Gujarati

Transformation of axes Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · Rectangular Cartesian Co-ordinates · Transformation of axes

127+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 48 of 127 questions in Gujarati

1
EasyMCQ
જ્યારે ઉગમબિંદુને $(1, -2)$ બિંદુ પર ખસેડવામાં આવે,ત્યારે $(4, 5)$ બિંદુના નવા યામ શું થશે?
A
$(5, 3)$
B
$(3, 5)$
C
$(3, 7)$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) આપણે જાણીએ છીએ કે જો ઉગમબિંદુને $(h, k)$ પર ખસેડવામાં આવે,તો નવા યામ $(x', y')$ એ $(x - h, y - k)$ દ્વારા મળે છે.
આપેલ મૂળ બિંદુ $(x, y) = (4, 5)$ અને નવું ઉગમબિંદુ $(h, k) = (1, -2)$ છે.
આ કિંમતો મૂકતા,આપણને મળે છે:
$x' = 4 - 1 = 3$
$y' = 5 - (-2) = 5 + 2 = 7$
તેથી,નવા યામ $(3, 7)$ છે.
2
DifficultMCQ
રેખા $L$ ના યામ અક્ષો પરના અંતઃખંડો $a$ અને $b$ છે. જ્યારે ઉગમબિંદુને સ્થિર રાખીને અક્ષોને એક નિશ્ચિત ખૂણે ફેરવવામાં આવે છે,ત્યારે તે જ રેખા $L$ ના અંતઃખંડો $p$ અને $q$ મળે છે,તો:
A
$a^2 + b^2 = p^2 + q^2$
B
$\frac{1}{a^2} + \frac{1}{b^2} = \frac{1}{p^2} + \frac{1}{q^2}$
C
$a^2 + p^2 = b^2 + q^2$
D
$\frac{1}{a^2} + \frac{1}{p^2} = \frac{1}{b^2} + \frac{1}{q^2}$

Solution

(B) મૂળ અક્ષોના સંદર્ભમાં રેખા $L$ નું સમીકરણ $\frac{x}{a} + \frac{y}{b} = 1$ છે.
જ્યારે અક્ષોને $\alpha$ ખૂણે ફેરવવામાં આવે છે,ત્યારે યામોનું રૂપાંતર $x = x'\cos \alpha - y'\sin \alpha$ અને $y = x'\sin \alpha + y'\cos \alpha$ મુજબ થાય છે.
આ કિંમતો રેખાના સમીકરણમાં મૂકતા:
$\frac{x'\cos \alpha - y'\sin \alpha}{a} + \frac{x'\sin \alpha + y'\cos \alpha}{b} = 1$
પદોને ગોઠવતા:
$x'\left(\frac{\cos \alpha}{a} + \frac{\sin \alpha}{b}\right) + y'\left(\frac{\cos \alpha}{b} - \frac{\sin \alpha}{a}\right) = 1$
આને અંતઃખંડ સ્વરૂપ $\frac{x'}{p} + \frac{y'}{q} = 1$ સાથે સરખાવતા:
$\frac{1}{p} = \frac{\cos \alpha}{a} + \frac{\sin \alpha}{b}$ અને $\frac{1}{q} = \frac{\cos \alpha}{b} - \frac{\sin \alpha}{a}$.
બંને સમીકરણોનો વર્ગ કરીને સરવાળો કરતા:
$\frac{1}{p^2} + \frac{1}{q^2} = \left(\frac{\cos \alpha}{a} + \frac{\sin \alpha}{b}\right)^2 + \left(\frac{\cos \alpha}{b} - \frac{\sin \alpha}{a}\right)^2$
$= \frac{1}{a^2} + \frac{1}{b^2}$ મળે છે.
3
DifficultMCQ
ધારો કે $L$ એ રેખા $2x + y = 2$ છે. જો અક્ષોને $45^\circ$ જેટલા ફેરવવામાં આવે,તો નવી અક્ષો પર રેખા $L$ દ્વારા બનતા અંતઃખંડો અનુક્રમે કયા છે?
A
$2\sqrt{2}/3$ અને $2\sqrt{2}$
B
$2\sqrt{2}$ અને $2\sqrt{2}/3$
C
$2\sqrt{2}/3$ અને $-2\sqrt{2}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) રેખાનું સમીકરણ $2x + y = 2$ છે,જેને અંતઃખંડ સ્વરૂપમાં $\frac{x}{1} + \frac{y}{2} = 1$ તરીકે લખી શકાય. અહીં,મૂળ અક્ષો પરના અંતઃખંડો $a = 1$ અને $b = 2$ છે.
જ્યારે અક્ષોને ઘડિયાળના કાંટાની વિરુદ્ધ દિશામાં $\alpha = 45^\circ$ ના ખૂણે ફેરવવામાં આવે,ત્યારે નવા અંતઃખંડો $p$ અને $q$ નીચે મુજબ મળે છે:
$\frac{1}{p} = \frac{1}{a} \cos \alpha + \frac{1}{b} \sin \alpha$
$\frac{1}{q} = -\frac{1}{a} \sin \alpha + \frac{1}{b} \cos \alpha$
$a = 1$,$b = 2$,અને $\alpha = 45^\circ$ મૂકતા:
$\frac{1}{p} = \frac{1}{1} \cdot \frac{1}{\sqrt{2}} + \frac{1}{2} \cdot \frac{1}{\sqrt{2}} = \frac{3}{2\sqrt{2}}$ $\Rightarrow p = \frac{2\sqrt{2}}{3}$
$\frac{1}{q} = -\frac{1}{1} \cdot \frac{1}{\sqrt{2}} + \frac{1}{2} \cdot \frac{1}{\sqrt{2}} = -\frac{1}{2\sqrt{2}}$ $\Rightarrow q = -2\sqrt{2}$
આમ,અંતઃખંડો $\frac{2\sqrt{2}}{3}$ અને $-2\sqrt{2}$ છે.
4
EasyMCQ
જો ઉગમબિંદુને $(-2, 1)$ બિંદુ પર ખસેડવામાં આવે,તો $(4, -5)$ બિંદુના નવા યામ કયા થશે?
A
$(6, -4)$
B
$(2, -6)$
C
$(6, -6)$
D
$(2, -4)$

Solution

(C) ધારો કે મૂળ યામ $(x, y) = (4, -5)$ છે અને ઉગમબિંદુ $(h, k) = (-2, 1)$ પર ખસેડવામાં આવે છે.
નવા યામ $(x', y')$ માટેનું સૂત્ર:
$x' = x - h = 4 - (-2) = 4 + 2 = 6$
$y' = y - k = -5 - 1 = -6$
આમ,નવા યામ $(6, -6)$ થાય.
5
MediumMCQ
જો અક્ષોને ઘડિયાળની વિરુદ્ધ દિશામાં $30^{\circ}$ ના ખૂણે ફેરવવામાં આવે,તો નવા અક્ષોની સાપેક્ષે બિંદુ $(4, -2\sqrt{3})$ ના યામ શોધો.
A
$(2, \sqrt{3})$
B
$(\sqrt{3}, -5)$
C
$(2, 3)$
D
$(\sqrt{3}, 2)$

Solution

(B) ધારો કે મૂળ યામ $(x, y) = (4, -2\sqrt{3})$ છે અને ભ્રમણનો ખૂણો $\theta = 30^{\circ}$ છે.
નવા યામ $(X, Y)$ માટેના રૂપાંતરણ સૂત્રો નીચે મુજબ છે:
$X = x \cos\theta + y \sin\theta$
$Y = -x \sin\theta + y \cos\theta$
કિંમતો મૂકતા:
$X = 4 \cos(30^{\circ}) + (-2\sqrt{3}) \sin(30^{\circ}) = 4(\frac{\sqrt{3}}{2}) - 2\sqrt{3}(\frac{1}{2}) = 2\sqrt{3} - \sqrt{3} = \sqrt{3}$
$Y = -4 \sin(30^{\circ}) + (-2\sqrt{3}) \cos(30^{\circ}) = -4(\frac{1}{2}) - 2\sqrt{3}(\frac{\sqrt{3}}{2}) = -2 - 3 = -5$
આમ,નવા યામ $(\sqrt{3}, -5)$ છે.
6
DifficultMCQ
વિધાન $(A) :$ બિંદુઓ $A (20, 22), B (21, 24)$ અને $C (22, 23)$ દ્વારા બનતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ એ બિંદુઓ $P (0, 0), Q (1, 2)$ અને $R (2, 1)$ દ્વારા બનતા ત્રિકોણના ક્ષેત્રફળ જેટલું છે.
કારણ $(R) :$ અક્ષોના સ્થાનાંતર હેઠળ ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ અચળ રહે છે.
A
$A$ અને $R$ બંને સ્વતંત્ર રીતે સાચા છે અને $R$ એ $A$ માટે સાચી સમજૂતી છે.
B
$A$ અને $R$ બંને સ્વતંત્ર રીતે સાચા છે અને $R$ એ $A$ માટે સાચી સમજૂતી નથી.
C
$A$ સાચું છે પરંતુ $R$ ખોટું છે.
D
$A$ ખોટું છે પરંતુ $R$ સાચું છે.

Solution

(A) અક્ષોના સ્થાનાંતર હેઠળ ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ અચળ રહે છે.
ધારો કે પ્રથમ ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $A(20, 22), B(21, 24), C(22, 23)$ છે.
ઉદગમબિંદુને $(20, 22)$ પર સ્થાનાંતરિત કરવાથી,નવા યામો નીચે મુજબ મળે છે:
$A' = (20-20, 22-22) = (0, 0)$
$B' = (21-20, 24-22) = (1, 2)$
$C' = (22-20, 23-22) = (2, 1)$
સ્થાનાંતર હેઠળ ક્ષેત્રફળ અચળ રહેતું હોવાથી,$\triangle ABC$ નું ક્ષેત્રફળ એ $\triangle A'B'C'$ ના ક્ષેત્રફળ જેટલું જ થાય,જે બિંદુઓ $P(0, 0), Q(1, 2)$ અને $R(2, 1)$ દ્વારા બનતા ત્રિકોણ સમાન છે.
આમ,વિધાન $(A)$ અને કારણ $(R)$ બંને સાચા છે અને $(R)$ એ $(A)$ ની સાચી સમજૂતી છે.
7
MediumMCQ
જો ઉગમબિંદુને અચળ રાખી અક્ષને $30^{\circ}$ ના ખૂણે ઋણ દિશામાં (ઘડિયાળના કાંટાની દિશામાં) ફેરવવામાં આવે,તો $(2, 1)$ બિંદુના નવા યામ કયા થાય?
A
$\left( \frac{2\sqrt{3} + 1}{2}, \frac{\sqrt{3} - 2}{2} \right)$
B
$\left( \frac{2\sqrt{3} - 1}{2}, \frac{2 + \sqrt{3}}{2} \right)$
C
$\left( \frac{2 + \sqrt{3}}{2}, \frac{2\sqrt{3} - 1}{2} \right)$
D
$\left( \frac{\sqrt{3} - 2}{2}, \frac{2\sqrt{3} + 1}{2} \right)$

