + 8 = 0$
$X^2 - Y^2 + 3 = 0$
62
EasyMCQ
જ્યારે ઉગમબિંદુને $(-1, 2)$ બિંદુ પર ખસેડવામાં આવે ત્યારે $x^2-y^2+2x+4y=0$ નું રૂપાંતરિત સમીકરણ શું થાય?
A
$X^2-Y^2=1$
B
$X^2-Y^2=3$
C
$X^2-Y^2+3=0$
D
$X^2-Y^2-3=0$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ: $x^2-y^2+2x+4y=0$.
જ્યારે ઉગમબિંદુને $(h, k) = (-1, 2)$ પર ખસેડવામાં આવે,ત્યારે રૂપાંતરણ સમીકરણો $x = X - 1$ અને $y = Y + 2$ થાય છે.
આ કિંમતો મૂળ સમીકરણમાં મૂકતા:
$(X-1)^2 - (Y+2)^2 + 2(X-1) + 4(Y+2) = 0$.
પદોનું વિસ્તરણ કરતા:
$(X^2 - 2X + 1) - (Y^2 + 4Y + 4) + 2X - 2 + 4Y + 8 = 0$.
સાદુરૂપ આપતા:
$X^2 - Y^2 + 3 = 0$.
63
DifficultMCQ
જો અક્ષોને $\alpha$ ખૂણે ફેરવવામાં આવે,તો $\alpha$ ના એવા મૂલ્યોની સંખ્યા કેટલી છે કે જેથી $x^2+y^2+2x+2y-5=0$ ના રૂપાંતરિત સમીકરણમાં કોઈ રેખીય પદો ન હોય?
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
અનંત

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ $x^2+y^2+2x+2y-5=0$ છે.
ધારો કે અક્ષોને $\alpha$ ખૂણે ફેરવવામાં આવે છે. રૂપાંતરણ સમીકરણો $x = X \cos \alpha - Y \sin \alpha$ અને $y = X \sin \alpha + Y \cos \alpha$ છે.
આ કિંમતો સમીકરણમાં મૂકતા:
$(X \cos \alpha - Y \sin \alpha)^2 + (X \sin \alpha + Y \cos \alpha)^2 + 2(X \cos \alpha - Y \sin \alpha) + 2(X \sin \alpha + Y \cos \alpha) - 5 = 0$.
દ્વિઘાત પદોનું સાદુંરૂપ આપતા:
$X^2(\cos^2 \alpha + \sin^2 \alpha) + Y^2(\sin^2 \alpha + \cos^2 \alpha) = X^2 + Y^2$.
રેખીય પદોનું સાદુંરૂપ આપતા:
$2X(\cos \alpha + \sin \alpha) + 2Y(\cos \alpha - \sin \alpha)$.
આમ,રૂપાંતરિત સમીકરણ $X^2 + Y^2 + 2X(\cos \alpha + \sin \alpha) + 2Y(\cos \alpha - \sin \alpha) - 5 = 0$ મળે છે.
સમીકરણમાં કોઈ રેખીય પદો ન હોય તે માટે,$X$ અને $Y$ ના સહગુણકો શૂન્ય હોવા જોઈએ:
$\cos \alpha + \sin \alpha = 0 \implies \tan \alpha = -1$
$\cos \alpha - \sin \alpha = 0 \implies \tan \alpha = 1$
કારણ કે $\tan \alpha$ એકસાથે $1$ અને $-1$ ન હોઈ શકે,તેથી $\alpha$ નું એવું કોઈ મૂલ્ય નથી જે બંને શરતોને સંતોષે.
તેથી,$\alpha$ ના મૂલ્યોની સંખ્યા $0$ છે.
64
MediumMCQ
જ્યારે કોઓર્ડિનેટ અક્ષોને ઉગમબિંદુની આસપાસ ધન દિશામાં $\operatorname{Tan}^{-1}(2)$ ના ખૂણે ફેરવવામાં આવે ત્યારે $3x^2 - 4xy = r^2$ નું રૂપાંતરિત સમીકરણ શું થાય?
A
$x^2 - 4y^2 = r^2$
B
$2xy + r^2 = 0$
C
$4y^2 - x^2 = r^2$
D
$xy = r^2$

Solution

(C) ધારો કે પરિભ્રમણનો ખૂણો $\theta = \operatorname{Tan}^{-1}(2)$ છે. તેથી $\tan \theta = 2$.
ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમનો ઉપયોગ કરતા,$\sin \theta = \frac{2}{\sqrt{5}}$ અને $\cos \theta = \frac{1}{\sqrt{5}}$.
અક્ષોના પરિભ્રમણ માટેના રૂપાંતરણ સમીકરણો $x = X \cos \theta - Y \sin \theta$ અને $y = X \sin \theta + Y \cos \theta$ છે.
કિંમતો મૂકતા,$x = \frac{X - 2Y}{\sqrt{5}}$ અને $y = \frac{2X + Y}{\sqrt{5}}$.
આ કિંમતોને આપેલ સમીકરણ $3x^2 - 4xy = r^2$ માં મૂકતા:
$3 \left( \frac{X - 2Y}{\sqrt{5}} \right)^2 - 4 \left( \frac{X - 2Y}{\sqrt{5}} \right) \left( \frac{2X + Y}{\sqrt{5}} \right) = r^2$.
ગણતરી કરતા,આપણને $4Y^2 - X^2 = r^2$ મળે છે.
65
MediumMCQ
ઉગમબિંદુની આસપાસ અક્ષોને અમુક ખૂણે ઘડિયાળના કાંટાની વિરુદ્ધ દિશામાં ફેરવતા,જો સમીકરણ $x^2+4xy+y^2=1$ એ $\frac{x^2}{a^2}-\frac{y^2}{b^2}=1$ માં રૂપાંતરિત થાય,તો $\sqrt{\frac{a^2+b^2}{a^2}}$ ની કિંમત શોધો.
A
$2$
B
$\frac{\sqrt{13}}{3}$
C
$\frac{3}{2}$
D
$\sqrt{10}$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ $x^2+4xy+y^2=1$ છે.
અક્ષોના પરિભ્રમણ હેઠળ અચળાંકો $A+B$ અને $AB-H^2$ સમાન રહે છે.
અહીં $A+B = 2$ અને $AB-H^2 = -3$ છે.
નવા સમીકરણ માટે $\frac{1}{a^2} - \frac{1}{b^2} = 2$ અને $-\frac{1}{a^2b^2} = -3$ મળે છે.
આ સમીકરણો ઉકેલતા $a^2 = 1/3$ અને $b^2 = 1$ મળે છે.
તેથી,$\sqrt{1+\frac{b^2}{a^2}} = \sqrt{1+3} = 2$.
66
DifficultMCQ
ધારો કે અક્ષોને $\theta$ ખૂણે ફેરવવામાં આવે છે જેથી $3x^2+2\sqrt{3}xy+y^2=0$ સમીકરણમાંથી $xy$ પદ દૂર થાય. તો નવી યામ પદ્ધતિમાં,$x^2+y^2+2xy=2$ સમીકરણનું રૂપાંતર શું થશે?
A
$(2+\sqrt{3})x^2+(2-\sqrt{3})y^2+2xy=4$
B
$(2+\sqrt{3})x^2+(2+\sqrt{3})y^2-2xy=4$
C
$x^2+y^2-2(2-\sqrt{3})xy=4(2-\sqrt{3})$
D
$x^2+y^2+2(2+\sqrt{3})xy=4(2+\sqrt{3})$

