Gujarati

Mix Examples - Triangles Questions in Gujarati

Class 10 Mathematics · Triangles · Mix Examples - Triangles

549+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 549 questions in Gujarati

201
MediumMCQ
$\Delta ABC$ માં,$A-M-B$,$A-N-C$ અને $\overline{MN} \parallel \overline{BC}$ છે. જો $AM : MB = 4 : 13$ અને $AC = 20.4$ હોય,તો $AN$ શોધો.
A
$4.8$
B
$10$
C
$2.4$
D
$13.5$

Solution

(A) પ્રમેય (થેલ્સના પ્રમેય) મુજબ,જો ત્રિકોણની એક બાજુને સમાંતર રેખા બાકીની બે બાજુઓને ભિન્ન બિંદુઓમાં છેદે,તો તે બાજુઓનું સમાન ગુણોત્તરમાં વિભાજન થાય છે.
$\overline{MN} \parallel \overline{BC}$ હોવાથી,$\frac{AM}{MB} = \frac{AN}{NC}$ થાય.
આપેલ છે કે $\frac{AM}{MB} = \frac{4}{13}$,તેથી $\frac{AN}{NC} = \frac{4}{13}$.
ધારો કે $AN = 4x$ અને $NC = 13x$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $AC = AN + NC$.
કિંમતો મૂકતા,$20.4 = 4x + 13x$.
$20.4 = 17x$.
$x = \frac{20.4}{17} = 1.2$.
હવે,$AN = 4x = 4 \times 1.2 = 4.8$.
202
MediumMCQ
$\Delta XYZ$ માં,$X-P-Y$,$X-Q-Z$ અને $\overline{PQ} \parallel \overline{YZ}$ છે. જો $XP:PY = 3:5$ અને $XZ = 5.6$ હોય,તો $QZ$ શોધો.
A
$9$
B
$3.5$
C
$2$
D
$4$

Solution

(B) પ્રમેય (થેલ્સના પ્રમેય) મુજબ,જો ત્રિકોણની એક બાજુને સમાંતર રેખા બાકીની બે બાજુઓને ભિન્ન બિંદુઓમાં છેદે,તો તે બાકીની બે બાજુઓનું સમાન ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે.
$\Delta XYZ$ માં $\overline{PQ} \parallel \overline{YZ}$ આપેલ છે,તેથી:
$\frac{XP}{PY} = \frac{XQ}{QZ} = \frac{3}{5}$.
ધારો કે $XQ = 3k$ અને $QZ = 5k$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $XZ = XQ + QZ = 5.6$.
કિંમતો મૂકતા,$3k + 5k = 5.6$.
$8k = 5.6$.
$k = \frac{5.6}{8} = 0.7$.
હવે,$QZ = 5k = 5 \times 0.7 = 3.5$.
203
MediumMCQ
$\Delta ABC$ માં,$A-M-B$,$A-N-C$ અને $\overline{MN} \parallel \overline{BC}$ છે. જો $AM = x+3$,$AB = 2x$,$AN = x+5$ અને $AC = 2x+3$ હોય,તો $x$ ની કિંમત શોધો.
A
$3$
B
$5$
C
$9$
D
$1$