Solution

(B) અક્ષોને $\theta$ ખૂણે ફેરવવા માટેના રૂપાંતરણ સમીકરણો:
$x = x' \cos \theta - y' \sin \theta$
$y = x' \sin \theta + y' \cos \theta$
અહીં $\theta = -30^{\circ}$ લેતા:
$x = x' \frac{\sqrt{3}}{2} + y' \frac{1}{2}$
$y = -x' \frac{1}{2} + y' \frac{\sqrt{3}}{2}$
$(x, y) = (2, 1)$ મુકતા:
$2 = x' \frac{\sqrt{3}}{2} + y' \frac{1}{2} \implies 4 = x'\sqrt{3} + y'$
$1 = -x' \frac{1}{2} + y' \frac{\sqrt{3}}{2} \implies 2 = -x' + y'\sqrt{3}$
આ સમીકરણો ઉકેલતા,આપણને $x' = \frac{2\sqrt{3} - 1}{2}$ અને $y' = \frac{2 + \sqrt{3}}{2}$ મળે છે.
8
DifficultMCQ
જો ઉગમબિંદુને $(1, -2)$ પર ખસેડવામાં આવે અને અક્ષને $30^{\circ}$ ના ખૂણે ફેરવવામાં આવે,તો $(1, 1)$ ના નવા યામ કયા હશે?
A
$\left( \frac{3\sqrt{3}}{2}, \frac{3}{2} \right)$
B
$\left( \frac{3}{2}, \frac{3\sqrt{3}}{2} \right)$
C
$\left( \frac{3}{2}, \frac{3\sqrt{2}}{2} \right)$
D
એકપણ નહિ

Solution

(B) ધારો કે નવા યામ $(x', y')$ છે. રૂપાંતરણના સમીકરણો નીચે મુજબ છે:
$x = h + x' \cos \alpha - y' \sin \alpha$
$y = k + x' \sin \alpha + y' \cos \alpha$
અહીં $(x, y) = (1, 1)$,$(h, k) = (1, -2)$,અને $\alpha = 30^{\circ}$ આપેલ છે.
કિંમતો મૂકતા:
$1 = 1 + x' \cos 30^{\circ} - y' \sin 30^{\circ} \implies x' \sqrt{3} - y' = 0$ (સમીકરણ $1$)
$1 = -2 + x' \sin 30^{\circ} + y' \cos 30^{\circ} \implies x' + y' \sqrt{3} = 6$ (સમીકરણ $2$)
સમીકરણ $1$ પરથી,$y' = x' \sqrt{3}$.
સમીકરણ $2$ માં કિંમત મૂકતા:
$x' + (x' \sqrt{3}) \sqrt{3} = 6$
$4x' = 6 \implies x' = \frac{3}{2}$.
તેથી $y' = \frac{3\sqrt{3}}{2}$.
આમ,નવા યામ $\left( \frac{3}{2}, \frac{3\sqrt{3}}{2} \right)$ છે.
9
MediumMCQ
જો અક્ષને ઋણ દિશામાં $-\pi /3$ ખૂણે ફેરવવામાં આવે અને નવા યામ પદ્ધતિમાં બિંદુના યામ $(4, 2)$ હોય,તો મૂળ યામ પદ્ધતિમાં તે બિંદુના યામ શોધો.
A
$(-2\sqrt{3} + 1, 2 + \sqrt{3})$
B
$(2 + \sqrt{3}, -2\sqrt{3} - 1)$
C
$(2 + \sqrt{3}, -2\sqrt{3} + 1)$
D
$(2 - \sqrt{3}, -2\sqrt{3} - 1)$

Solution

(C) ધારો કે મૂળ યામ $(x, y)$ છે અને નવા યામ $(x', y') = (4, 2)$ છે. પરિભ્રમણનો ખૂણો $\theta = -\pi / 3 = -60^{\circ}$ છે.
અક્ષના પરિભ્રમણ માટેના રૂપાંતરણ સમીકરણો:
$x = x' \cos \theta - y' \sin \theta$
$y = x' \sin \theta + y' \cos \theta$
કિંમતો મૂકતા:
$x = 4 \cos(-60^{\circ}) - 2 \sin(-60^{\circ})$
$x = 4(1/2) - 2(-\sqrt{3}/2) = 2 + \sqrt{3}$
$y = 4 \sin(-60^{\circ}) + 2 \cos(-60^{\circ})$
$y = 4(-\sqrt{3}/2) + 2(1/2) = -2\sqrt{3} + 1$
આમ,મૂળ યામ $(2 + \sqrt{3}, -2\sqrt{3} + 1)$ છે.
10
EasyMCQ
યામાક્ષોની દિશા બદલ્યા સિવાય ઉગમબિંદુને કયા બિંદુએ સ્થાનાંતરિત કરવું જોઈએ જેથી સમીકરણ $x^2 + y^2 - 4x + 6y - 7 = 0$ એવા સમીકરણમાં રૂપાંતરિત થાય જેમાં એકઘાતવાળા પદો ન હોય?
A
$(2, -3)$
B
$(3, 2)$
C
$(-2, 3)$
D
એકપણ નહીં

Solution

(A) ધારો કે નવું ઉગમબિંદુ $(h, k)$ છે. રૂપાંતરણના સમીકરણો $x = X + h$ અને $y = Y + k$ છે.
આ કિંમતો આપેલ સમીકરણમાં મૂકતા: $(X + h)^2 + (Y + k)^2 - 4(X + h) + 6(Y + k) - 7 = 0$.
વિસ્તરણ કરતા: $X^2 + 2hX + h^2 + Y^2 + 2kY + k^2 - 4X - 4h + 6Y + 6k - 7 = 0$.
પદોને ગોઠવતા: $X^2 + Y^2 + X(2h - 4) + Y(2k + 6) + (h^2 + k^2 - 4h + 6k - 7) = 0$.
એકઘાતવાળા પદો દૂર કરવા માટે,$X$ અને $Y$ ના સહગુણકો શૂન્ય હોવા જોઈએ:
$2h - 4 = 0 \implies h = 2$.
$2k + 6 = 0 \implies k = -3$.
આમ,ઉગમબિંદુને $(2, -3)$ બિંદુએ સ્થાનાંતરિત કરવું જોઈએ.
11
DifficultMCQ
$y$-અક્ષની સાપેક્ષે બિંદુ $(2, -1)$ ના પરાવર્તિત બિંદુના નવા યામ શોધો,જ્યારે ઉગમબિંદુને ખસેડ્યા સિવાય યામાક્ષને $45^{\circ}$ ના ખૂણે ઋણ દિશામાં ફેરવવામાં આવે છે.
A
$\left( -\frac{1}{\sqrt{2}}, -\frac{3}{\sqrt{2}} \right)$
B
$\left( \frac{1}{\sqrt{2}}, \frac{3}{\sqrt{2}} \right)$
C
$\left( -\frac{3}{\sqrt{2}}, \frac{1}{\sqrt{2}} \right)$
D
એકપણ નહિ

Solution

(A) આપેલ બિંદુ $P(2, -1)$ છે.
$y$-અક્ષની સાપેક્ષે બિંદુ $P(2, -1)$ નું પરાવર્તન $P'(-2, -1)$ થાય.
જ્યારે યામાક્ષને $45^{\circ}$ ના ખૂણે ઋણ દિશામાં (ઘડિયાળના કાંટાની દિશામાં) ફેરવવામાં આવે,ત્યારે $\theta = -45^{\circ}$ લેવાય.
પરિવર્તન માટેના સમીકરણો:
$X = x \cos \theta + y \sin \theta$
$Y = -x \sin \theta + y \cos \theta$
$x = -2, y = -1$ અને $\theta = -45^{\circ}$ મૂકતા:
$X = (-2) \cos(-45^{\circ}) + (-1) \sin(-45^{\circ}) = -\frac{1}{\sqrt{2}}$
$Y = -(-2) \sin(-45^{\circ}) + (-1) \cos(-45^{\circ}) = -\frac{3}{\sqrt{2}}$
તેથી,નવા યામ $\left( -\frac{1}{\sqrt{2}}, -\frac{3}{\sqrt{2}} \right)$ મળે છે.
12
DifficultMCQ
જ્યારે સમીકરણ $x^2 - 3xy + 11x - 12y + 36 = 0$ ને ઉગમબિંદુને $(-4, 1)$ બિંદુ પર સ્થાનાંતરિત કરીને અક્ષોને સમાંતર રાખવામાં આવે છે,ત્યારે તે $ax^2 + bxy + 1 = 0$ બને છે. તો $b^2 - a = \dots$
A
$\frac{1}{4}$
B
$\frac{1}{16}$
C
$\frac{1}{8}$
D
$\frac{1}{256}$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ: $x^2 - 3xy + 11x - 12y + 36 = 0$.
ધારો કે નવા યામ $(X, Y)$ છે,જ્યાં $x = X - 4$ અને $y = Y + 1$.
આ કિંમતો સમીકરણમાં મૂકતા:
$(X - 4)^2 - 3(X - 4)(Y + 1) + 11(X - 4) - 12(Y + 1) + 36 = 0$.
પદોનું વિસ્તરણ કરતા:
$(X^2 - 8X + 16) - 3(XY + X - 4Y - 4) + 11X - 44 - 12Y - 12 + 36 = 0$.
$X^2 - 8X + 16 - 3XY - 3X + 12Y + 12 + 11X - 12Y - 20 = 0$.
સાદું રૂપ આપતા:
$X^2 - 3XY + 8 = 0$.
$8$ વડે ભાગતા:
$\frac{X^2}{8} - \frac{3}{8}XY + 1 = 0$.
$ax^2 + bxy + 1 = 0$ સાથે સરખાવતા,$a = \frac{1}{8}$ અને $b = -\frac{3}{8}$ મળે છે.
તેથી,$b^2 - a = (-\frac{3}{8})^2 - \frac{1}{8} = \frac{9}{64} - \frac{8}{64} = \frac{1}{64}$.
13
EasyMCQ
જો ઉગમબિંદુને $(2, -5)$ બિંદુ પર ખસેડવામાં આવે અને અક્ષોને સમાંતર રાખવામાં આવે,તો બિંદુ $(-5, 3)$ ના નવા યામ શું હશે?
A
$(7, -8)$
B
$(-3, -2)$
C
$(-7, 8)$
D
એકપણ નહિ