Solution

(A) ધારો કે અક્ષોને $\theta$ ખૂણે ફેરવવામાં આવે છે. રૂપાંતરણ સમીકરણો $x = X \cos \theta - Y \sin \theta$ અને $y = X \sin \theta + Y \cos \theta$ છે.
$3x^2 + 2\sqrt{3}xy + y^2 = 0$ સમીકરણ માટે,$XY$ નો સહગુણક $2(A-B)\sin \theta \cos \theta + 2H(\cos^2 \theta - \sin^2 \theta)$ છે.
અહીં $A=3, H=\sqrt{3}, B=1$. નવા $XY$ સહગુણકને $0$ લેતા,આપણને $2\sin 2\theta + 2\sqrt{3}\cos 2\theta = 0$ મળે છે.
આનો અર્થ એ છે કે $\tan 2\theta = -\sqrt{3}$,તેથી $2\theta = 120^{\circ}$ અથવા $\theta = 60^{\circ}$.
$x^2 + y^2 + 2xy = 2$ માં $\theta = 60^{\circ}$ મૂકતા,આપણને રૂપાંતરિત સમીકરણ $(2+\sqrt{3})X^2 + (2-\sqrt{3})Y^2 + 2XY = 4$ મળે છે.
67
DifficultMCQ
જ્યારે યામ અક્ષોને ઉગમબિંદુ બદલ્યા વગર ઘડિયાળના કાંટાની વિરુદ્ધ દિશામાં $\frac{\pi}{4}$ ખૂણે ફેરવવામાં આવે છે,ત્યારે જો સમીકરણ $x^2+y^2-2x-4y-20=0$ એ નવી યામ પદ્ધતિમાં $ax^2+2hxy+by^2+2gx+2fy+c=0$ માં રૂપાંતરિત થાય,તો $\left|\begin{array}{lll}a & h & g \\ h & b & f \\ g & f & c\end{array}\right|=$
A
$-20$
B
$-25$
C
$-30$
D
$-35$
68
EasyMCQ
જ્યારે ઉગમબિંદુને અક્ષોના સ્થળાંતર દ્વારા $(h, k)$ પર ખસેડવામાં આવે છે,ત્યારે $x^2+2x+2y-7=0$ નું રૂપાંતરિત સમીકરણ $x$ પદ અને અચળ પદ ધરાવતું નથી. તો $(2h+k) =$
A
$\frac{7}{2}$
B
$\frac{1}{2}$
C
$2$
D
$0$

Solution

(C) ધારો કે નવા યામ $(X, Y)$ છે જેથી $x = X+h$ અને $y = Y+k$.
સમીકરણ $x^2+2x+2y-7=0$ માં આ કિંમતો મૂકતા:
$(X+h)^2 + 2(X+h) + 2(Y+k) - 7 = 0$
$X^2 + 2hX + h^2 + 2X + 2h + 2Y + 2k - 7 = 0$
$X^2 + (2h+2)X + 2Y + (h^2+2h+2k-7) = 0$
$x$ પદ દૂર કરવા માટે,$X$ નો સહગુણક શૂન્ય હોવો જોઈએ:
$2h+2 = 0 \Rightarrow h = -1$
અચળ પદ દૂર કરવા માટે,અચળ ભાગ શૂન્ય હોવો જોઈએ:
$h^2+2h+2k-7 = 0$
$h = -1$ મૂકતા:
$(-1)^2 + 2(-1) + 2k - 7 = 0$
$1 - 2 + 2k - 7 = 0$
$2k - 8 = 0 \Rightarrow k = 4$
તેથી,$2h+k = 2(-1) + 4 = -2 + 4 = 2$.
69
MediumMCQ
જો વક્ર $C$ નું સમીકરણ યામ અક્ષોને ઉગમબિંદુની આસપાસ ધન દિશામાં $\frac{\pi}{4}$ ખૂણે ફેરવવાથી $9x^2 + 25y^2 = 225$ માં રૂપાંતરિત થાય છે,તો રૂપાંતરણ પહેલાં વક્ર $C$ નું સમીકરણ શું હશે?
A
$17x^2 + 16xy + 17y^2 = 225$
B
$17x^2 + 23y^2 = 391$
C
$17x^2 - 16xy + 17y^2 = 225$
D
$23x^2 + 17y^2 = 391$

Solution

(C) ધારો કે મૂળ યામ $(x, y)$ છે અને નવા યામ $(X, Y)$ છે.
ભ્રમણ રૂપાંતરણ નીચે મુજબ છે:
$x = X \cos \theta - Y \sin \theta$
$y = X \sin \theta + Y \cos \theta$
અહીં $\theta = \frac{\pi}{4}$ હોવાથી,$\cos \frac{\pi}{4} = \sin \frac{\pi}{4} = \frac{1}{\sqrt{2}}$.
તેથી,$x = \frac{X - Y}{\sqrt{2}}$ અને $y = \frac{X + Y}{\sqrt{2}}$.
રૂપાંતરિત સમીકરણ $9X^2 + 25Y^2 = 225$ છે.
મૂળ સમીકરણ મેળવવા માટે $X$ અને $Y$ ની કિંમતો મૂકતા:
$9\left(\frac{x+y}{\sqrt{2}}\right)^2 + 25\left(\frac{-x+y}{\sqrt{2}}\right)^2 = 225$
$\frac{9}{2}(x^2 + y^2 + 2xy) + \frac{25}{2}(x^2 + y^2 - 2xy) = 225$
$9(x^2 + y^2 + 2xy) + 25(x^2 + y^2 - 2xy) = 450$
$34x^2 + 34y^2 - 32xy = 450$
$2$ વડે ભાગતા,આપણને $17x^2 - 16xy + 17y^2 = 225$ મળે છે.
70
MediumMCQ
જો અક્ષોને ઉગમબિંદુની આસપાસ ઘડિયાળના કાંટાની વિરુદ્ધ દિશામાં $45^{\circ}$ ના ખૂણે ફેરવવામાં આવે,તો $y^2=4ax$ નું રૂપાંતરિત સમીકરણ શું થશે?
A
$(x+y)^2=4\sqrt{2}a(x-y)$
B
$(x-y)^2=4\sqrt{2}a(x+y)$
C
$(x-y)^2=\frac{4a}{\sqrt{2}}(x+y)$
D
$(x+y)^2=\frac{4a}{\sqrt{2}}(x-y)$

Solution

(A) આપેલ પરિભ્રમણ ખૂણો $\theta = 45^{\circ}$ છે.
ધારો કે નવા યામ $(x', y')$ છે અને જૂના યામ $(x, y)$ છે.
રૂપાંતરણ સમીકરણો:
$x = x' \cos 45^{\circ} - y' \sin 45^{\circ} = \frac{x'-y'}{\sqrt{2}}$
$y = x' \sin 45^{\circ} + y' \cos 45^{\circ} = \frac{x'+y'}{\sqrt{2}}$
આ કિંમતોને $y^2 = 4ax$ માં મૂકતા:
$(\frac{x'+y'}{\sqrt{2}})^2 = 4a(\frac{x'-y'}{\sqrt{2}})$
$\frac{(x'+y')^2}{2} = \frac{4a(x'-y')}{\sqrt{2}}$
$(x'+y')^2 = 4\sqrt{2}a(x'-y')$
તેથી,રૂપાંતરિત સમીકરણ $(x+y)^2 = 4\sqrt{2}a(x-y)$ છે.
71
EasyMCQ
જો $y=x^2$ અને $x=y^2$ વક્રો દ્વારા ઘેરાયેલા પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ $k$ હોય,તો $\frac{x+\sqrt{3} y}{2}=\left(\frac{\sqrt{3} x-y}{2}\right)^2$ અને $\frac{\sqrt{3} x-y}{2}=\left(\frac{x+\sqrt{3} y}{2}\right)^2$ વક્રો દ્વારા ઘેરાયેલા પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ કેટલું થાય?
A
$\frac{\sqrt{3}}{2} k$
B
$\frac{1}{2} k$
C
$k$
D
$\left(\frac{\sqrt{3}+1}{2}\right) k$