Solution

(C) પ્રમેય (થેલ્સના પ્રમેય) મુજબ,જો ત્રિકોણની એક બાજુને સમાંતર રેખા દોરવામાં આવે જે બાકીની બે બાજુઓને ભિન્ન બિંદુઓમાં છેદે,તો તે બાકીની બે બાજુઓનું સમાન ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે.
$\overline{MN} \parallel \overline{BC}$ હોવાથી,$\frac{AM}{MB} = \frac{AN}{NC}$ થાય.
અહીં $AM = x+3$ અને $AB = 2x$ આપેલ છે,તેથી $MB = AB - AM = 2x - (x+3) = x-3$.
તે જ રીતે $AN = x+5$ અને $AC = 2x+3$ આપેલ છે,તેથી $NC = AC - AN = (2x+3) - (x+5) = x-2$.
આ કિંમતો ગુણોત્તરમાં મૂકતા: $\frac{x+3}{x-3} = \frac{x+5}{x-2}$.
ચોકડી ગુણાકાર કરતા: $(x+3)(x-2) = (x+5)(x-3)$.
બંને બાજુ વિસ્તરણ કરતા: $x^2 - 2x + 3x - 6 = x^2 - 3x + 5x - 15$.
સાદુરૂપ આપતા: $x^2 + x - 6 = x^2 + 2x - 15$.
બંને બાજુથી $x^2$ બાદ કરતા: $x - 6 = 2x - 15$.
પદોની ગોઠવણી કરતા: $15 - 6 = 2x - x$.
આમ,$x = 9$ મળે છે.
204
Medium
ચતુષ્કોણ $\square ABCD$ માં,$\overline{AB} \parallel \overline{CD}$,$M \in \overline{AD}$ અને $N \in \overline{BC}$ છે. જો $\overline{MN} \parallel \overline{AB}$ હોય,તો સાબિત કરો કે $\frac{DM}{MA} = \frac{CN}{NB}$.

Solution

(N/A) $1$. આપેલ છે: $\square ABCD$ માં,$\overline{AB} \parallel \overline{CD}$. $M$ એ $\overline{AD}$ પરનું બિંદુ છે અને $N$ એ $\overline{BC}$ પરનું બિંદુ છે જેથી $\overline{MN} \parallel \overline{AB}$ થાય.
$2$. $\overline{AB} \parallel \overline{CD}$ અને $\overline{MN} \parallel \overline{AB}$ હોવાથી,$\overline{MN} \parallel \overline{CD}$ થશે.
$3$. વિકર્ણ $\overline{AC}$ દોરો જે $\overline{MN}$ ને બિંદુ $P$ માં છેદે છે.
$4$. $\triangle ADC$ માં,$\overline{MP} \parallel \overline{DC}$ હોવાથી,પાયાના સપ્રમાણતાના પ્રમેય (થેલ્સના પ્રમેય) મુજબ,$\frac{DM}{MA} = \frac{CP}{PA}$ મળે.
$5$. $\triangle ABC$ માં,$\overline{PN} \parallel \overline{AB}$ હોવાથી,પાયાના સપ્રમાણતાના પ્રમેય મુજબ,$\frac{CP}{PA} = \frac{CN}{NB}$ મળે.
$6$. બંને સમીકરણો પરથી,$\frac{CP}{PA}$ સમાન હોવાથી,આપણે કહી શકીએ કે $\frac{DM}{MA} = \frac{CN}{NB}$. આમ સાબિત થાય છે.
205
Medium
ચતુષ્કોણ $ABCD$ માં,$P$ એ $\overline{BC}$ નું મધ્યબિંદુ છે. જો $\overline{DP}$ ને લંબાવતા તે $\overline{AB}$ ને $Q$ માં છેદે છે,તો સાબિત કરો કે $AB = 2CD$ (જ્યાં $ABCD$ સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે).

Solution

(A) આપેલ છે: $ABCD$ સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે,$P$ એ $\overline{BC}$ નું મધ્યબિંદુ છે અને $\overline{DP}$ ને લંબાવતા તે $\overline{AB}$ ને $Q$ માં મળે છે.
સાબિત કરવાનું છે: $AB = 2CD$.
સાબિતી:
$1$. $\triangle DCP$ અને $\triangle QBP$ લો.
$2$. $\angle DCP = \angle QBP$ (યુગ્મકોણ,કારણ કે $AB \parallel CD$).
$3$. $CP = BP$ (આપેલ છે,$P$ એ $BC$ નું મધ્યબિંદુ છે).
$4$. $\angle DPC = \angle QPB$ (અભિકોણ).
$5$. તેથી,$ASA$ એકરૂપતાની શરત મુજબ $\triangle DCP \cong \triangle QBP$.
$6$. $CPCT$ મુજબ,$CD = BQ$.
$7$. $ABCD$ સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ હોવાથી,$AB = CD$ અને $AB \parallel CD$.
$8$. આકૃતિ પરથી,$AQ = AB + BQ$.
$9$. $BQ = CD$ અને $CD = AB$ હોવાથી,$AQ = AB + AB = 2AB$ થાય છે.
206
Medium
$\Delta ABC$ માં,$D \in \overline{AB}$,$E \in \overline{AC}$ અને $\overline{DE} \parallel \overline{BC}$ છે. $F$ એ $\overline{AD}$ પરનું એવું બિંદુ છે કે જેથી $\overline{EF} \parallel \overline{CD}$ થાય. સાબિત કરો કે $AD^2 = AB \times AF$.