Solution

(C) ધારો કે મૂળ યામ $(x, y) = (-5, 3)$ છે.
ધારો કે ઉગમબિંદુ $(h, k) = (2, -5)$ પર ખસેડવામાં આવે છે.
નવા યામ $(x', y')$ માટેના રૂપાંતરણ સૂત્રો નીચે મુજબ છે:
$x' = x - h$
$y' = y - k$
આપેલ કિંમતો મૂકતા:
$x' = -5 - 2 = -7$
$y' = 3 - (-5) = 3 + 5 = 8$
આમ,નવા યામ $(-7, 8)$ છે.
14
DifficultMCQ
બિંદુ $(4, 1)$ નીચે મુજબના ત્રણ રૂપાંતરણો ક્રમશઃ અનુભવે છે: $(i)$ રેખા $y = x$ ની સાપેક્ષે પરાવર્તન,(ii) $x$-અક્ષની ધન દિશામાં $2$ એકમ અંતરનું સ્થાનાંતર,(iii) ઉગમબિંદુની આસપાસ ઘડિયાળના કાંટાની વિરુદ્ધ દિશામાં $\pi/4$ ખૂણે પરિભ્રમણ. બિંદુનું અંતિમ સ્થાન કયા યામ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે?
A
$\left( \frac{1}{\sqrt{2}}, \frac{7}{\sqrt{2}} \right)$
B
$(-\sqrt{2}, 7\sqrt{2})$
C
$\left( -\frac{1}{\sqrt{2}}, \frac{7}{\sqrt{2}} \right)$
D
$(\sqrt{2}, 7\sqrt{2})$

Solution

(C) પગલું $1$: રેખા $y = x$ ની સાપેક્ષે $(4, 1)$ નું પરાવર્તન $(1, 4)$ બિંદુ આપે છે.
પગલું $2$: $x$-અક્ષની ધન દિશામાં $2$ એકમ દ્વારા $(1, 4)$ નું સ્થાનાંતર $(1 + 2, 4) = (3, 4)$ આપે છે.
પગલું $3$: ઉગમબિંદુની આસપાસ ઘડિયાળના કાંટાની વિરુદ્ધ દિશામાં $\theta = \pi/4$ ખૂણે $(3, 4)$ નું પરિભ્રમણ નીચે મુજબના રૂપાંતરણ દ્વારા મળે છે:
$x' = x \cos \theta - y \sin \theta = 3 \cos(\pi/4) - 4 \sin(\pi/4) = 3(1/\sqrt{2}) - 4(1/\sqrt{2}) = -1/\sqrt{2}$
$y' = x \sin \theta + y \cos \theta = 3 \sin(\pi/4) + 4 \cos(\pi/4) = 3(1/\sqrt{2}) + 4(1/\sqrt{2}) = 7/\sqrt{2}$
આમ,અંતિમ સ્થાન $\left( -\frac{1}{\sqrt{2}}, \frac{7}{\sqrt{2}} \right)$ છે.
15
MediumMCQ
સામાન્ય સમીકરણ $ax^2 + by^2 + 2hxy + 2fy + 2gx + c = 0$ માંથી મિશ્ર પદ $xy$ દૂર કરવા માટે,અક્ષોને $\theta$ ખૂણે ફેરવવામાં આવે છે,જ્યાં $\tan 2\theta$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
$\frac{a - b}{2h}$
B
$\frac{2h}{a + b}$
C
$\frac{a + b}{2h}$
D
$\frac{2h}{a - b}$

Solution

(D) ધારો કે $(x', y')$ એ નવા અક્ષો પરના યામ છે. રૂપાંતરણ સમીકરણો $x = x' \cos \theta - y' \sin \theta$ અને $y = x' \sin \theta + y' \cos \theta$ છે.
આ કિંમતોને સામાન્ય સમીકરણ $ax^2 + by^2 + 2hxy + 2fy + 2gx + c = 0$ માં મૂકતા,મિશ્ર પદ દૂર કરવા માટે $x'y'$ નો સહગુણક શૂન્ય થવો જોઈએ.
$x'y'$ નો સહગુણક $2(b - a) \sin \theta \cos \theta + 2h(\cos^2 \theta - \sin^2 \theta) = 0$ છે.
આનું સાદું રૂપ આપતા $-(a - b) \sin 2\theta + 2h \cos 2\theta = 0$ મળે છે.
તેથી,$\tan 2\theta = \frac{2h}{a - b}$.
16
AdvancedMCQ
જો અક્ષોને ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ ની સાપેક્ષે ઘડિયાળના કાંટાની દિશામાં $\theta = \frac{\pi}{3}$ ખૂણે ફેરવવામાં આવે,તો નવી પદ્ધતિમાં બિંદુ $(4, 2)$ ના યામ શું હશે?
A
$(2 + \sqrt{3}, -2\sqrt{3} + 1)$
B
$(-2\sqrt{3} + 1, 2 + \sqrt{3})$
C
$(2 + \sqrt{3}, -2\sqrt{3} - 1)$
D
$(2 - \sqrt{3}, -2\sqrt{3} - 1)$

Solution

(A) જ્યારે અક્ષોને ઘડિયાળના કાંટાની દિશામાં $\theta$ ખૂણે ફેરવવામાં આવે,ત્યારે બિંદુ $(x, y)$ ના નવા યામ $(x', y')$ નીચે મુજબ મળે છે:
$x' = x \cos \theta + y \sin \theta$
$y' = -x \sin \theta + y \cos \theta$
અહીં $x = 4$,$y = 2$,અને $\theta = \frac{\pi}{3}$ છે,તેથી $\cos \frac{\pi}{3} = \frac{1}{2}$ અને $\sin \frac{\pi}{3} = \frac{\sqrt{3}}{2}$ થાય.
કિંમતો મૂકતા:
$x' = 4 \left(\frac{1}{2}\right) + 2 \left(\frac{\sqrt{3}}{2}\right) = 2 + \sqrt{3}$
$y' = -4 \left(\frac{\sqrt{3}}{2}\right) + 2 \left(\frac{1}{2}\right) = -2\sqrt{3} + 1$
આમ,નવા યામ $(2 + \sqrt{3}, -2\sqrt{3} + 1)$ છે.
17
AdvancedMCQ
એક સદિશ $\vec{a} = 2\hat{i} + 3\hat{j} + 7\hat{k}$ જમણા હાથની લંબચોરસ યામ પદ્ધતિમાં આપેલ છે. જો યામ પદ્ધતિને $z-$અક્ષની આસપાસ ધન $x-$અક્ષથી ધન $y-$અક્ષ તરફ $\pi / 2$ ના ખૂણે ફેરવવામાં આવે,તો $\vec{a}$ ના નવા ઘટકો શું હશે?
A
$(2, 3, 7)$
B
$(-2, -3, 7)$
C
$(3, -2, -7)$
D
$(3, -2, 7)$

Solution

(D) ધારો કે મૂળ એકમ સદિશો $\hat{i}, \hat{j}, \hat{k}$ છે. જ્યારે યામ પદ્ધતિને $z-$અક્ષની આસપાસ $\pi / 2$ જેટલી ફેરવવામાં આવે છે જેથી $x-$અક્ષ $y-$અક્ષ પર જાય,ત્યારે નવા એકમ સદિશો $\hat{i}'$ અને $\hat{j}'$ જૂના સદિશો સાથે નીચે મુજબ સંબંધિત છે:
$\hat{i}' = \hat{j}$
$\hat{j}' = -\hat{i}$
$\hat{k}' = \hat{k}$
આપેલ છે કે $\vec{a} = 2\hat{i} + 3\hat{j} + 7\hat{k}$.
આપણે $\hat{i} = -\hat{j}'$ અને $\hat{j} = \hat{i}'$ લખી શકીએ.
આ કિંમતોને $\vec{a}$ ના સમીકરણમાં મૂકતા:
$\vec{a} = 2(-\hat{j}') + 3(\hat{i}') + 7\hat{k}'$
$\vec{a} = 3\hat{i}' - 2\hat{j}' + 7\hat{k}'$
આમ,નવા ઘટકો $(3, -2, 7)$ છે.
Solution diagram
18
DifficultMCQ
એક સદિશ $\vec{a}$ ના લંબચોરસ કાર્તેઝિયન પદ્ધતિના સંદર્ભમાં ઘટકો $3p$ અને $1$ છે. આ પદ્ધતિને ઉગમબિંદુની આસપાસ ઘડિયાળની વિરુદ્ધ દિશામાં અમુક ખૂણે ફેરવવામાં આવે છે. જો નવી પદ્ધતિના સંદર્ભમાં,$\vec{a}$ ના ઘટકો $p+1$ અને $\sqrt{10}$ હોય,તો $p$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
$1$
B
$-\frac{5}{4}$
C
$\frac{4}{5}$
D
$-1$

Solution

(D) કોઓર્ડિનેટ અક્ષોના પરિભ્રમણ હેઠળ સદિશનું માન અપરિવર્તિત રહે છે.
આપેલ છે કે $\vec{a}_{Old} = (3p, 1)$ અને $\vec{a}_{New} = (p+1, \sqrt{10})$.
માનના વર્ગને સરખાવતા:
$|\vec{a}_{Old}|^2 = |\vec{a}_{New}|^2$
$(3p)^2 + 1^2 = (p+1)^2 + (\sqrt{10})^2$
$9p^2 + 1 = p^2 + 2p + 1 + 10$
$8p^2 - 2p - 10 = 0$
$4p^2 - p - 5 = 0$
$(4p - 5)(p + 1) = 0$
આમ,$p = \frac{5}{4}$ અથવા $p = -1$.
આપેલા વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,સાચી કિંમત $-1$ છે.
Solution diagram
19
DifficultMCQ
જો સમીકરણ $3x^2 + 4y^2 - xy + k = 0$ એ અક્ષોના સ્થળાંતર દ્વારા ઉગમબિંદુને $(\alpha, \beta)$ બિંદુ પર ખસેડ્યા પછી $3x^2 + 4y^2 - xy - 5x - 7y + 2 = 0$ નું રૂપાંતરિત સમીકરણ હોય,તો $\alpha + \beta - k =$
A
-$2$
B
$6$
C
$3$
D
-$1$

Solution

(B) ધારો કે ઉગમબિંદુ $(\alpha, \beta)$ પર ખસેડવામાં આવ્યું છે. રૂપાંતરણ સમીકરણો $x = X + \alpha$ અને $y = Y + \beta$ છે.
આ કિંમતોને મૂળ સમીકરણ $3x^2 + 4y^2 - xy - 5x - 7y + 2 = 0$ માં મૂકતા:
$3(X + \alpha)^2 + 4(Y + \beta)^2 - (X + \alpha)(Y + \beta) - 5(X + \alpha) - 7(Y + \beta) + 2 = 0$
આનું વિસ્તરણ કરતા,$X$ અને $Y$ ના સહગુણકો શૂન્ય હોવા જોઈએ જેથી સમીકરણ $3X^2 + 4Y^2 - XY + k = 0$ ના સ્વરૂપમાં આવે.
$X$ નો સહગુણક $6\alpha - \beta - 5 = 0$ છે.
$Y$ નો સહગુણક $8\beta - \alpha - 7 = 0$ છે.
આ સમીકરણો ઉકેલતા: $\alpha = 1, \beta = 1$.
$\alpha = 1, \beta = 1$ ને અચળ પદમાં મૂકતા:
$k = 3(1)^2 + 4(1)^2 - (1)(1) - 5(1) - 7(1) + 2 = 3 + 4 - 1 - 5 - 7 + 2 = -4$.
આમ,$\alpha + \beta - k = 1 + 1 - (-4) = 6$.
20
MediumMCQ
જ્યારે અક્ષોને ઉગમબિંદુની આસપાસ ઘડિયાળની વિરુદ્ધ દિશામાં $\theta$ ખૂણે ફેરવવામાં આવે છે અને ત્યારબાદ નવા ઉગમબિંદુ $(2, -2)$ પર સ્થળાંતરિત કરવામાં આવે છે,જો $x^2+y^2=4$ નું રૂપાંતરિત સમીકરણ $X^2+Y^2+aX+bY+c=0$ હોય,તો $a+b+c=$
A
$4$
B
$8$
C
$0$
D
$12$