Solution

(C) ધારો કે $X = \frac{\sqrt{3}x - y}{2}$ અને $Y = \frac{x + \sqrt{3}y}{2}$.
આ રૂપાંતરણ યામ અક્ષોનું $\theta = 30^\circ$ (અથવા $\pi/6$ રેડિયન) ના ખૂણે પરિભ્રમણ દર્શાવે છે.
પરિભ્રમણ એ આઇસોમેટ્રી હોવાથી (તે અંતર અને ક્ષેત્રફળ જાળવી રાખે છે),નવી યામ પદ્ધતિ $(X, Y)$ માં વક્રો દ્વારા ઘેરાયેલા પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ એ મૂળ યામ પદ્ધતિ $(x, y)$ માં $Y = X^2$ અને $X = Y^2$ વક્રો દ્વારા ઘેરાયેલા પ્રદેશના ક્ષેત્રફળ જેટલું જ હોય છે.
આપેલા સમીકરણો $\frac{x+\sqrt{3} y}{2}=\left(\frac{\sqrt{3} x-y}{2}\right)^2$ અને $\frac{\sqrt{3} x-y}{2}=\left(\frac{x+\sqrt{3} y}{2}\right)^2$ અનુક્રમે $Y = X^2$ અને $X = Y^2$ માં રૂપાંતરિત થાય છે.
તેથી,આ વક્રો દ્વારા ઘેરાયેલા પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ $y=x^2$ અને $x=y^2$ દ્વારા ઘેરાયેલા પ્રદેશના ક્ષેત્રફળ જેટલું જ એટલે કે $k$ થાય છે.
72
EasyMCQ
જ્યારે ઉગમબિંદુને અક્ષોના સ્થળાંતર દ્વારા $(-1,-1,-1)$ બિંદુ પર ખસેડવામાં આવે,ત્યારે નવી સિસ્ટમમાં $(3,-7,5)$ બિંદુના યામ શું થશે?
A
$(4,-6,6)$
B
$(4,6,6)$
C
$(6,6,6)$
D
$(4,4,4)$

Solution

(A) ધારો કે મૂળ યામ $(x, y, z) = (3, -7, 5)$ છે.
ધારો કે ઉગમબિંદુને $(h, k, l) = (-1, -1, -1)$ પર ખસેડવામાં આવે છે.
નવા યામ $(x', y', z')$ નીચે મુજબ મળે છે:
$x' = x - h$
$y' = y - k$
$z' = z - l$
કિંમતો મૂકતા:
$x' = 3 - (-1) = 3 + 1 = 4$
$y' = -7 - (-1) = -7 + 1 = -6$
$z' = 5 - (-1) = 5 + 1 = 6$
તેથી,નવા યામ $(4, -6, 6)$ છે.
73
MediumMCQ
બિંદુ $P(\alpha, \beta)$ જ્યાં $\alpha > 0, \beta > 0$ છે,તે ક્રમશઃ નીચે મુજબના રૂપાંતરણોમાંથી પસાર થાય છે:
$a)$ $x$-અક્ષની ધન દિશામાં $3$ એકમનું સ્થાનાંતર.
$b)$ રેખા $y = -x$ ની સાપેક્ષે પરાવર્તન.
$c)$ ઉગમબિંદુની આસપાસ ધન દિશામાં $\frac{\pi}{4}$ ના ખૂણે અક્ષોનું પરિભ્રમણ.
જો બિંદુ $P$ નું અંતિમ સ્થાન $(-4\sqrt{2}, -2\sqrt{2})$ હોય,તો $(\alpha + \beta)$ ની કિંમત શોધો.
A
$5$
B
$7$
C
$6\sqrt{2}$
D
$2\sqrt{2}$

Solution

(A) ધારો કે પ્રારંભિક બિંદુ $P_0 = (\alpha, \beta)$ છે.
પગલું $1$: $x$-અક્ષની ધન દિશામાં $3$ એકમનું સ્થાનાંતર કરતા $P_1 = (\alpha + 3, \beta)$ મળે.
પગલું $2$: $y = -x$ ની સાપેક્ષે પરાવર્તન કરતા $(x, y)$ બિંદુ $(-y, -x)$ માં રૂપાંતરિત થાય છે. તેથી,$P_2 = (-\beta, -(\alpha + 3)) = (-\beta, -\alpha - 3)$.
પગલું $3$: અક્ષોનું $\theta = \frac{\pi}{4}$ ના ખૂણે ધન દિશામાં પરિભ્રમણ. નવા યામ $(x', y')$ અને જૂના યામ $(x, y)$ વચ્ચેનો સંબંધ $x = x' \cos \theta - y' \sin \theta$ અને $y = x' \sin \theta + y' \cos \theta$ છે. આપેલ છે કે $(x', y') = (-4\sqrt{2}, -2\sqrt{2})$,તેથી:
$x = (-4\sqrt{2}) \cos \frac{\pi}{4} - (-2\sqrt{2}) \sin \frac{\pi}{4} = -2$.
$y = (-4\sqrt{2}) \sin \frac{\pi}{4} + (-2\sqrt{2}) \cos \frac{\pi}{4} = -6$.
$P_2 = (x, y)$ ને સરખાવતા,$-\beta = -2 \implies \beta = 2$ અને $-\alpha - 3 = -6 \implies \alpha = 3$.
આમ,$\alpha + \beta = 3 + 2 = 5$.
74
MediumMCQ
અક્ષોના સ્થળાંતર દ્વારા ઉગમબિંદુને $(-1, 2)$ બિંદુ પર ખસેડતા,જો $ax^2+2hxy+by^2+2gx+2fy+c=0$ એ $2x^2-xy+y^2-3x+4y-5=0$ નું રૂપાંતરિત સમીકરણ હોય,તો $2(f+g+h)=$
A
$a+b+c$
B
$a-5(b+c)$
C
$3(a+b+c)$
D
$c-5(a+b)$

Solution

(D) ધારો કે મૂળ યામ $(x, y)$ છે અને નવા યામ $(X, Y)$ છે.
ઉગમબિંદુને $(-1, 2)$ પર ખસેડતા $x = X - 1$ અને $y = Y + 2$ મળે.
આ કિંમતો $2x^2 - xy + y^2 - 3x + 4y - 5 = 0$ માં મૂકતા:
$2(X-1)^2 - (X-1)(Y+2) + (Y+2)^2 - 3(X-1) + 4(Y+2) - 5 = 0$
સાદુરૂપ આપતા $2X^2 - XY + Y^2 - 9X + 9Y + 14 = 0$ મળે.
સરખામણી કરતા $a = 2, h = -0.5, b = 1, g = -4.5, f = 4.5, c = 14$ મળે.
તેથી $2(f + g + h) = 2(4.5 - 4.5 - 0.5) = -1$.
વિકલ્પ $D$ એટલે કે $c - 5(a + b) = 14 - 5(3) = -1$ સાચો છે.
75
MediumMCQ
જો અક્ષોના સ્થળાંતર દ્વારા ઉગમબિંદુને $(3, 2)$ બિંદુ પર ખસેડ્યા પછી બિંદુ $(2, 3)$ ના નવા યામ $(a, b)$ હોય,અને અક્ષોને ઉગમબિંદુની આસપાસ ઘડિયાળના કાંટાની વિરુદ્ધ દિશામાં $\frac{\pi}{4}$ ખૂણે ફેરવ્યા પછી બિંદુ $(a, b)$ ના નવા યામ $(c, d)$ હોય,તો $d-c$ ની કિંમત શોધો.
A
$0$
B
$1$
C
$\sqrt{2}$
D
$2 \sqrt{2}$

Solution

(C) પગલું $1$: અક્ષોનું સ્થળાંતર. મૂળ યામ $(x, y) = (2, 3)$ છે અને ઉગમબિંદુ $(h, k) = (3, 2)$ પર ખસેડવામાં આવે છે. નવા યામ $(a, b) = (x-h, y-k) = (2-3, 3-2) = (-1, 1)$ મળે છે.
પગલું $2$: અક્ષોનું પરિભ્રમણ. બિંદુ $(-1, 1)$ ને $\theta = \frac{\pi}{4}$ ખૂણે ફેરવતા,નવા યામ $(c, d)$ માટે $c = a \cos \theta + b \sin \theta$ અને $d = -a \sin \theta + b \cos \theta$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા.
પગલું $3$: $c$ અને $d$ ની ગણતરી. $\cos \frac{\pi}{4} = \sin \frac{\pi}{4} = \frac{1}{\sqrt{2}}$ હોવાથી,$c = (-1)(\frac{1}{\sqrt{2}}) + (1)(\frac{1}{\sqrt{2}}) = 0$ અને $d = -(-1)(\frac{1}{\sqrt{2}}) + (1)(\frac{1}{\sqrt{2}}) = \sqrt{2}$ મળે છે.
પગલું $4$: $d - c = \sqrt{2} - 0 = \sqrt{2}$.
76
MediumMCQ
જ્યારે યામ અક્ષોને ઉગમબિંદુની આસપાસ ધન દિશામાં $\frac{\pi}{4}$ ખૂણે ફેરવવામાં આવે છે,ત્યારે સમીકરણ $ax^2+2hxy+by^2=c$ એ $25x^2+9y^2=225$ માં રૂપાંતરિત થાય છે,તો $(a+2h+b-\sqrt{c})^2=$
A
$3$
B
$1225$
C
$9$
D
$225$