Solution

(N/A) આપેલ છે: $\Delta ABC$ માં,$\overline{DE} \parallel \overline{BC}$ અને $\overline{EF} \parallel \overline{CD}$ છે.
પગલું $1$: $\Delta ABC$ માં,$\overline{DE} \parallel \overline{BC}$ હોવાથી,પાયાના સપ્રમાણતાના પ્રમેય $(BPT)$ મુજબ,$\frac{AD}{AB} = \frac{AE}{AC}$ મળે.
પગલું $2$: $\Delta ADC$ માં,$\overline{EF} \parallel \overline{CD}$ હોવાથી,પાયાના સપ્રમાણતાના પ્રમેય $(BPT)$ મુજબ,$\frac{AF}{AD} = \frac{AE}{AC}$ મળે.
પગલું $3$: પગલું $1$ અને પગલું $2$ ના સમીકરણોની સરખામણી કરતા,આપણને $\frac{AD}{AB} = \frac{AF}{AD}$ મળે છે.
પગલું $4$: ચોકડી ગુણાકાર કરતા,$AD^2 = AB \times AF$ સાબિત થાય છે.
207
Medium
ચતુષ્કોણ $\square ABCD$ માં,$P \in \overline{AB}$,$Q \in \overline{BC}$,$R \in \overline{CD}$ અને $S \in \overline{AD}$ એવી રીતે છે કે જેથી $\frac{AP}{AB} = \frac{CQ}{BC} = \frac{CR}{CD} = \frac{AS}{AD} = \frac{1}{3}$ થાય. સાબિત કરો કે $\square PQRS$ એક સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે.

Solution

(A) આપેલ છે: $\frac{AP}{AB} = \frac{AS}{AD} = \frac{1}{3}$.
$\triangle ABD$ માં,પાયાના સપ્રમાણતાના પ્રમેય $(BPT)$ ના પ્રતિપ પ્રમેય મુજબ,કારણ કે $\frac{AP}{AB} = \frac{AS}{AD} = \frac{1}{3}$,તેથી $\frac{AP}{PB} = \frac{AS}{SD} = \frac{1}{2}$ થાય. આમ,$PS \parallel BD$ અને $PS = \frac{1}{3} BD$ મળે.
તે જ રીતે,$\triangle BCD$ માં,કારણ કે $\frac{CQ}{BC} = \frac{CR}{CD} = \frac{1}{3}$,તેથી $\frac{CQ}{QB} = \frac{CR}{RD} = \frac{1}{2}$ થાય. આમ,$QR \parallel BD$ અને $QR = \frac{1}{3} BD$ મળે.
આ બે પરિણામો પરથી,$PS \parallel QR$ અને $PS = QR$ સાબિત થાય છે.
ચતુષ્કોણ $PQRS$ ની સામસામેની બાજુઓની એક જોડ સમાન અને સમાંતર હોવાથી,$\square PQRS$ એક સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે.
208
Medium
$\Delta ABC$ અને $\Delta PQR$ સમબાજુ ત્રિકોણ છે. જો $\frac{AB}{PQ} = \frac{3}{2}$ હોય,તો સાબિત કરો કે $4 \times \text{Area of } \Delta ABC = 9 \times \text{Area of } \Delta PQR$.