Solution

(A) મૂળ સમીકરણ $x^2+y^2=4$ છે.
અક્ષોનું પરિભ્રમણ સમીકરણના સ્વરૂપને બદલતું નથી કારણ કે ઉગમબિંદુથી અંતર અચળ રહે છે.
પરિભ્રમણ પછીના યામ $(x', y')$ હોય,તો $x'^2+y'^2=4$.
ત્યારબાદ,અક્ષોને નવા ઉગમબિંદુ $(h, k) = (2, -2)$ પર સ્થળાંતરિત કરવામાં આવે છે.
રૂપાંતરણ સમીકરણો $x' = X + 2$ અને $y' = Y - 2$ છે.
આ કિંમતો $x'^2+y'^2=4$ માં મૂકતા:
$(X+2)^2 + (Y-2)^2 = 4$
$X^2 + 4X + 4 + Y^2 - 4Y + 4 = 4$
$X^2 + Y^2 + 4X - 4Y + 4 = 0$.
$X^2+Y^2+aX+bY+c=0$ સાથે સરખાવતા,$a=4$,$b=-4$,અને $c=4$ મળે છે.
તેથી,$a+b+c = 4 - 4 + 4 = 4$.
21
MediumMCQ
બિંદુ $P(4,1)$ નીચે મુજબના ક્રમિક રૂપાંતરણોમાંથી પસાર થાય છે:
$(i)$ અક્ષોના સ્થળાંતર દ્વારા ઉગમબિંદુને $(1,6)$ બિંદુ પર ખસેડવામાં આવે છે
(ii) $X$-અક્ષની ધન દિશામાં $2$ એકમ અંતરનું સ્થળાંતર
(iii) અક્ષોનું ધન દિશામાં $90^{\circ}$ ના ખૂણે પરિભ્રમણ
તો તેની અંતિમ સ્થિતિમાં બિંદુ $P$ ના યામ શું હશે?
A
$(3,4)$
B
$(4,3)$
C
$(-5,-5)$
D
$(1,0)$

Solution

(C) ધારો કે પ્રારંભિક યામ $(x, y) = (4, 1)$ છે.
$(i)$ ઉગમબિંદુને $(1, 6)$ પર ખસેડ્યા પછી,નવા યામ $(x', y')$ એ $x' = x - 1 = 4 - 1 = 3$ અને $y' = y - 6 = 1 - 6 = -5$ દ્વારા મળે છે. તેથી,$P' = (3, -5)$.
(ii) $X$-અક્ષની ધન દિશામાં $2$ એકમ સ્થળાંતર પછી,નવા યામ $(x'', y'')$ એ $x'' = x' + 2 = 3 + 2 = 5$ અને $y'' = y' = -5$ થાય છે. તેથી,$P'' = (5, -5)$.
(iii) અક્ષોને ધન દિશામાં $90^{\circ}$ ફેરવ્યા પછી,નવા યામ $(X, Y)$ એ $X = x'' \cos(90^{\circ}) + y'' \sin(90^{\circ}) = 5(0) + (-5)(1) = -5$ અને $Y = -x'' \sin(90^{\circ}) + y'' \cos(90^{\circ}) = -5(1) + (-5)(0) = -5$ દ્વારા મળે છે.
આમ,અંતિમ યામ $(-5, -5)$ છે.
22
MediumMCQ
અક્ષોના સ્થળાંતર દ્વારા ઉગમબિંદુને $(2,3)$ બિંદુ પર ખસેડતા,જો વક્ર $x^2+3xy-2y^2+4x-y-20=0$ નું સમીકરણ $Ax^2+Bxy+Cy^2+Dx+Ey+F=0$ સ્વરૂપમાં રૂપાંતરિત થાય,તો $D+E+F=$
A
$-1$
B
$1$
C
$-15$
D
$15$

Solution

(A) ધારો કે મૂળ યામ $(x, y)$ છે અને નવા યામ $(X, Y)$ છે.
રૂપાંતરણ સમીકરણો $x = X + 2$ અને $y = Y + 3$ છે.
આ કિંમતો મૂળ સમીકરણમાં મૂકતા:
$(X+2)^2 + 3(X+2)(Y+3) - 2(Y+3)^2 + 4(X+2) - (Y+3) - 20 = 0$
સાદુરૂપ આપતા:
$X^2 + 3XY - 2Y^2 + 17X - 7Y - 11 = 0$
અહીં $D = 17$,$E = -7$,અને $F = -11$ મળે છે.
તેથી,$D + E + F = 17 - 7 - 11 = -1$.
23
DifficultMCQ
જો અક્ષોને $A(7,5), B(-5,-7), C(7,-7)$ બિંદુઓ દ્વારા બનતા ત્રિકોણના લંબકેન્દ્ર પર સ્થળાંતરિત કરવામાં આવે,તો નવી પદ્ધતિમાં ત્રિકોણના અંતઃકેન્દ્રના યામ શું હશે?
A
$(6\sqrt{2}-12, 12-6\sqrt{2})$
B
$(-2, -2)$
C
$(-1, -1)$
D
$(-3, -3)$

Solution

(A) ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $A(7,5), B(-5,-7), C(7,-7)$ છે.
$AC$ શિરોલંબ $(x=7)$ અને $BC$ સમક્ષિતિજ $(y=-7)$ હોવાથી,ત્રિકોણ $C(7,-7)$ આગળ કાટકોણ ત્રિકોણ છે.
કાટકોણ ત્રિકોણનું લંબકેન્દ્ર $H$ એ કાટખૂણો બનાવતું શિરોબિંદુ હોય છે,તેથી $H = (7,-7)$.
અક્ષોને $(7,-7)$ પર સ્થળાંતરિત કરવામાં આવે છે,તેથી નવા યામ $(X, Y)$ અને જૂના યામ $(x, y)$ વચ્ચેનો સંબંધ $X = x - 7$ અને $Y = y + 7$ છે.
બાજુઓની લંબાઈ $a = BC = 12$,$b = AC = 12$,અને $c = AB = 12\sqrt{2}$ છે.
અંતઃકેન્દ્ર $I(x_i, y_i)$ નું સૂત્ર $(\frac{ax_A + bx_B + cx_C}{a+b+c}, \frac{ay_A + by_B + cy_C}{a+b+c})$ છે.
$x_i = \frac{12(7) + 12(-5) + 12\sqrt{2}(7)}{12 + 12 + 12\sqrt{2}} = 6\sqrt{2} - 5$.
$y_i = \frac{12(5) + 12(-7) + 12\sqrt{2}(-7)}{12 + 12 + 12\sqrt{2}} = 5 - 6\sqrt{2}$.
નવી પદ્ધતિમાં,$X_i = x_i - 7 = 6\sqrt{2} - 12$ અને $Y_i = y_i + 7 = 12 - 6\sqrt{2}$.
24
MediumMCQ
યામ અક્ષોને ઉગમબિંદુની આસપાસ ઘડિયાળના કાંટાની વિરુદ્ધ દિશામાં $60^{\circ}$ ના ખૂણે ફેરવવામાં આવે છે. જો $a$ અને $b$ એ નવી અક્ષો પર એક સીધી રેખા દ્વારા બનાવવામાં આવેલ અંતઃખંડો હોય,જેનું મૂળ અક્ષોના સંદર્ભમાં સમીકરણ $x+y=1$ છે,તો $\frac{1}{a^2}+\frac{1}{b^2}=$
A
$2$
B
$3$
C
$4$
D
$6$

Solution

(A) ધારો કે મૂળ યામ $(x, y)$ છે અને નવા યામ $(x', y')$ છે. પરિભ્રમણ રૂપાંતરણ નીચે મુજબ છે:
$x = x' \cos 60^{\circ} - y' \sin 60^{\circ} = \frac{x'}{2} - \frac{\sqrt{3}y'}{2}$
$y = x' \sin 60^{\circ} + y' \cos 60^{\circ} = \frac{\sqrt{3}x'}{2} + \frac{y'}{2}$
આ કિંમતોને $x+y=1$ સમીકરણમાં મૂકતા:
$(\frac{x'}{2} - \frac{\sqrt{3}y'}{2}) + (\frac{\sqrt{3}x'}{2} + \frac{y'}{2}) = 1$
$x'(\frac{1+\sqrt{3}}{2}) + y'(\frac{1-\sqrt{3}}{2}) = 1$
આ $\frac{x'}{a} + \frac{y'}{b} = 1$ ના સ્વરૂપમાં છે,જ્યાં $a = \frac{2}{1+\sqrt{3}}$ અને $b = \frac{2}{1-\sqrt{3}}$.
તેથી $\frac{1}{a} = \frac{1+\sqrt{3}}{2}$ અને $\frac{1}{b} = \frac{1-\sqrt{3}}{2}$.
$\frac{1}{a^2} + \frac{1}{b^2} = (\frac{1+\sqrt{3}}{2})^2 + (\frac{1-\sqrt{3}}{2})^2$
$= \frac{1+3+2\sqrt{3}}{4} + \frac{1+3-2\sqrt{3}}{4} = \frac{4+2\sqrt{3} + 4-2\sqrt{3}}{4} = \frac{8}{4} = 2$.
25
MediumMCQ
બિંદુ $(-1, 2)$ ને જ્યારે ઉગમબિંદુને $(2, -1)$ પર સ્થળાંતરિત કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે $(a, b)$ માં બદલાય છે. જ્યારે અક્ષોને નવા ઉગમબિંદુની આસપાસ $45^{\circ}$ ના ખૂણે ફેરવવામાં આવે છે,ત્યારે બિંદુ $(a, b)$ એ $(c, d)$ માં બદલાય છે. જ્યારે $(c, d)$ નું $y = x$ રેખા પર પ્રતિબિંબ લેવામાં આવે છે,ત્યારે તે $(e, f)$ માં બદલાય છે. તો $(e, f) =$
A
$(-3, 3)$
B
$(0, 3\sqrt{2})$
C
$(3\sqrt{2}, 0)$
D
$(1, 2)$