Solution

(B) અક્ષોને $\theta = \frac{\pi}{4}$ ખૂણે ફેરવવા માટેના રૂપાંતરણ સમીકરણો છે:
$x = \frac{X-Y}{\sqrt{2}}$
$y = \frac{X+Y}{\sqrt{2}}$
આ કિંમતો $ax^2+2hxy+by^2=c$ માં મૂકતા:
$X^2(\frac{a+2h+b}{2}) + XY(b-a) + Y^2(\frac{a-2h+b}{2}) = c$
$25X^2+9Y^2=225$ સાથે સરખાવતા:
$a+2h+b = 50$
$c = 225 \implies \sqrt{c} = 15$
તેથી,$(a+2h+b-\sqrt{c})^2 = (50-15)^2 = 35^2 = 1225$.
77
MediumMCQ
જ્યારે ઉગમબિંદુને અક્ષોના સ્થળાંતર દ્વારા $(2, b)$ બિંદુ પર ખસેડવામાં આવે છે,ત્યારે $(a, 4)$ બિંદુના યામ $(6, 8)$ માં બદલાય છે. જ્યારે ઉગમબિંદુને અક્ષોના સ્થળાંતર દ્વારા $(a, b)$ પર ખસેડવામાં આવે છે,જો $x^2+4xy+y^2=0$ નું રૂપાંતરિત સમીકરણ $X^2+2HXY+Y^2+2GX+2FY+C=0$ હોય,તો $2H(G+F)=$
A
$C$
B
$-2C$
C
$2C$
D
$-C$

Solution

(D) આપેલ છે કે ઉગમબિંદુ $(2, b)$ પર ખસેડવામાં આવે છે,તેથી રૂપાંતરણ સમીકરણો $x = X + 2$ અને $y = Y + b$ છે.
બિંદુ $(a, 4)$ એ $(6, 8)$ માં બદલાય છે,તેથી $a = 6 + 2 = 8$ અને $4 = 8 + b$,જે $b = -4$ આપે છે.
હવે,ઉગમબિંદુને $(a, b) = (8, -4)$ પર ખસેડવામાં આવે છે,તેથી રૂપાંતરણ સમીકરણો $x = X + 8$ અને $y = Y - 4$ છે.
આ કિંમતોને $x^2 + 4xy + y^2 = 0$ માં મૂકતા:
$(X + 8)^2 + 4(X + 8)(Y - 4) + (Y - 4)^2 = 0$
$(X^2 + 16X + 64) + 4(XY - 4X + 8Y - 32) + (Y^2 - 8Y + 16) = 0$
$X^2 + 16X + 64 + 4XY - 16X + 32Y - 128 + Y^2 - 8Y + 16 = 0$
$X^2 + 4XY + Y^2 + 24Y - 48 = 0$
આને $X^2 + 2HXY + Y^2 + 2GX + 2FY + C = 0$ સાથે સરખાવતા,આપણને $2H = 4 \Rightarrow H = 2$,$2G = 0 \Rightarrow G = 0$,$2F = 24 \Rightarrow F = 12$,અને $C = -48$ મળે છે.
અંતે,$2H(G + F) = 2(2)(0 + 12) = 4(12) = 48$.
કારણ કે $C = -48$,તેથી $48 = -C$.
78
MediumMCQ
જો અક્ષોના સ્થળાંતર દ્વારા ઉગમબિંદુને $\left(\frac{3}{2},-2\right)$ બિંદુ પર ખસેડવામાં આવે,તો $2x^2+4xy+y^2+2x-2y+1=0$ નું રૂપાંતરિત સમીકરણ શું થશે?
A
$4x^2+8xy+2y^2-16=0$
B
$2x^2-8xy+y^2=0$
C
$4x^2+8xy+2y^2+9=0$
D
$2x^2-4xy+y^2+16=0$

Solution

(C) ધારો કે નવા યામ $(x', y')$ છે. રૂપાંતરણ સમીકરણો $x = x' + \frac{3}{2}$ અને $y = y' - 2$ છે.
આ કિંમતોને આપેલ સમીકરણ $2x^2 + 4xy + y^2 + 2x - 2y + 1 = 0$ માં મૂકતા:
$2(x' + \frac{3}{2})^2 + 4(x' + \frac{3}{2})(y' - 2) + (y' - 2)^2 + 2(x' + \frac{3}{2}) - 2(y' - 2) + 1 = 0$
પદોનું વિસ્તરણ કરતા:
$2(x')^2 + 4x'y' + (y')^2 + \frac{9}{2} = 0$
અપૂર્ણાંક દૂર કરવા માટે $2$ વડે ગુણતા:
$4(x')^2 + 8x'y' + 2(y')^2 + 9 = 0$.
આમ,રૂપાંતરિત સમીકરણ $4x^2 + 8xy + 2y^2 + 9 = 0$ છે.
79
EasyMCQ
યામ અક્ષોના સ્થાનાંતર દ્વારા ઉગમબિંદુને $(h, 5)$ બિંદુ પર ખસેડતા,જો સમીકરણ $y=x^3-9x^2+cx-d$ એ $Y=X^3$ માં રૂપાંતરિત થાય,તો $\left(d-\frac{c}{h}\right)=$
A
$0$
B
$13$
C
$11$
D
$25$

Solution

(B) ઉગમબિંદુને $(h, 5)$ પર ખસેડતા,સંબંધો $x = X + h$ અને $y = Y + 5$ મળે છે.
સમીકરણ $y = x^3 - 9x^2 + cx - d$ માં કિંમતો મૂકતા:
$Y + 5 = (X + h)^3 - 9(X + h)^2 + c(X + h) - d$
$Y = X^3 + (3h - 9)X^2 + (3h^2 - 18h + c)X + (h^3 - 9h^2 + ch - d - 5)$
$Y = X^3$ સાથે સરખાવતા:
$1) 3h - 9 = 0 \Rightarrow h = 3$
$2) 3h^2 - 18h + c = 0 \Rightarrow c = 27$
$3) h^3 - 9h^2 + ch - d - 5 = 0 \Rightarrow d = 22$
તેથી,$\left(d - \frac{c}{h}\right) = 22 - \frac{27}{3} = 13$.
80
MediumMCQ
જે ખૂણે યામ અક્ષોને ઉગમબિંદુની આસપાસ ફેરવવામાં આવે જેથી $\sqrt{3} x^2+(\sqrt{3}-1) x y-y^2=0$ નું રૂપાંતરિત સમીકરણ $xy$ પદથી મુક્ત થાય તે ખૂણો છે: ($^{\circ}$ માં)
A
$45$
B
$22.5$
C
$15$
D
$7.5$

Solution

(D) સામાન્ય દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^2 + 2hxy + by^2 = 0$ છે.
અહીં,$a = \sqrt{3}$,$2h = \sqrt{3}-1$,અને $b = -1$.
$xy$ પદને દૂર કરવા માટે,અક્ષોને $\theta$ ખૂણે ફેરવવી પડે જેનું સૂત્ર છે:
$\tan 2\theta = \frac{2h}{a-b}$
કિંમતો મૂકતા:
$\tan 2\theta = \frac{\sqrt{3}-1}{\sqrt{3}-(-1)} = \frac{\sqrt{3}-1}{\sqrt{3}+1}$
અંશ અને છેદને $(\sqrt{3}-1)$ વડે ગુણતા:
$\tan 2\theta = \frac{(\sqrt{3}-1)^2}{3-1} = \frac{3+1-2\sqrt{3}}{2} = \frac{4-2\sqrt{3}}{2} = 2-\sqrt{3}$
આપણે જાણીએ છીએ કે $\tan 15^{\circ} = 2-\sqrt{3}$.
તેથી,$\tan 2\theta = \tan 15^{\circ}$.
$2\theta = 15^{\circ} \implies \theta = 7.5^{\circ}$.
81
MediumMCQ
જ્યારે ઉગમબિંદુને અક્ષોના સ્થાનાંતર દ્વારા બિંદુ $P$ પર ખસેડવામાં આવે છે,ત્યારે સમીકરણ $2x^2+y^2-4x+4y=0$ એ $2x^2+y^2-8x+8y+18=0$ માં રૂપાંતરિત થાય છે. તો જો ઉગમબિંદુને તે જ બિંદુ $P$ પર ખસેડવામાં આવે,તો સુરેખા $x+2y+2=0$ નું રૂપાંતરિત સમીકરણ શું હશે?
A
$x+2y-1=0$
B
$x+2y-3=0$
C
$x+2y+7=0$
D
$x+2y+5=0$