Solution

(N/A) આપેલ છે કે $\Delta ABC$ અને $\Delta PQR$ સમબાજુ ત્રિકોણ છે,તેથી તેઓ $AAA$ સમરૂપતાની શરત મુજબ સમરૂપ છે $(\Delta ABC \sim \Delta PQR)$.
બે સમરૂપ ત્રિકોણના ક્ષેત્રફળના ગુણોત્તરના પ્રમેય મુજબ,તેમના ક્ષેત્રફળનો ગુણોત્તર તેમની અનુરૂપ બાજુઓના ગુણોત્તરના વર્ગ જેટલો હોય છે.
તેથી,$\frac{\text{Area}(\Delta ABC)}{\text{Area}(\Delta PQR)} = \left( \frac{AB}{PQ} \right)^2$.
અહીં $\frac{AB}{PQ} = \frac{3}{2}$ આપેલ છે,તેથી:
$\frac{\text{Area}(\Delta ABC)}{\text{Area}(\Delta PQR)} = \left( \frac{3}{2} \right)^2 = \frac{9}{4}$.
ચોકડી ગુણાકાર કરતા,આપણને મળે છે: $4 \times \text{Area}(\Delta ABC) = 9 \times \text{Area}(\Delta PQR)$.
આમ,સાબિત થાય છે.
209
Medium
$\Delta ABC \sim \Delta PQR$ સંગતતા $ABC \leftrightarrow PQR$ માટે છે. $\overline{AD}$ અને $\overline{PM}$ આ ત્રિકોણોના મધ્યગાઓ છે. સાબિત કરો કે $AB \times PM = PQ \times AD$.

Solution

(A) આપેલ છે: $\Delta ABC \sim \Delta PQR$.
ત્રિકોણો સમરૂપ હોવાથી,તેમની અનુરૂપ બાજુઓ પ્રમાણમાં હોય છે અને તેમના અનુરૂપ ખૂણાઓ સમાન હોય છે.
તેથી,$\frac{AB}{PQ} = \frac{BC}{QR} = \frac{AC}{PR}$ અને $\angle B = \angle Q$.
$\overline{AD}$ અને $\overline{PM}$ મધ્યગાઓ હોવાથી,$D$ એ $BC$ નું મધ્યબિંદુ છે અને $M$ એ $QR$ નું મધ્યબિંદુ છે.
તેથી,$BC = 2BD$ અને $QR = 2QM$.
આ કિંમતો ગુણોત્તરમાં મૂકતા: $\frac{AB}{PQ} = \frac{2BD}{2QM} = \frac{BD}{QM}$.
હવે,$\Delta ABD$ અને $\Delta PQM$ માં:
$1$. $\frac{AB}{PQ} = \frac{BD}{QM}$ (ઉપર સાબિત કર્યું)
$2$. $\angle B = \angle Q$ (સમરૂપ ત્રિકોણના અનુરૂપ ખૂણાઓ)
$SAS$ સમરૂપતાની શરત મુજબ,$\Delta ABD \sim \Delta PQM$.
ત્રિકોણો સમરૂપ હોવાથી,તેમની અનુરૂપ બાજુઓનો ગુણોત્તર સમાન હોય છે: $\frac{AB}{PQ} = \frac{AD}{PM}$.
ચોકડી ગુણાકાર કરતા,આપણને $AB \times PM = PQ \times AD$ મળે છે.
આમ,સાબિત થાય છે.
210
MediumMCQ
$\Delta ABC$ માં,$A-M-B$,$A-N-C$ અને $\overline{MN} \parallel \overline{BC}$ છે. જો $AM = 2$,$MB = 5$ અને $MN = 4$ હોય,તો $BC$ શોધો.
A
$25$
B
$14$
C
$30$
D
$29$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\Delta ABC$ માં $\overline{MN} \parallel \overline{BC}$ છે.
સમરૂપ ત્રિકોણના ગુણધર્મો મુજબ,$\Delta AMN \sim \Delta ABC$ થાય.
તેથી,અનુરૂપ બાજુઓનો ગુણોત્તર સમાન હોય છે:
$\frac{AM}{AB} = \frac{MN}{BC}$.
અહીં $AM = 2$ અને $MB = 5$ આપેલ છે.
તેથી,$AB = AM + MB = 2 + 5 = 7$.
ગુણોત્તરમાં કિંમતો મૂકતા:
$\frac{2}{7} = \frac{4}{BC}$.
$BC$ માટે ઉકેલતા:
$2 \times BC = 4 \times 7$
$2 \times BC = 28$
$BC = \frac{28}{2} = 14$.
આમ,$BC$ ની લંબાઈ $14$ છે.
211
MediumMCQ
$\Delta PQR$ માં,$P-X-Q$,$P-Y-R$ અને $\overline{XY} \parallel \overline{QR}$ છે. જો $PY = 4$,$YR = 7$ અને $XY = 11$ હોય,તો $QR$ શોધો.
A
$25.25$
B
$31.41$
C
$30.25$
D
$26.5$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\Delta PQR$ માં $\overline{XY} \parallel \overline{QR}$ છે.
પ્રમેય (થેલ્સના પ્રમેય) અને સમરૂપ ત્રિકોણના ગુણધર્મ મુજબ,$\Delta PXY \sim \Delta PQR$ થાય.
સમરૂપ ત્રિકોણ હોવાથી,તેમની અનુરૂપ બાજુઓનો ગુણોત્તર સમાન હોય છે:
$\frac{XY}{QR} = \frac{PY}{PR}$.
અહીં $PY = 4$ અને $YR = 7$ આપેલ છે.
તેથી,$PR = PY + YR = 4 + 7 = 11$.
આ કિંમતોને ગુણોત્તરમાં મૂકતા:
$\frac{11}{QR} = \frac{4}{11}$.
$QR$ શોધવા માટે ચોકડી ગુણાકાર કરતા:
$4 \times QR = 11 \times 11$.
$4 \times QR = 121$.
$QR = \frac{121}{4} = 30.25$.
212
MediumMCQ
બે સમરૂપ ત્રિકોણોની અનુરૂપ બાજુઓનો ગુણોત્તર $4:9$ છે. તો,તેમના ક્ષેત્રફળોનો ગુણોત્તર $\ldots \ldots$ છે.
A
$2:3$
B
$4:9$
C
$81:16$
D
$16:81$