Solution

(C) પગલું $1$: અક્ષોનું સ્થળાંતર.
આપેલ મૂળ બિંદુ $(x, y) = (-1, 2)$ અને નવું ઉગમબિંદુ $(h, k) = (2, -1)$.
નવા યામ $(a, b) = (x - h, y - k) = (-1 - 2, 2 - (-1)) = (-3, 3)$.
પગલું $2$: અક્ષોનું પરિભ્રમણ.
અક્ષોને $\theta = 45^{\circ}$ ના ખૂણે ફેરવતા,નવા યામ $(c, d)$:
$c = a \cos 45^{\circ} + b \sin 45^{\circ} = -3(\frac{1}{\sqrt{2}}) + 3(\frac{1}{\sqrt{2}}) = 0$.
$d = -a \sin 45^{\circ} + b \cos 45^{\circ} = 3(\frac{1}{\sqrt{2}}) + 3(\frac{1}{\sqrt{2}}) = 3\sqrt{2}$.
તેથી,$(c, d) = (0, 3\sqrt{2})$.
પગલું $3$: $y = x$ પર પ્રતિબિંબ.
બિંદુ $(x, y)$ નું $y = x$ પર પ્રતિબિંબ $(y, x)$ થાય છે.
તેથી,$(0, 3\sqrt{2})$ નું પ્રતિબિંબ $(3\sqrt{2}, 0)$ થાય.
આમ,$(e, f) = (3\sqrt{2}, 0)$.
26
EasyMCQ
જો ઉગમબિંદુને $P$ બિંદુ પર સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે જેથી સમીકરણ $x^2-y^2+2y-1=0$ માંથી $y$-પદ દૂર થાય,તો તેનું રૂપાંતરિત સમીકરણ શું હશે?
A
$x^2-y^2=1$
B
$x^2-y^2=0$
C
$x^2+y^2=1$
D
$x^2+y^2=0$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ: $x^2-y^2+2y-1=0$.
ધારો કે ઉગમબિંદુ $(0, k)$ પર સ્થાનાંતરિત થાય છે જેથી $x=X$ અને $y=Y+k$.
સમીકરણમાં કિંમતો મૂકતા:
$X^2-(Y+k)^2+2(Y+k)-1=0$
$X^2-(Y^2+2kY+k^2)+2Y+2k-1=0$
$X^2-Y^2+Y(2-2k)-k^2+2k-1=0$.
$Y$-પદ દૂર કરવા માટે,$Y$ નો સહગુણક શૂન્ય લેતા:
$2-2k=0 \Rightarrow k=1$.
$k=1$ ની કિંમત સમીકરણમાં મૂકતા:
$X^2-Y^2-(1)^2+2(1)-1=0$
$X^2-Y^2-1+2-1=0$
$X^2-Y^2=0$.
આમ,રૂપાંતરિત સમીકરણ $x^2-y^2=0$ છે.
27
MediumMCQ
જો સમીકરણ $2x^2 - 3y^2 + 4xy + 4x + 4y - 14 = 0$ માંથી પ્રથમ ઘાતના પદો દૂર કરવા માટે ઉગમબિંદુને સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે,તો આ નવી યામ પદ્ધતિના સંદર્ભમાં,$x^2 + y^2 - 3xy + 4y + 3 = 0$ નું રૂપાંતરિત સમીકરણ શું થશે?
A
$x^2 + y^2 - 3xy - 2x + y + 6 = 0$
B
$x^2 + y^2 - 3xy - 2x + 7y + 3 = 0$
C
$x^2 + y^2 - 3xy - 2x + y + 4 = 0$
D
$x^2 + y^2 - 3xy - 2x + 7y + 4 = 0$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ: $2x^2 - 3y^2 + 4xy + 4x + 4y - 14 = 0$.
ધારો કે ઉગમબિંદુ $(h, k)$ પર સ્થાનાંતરિત થાય છે,તેથી $x = X + h$ અને $y = Y + k$.
આ કિંમતો સમીકરણમાં મૂકતા: $2(X+h)^2 - 3(Y+k)^2 + 4(X+h)(Y+k) + 4(X+h) + 4(Y+k) - 14 = 0$.
પદોનું વિસ્તરણ કરતા: $2X^2 - 3Y^2 + 4XY + (4h + 4k + 4)X + (4h - 6k + 4)Y + (2h^2 - 3k^2 + 4hk + 4h + 4k - 14) = 0$.
પ્રથમ ઘાતના પદો દૂર કરવા માટે,$X$ અને $Y$ ના સહગુણકોને શૂન્ય લેતા:
$4h + 4k + 4 = 0 \Rightarrow h + k = -1$
$4h - 6k + 4 = 0 \Rightarrow 2h - 3k = -2$
આ સમીકરણો ઉકેલતા: $h = -1, k = 0$.
આમ,રૂપાંતરણ $x = X - 1$ અને $y = Y$ છે.
હવે,આ કિંમતો $x^2 + y^2 - 3xy + 4y + 3 = 0$ માં મૂકતા:
$(X - 1)^2 + Y^2 - 3(X - 1)Y + 4Y + 3 = 0$
$X^2 - 2X + 1 + Y^2 - 3XY + 3Y + 4Y + 3 = 0$
$X^2 + Y^2 - 3XY - 2X + 7Y + 4 = 0$.
28
MediumMCQ
અક્ષોના સ્થાનાંતર દ્વારા ઉગમબિંદુને $(2,3)$ બિંદુ પર ખસેડવામાં આવે છે અને ત્યારબાદ યામ અક્ષોને ઉગમબિંદુની આસપાસ ઘડિયાળની વિરુદ્ધ દિશામાં $\theta$ ખૂણે ફેરવવામાં આવે છે. આના કારણે,જો સમીકરણ $3x^2+2xy+3y^2-18x-22y+50=0$ નું રૂપાંતર $4x^2+2y^2-1=0$ માં થાય,તો ખૂણો $\theta=$
A
$\frac{\pi}{4}$
B
$\frac{\pi}{3}$
C
$\frac{\pi}{6}$
D
$\frac{\pi}{2}$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ: $3x^2+2xy+3y^2-18x-22y+50=0$.
ઉગમબિંદુને $(2,3)$ પર ખસેડતા,$x=X+2, y=Y+3$ મૂકતા:
$3(X+2)^2+2(X+2)(Y+3)+3(Y+3)^2-18(X+2)-22(Y+3)+50=0$.
સાદુરૂપ આપતા,$3X^2+2XY+3Y^2-1=0$ મળે છે.
હવે,અક્ષોને $\theta$ ખૂણે ફેરવતા,$X=x'\cos\theta-y'\sin\theta$ અને $Y=x'\sin\theta+y'\cos\theta$ મૂકતા:
$(3+\sin 2\theta)x'^2 + (3-\sin 2\theta)y'^2 + (2\cos 2\theta)x'y' - 1 = 0$.
$4x^2+2y^2-1=0$ સાથે સરખાવતા,$x'y'$ નો સહગુણક $0$ હોવો જોઈએ:
$2\cos 2\theta = 0$ $\Rightarrow 2\theta = \frac{\pi}{2}$ $\Rightarrow \theta = \frac{\pi}{4}$.
29
MediumMCQ
જો અક્ષોને $45^{\circ}$ ના ખૂણે ફેરવવામાં આવે,તો નવી સિસ્ટમમાં બિંદુ $(2 \sqrt{2}, -3 \sqrt{2})$ ના યામ શું હશે?
A
$(3 \sqrt{3}, -5)$
B
$(-1, -5)$
C
$(5 \sqrt{3}, -7)$
D
$(7, -\sqrt{3})$

Solution

(B) જ્યારે યામ અક્ષોને $\theta$ ખૂણે ફેરવવામાં આવે છે,ત્યારે બિંદુ $(x, y)$ ના નવા યામ $(x', y')$ નીચે મુજબ મળે છે:
$x' = x \cos \theta + y \sin \theta$
$y' = -x \sin \theta + y \cos \theta$
આપેલ છે કે $(x, y) = (2 \sqrt{2}, -3 \sqrt{2})$ અને $\theta = 45^{\circ}$.
કિંમતો મૂકતા:
$x' = (2 \sqrt{2}) \cos 45^{\circ} + (-3 \sqrt{2}) \sin 45^{\circ}$
$x' = (2 \sqrt{2}) \times \frac{1}{\sqrt{2}} - (3 \sqrt{2}) \times \frac{1}{\sqrt{2}} = 2 - 3 = -1$
$y' = -(2 \sqrt{2}) \sin 45^{\circ} + (-3 \sqrt{2}) \cos 45^{\circ}$
$y' = -(2 \sqrt{2}) \times \frac{1}{\sqrt{2}} - (3 \sqrt{2}) \times \frac{1}{\sqrt{2}} = -2 - 3 = -5$
આમ,નવા યામ $(-1, -5)$ છે.
30
EasyMCQ
જ્યારે યામ અક્ષોને $135^{\circ}$ ના ખૂણે ફેરવવામાં આવે છે,ત્યારે નવી સિસ્ટમમાં બિંદુ $P$ ના યામ $(4, -3)$ છે. તો મૂળ સિસ્ટમમાં $P$ ના યામ શોધો.
A
$\left(\frac{1}{\sqrt{2}}, \frac{7}{\sqrt{2}}\right)$
B
$\left(\frac{-1}{\sqrt{2}}, \frac{7}{\sqrt{2}}\right)$
C
$\left(\frac{1}{\sqrt{2}}, \frac{-7}{\sqrt{2}}\right)$
D
$\left(\frac{-1}{\sqrt{2}}, \frac{-7}{\sqrt{2}}\right)$

Solution

(B) ધારો કે મૂળ યામ $(x, y)$ છે અને $\theta = 135^{\circ}$ ના પરિભ્રમણ પછી નવા યામ $(x', y') = (4, -3)$ છે.
અક્ષોના પરિભ્રમણ માટેના રૂપાંતરણ સૂત્રોનો ઉપયોગ કરતા:
$x = x' \cos \theta - y' \sin \theta$
$y = x' \sin \theta + y' \cos \theta$
અહીં $\cos 135^{\circ} = -\frac{1}{\sqrt{2}}$ અને $\sin 135^{\circ} = \frac{1}{\sqrt{2}}$ છે.
કિંમતો મૂકતા:
$x = 4 \left(-\frac{1}{\sqrt{2}}\right) - (-3) \left(\frac{1}{\sqrt{2}}\right) = -\frac{4}{\sqrt{2}} + \frac{3}{\sqrt{2}} = -\frac{1}{\sqrt{2}}$
$y = 4 \left(\frac{1}{\sqrt{2}}\right) + (-3) \left(-\frac{1}{\sqrt{2}}\right) = \frac{4}{\sqrt{2}} + \frac{3}{\sqrt{2}} = \frac{7}{\sqrt{2}}$
આમ,મૂળ યામ $\left(-\frac{1}{\sqrt{2}}, \frac{7}{\sqrt{2}}\right)$ છે.
31
EasyMCQ
જ્યારે અક્ષોને $45^{\circ}$ ના ખૂણે ફેરવવામાં આવે છે,ત્યારે બિંદુ $P$ ના નવા યામ $(1, -1)$ છે. મૂળભૂત પ્રણાલીમાં $P$ ના યામ શું હશે?
A
$(\sqrt{2}, \sqrt{2})$
B
$(\sqrt{2}, 0)$
C
$(0, \sqrt{2})$
D
$(-\sqrt{2}, 0)$