Solution

(D) ધારો કે ઉગમબિંદુ બિંદુ $P(h, k)$ પર ખસેડવામાં આવે છે.
રૂપાંતરણ સમીકરણો $x = X+h$ અને $y = Y+k$ છે.
આ કિંમતો $2x^2+y^2-4x+4y=0$ માં મૂકતા:
$2(X+h)^2 + (Y+k)^2 - 4(X+h) + 4(Y+k) = 0$
$2X^2 + Y^2 + (4h-4)X + (2k+4)Y + (2h^2+k^2-4h+4k) = 0$.
આ સમીકરણને $2X^2+Y^2-8X+8Y+18=0$ સાથે સરખાવતા:
$4h-4 = -8 \Rightarrow h = -1$.
$2k+4 = 8 \Rightarrow k = 2$.
આમ,ઉગમબિંદુ $P(-1, 2)$ પર ખસેડવામાં આવ્યું છે.
રેખા $x+2y+2=0$ માટે,નવા યામ $x = X-1$ અને $y = Y+2$ છે.
રેખાના સમીકરણમાં આ કિંમતો મૂકતા:
$(X-1) + 2(Y+2) + 2 = 0$
$X+2Y+5 = 0$.
82
DifficultMCQ
જ્યારે યામ અક્ષોને ઉગમબિંદુની આસપાસ ધન દિશામાં $\frac{\pi}{4}$ ખૂણે ફેરવવામાં આવે,જો સમીકરણ $49x^2+25y^2=1225$ એ $px^2+qxy+ry^2=t$ માં રૂપાંતરિત થાય અને $p, q, r, t$ નો $G.C.D$ $1$ હોય,તો:
A
$(p-q+r-32)^2=4t$
B
$(p-q-r+12)^2=t$
C
$(p+q+r-15)^2=t$
D
$(-p-q+r+13)^2=t$

Solution

(C) યામ અક્ષોને $\theta$ ખૂણે ફેરવતા રૂપાંતરણ નીચે મુજબ છે:
$x = X \cos \theta - Y \sin \theta$
$y = X \sin \theta + Y \cos \theta$
અહીં $\theta = \frac{\pi}{4} = 45^{\circ}$ હોવાથી,$\cos \theta = \sin \theta = \frac{1}{\sqrt{2}}$.
તેથી,$x = \frac{X-Y}{\sqrt{2}}$ અને $y = \frac{X+Y}{\sqrt{2}}$.
આ કિંમતોને $49x^2 + 25y^2 = 1225$ માં મૂકતા:
$49 \left( \frac{X-Y}{\sqrt{2}} \right)^2 + 25 \left( \frac{X+Y}{\sqrt{2}} \right)^2 = 1225$
$\frac{49}{2} (X^2 + Y^2 - 2XY) + \frac{25}{2} (X^2 + Y^2 + 2XY) = 1225$
$2$ વડે ગુણતા:
$49(X^2 + Y^2 - 2XY) + 25(X^2 + Y^2 + 2XY) = 2450$
$74X^2 - 48XY + 74Y^2 = 2450$
$2$ વડે ભાગતા:
$37X^2 - 24XY + 37Y^2 = 1225$
$px^2 + qxy + ry^2 = t$ સાથે સરખાવતા,$p=37, q=-24, r=37, t=1225$ મળે છે.
વિકલ્પ $C$ ચકાસતા: $(p+q+r-15)^2 = (37 - 24 + 37 - 15)^2 = (35)^2 = 1225 = t$.
83
MediumMCQ
જે બિંદુ પર ઉગમબિંદુને અક્ષોના સ્થળાંતર દ્વારા ખસેડવામાં આવે છે જેથી $y^2+4y+8x-2=0$ નું રૂપાંતરિત સમીકરણ $y$ પદ અને અચળ પદ ધરાવતું ન હોય,તે બિંદુ છે
A
$\left(\frac{3}{4}, -2\right)$
B
$\left(-\frac{3}{4}, -2\right)$
C
$\left(2, \frac{3}{4}\right)$
D
$\left(-2, -\frac{3}{4}\right)$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ $y^2+4y+8x-2=0$ છે.
ધારો કે ઉગમબિંદુ $(\alpha, \beta)$ પર ખસેડવામાં આવે છે.
તેથી,$x = X + \alpha$ અને $y = Y + \beta$.
મૂળ સમીકરણમાં કિંમતો મૂકતા:
$(Y + \beta)^2 + 4(Y + \beta) + 8(X + \alpha) - 2 = 0$
$Y^2 + 2Y\beta + \beta^2 + 4Y + 4\beta + 8X + 8\alpha - 2 = 0$
$Y^2 + Y(2\beta + 4) + 8X + (\beta^2 + 4\beta + 8\alpha - 2) = 0$.
રૂપાંતરિત સમીકરણમાં $Y$ પદ અને અચળ પદ ન હોય તે માટે,તેમના સહગુણકો શૂન્ય લેતા:
$2\beta + 4 = 0 \Rightarrow \beta = -2$.
$\beta^2 + 4\beta + 8\alpha - 2 = 0$.
$\beta = -2$ મૂકતા:
$(-2)^2 + 4(-2) + 8\alpha - 2 = 0$
$4 - 8 + 8\alpha - 2 = 0$
$8\alpha - 6 = 0 \Rightarrow \alpha = \frac{3}{4}$.
આમ,ઉગમબિંદુ $\left(\frac{3}{4}, -2\right)$ પર ખસેડવામાં આવે છે.
84
EasyMCQ
જ્યારે અક્ષોના સ્થળાંતર દ્વારા ઉગમબિંદુને $(-1, 2)$ પર ખસેડવામાં આવે છે,ત્યારે $x^2+y^2+2x-4y+1=0$ નું રૂપાંતરિત સમીકરણ શું થાય?
A
$X^2+Y^2=4$
B
$X^2+Y^2=16$
C
$X^2+2X+Y^2=4$
D
$X^2-2X+Y^2=16$

Solution

(A) ધારો કે નવા યામ $(X, Y)$ છે અને જૂના યામ $(x, y)$ છે.
આપેલ છે કે ઉગમબિંદુ $(h, k) = (-1, 2)$ પર ખસેડવામાં આવે છે.
રૂપાંતરણ સમીકરણો $x = X + h$ અને $y = Y + k$ છે.
તેથી,$x = X - 1$ અને $y = Y + 2$.
આ કિંમતોને આપેલ સમીકરણ $x^2+y^2+2x-4y+1=0$ માં મૂકતા:
$(X-1)^2 + (Y+2)^2 + 2(X-1) - 4(Y+2) + 1 = 0$
$(X^2 - 2X + 1) + (Y^2 + 4Y + 4) + 2X - 2 - 4Y - 8 + 1 = 0$
$X^2 + Y^2 + (-2X + 2X) + (4Y - 4Y) + (1 + 4 - 2 - 8 + 1) = 0$
$X^2 + Y^2 - 4 = 0$
$X^2 + Y^2 = 4$
Solution diagram
85
MediumMCQ
ઉગમબિંદુ બદલ્યા વગર અક્ષોને કેટલા ખૂણે ફેરવવામાં આવે જેથી $x^2+4xy-y^2=0$ નું નવા યામ $(X, Y)$ માં રૂપાંતરિત સમીકરણ $XY$ પદ ધરાવતું ન હોય?
A
$\frac{1}{2} \tan^{-1}(2)$
B
$\tan^{-1}(2)$
C
$\frac{\pi}{8}$
D
$\frac{\pi}{4}$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ $x^2+4xy-y^2=0$ છે.
સામાન્ય દ્વિઘાત સમીકરણ $Ax^2+Bxy+Cy^2=0$ સાથે સરખાવતા,આપણને $A=1, B=4, C=-1$ મળે છે.
$XY$ પદ દૂર કરવા માટે,અક્ષોને $\theta$ ખૂણે ફેરવવા પડે જેથી $\cot(2\theta) = \frac{A-C}{B}$ થાય.
કિંમતો મૂકતા,$\cot(2\theta) = \frac{1-(-1)}{4} = \frac{2}{4} = \frac{1}{2}$.
તેથી,$\tan(2\theta) = 2$,જેનો અર્થ છે કે $2\theta = \tan^{-1}(2)$.
આમ,$\theta = \frac{1}{2} \tan^{-1}(2)$.
86
MediumMCQ
જો યામ અક્ષોને ઉગમબિંદુ બદલ્યા વિના ધન દિશામાં $45^{\circ}$ જેટલા ફેરવવામાં આવે,તો $3x^2 + 3y^2 + 2xy - 2 = 0$ નું રૂપાંતરિત સમીકરણ શું થશે?
A
$2x^2 + y^2 = 1$
B
$x^2 + 2y^2 = 1$
C
$x^2 - 2y^2 = 1$
D
$2x^2 - y^2 = 1$