Solution

(D) સમરૂપ ત્રિકોણોના ક્ષેત્રફળના પ્રમેય મુજબ,બે સમરૂપ ત્રિકોણોના ક્ષેત્રફળનો ગુણોત્તર તેમની અનુરૂપ બાજુઓના ગુણોત્તરના વર્ગ જેટલો હોય છે.
ધારો કે અનુરૂપ બાજુઓનો ગુણોત્તર $a:b = 4:9$ છે.
તેથી,તેમના ક્ષેત્રફળનો ગુણોત્તર $a^2:b^2 = 4^2:9^2$ થશે.
વર્ગની ગણતરી કરતા,આપણને $16:81$ મળે છે.
આમ,તેમના ક્ષેત્રફળનો ગુણોત્તર $16:81$ છે.
213
MediumMCQ
બે સમરૂપ ત્રિકોણના ક્ષેત્રફળ $9$ અને $16$ છે. તો તેમની અનુરૂપ બાજુઓનો ગુણોત્તર ............... છે.
A
$3:4$
B
$4:3$
C
$2:3$
D
$4:5$

Solution

(A) સમરૂપ ત્રિકોણના ક્ષેત્રફળના પ્રમેય મુજબ,બે સમરૂપ ત્રિકોણના ક્ષેત્રફળનો ગુણોત્તર તેમની અનુરૂપ બાજુઓના ગુણોત્તરના વર્ગ બરાબર હોય છે.
ધારો કે બે ત્રિકોણના ક્ષેત્રફળ $A_1 = 9$ અને $A_2 = 16$ છે.
ધારો કે તેમની અનુરૂપ બાજુઓ $s_1$ અને $s_2$ છે.
તેથી,$\frac{A_1}{A_2} = (\frac{s_1}{s_2})^2$.
આપેલ કિંમતો મૂકતા: $\frac{9}{16} = (\frac{s_1}{s_2})^2$.
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા: $\sqrt{\frac{9}{16}} = \frac{s_1}{s_2}$.
આમ,$\frac{s_1}{s_2} = \frac{3}{4}$.
તેમની અનુરૂપ બાજુઓનો ગુણોત્તર $3:4$ છે.
214
MediumMCQ
બે સમરૂપ ત્રિકોણના ક્ષેત્રફળ $144$ અને $81$ છે. જો પ્રથમ ત્રિકોણની સૌથી મોટી બાજુની લંબાઈ $36$ હોય,તો બીજા ત્રિકોણની સૌથી મોટી બાજુની લંબાઈ કેટલી થાય........
A
$20$
B
$27$
C
$26$
D
$30$