Solution

(B) ધારો કે મૂળ યામ $(x, y)$ છે અને $\theta = 45^{\circ}$ ના પરિભ્રમણ પછી નવા યામ $(X, Y) = (1, -1)$ છે.
પરિવર્તન સૂત્રોનો ઉપયોગ કરતા:
$x = X \cos \theta - Y \sin \theta$
$x = (1) \cos 45^{\circ} - (-1) \sin 45^{\circ} = \frac{1}{\sqrt{2}} + \frac{1}{\sqrt{2}} = \frac{2}{\sqrt{2}} = \sqrt{2}$
$y = X \sin \theta + Y \cos \theta$
$y = (1) \sin 45^{\circ} + (-1) \cos 45^{\circ} = \frac{1}{\sqrt{2}} - \frac{1}{\sqrt{2}} = 0$
તેથી,મૂળભૂત પ્રણાલીમાં $P$ ના યામ $(\sqrt{2}, 0)$ છે.
32
MediumMCQ
જ્યારે કોઓર્ડિનેટ અક્ષોને $45^{\circ}$ ના ખૂણે ફેરવવામાં આવે ત્યારે $3x^2 + 3y^2 + 2xy = 2$ નું રૂપાંતરિત સમીકરણ શું હશે?
A
$x^2 + 2y^2 = 1$
B
$2x^2 + y^2 = 1$
C
$x^2 + y^2 = 1$
D
$x^2 + 3y^2 = 1$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ $3x^2 + 3y^2 + 2xy = 2 \dots (i)$ છે.
જ્યારે કોઓર્ડિનેટ અક્ષોને $\theta = 45^{\circ}$ ના ખૂણે ફેરવવામાં આવે,ત્યારે રૂપાંતરણ સમીકરણો:
$x = \frac{X - Y}{\sqrt{2}}$ અને $y = \frac{X + Y}{\sqrt{2}}$
આ કિંમતો સમીકરણ $(i)$ માં મૂકતા:
$3\left(\frac{X - Y}{\sqrt{2}}\right)^2 + 3\left(\frac{X + Y}{\sqrt{2}}\right)^2 + 2\left(\frac{X - Y}{\sqrt{2}}\right)\left(\frac{X + Y}{\sqrt{2}}\right) = 2$
$\frac{3}{2}(X^2 - 2XY + Y^2) + \frac{3}{2}(X^2 + 2XY + Y^2) + (X^2 - Y^2) = 2$
$3X^2 + 3Y^2 + X^2 - Y^2 = 2$
$4X^2 + 2Y^2 = 2$
$2$ વડે ભાગતા,$2X^2 + Y^2 = 1$ મળે છે.
આમ,રૂપાંતરિત સમીકરણ $2x^2 + y^2 = 1$ છે.
33
DifficultMCQ
જ્યારે અક્ષોને $\frac{\pi}{3}$ ખૂણે ફેરવવામાં આવે,ત્યારે વક્ર $x^2+2 \sqrt{3} xy - y^2 = 8$ નું રૂપાંતરિત સમીકરણ શોધો.
A
$x^2+y^2+2 \sqrt{3} xy = 8$
B
$x^2+y^2-2 \sqrt{3} xy = 8$
C
$x^2-y^2+2 \sqrt{3} xy = 8$
D
$x^2-y^2-2 \sqrt{3} xy = 8$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ $x^2+2 \sqrt{3} xy - y^2 = 8$ છે.
જ્યારે અક્ષોને $\theta = \frac{\pi}{3}$ ખૂણે ફેરવવામાં આવે,ત્યારે $(x, y)$ ને $(X, Y)$ દ્વારા બદલવામાં આવે છે જ્યાં:
$x = \frac{X - \sqrt{3}Y}{2}$
$y = \frac{\sqrt{3}X + Y}{2}$
આ કિંમતો સમીકરણમાં મૂકતા:
$\left(\frac{X - \sqrt{3}Y}{2}\right)^2 + 2 \sqrt{3} \left(\frac{X - \sqrt{3}Y}{2}\right) \left(\frac{\sqrt{3}X + Y}{2}\right) - \left(\frac{\sqrt{3}X + Y}{2}\right)^2 = 8$
સાદુરૂપ આપતા:
$X^2 - 2\sqrt{3}XY - Y^2 = 8$
આમ,રૂપાંતરિત સમીકરણ $x^2 - 2\sqrt{3}xy - y^2 = 8$ છે.
34
MediumMCQ
જો અક્ષોને $(-1, 1)$ બિંદુ પર સ્થળાંતરિત કરવામાં આવે,તો સમીકરણ $3x^2 + y^2 + 2x + 4y + 15 = 0$ કયા સ્વરૂપમાં રૂપાંતરિત થશે?
A
$3x^2 + 2y^2 - 4x + 6y + 23 = 0$
B
$3x^2 + y^2 - 4x + 6y + 21 = 0$
C
$3x^2 + y^2 + 4x - 6y - 21 = 0$
D
$3x^2 + y^2 + 4x + 6y + 21 = 0$

Solution

(B) જ્યારે ઉગમબિંદુને $(-1, 1)$ બિંદુ પર સ્થળાંતરિત કરવામાં આવે,ત્યારે નવા યામ $(X, Y)$ અને જૂના યામ $(x, y)$ વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે:
$x = X - 1$
$y = Y + 1$
આ કિંમતોને આપેલ સમીકરણ $3x^2 + y^2 + 2x + 4y + 15 = 0$ માં મૂકતા:
$3(X - 1)^2 + (Y + 1)^2 + 2(X - 1) + 4(Y + 1) + 15 = 0$
$3(X^2 - 2X + 1) + (Y^2 + 2Y + 1) + 2X - 2 + 4Y + 4 + 15 = 0$
$3X^2 - 6X + 3 + Y^2 + 2Y + 1 + 2X - 2 + 4Y + 4 + 15 = 0$
$3X^2 + Y^2 - 4X + 6Y + 21 = 0$
આમ,રૂપાંતરિત સમીકરણ $3x^2 + y^2 - 4x + 6y + 21 = 0$ મળે છે.
35
MediumMCQ
જ્યારે અક્ષોને $\theta$ ખૂણે ફેરવવામાં આવે ત્યારે $x \cos \theta + y \sin \theta = p$ નું રૂપાંતરિત સમીકરણ શોધો.
A
$x = p$
B
$y = p$
C
$x + y = p$
D
$x - y = p$

Solution

(A) આપેલ રેખાનું સમીકરણ $x \cos \theta + y \sin \theta = p$ છે ...$(i)$
જ્યારે અક્ષોને $\theta$ ખૂણે ફેરવવામાં આવે છે,ત્યારે રૂપાંતરણ સમીકરણો નીચે મુજબ છે:
$x = X \cos \theta - Y \sin \theta$
$y = X \sin \theta + Y \cos \theta$
આ કિંમતોને સમીકરણ $(i)$ માં મૂકતા:
$(X \cos \theta - Y \sin \theta) \cos \theta + (X \sin \theta + Y \cos \theta) \sin \theta = p$
$X \cos^2 \theta - Y \sin \theta \cos \theta + X \sin^2 \theta + Y \sin \theta \cos \theta = p$
$X (\cos^2 \theta + \sin^2 \theta) = p$
કારણ કે $\cos^2 \theta + \sin^2 \theta = 1$,તેથી આપણને મળે છે:
$X = p$
36
MediumMCQ
જો અક્ષોને $45^{\circ}$ ના ખૂણે ફેરવવામાં આવે,તો નવા યામ પદ્ધતિમાં બિંદુ $(4 \sqrt{2}, -6 \sqrt{2})$ ના યામ . . . . . . થશે.
A
$(-10, -2)$
B
$(-2, -10)$
C
$(10, 10)$
D
$(-2, 10)$

Solution

(B) ધારો કે $(x, y)$ એ જૂની અક્ષોના યામ છે અને $(X, Y)$ એ $\theta = 45^{\circ}$ ના ખૂણે ફેરવ્યા પછીની નવી અક્ષોના યામ છે.
રૂપાંતરણ સમીકરણો:
$x = X \cos \theta - Y \sin \theta$
$y = X \sin \theta + Y \cos \theta$
અહીં $x = 4 \sqrt{2}$,$y = -6 \sqrt{2}$,અને $\theta = 45^{\circ}$ છે,તેથી $\cos 45^{\circ} = \sin 45^{\circ} = \frac{1}{\sqrt{2}}$.
કિંમતો મૂકતા:
$4 \sqrt{2} = X \left(\frac{1}{\sqrt{2}}\right) - Y \left(\frac{1}{\sqrt{2}}\right) \Rightarrow X - Y = 8$
$-6 \sqrt{2} = X \left(\frac{1}{\sqrt{2}}\right) + Y \left(\frac{1}{\sqrt{2}}\right) \Rightarrow X + Y = -12$
બંને સમીકરણોનો સરવાળો કરતા: $2X = -4 \Rightarrow X = -2$.
બીજામાંથી પહેલું સમીકરણ બાદ કરતા: $2Y = -20 \Rightarrow Y = -10$.
આમ,નવા યામ $(-2, -10)$ છે.
37
EasyMCQ
જ્યારે ઉગમબિંદુને $(2, 3)$ પર સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે,ત્યારે વક્રનું રૂપાંતરિત સમીકરણ $x^2+3xy-2y^2+17x-7y-11=0$ બને છે. વક્રનું મૂળ સમીકરણ શોધો.
A
$x^2-2y^2-3xy+4x-y+20=0$
B
$x^2-2y^2+3xy+4x-y-20=0$
C
$x^2-2y^2-3xy-4x-y+20=0$
D
$x^2-2y^2-3xy+4x-y-20=0$