Solution

(A) યામ અક્ષોને $\theta = 45^{\circ}$ ના ખૂણે ફેરવવામાં આવતા,આપણે $(x, y)$ ને $(x \cos 45^{\circ} - y \sin 45^{\circ}, x \sin 45^{\circ} + y \cos 45^{\circ})$ દ્વારા બદલીએ છીએ.
આ કિંમત $\left(\frac{x-y}{\sqrt{2}}, \frac{x+y}{\sqrt{2}}\right)$ થાય છે.
આ કિંમતોને $3x^2 + 3y^2 + 2xy - 2 = 0$ માં મૂકતા:
$3\left(\frac{x-y}{\sqrt{2}}\right)^2 + 3\left(\frac{x+y}{\sqrt{2}}\right)^2 + 2\left(\frac{x-y}{\sqrt{2}}\right)\left(\frac{x+y}{\sqrt{2}}\right) - 2 = 0$
$\Rightarrow \frac{3}{2}(x^2 + y^2 - 2xy) + \frac{3}{2}(x^2 + y^2 + 2xy) + (x^2 - y^2) - 2 = 0$
$\Rightarrow \frac{3}{2}(2x^2 + 2y^2) + x^2 - y^2 - 2 = 0$
$\Rightarrow 3x^2 + 3y^2 + x^2 - y^2 - 2 = 0$
$\Rightarrow 4x^2 + 2y^2 = 2$
$\Rightarrow 2x^2 + y^2 = 1$.
87
DifficultMCQ
એક વક્ર $C$ નું સમીકરણ $X^2+Y^2-6X+8Y+21=0$ માં રૂપાંતરિત થાય છે જ્યારે યામ અક્ષોને ઉગમબિંદુની આસપાસ $\frac{\pi}{4}$ ના ખૂણે ધન દિશામાં ફેરવવામાં આવે છે. જો રૂપાંતરણ પહેલાં વક્ર $C$ નું સમીકરણ $ax^2+by^2+cx+dy+e=0$ હોય,તો $(a+b+c^2+d^2-5e)^2$ ની કિંમત શોધો.
A
$4$
B
$9$
C
$16$
D
$25$

Solution

(B) યામ અક્ષોના $\theta = \frac{\pi}{4}$ ના ખૂણે પરિભ્રમણ માટેના રૂપાંતરણ સમીકરણો છે:
$x = X \cos \theta - Y \sin \theta = \frac{X-Y}{\sqrt{2}}$
$y = X \sin \theta + Y \cos \theta = \frac{X+Y}{\sqrt{2}}$
આ કિંમતોને $X^2+Y^2-6X+8Y+21=0$ માં મૂકતા:
$\left(\frac{X-Y}{\sqrt{2}}\right)^2 + \left(\frac{X+Y}{\sqrt{2}}\right)^2 - 6\left(\frac{X-Y}{\sqrt{2}}\right) + 8\left(\frac{X+Y}{\sqrt{2}}\right) + 21 = 0$
$\frac{X^2+Y^2-2XY}{2} + \frac{X^2+Y^2+2XY}{2} - 3\sqrt{2}(X-Y) + 4\sqrt{2}(X+Y) + 21 = 0$
$X^2 + Y^2 - 3\sqrt{2}X + 3\sqrt{2}Y + 4\sqrt{2}X + 4\sqrt{2}Y + 21 = 0$
$X^2 + Y^2 + \sqrt{2}X + 7\sqrt{2}Y + 21 = 0$
$ax^2+by^2+cx+dy+e=0$ સાથે સરખાવતા,$a=1, b=1, c=\sqrt{2}, d=7\sqrt{2}, e=21$ મળે છે.
હવે,$(a+b+c^2+d^2-5e)^2$ ની ગણતરી કરતા:
$(1+1+(\sqrt{2})^2+(7\sqrt{2})^2-5(21))^2$
$= (2 + 2 + 98 - 105)^2$
$= (102 - 105)^2 = (-3)^2 = 9$.
88
MediumMCQ
જ્યારે કોઓર્ડિનેટ અક્ષોને $\tan^{-1}(2)$ ખૂણા દ્વારા ફેરવવામાં આવે ત્યારે $3x^2 - 4xy = r^2$ નું રૂપાંતરિત સમીકરણ શું થાય?
A
$X^2 - 4Y^2 = r^2$
B
$2XY + r^2 = 0$
C
$4Y^2 - X^2 = r^2$
D
$XY = r^2$

Solution

(C) આપેલ છે $\theta = \tan^{-1}(2)$,તેથી $\tan \theta = 2$.
$\sin \theta = \frac{2}{\sqrt{5}}$ અને $\cos \theta = \frac{1}{\sqrt{5}}$.
અક્ષોના પરિભ્રમણ માટેના રૂપાંતરણ સમીકરણો $x = X \cos \theta - Y \sin \theta$ અને $y = X \sin \theta + Y \cos \theta$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $x = \frac{X - 2Y}{\sqrt{5}}$ અને $y = \frac{2X + Y}{\sqrt{5}}$.
આ કિંમતોને મૂળ સમીકરણ $3x^2 - 4xy = r^2$ માં મૂકતા:
ગણતરી કરતા પરિણામ $4Y^2 - X^2 = r^2$ મળે છે.
89
DifficultMCQ
ઉગમબિંદુને $(2, 3)$ બિંદુ પર સ્થાનાંતરિત કરીને અને ત્યારબાદ યામ અક્ષોને $\theta$ ખૂણે ઘડિયાળના કાંટાની વિરુદ્ધ દિશામાં ફેરવતા,જો સમીકરણ $3x^2 + 2xy + 3y^2 - 18x - 22y + 50 = 0$ નું રૂપાંતર $4X^2 + 2Y^2 - 1 = 0$ માં થાય,તો ખૂણો $\theta =$
A
$\frac{\pi}{6}$
B
$\frac{\pi}{2}$
C
$\frac{\pi}{4}$
D
$\frac{\pi}{3}$

Solution

(C) ધારો કે ઉગમબિંદુ $(h, k) = (2, 3)$ પર સ્થાનાંતરિત થાય છે. રૂપાંતરણ સમીકરણો $x = X \cos \theta - Y \sin \theta + 2$ અને $y = X \sin \theta + Y \cos \theta + 3$ છે.
આ કિંમતોને $3x^2 + 2xy + 3y^2 - 18x - 22y + 50 = 0$ માં મૂકતા,રૂપાંતરિત સમીકરણ $4X^2 + 2Y^2 - 1 = 0$ માં $XY$ પદ શૂન્ય થવું જોઈએ.
સામાન્ય દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^2 + 2hxy + by^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ માં $\theta$ ખૂણે પરિભ્રમણ પછી $XY$ નો સહગુણક $2h' = (b - a) \sin 2\theta + 2h \cos 2\theta$ દ્વારા મળે છે.
અહીં,$a = 3, b = 3, h = 1$.
$2h' = 0$ લેતા,આપણને $(3 - 3) \sin 2\theta + 2(1) \cos 2\theta = 0$ મળે છે.
આનો અર્થ એ છે કે $2 \cos 2\theta = 0$,તેથી $\cos 2\theta = 0$.
આમ,$2\theta = \frac{\pi}{2}$,જે $\theta = \frac{\pi}{4}$ આપે છે.
90
MediumMCQ
જ્યારે ઉગમબિંદુને કોઓર્ડિનેટ અક્ષોના સ્થળાંતર દ્વારા $\left(\frac{3}{2}, \frac{3}{2}\right)$ બિંદુ પર ખસેડવામાં આવે છે,ત્યારે $32 x^2+8 x y+32 y^2-108 x-108 y+99=0$ નું રૂપાંતરિત સમીકરણ શું હશે?
A
$72 X^2+56 Y^2-63=0$
B
$X^2-14 X Y-7 Y^2-2=0$
C
$32 X^2-16 X Y+32 Y^2-225=0$
D
$32 X^2+8 X Y+32 Y^2-63=0$