Solution

(B) સમરૂપ ત્રિકોણના ક્ષેત્રફળના પ્રમેય મુજબ,બે સમરૂપ ત્રિકોણના ક્ષેત્રફળનો ગુણોત્તર તેમની અનુરૂપ બાજુઓના ગુણોત્તરના વર્ગ જેટલો હોય છે.
ધારો કે બે ત્રિકોણના ક્ષેત્રફળ $A_1 = 144$ અને $A_2 = 81$ છે.
ધારો કે તેમની અનુરૂપ સૌથી મોટી બાજુઓ $s_1 = 36$ અને $s_2 = x$ છે.
પ્રમેય મુજબ: $\frac{A_1}{A_2} = (\frac{s_1}{s_2})^2$.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{144}{81} = (\frac{36}{x})^2$.
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા: $\sqrt{\frac{144}{81}} = \frac{36}{x}$.
આથી: $\frac{12}{9} = \frac{36}{x}$.
અપૂર્ણાંકનું સાદું રૂપ આપતા: $\frac{4}{3} = \frac{36}{x}$.
ચોકડી ગુણાકાર કરતા: $4x = 36 \times 3$.
$4x = 108$.
$x = \frac{108}{4} = 27$.
તેથી,બીજા ત્રિકોણની સૌથી મોટી બાજુની લંબાઈ $27$ છે.
215
MediumMCQ
$\Delta ABC$ માં,$D$ એ $\overline{BC}$ નું મધ્યબિંદુ છે. $\Delta ABC$ અને $\Delta BDE$ સમબાજુ ત્રિકોણ છે. તો,$\Delta ABC$ અને $\Delta BDE$ ના ક્ષેત્રફળોનો ગુણોત્તર ....... છે.
A
$2:1$
B
$1:2$
C
$4:1$
D
$1:4$

Solution

(C) ધારો કે સમબાજુ ત્રિકોણ $\Delta ABC$ ની બાજુની લંબાઈ $s_1 = BC = a$ છે.
કારણ કે $D$ એ $\overline{BC}$ નું મધ્યબિંદુ છે,તેથી સમબાજુ ત્રિકોણ $\Delta BDE$ ની બાજુની લંબાઈ $s_2 = BD = \frac{a}{2}$ થશે.
$s$ બાજુની લંબાઈ ધરાવતા સમબાજુ ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ શોધવાનું સૂત્ર $Area = \frac{\sqrt{3}}{4} s^2$ છે.
તેથી,$\Delta ABC$ નું ક્ષેત્રફળ $Area(ABC) = \frac{\sqrt{3}}{4} a^2$ થાય.
$\Delta BDE$ નું ક્ષેત્રફળ $Area(BDE) = \frac{\sqrt{3}}{4} (\frac{a}{2})^2 = \frac{\sqrt{3}}{4} \cdot \frac{a^2}{4} = \frac{1}{4} \cdot Area(ABC)$ થાય.
$\Delta ABC$ અને $\Delta BDE$ ના ક્ષેત્રફળોનો ગુણોત્તર $\frac{Area(ABC)}{Area(BDE)} = \frac{Area(ABC)}{\frac{1}{4} Area(ABC)} = \frac{4}{1}$ મળે.
આમ,ગુણોત્તર $4:1$ છે.
216
MediumMCQ
બે સમરૂપ ત્રિકોણના ક્ષેત્રફળ $200$ અને $128$ છે. તો તેમના અનુરૂપ વેધનો ગુણોત્તર શોધો.....
A
$25:16$
B
$16:25$
C
$4:5$
D
$5:4$