Solution

(B) જ્યારે ઉગમબિંદુને $(h, k) = (2, 3)$ પર સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે,ત્યારે જૂના યામ $(X, Y)$ અને નવા યામ $(x, y)$ વચ્ચેનો સંબંધ $X = x + 2$ અને $Y = y + 3$ છે.
મૂળ સમીકરણ મેળવવા માટે,આપેલ રૂપાંતરિત સમીકરણમાં $x$ ની જગ્યાએ $(X-2)$ અને $y$ ની જગ્યાએ $(Y-3)$ મૂકતા:
$(X-2)^2 + 3(X-2)(Y-3) - 2(Y-3)^2 + 17(X-2) - 7(Y-3) - 11 = 0$
પદોનું વિસ્તરણ કરતા:
$(X^2 - 4X + 4) + 3(XY - 3X - 2Y + 6) - 2(Y^2 - 6Y + 9) + 17X - 34 - 7Y + 21 - 11 = 0$
$X^2 + 3XY - 2Y^2 + 4X - Y - 20 = 0$
આમ,મૂળ સમીકરણ $x^2+3xy-2y^2+4x-y-20=0$ છે.
38
MediumMCQ
જે બિંદુ પર ઉગમબિંદુને ખસેડવું જોઈએ જેથી સમીકરણ $y^2-6y-4x+13=0$ એ $y^2+Ax=0$ સ્વરૂપમાં રૂપાંતરિત થાય તે બિંદુ કયું છે?
A
$(3,1)$
B
$(-1,-1)$
C
$(1,3)$
D
$(-1,3)$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ $y^2-6y-4x+13=0$ છે.
$y$ પદો માટે પૂર્ણવર્ગ બનાવતા:
$(y^2-6y+9)-9-4x+13=0$
$(y-3)^2-4x+4=0$
$(y-3)^2-4(x-1)=0$.
ધારો કે નવું ઉગમબિંદુ $(h,k)$ છે. આપણે $y = Y+k$ અને $x = X+h$ મૂકીએ છીએ.
સમીકરણને $Y^2+AX=0$ સ્વરૂપમાં રૂપાંતરિત કરવા માટે,આપણે $k=3$ અને $h=1$ લઈએ છીએ.
આમ,ઉગમબિંદુને $(1,3)$ પર ખસેડવું જોઈએ.
તેથી,વિકલ્પ $C$ સાચો છે.
39
MediumMCQ
જો બિંદુ $M$ ના યામ અક્ષોને $135^{\circ}$ ના ખૂણે ફેરવતા $(4, -3)$ માં બદલાતા હોય,તો મૂળ પ્રણાલીમાં $M$ ના યામ શોધો.
A
$\left(\frac{-1}{\sqrt{2}}, \frac{1}{\sqrt{2}}\right)$
B
$\left(\frac{1}{\sqrt{2}}, \frac{7}{\sqrt{2}}\right)$
C
$\left(\frac{-1}{2}, \frac{7}{2}\right)$
D
$\left(\frac{1}{2}, \frac{7}{2}\right)$

Solution

(B) ધારો કે મૂળ યામ $(x, y)$ છે અને નવા યામ $(x', y') = (4, -3)$ છે. પરિભ્રમણ કોણ $\theta = 135^{\circ}$ છે.
અક્ષોના પરિભ્રમણ માટેના રૂપાંતરણ સૂત્રો:
$x = x' \cos \theta - y' \sin \theta$
$y = x' \sin \theta + y' \cos \theta$
$\cos 135^{\circ} = -\frac{1}{\sqrt{2}}$ અને $\sin 135^{\circ} = \frac{1}{\sqrt{2}}$ કિંમતો મૂકતા:
$x = 4 \left(-\frac{1}{\sqrt{2}}\right) - (-3) \left(\frac{1}{\sqrt{2}}\right) = -\frac{1}{\sqrt{2}}$
$y = 4 \left(\frac{1}{\sqrt{2}}\right) + (-3) \left(-\frac{1}{\sqrt{2}}\right) = \frac{7}{\sqrt{2}}$
આમ,મૂળ યામ $\left(-\frac{1}{\sqrt{2}}, \frac{7}{\sqrt{2}}\right)$ છે.
40
DifficultMCQ
જે બિંદુ પર ઉગમબિંદુને સ્થળાંતરિત કરવું જોઈએ જેથી સમીકરણ $y^2-6y-4x+13=0$ માં $y$ વાળું પદ અને અચળ પદ ન રહે,તે બિંદુ છે
A
$1, 1$
B
$1, 2$
C
$2, 1$
D
$1, 3$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ $y^2-6y-4x+13=0$ છે.
ધારો કે ઉગમબિંદુ $(h, k)$ પર સ્થળાંતરિત થાય છે.
તેથી $y$ એ $y+k$ બને છે અને $x$ એ $x+h$ બને છે.
સમીકરણમાં આ કિંમતો મૂકતા: $(y+k)^2 - 6(y+k) - 4(x+h) + 13 = 0$.
વિસ્તરણ કરતા: $y^2 + 2ky + k^2 - 6y - 6k - 4x - 4h + 13 = 0$.
પદોને ગોઠવતા: $y^2 + (2k-6)y - 4x + (k^2 - 6k - 4h + 13) = 0$.
સમીકરણમાં $y$ વાળું પદ ન હોય તે માટે,$y$ નો સહગુણક શૂન્ય હોવો જોઈએ: $2k - 6 = 0 \implies k = 3$.
અચળ પદ ન હોય તે માટે,અચળ ભાગ શૂન્ય હોવો જોઈએ: $k^2 - 6k - 4h + 13 = 0$.
$k = 3$ મૂકતા: $(3)^2 - 6(3) - 4h + 13 = 0$.
$9 - 18 - 4h + 13 = 0$.
$-9 - 4h + 13 = 0$.
$4 - 4h = 0 \implies h = 1$.
આમ,ઉગમબિંદુને $(1, 3)$ પર સ્થળાંતરિત કરવું જોઈએ.
41
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું વિધાન ખોટું છે?
A
$1)$ ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ અક્ષોના સ્થાનાંતર હેઠળ અપરિવર્તિત રહે છે.
B
$2)$ સીધી રેખાનો ઢાળ અક્ષોના સ્થાનાંતર હેઠળ અપરિવર્તિત રહે છે.
C
$3)$ અક્ષોની દિશા બદલ્યા વિના ઉગમબિંદુને બીજા બિંદુ પર ખસેડવાની પ્રક્રિયાને અક્ષોનું સ્થાનાંતર કહેવામાં આવે છે.
D
$4)$ જો $f(x, y) = 0$ એ વક્રનું રૂપાંતરિત સમીકરણ હોય જ્યારે અક્ષોને $(h, k)$ બિંદુ પર સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે,તો વક્રનું મૂળ સમીકરણ $f(x-h, y-k) = 0$ છે.

Solution

(C) $1$) ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ તેના શિરોબિંદુઓના યામ પર આધાર રાખે છે. અક્ષોના સ્થાનાંતર દરમિયાન ઉગમબિંદુ બદલાય છે પરંતુ અક્ષો સમાંતર રહે છે,તેથી ક્ષેત્રફળ અપરિવર્તિત રહે છે. આ વિધાન સાચું છે.
$2$) રેખાનો ઢાળ $y$ માં થતા ફેરફાર અને $x$ માં થતા ફેરફારના ગુણોત્તર તરીકે વ્યાખ્યાયિત થાય છે. સ્થાનાંતર હેઠળ,$x = X + h$ અને $y = Y + k$ હોવાથી,$dx = dX$ અને $dy = dY$ થાય છે. તેથી ઢાળ $m = \frac{dy}{dx} = \frac{dY}{dX}$ અપરિવર્તિત રહે છે. આ વિધાન સાચું છે.
$3$) વ્યાખ્યા મુજબ,અક્ષોનું સ્થાનાંતર એટલે અક્ષોની દિશા બદલ્યા વિના ઉગમબિંદુને નવા બિંદુ $(h, k)$ પર ખસેડવું. જો અક્ષોની દિશા બદલાય,તો તેને અક્ષોનું પરિભ્રમણ કહેવાય છે. તેથી,આ વિધાન ખોટું છે.
$4$) જો ઉગમબિંદુ $(h, k)$ પર ખસેડવામાં આવે,તો નવા યામ $(X, Y)$ અને જૂના યામ $(x, y)$ વચ્ચેનો સંબંધ $x = X + h$ અને $y = Y + k$ છે. આ વિધાનમાં આપેલ તર્ક ઉલટો છે. આ વિધાન ખોટું છે.
42
DifficultMCQ
જ્યારે યામ અક્ષોને ઉગમબિંદુની આસપાસ ધન દિશામાં $\frac{\pi}{4}$ ખૂણે ફેરવવામાં આવે,ત્યારે જો સમીકરણ $25x^2+9y^2=225$ એ $\alpha x^2+\beta xy+\gamma y^2=\delta$ માં રૂપાંતરિત થાય,તો $(\alpha+\beta+\gamma-\sqrt{\delta})^2=$
A
$3$
B
$9$
C
$4$
D
$16$

Solution

(B) જ્યારે યામ અક્ષોને ધન દિશામાં $\theta = \frac{\pi}{4}$ ખૂણે ફેરવવામાં આવે,ત્યારે રૂપાંતરણ સમીકરણો નીચે મુજબ છે:
$x = X \cos \theta - Y \sin \theta = \frac{X-Y}{\sqrt{2}}$
$y = X \sin \theta + Y \cos \theta = \frac{X+Y}{\sqrt{2}}$
આ કિંમતોને $25x^2 + 9y^2 = 225$ માં મૂકતા:
$25 \left( \frac{X-Y}{\sqrt{2}} \right)^2 + 9 \left( \frac{X+Y}{\sqrt{2}} \right)^2 = 225$
$\frac{25}{2} (X^2 + Y^2 - 2XY) + \frac{9}{2} (X^2 + Y^2 + 2XY) = 225$
$\frac{34X^2 + 34Y^2 - 32XY}{2} = 225$
$17X^2 - 16XY + 17Y^2 = 225$
$\alpha x^2 + \beta xy + \gamma y^2 = \delta$ સાથે સરખાવતા,આપણને $\alpha = 17$,$\beta = -16$,$\gamma = 17$,અને $\delta = 225$ મળે છે.
હવે,$(\alpha + \beta + \gamma - \sqrt{\delta})^2$ ની ગણતરી કરતા:
$(17 - 16 + 17 - \sqrt{225})^2 = (18 - 15)^2 = 3^2 = 9$.
43
EasyMCQ
જો ઉગમબિંદુને $(2,3)$ પર ખસેડવામાં આવે અને અક્ષોને તે બિંદુની આસપાસ $45^{\circ}$ ના ખૂણે ફેરવવામાં આવે,તો $2 x^2+2 y^2-8 x-12 y+18=0$ નું રૂપાંતરિત સમીકરણ શું હશે?
A
$x^2-7 y^2-14 x y-2=0$
B
$x^2+y^2=4$
C
$x^2-y^2=4$
D
$8 x^2-2 y^2=9$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ $2 x^2+2 y^2-8 x-12 y+18=0$ છે.
પૂર્ણવર્ગની રીતનો ઉપયોગ કરતા:
$2(x^2-4x+4) + 2(y^2-6y+9) = -18 + 8 + 18$
$2(x-2)^2 + 2(y-3)^2 = 8$
$(x-2)^2 + (y-3)^2 = 4$.
જ્યારે ઉગમબિંદુને $(2,3)$ પર ખસેડવામાં આવે,ત્યારે સમીકરણ $X^2 + Y^2 = 4$ બને છે,જ્યાં $X = x-2$ અને $Y = y-3$ છે.
અક્ષોને $\theta = 45^{\circ}$ ના ખૂણે ફેરવવાથી વર્તુળ $X^2 + Y^2 = r^2$ નું સ્વરૂપ બદલાતું નથી,કારણ કે $X^2 + Y^2 = (X' \cos \theta - Y' \sin \theta)^2 + (X' \sin \theta + Y' \cos \theta)^2 = X'^2 + Y'^2$.
તેથી,રૂપાંતરિત સમીકરણ $x^2+y^2=4$ જ રહેશે.
44
DifficultMCQ
જો બિંદુ $P$ ના યામ $(2, -6)$ માં બદલાય છે જ્યારે યામ અક્ષોને $135^{\circ}$ ના ખૂણે ફેરવવામાં આવે છે,તો મૂળ સિસ્ટમમાં $P$ ના યામ શું હશે?
A
$(-2, 6)$
B
$(-6, 2)$
C
$(2 \sqrt{2}, 4 \sqrt{2})$
D
$(\sqrt{2}, -\sqrt{2})$