Solution

(D) સમીકરણ $32 x^2+8 x y+32 y^2-108 x-108 y+99=0$ માં $x=X+\frac{3}{2}$ અને $y=Y+\frac{3}{2}$ મૂકતા:
$32(X+\frac{3}{2})^2 + 8(X+\frac{3}{2})(Y+\frac{3}{2}) + 32(Y+\frac{3}{2})^2 - 108(X+\frac{3}{2}) - 108(Y+\frac{3}{2}) + 99 = 0$
પદોનું વિસ્તરણ કરતા:
$32(X^2 + 3X + \frac{9}{4}) + 8(XY + \frac{3}{2}X + \frac{3}{2}Y + \frac{9}{4}) + 32(Y^2 + 3Y + \frac{9}{4}) - 108X - 162 - 108Y - 162 + 99 = 0$
$32X^2 + 96X + 72 + 8XY + 12X + 12Y + 18 + 32Y^2 + 96Y + 72 - 108X - 108Y - 162 - 162 + 99 = 0$
સમાન પદોને ભેગા કરતા:
$32X^2 + 32Y^2 + 8XY + (96+12-108)X + (96+12-108)Y + (72+18+72-162-162+99) = 0$
$32X^2 + 8XY + 32Y^2 - 63 = 0$
91
MediumMCQ
જ્યારે યામ અક્ષોને $\theta$ ખૂણે ઘડિયાળની વિરુદ્ધ દિશામાં ફેરવવામાં આવે છે,જો $x^2+y^2+2xy+2x+6y+1=0$ નું રૂપાંતરિત સમીકરણ $(2+\sqrt{3})X^2+2XY+(2-\sqrt{3})Y^2+aX+bY+2=0$ હોય,તો $3a-b=$
A
$10$
B
$2(1+2\sqrt{3})$
C
$20$
D
$2(3+\sqrt{3})$

Solution

(C) જ્યારે યામ અક્ષોને $\theta$ ખૂણે ઘડિયાળની વિરુદ્ધ દિશામાં ફેરવવામાં આવે,ત્યારે રૂપાંતરણ નીચે મુજબ છે:
$x = X \cos \theta - Y \sin \theta$
$y = X \sin \theta + Y \cos \theta$
આ કિંમતોને $x^2+y^2+2xy+2x+6y+1=0$ માં મૂકતા:
$(X \cos \theta - Y \sin \theta)^2 + (X \sin \theta + Y \cos \theta)^2 + 2(X \cos \theta - Y \sin \theta)(X \sin \theta + Y \cos \theta) + 2(X \cos \theta - Y \sin \theta) + 6(X \sin \theta + Y \cos \theta) + 1 = 0$
સહગુણકોનું સાદું રૂપ આપતા:
$X^2(1 + \sin 2\theta) + 2XY(\cos 2\theta) + Y^2(1 - \sin 2\theta) + X(2 \cos \theta + 6 \sin \theta) + Y(6 \cos \theta - 2 \sin \theta) + 1 = 0$
તેને $(2+\sqrt{3})X^2 + 2XY + (2-\sqrt{3})Y^2 + aX + bY + 2 = 0$ સાથે સરખાવતા:
નોંધ: આપેલ સમીકરણમાં અચળ પદ $2$ છે,તેથી મેળવેલા સમીકરણને $2$ વડે ગુણતા:
$2(1 + \sin 2\theta) = 2 + \sqrt{3}$ $\Rightarrow \sin 2\theta = \frac{\sqrt{3}}{2}$ $\Rightarrow 2\theta = 60^\circ$ $\Rightarrow \theta = 30^\circ$
તેથી $a = 2(2 \cos 30^\circ + 6 \sin 30^\circ) = 2(2 \cdot \frac{\sqrt{3}}{2} + 6 \cdot \frac{1}{2}) = 2(\sqrt{3} + 3) = 6 + 2\sqrt{3}$
$b = 2(6 \cos 30^\circ - 2 \sin 30^\circ) = 2(6 \cdot \frac{\sqrt{3}}{2} - 2 \cdot \frac{1}{2}) = 2(3\sqrt{3} - 1) = 6\sqrt{3} - 2$
$3a - b = 3(6 + 2\sqrt{3}) - (6\sqrt{3} - 2) = 18 + 6\sqrt{3} - 6\sqrt{3} + 2 = 20$
92
DifficultMCQ
ધારો કે અક્ષો $X$ અને $Y$ એ અક્ષો $x$ અને $y$ ને $\theta$ ખૂણે ફેરવીને મેળવવામાં આવે છે. જો સમીકરણ $x^2+2 \sqrt{3} x y-y^2=4 a^2$ ને $XY$-અક્ષોના સંદર્ભમાં $X^2-Y^2=2 a^2$ માં રૂપાંતરિત કરવામાં આવે,તો $\theta$ ની કિંમત શોધો. ($^{\circ}$ માં)
A
$45$
B
$60$
C
$90$
D
$30$

Solution

(D) અક્ષોને $\theta$ ખૂણે ફેરવવા માટેના રૂપાંતરણ સમીકરણો $x = X \cos \theta - Y \sin \theta$ અને $y = X \sin \theta + Y \cos \theta$ છે.
આ કિંમતોને આપેલ સમીકરણ $x^2 + 2\sqrt{3}xy - y^2 = 4a^2$ માં મૂકતા:
$(X \cos \theta - Y \sin \theta)^2 + 2\sqrt{3}(X \cos \theta - Y \sin \theta)(X \sin \theta + Y \cos \theta) - (X \sin \theta + Y \cos \theta)^2 = 4a^2$.
પદોનું વિસ્તરણ કરતા,સમીકરણ $X^2 - Y^2 = 2a^2$ ના સ્વરૂપમાં આવવા માટે $XY$ પદનો સહગુણક શૂન્ય હોવો જોઈએ.
$XY$ પદનો સહગુણક $-2 \sin \theta \cos \theta + 2\sqrt{3}(\cos^2 \theta - \sin^2 \theta) - 2 \sin \theta \cos \theta = 0$ થાય છે.
આનું સાદું રૂપ $-4 \sin \theta \cos \theta + 2\sqrt{3} \cos 2\theta = 0$ એટલે કે $-2 \sin 2\theta + 2\sqrt{3} \cos 2\theta = 0$ થાય છે.
તેથી,$\tan 2\theta = \sqrt{3}$,જેનો અર્થ છે કે $2\theta = 60^{\circ}$,તેથી $\theta = 30^{\circ}$.
93
DifficultMCQ
જો $a \alpha^2+b \beta^2+c \alpha \beta+d=0$ એ $\alpha=\frac{\sqrt{3}}{2} x+\frac{y}{2}$ અને $\beta=-\frac{x}{2}+\frac{\sqrt{3}}{2} y$ નો ઉપયોગ કરીને મેળવેલ $4 x^2+\sqrt{3} x y+5 y^2-4=0$ નું રૂપાંતરિત સમીકરણ હોય,તો $c(a+b+d)=$
A
$0$
B
$13 \sqrt{3}$
C
$5 \sqrt{3}$
D
$6$