Solution

(C) ધારો કે $(x, y)$ એ મૂળ યામ છે અને $(X, Y)$ એ અક્ષોને $\theta = 135^{\circ}$ ના ખૂણે ફેરવ્યા પછીના નવા યામ છે.
રૂપાંતરણ સમીકરણો:
$x = X \cos \theta - Y \sin \theta$
$y = X \sin \theta + Y \cos \theta$
આપેલ છે $(X, Y) = (2, -6)$ અને $\theta = 135^{\circ}$:
$x = 2 \cos 135^{\circ} - (-6) \sin 135^{\circ}$
$y = 2 \sin 135^{\circ} + (-6) \cos 135^{\circ}$
$\cos 135^{\circ} = -\frac{1}{\sqrt{2}}$ અને $\sin 135^{\circ} = \frac{1}{\sqrt{2}}$ હોવાથી:
$x = 2 \left(-\frac{1}{\sqrt{2}}\right) + 6 \left(\frac{1}{\sqrt{2}}\right) = \frac{4}{\sqrt{2}} = 2 \sqrt{2}$
$y = 2 \left(\frac{1}{\sqrt{2}}\right) - 6 \left(-\frac{1}{\sqrt{2}}\right) = \frac{8}{\sqrt{2}} = 4 \sqrt{2}$
આમ,મૂળ યામ $(2 \sqrt{2}, 4 \sqrt{2})$ છે.
45
DifficultMCQ
જ્યારે ઉગમબિંદુને $(2,3)$ બિંદુ પર સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે અને ત્યારબાદ યામ અક્ષોને ઘડિયાળની વિરુદ્ધ દિશામાં $\frac{\pi}{3}$ ખૂણે ફેરવવામાં આવે,ત્યારે $3 x^2+2 x y+3 y^2-18 x-22 y+50=0$ નું રૂપાંતરિત સમીકરણ શું હશે?
A
$3 x^2+3 y^2-1=0$
B
$(6+\sqrt{3}) x^2-2 x y+(6-\sqrt{3}) y^2-2=0$
C
$4 x^2+2 y^2-1=0$
D
$(6-\sqrt{3}) x^2+(6+\sqrt{3}) y^2+2 x y=0$

Solution

(B) પગલું $1$: ઉગમબિંદુને $(2,3)$ પર સ્થાનાંતરિત કરો. સમીકરણ $3x^2+2xy+3y^2-18x-22y+50=0$ માં $x = X+2$ અને $y = Y+3$ મૂકો.
$3(X+2)^2+2(X+2)(Y+3)+3(Y+3)^2-18(X+2)-22(Y+3)+50=0$
સાદુરૂપ આપતા,આપણને $3X^2+2XY+3Y^2-1=0$ મળે છે.
પગલું $2$: અક્ષોને $\theta = \frac{\pi}{3}$ ખૂણે ઘડિયાળની વિરુદ્ધ દિશામાં ફેરવો. રૂપાંતરણ સમીકરણો:
$X = \frac{x' - \sqrt{3}y'}{2}$,$Y = \frac{\sqrt{3}x' + y'}{2}$
આ કિંમતોને $3X^2+2XY+3Y^2-1=0$ માં મૂકતા:
$3(\frac{x'-\sqrt{3}y'}{2})^2 + 2(\frac{x'-\sqrt{3}y'}{2})(\frac{\sqrt{3}x'+y'}{2}) + 3(\frac{\sqrt{3}x'+y'}{2})^2 - 1 = 0$
$4$ વડે ગુણતા:
$3(x'^2+3y'^2-2\sqrt{3}x'y') + 2(\sqrt{3}x'^2-2x'y'-\sqrt{3}y'^2) + 3(3x'^2+y'^2+2\sqrt{3}x'y') - 4 = 0$
$(12+2\sqrt{3})x'^2 - 4x'y' + (12-2\sqrt{3})y'^2 - 4 = 0$
$2$ વડે ભાગતા:
$(6+\sqrt{3})x^2 - 2xy + (6-\sqrt{3})y^2 - 2 = 0$.
Solution diagram
46
MediumMCQ
જ્યારે અક્ષોને ઉગમબિંદુની આસપાસ ધન દિશામાં $\frac{\pi}{4}$ ખૂણે ફેરવવામાં આવે ત્યારે $3x^2 - 6xy + 8y^2 = 8$ નું રૂપાંતરિત સમીકરણ શું થાય?
A
$5x^2 + 10xy + 17y^2 + 16 = 0$
B
$5x^2 + 10xy + 17y^2 - 16 = 0$
C
$5x^2 - 10xy + 17y^2 - 16 = 0$
D
$5x^2 - 10xy + 17y^2 + 16 = 0$

Solution

(B) ધારો કે મૂળ યામ $(x', y')$ છે અને નવા યામ $(x, y)$ છે.
આપેલ પરિભ્રમણ ખૂણો $\theta = \frac{\pi}{4}$ માટે,રૂપાંતરણ સમીકરણો:
$x' = \frac{x - y}{\sqrt{2}}$
$y' = \frac{x + y}{\sqrt{2}}$
આ કિંમતોને $3(x')^2 - 6x'y' + 8(y')^2 = 8$ માં મૂકતા:
$3\left(\frac{x - y}{\sqrt{2}}\right)^2 - 6\left(\frac{x - y}{\sqrt{2}}\right)\left(\frac{x + y}{\sqrt{2}}\right) + 8\left(\frac{x + y}{\sqrt{2}}\right)^2 = 8$
સાદુરૂપ આપતા:
$5x^2 + 10xy + 17y^2 - 16 = 0$
47
MediumMCQ
જ્યારે યામ અક્ષોને ઉગમબિંદુની આસપાસ ધન દિશામાં $45^{\circ}$ ના ખૂણે ફેરવવામાં આવે છે,જો વક્રનું રૂપાંતરિત સમીકરણ $17x^2 - 16xy + 17y^2 = 225$ હોય,તો તે વક્રનું મૂળ સમીકરણ શું છે?
A
$25x^2 + 9y^2 = 225$
B
$9x^2 - 25y^2 = 225$
C
$25x^2 - 16xy + 9y^2 = 225$
D
$9x^2 + 25y^2 = 225$

Solution

(D) જ્યારે અક્ષોને ધન દિશામાં $\theta = 45^{\circ}$ ના ખૂણે ફેરવવામાં આવે છે,ત્યારે રૂપાંતરણ સમીકરણો $x = X \cos \theta - Y \sin \theta$ અને $y = X \sin \theta + Y \cos \theta$ છે.
$\theta = 45^{\circ}$ મૂકતા,આપણને $x = \frac{X-Y}{\sqrt{2}}$ અને $y = \frac{X+Y}{\sqrt{2}}$ મળે છે.
આપેલ રૂપાંતરિત સમીકરણ $17x^2 - 16xy + 17y^2 = 225$ માં $x$ અને $y$ ની કિંમતો મૂકતા:
$17\left(\frac{X-Y}{\sqrt{2}}\right)^2 - 16\left(\frac{X-Y}{\sqrt{2}}\right)\left(\frac{X+Y}{\sqrt{2}}\right) + 17\left(\frac{X+Y}{\sqrt{2}}\right)^2 = 225$
ગણતરી કરતા,આપણને $9X^2 + 25Y^2 = 225$ મળે છે.
તેથી,મૂળ સમીકરણ $9x^2 + 25y^2 = 225$ છે.
48
DifficultMCQ
જો ઉગમબિંદુને $(1, 1)$ બિંદુ પર ખસેડવામાં આવે અને અક્ષોને આ બિંદુની આસપાસ $45^{\circ}$ ના ખૂણે ફેરવવામાં આવે,તો $x^2 + 2xy + y^2 - 1 = 0$ સમીકરણનું રૂપાંતરિત સમીકરણ શું થશે?
A
$2y^2 - 4\sqrt{2}y - 3 = 0$
B
$2y^2 + 4\sqrt{2}y - 3 = 0$
C
$2x^2 + 4\sqrt{2}x + 3 = 0$
D
$2x^2 - 4\sqrt{2}x + 3 = 0$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ $x^2 + 2xy + y^2 - 1 = 0$ છે,જેને $(x + y)^2 = 1$ તરીકે લખી શકાય.
ઉગમબિંદુને $(1, 1)$ પર ખસેડ્યા પછી અને અક્ષોને $\theta = 45^{\circ}$ ખૂણે ફેરવ્યા પછી નવા યામ $(X, Y)$ છે.
રૂપાંતરણ સમીકરણો:
$x = 1 + X \cos 45^{\circ} - Y \sin 45^{\circ} = 1 + \frac{X - Y}{\sqrt{2}}$
$y = 1 + X \sin 45^{\circ} + Y \cos 45^{\circ} = 1 + \frac{X + Y}{\sqrt{2}}$
આ કિંમતો $(x + y)^2 = 1$ માં મૂકતા:
$(1 + \frac{X - Y}{\sqrt{2}} + 1 + \frac{X + Y}{\sqrt{2}})^2 = 1$
$(2 + \frac{2X}{\sqrt{2}})^2 = 1$
$(2 + X\sqrt{2})^2 = 1$
$4 + 4\sqrt{2}X + 2X^2 = 1$
$2X^2 + 4\sqrt{2}X + 3 = 0$.
આમ,રૂપાંતરિત સમીકરણ $2x^2 + 4\sqrt{2}x + 3 = 0$ છે.

Rectangular Cartesian Co-ordinates — Transformation of axes · Frequently Asked Questions

1Are these Rectangular Cartesian Co-ordinates questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Rectangular Cartesian Co-ordinates Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.