Solution

(C) $a \alpha^2+b \beta^2+c \alpha \beta+d=0$ એ $4 x^2+\sqrt{3} x y+5 y^2-4=0$ નું રૂપાંતરિત સમીકરણ છે.
આપેલ રૂપાંતરણ સમીકરણો:
$\alpha=\frac{\sqrt{3}}{2} x+\frac{y}{2}$ અને $\beta=-\frac{x}{2}+\frac{\sqrt{3}}{2} y$.
$\alpha$ અને $\beta$ ના સંદર્ભમાં $x$ અને $y$ માટે ઉકેલતા,આપણને મળે છે:
$x=\frac{\sqrt{3}}{2} \alpha-\frac{1}{2} \beta$ અને $y=\frac{1}{2} \alpha+\frac{\sqrt{3}}{2} \beta$.
$4 x^2+\sqrt{3} x y+5 y^2-4=0$ માં આ કિંમતો મૂકતા:
$4(\frac{\sqrt{3}}{2} \alpha-\frac{1}{2} \beta)^2+\sqrt{3}(\frac{\sqrt{3}}{2} \alpha-\frac{1}{2} \beta)(\frac{1}{2} \alpha+\frac{\sqrt{3}}{2} \beta)+5(\frac{1}{2} \alpha+\frac{\sqrt{3}}{2} \beta)^2-4=0$.
વિસ્તરણ અને સાદું રૂપ આપતા,આપણને મળે છે:
$5 \alpha^2+4 \beta^2+\sqrt{3} \alpha \beta-4=0$.
આને $a \alpha^2+b \beta^2+c \alpha \beta+d=0$ સાથે સરખાવતા,આપણને $a=5, b=4, c=\sqrt{3}, d=-4$ મળે છે.
તેથી,$c(a+b+d)=\sqrt{3}(5+4-4)=5 \sqrt{3}$.
94
MediumMCQ
એક રેખા $L$ યામ અક્ષો પર $a$ અને $b$ અંતઃખંડો બનાવે છે. અક્ષોને ઉગમબિંદુને સ્થિર રાખીને ધન દિશામાં $\theta$ ખૂણે ફેરવવામાં આવે છે. જો રેખા $L$ નવી યામ અક્ષો પર $p$ અને $q$ અંતઃખંડો બનાવે,તો $\frac{1}{a^2}+\frac{1}{b^2}=$
A
$\frac{1}{p^2 q^2}$
B
$\frac{1}{p^2}-\frac{1}{q^2}$
C
$\frac{1}{p^2}+\frac{1}{q^2}$
D
$\frac{p q}{p^2+q^2}$

Solution

(C) અને $b$ અંતઃખંડો ધરાવતી રેખા $L$ નું સમીકરણ $\frac{x}{a} + \frac{y}{b} = 1$ છે.
ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ થી આ રેખાનું લંબ અંતર $d = \frac{1}{\sqrt{\frac{1}{a^2} + \frac{1}{b^2}}}$ છે.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$\frac{1}{d^2} = \frac{1}{a^2} + \frac{1}{b^2}$ મળે છે.
જ્યારે અક્ષોને ફેરવવામાં આવે છે,ત્યારે ઉગમબિંદુ સ્થિર રહે છે,તેથી રેખા $L$ નું ઉગમબિંદુથી લંબ અંતર $d$ બદલાતું નથી.
નવી યામ પદ્ધતિમાં,રેખા $L$ ના અંતઃખંડો $p$ અને $q$ છે,તેથી તેનું સમીકરણ $\frac{x}{p} + \frac{y}{q} = 1$ છે.
આ નવી રેખાનું ઉગમબિંદુથી લંબ અંતર $d = \frac{1}{\sqrt{\frac{1}{p^2} + \frac{1}{q^2}}}$ છે,જેનો અર્થ છે કે $\frac{1}{d^2} = \frac{1}{p^2} + \frac{1}{q^2}$.
આમ,$\frac{1}{a^2} + \frac{1}{b^2} = \frac{1}{p^2} + \frac{1}{q^2}$ થાય છે.
Solution diagram
95
DifficultMCQ
ધારો કે નવા અક્ષો $X, Y$ એ કોઓર્ડિનેટ અક્ષો $x, y$ ને ઉગમબિંદુની આસપાસ $30^{\circ}$ ના ખૂણે ઘડિયાળની વિરુદ્ધ દિશામાં ફેરવીને મેળવવામાં આવે છે. તો,નવા અક્ષો $X, Y$ ના સંદર્ભમાં $x^2+2 \sqrt{3} xy - y^2 = 2a^2$ નું રૂપાંતરિત સમીકરણ શું હશે?
A
$X^2 - Y^2 = a^2$
B
$X^2 + Y^2 = 2a^2$
C
$X^2 + 2\sqrt{3}XY - Y^2 = 2a^2$
D
$X^2 - Y^2 = 2a^2$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ $x^2 + 2\sqrt{3}xy - y^2 = 2a^2$ છે.
અક્ષોને $\theta = 30^{\circ}$ ના ખૂણે ફેરવતા,રૂપાંતરણ સમીકરણો નીચે મુજબ છે:
$x = X \cos 30^{\circ} - Y \sin 30^{\circ} = \frac{\sqrt{3}X - Y}{2}$
$y = X \sin 30^{\circ} + Y \cos 30^{\circ} = \frac{X + \sqrt{3}Y}{2}$
આ કિંમતોને સમીકરણમાં મૂકતા:
$\left(\frac{\sqrt{3}X - Y}{2}\right)^2 + 2\sqrt{3}\left(\frac{\sqrt{3}X - Y}{2}\right)\left(\frac{X + \sqrt{3}Y}{2}\right) - \left(\frac{X + \sqrt{3}Y}{2}\right)^2 = 2a^2$
$4$ વડે ગુણતા:
$(\sqrt{3}X - Y)^2 + 2\sqrt{3}(\sqrt{3}X^2 + 2XY - \sqrt{3}Y^2) - (X + \sqrt{3}Y)^2 = 8a^2$
સાદુરૂપ આપતા:
$8X^2 - 8Y^2 = 8a^2$
$X^2 - Y^2 = a^2$
96
MediumMCQ
જો ઉગમબિંદુને અક્ષોના સ્થળાંતર દ્વારા $(h, k)$ બિંદુ પર ખસેડવામાં આવે જેથી સમીકરણ $x^2+5xy+2y^2+5x+6y+7=0$ પ્રથમ ક્રમના પદોથી મુક્ત થાય,તો:
A
$h=-\frac{10}{17}, k=\frac{13}{17}$
B
$h=-\frac{10}{17}, k=-\frac{13}{17}$
C
$h=\frac{10}{17}, k=\frac{13}{17}$
D
$h=\frac{10}{17}, k=-\frac{13}{17}$

Solution

(B) ધારો કે ઉગમબિંદુ $(h, k)$ પર ખસેડવામાં આવે છે. રૂપાંતરણ સમીકરણો $x = x' + h$ અને $y = y' + k$ છે. આપેલ સમીકરણ $x^2 + 5xy + 2y^2 + 5x + 6y + 7 = 0$ માં આ કિંમતો મૂકતા:
$(x' + h)^2 + 5(x' + h)(y' + k) + 2(y' + k)^2 + 5(x' + h) + 6(y' + k) + 7 = 0$.
વિસ્તરણ કરતા,$x'$ અને $y'$ ના પ્રથમ ઘાતના પદો:
$(2h + 5k + 5)x' + (5h + 4k + 6)y'$.
સમીકરણ પ્રથમ ક્રમના પદોથી મુક્ત હોવા માટે,આ સહગુણકો શૂન્ય હોવા જોઈએ:
$2h + 5k + 5 = 0$ $(i)$
$5h + 4k + 6 = 0$ (ii)
$(i)$ ને $4$ વડે અને (ii) ને $5$ વડે ગુણતા:
$8h + 20k + 20 = 0$
$25h + 20k + 30 = 0$
બીજા સમીકરણમાંથી પ્રથમ બાદ કરતા: $17h + 10 = 0 \implies h = -\frac{10}{17}$.
$h$ ની કિંમત $(i)$ માં મૂકતા: $2(-\frac{10}{17}) + 5k + 5 = 0 \implies -\frac{20}{17} + 5k + 5 = 0 \implies 5k = -\frac{65}{17} \implies k = -\frac{13}{17}$.
આમ,$h = -\frac{10}{17}$ અને $k = -\frac{13}{17}$.

Rectangular Cartesian Co-ordinates — Transformation of axes · Frequently Asked Questions

1Are these Rectangular Cartesian Co-ordinates questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Rectangular Cartesian Co-ordinates Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.