Solution

(D) બે સમરૂપ ત્રિકોણો માટે,તેમના ક્ષેત્રફળનો ગુણોત્તર તેમના અનુરૂપ વેધના ગુણોત્તરના વર્ગ જેટલો હોય છે.
ધારો કે ક્ષેત્રફળ $A_1 = 200$ અને $A_2 = 128$ છે.
ધારો કે અનુરૂપ વેધ $h_1$ અને $h_2$ છે.
પ્રમેય મુજબ,$\frac{A_1}{A_2} = \left(\frac{h_1}{h_2}\right)^2$.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{200}{128} = \left(\frac{h_1}{h_2}\right)^2$.
અપૂર્ણાંકનું સાદું રૂપ આપતા: $\frac{200}{128} = \frac{100}{64} = \frac{25}{16}$.
તેથી,$\left(\frac{h_1}{h_2}\right)^2 = \frac{25}{16}$.
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા: $\frac{h_1}{h_2} = \sqrt{\frac{25}{16}} = \frac{5}{4}$.
આમ,તેમના અનુરૂપ વેધનો ગુણોત્તર $5:4$ છે.
217
MediumMCQ
જો $\Delta ABC \sim \Delta PQR$ એ $ABC \leftrightarrow PQR$ સંગતતા માટે હોય,$2 AB = PQ$ અને $BC = 10$ હોય,તો $QR = \dots$
A
$20$
B
$15$
C
$10$
D
$5$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\Delta ABC \sim \Delta PQR$.
ત્રિકોણો સમરૂપ હોવાથી,તેમની અનુરૂપ બાજુઓનો ગુણોત્તર સમાન હોય છે.
તેથી,$\frac{AB}{PQ} = \frac{BC}{QR}$.
આપેલ છે કે $2 AB = PQ$,તેથી આપણે લખી શકીએ કે $\frac{AB}{PQ} = \frac{1}{2}$.
ગુણોત્તરમાં કિંમતો મૂકતા: $\frac{1}{2} = \frac{10}{QR}$.
ચોકડી ગુણાકાર કરતા,$QR = 10 \times 2 = 20$.
આમ,$QR = 20$.
218
MediumMCQ
$\Delta PQR$ અને $\Delta XYZ$ માં,જો $\frac{PQ}{XY} = \frac{QR}{YZ} = \frac{PR}{XZ} = \frac{2}{5}$ હોય,તો તેમના ક્ષેત્રફળનો ગુણોત્તર $\text{Area}(\Delta PQR) : \text{Area}(\Delta XYZ) = \ldots$
A
$2:5$
B
$4:25$
C
$25:4$
D
$8:125$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\frac{PQ}{XY} = \frac{QR}{YZ} = \frac{PR}{XZ} = \frac{2}{5}$.
$SSS$ (બાજુ-બાજુ-બાજુ) સમરૂપતાની શરત મુજબ,$\Delta PQR \sim \Delta XYZ$ થાય.
બે સમરૂપ ત્રિકોણના ક્ષેત્રફળના ગુણોત્તરના પ્રમેય મુજબ,તેમના ક્ષેત્રફળનો ગુણોત્તર તેમની અનુરૂપ બાજુઓના ગુણોત્તરના વર્ગ જેટલો હોય છે.
તેથી,$\frac{\text{Area}(\Delta PQR)}{\text{Area}(\Delta XYZ)} = \left( \frac{PQ}{XY} \right)^2$.
આપેલ કિંમત મૂકતા: $\left( \frac{2}{5} \right)^2 = \frac{4}{25}$.
આમ,ગુણોત્તર $4:25$ છે.
219
MediumMCQ
જો $\Delta ABC \sim \Delta PQR$ એ $ABC \leftrightarrow PQR$ સંગતતા માટે હોય. જો $AB = 5, BC = 7, AC = 10$ અને $PR = 15$ હોય,તો $\Delta PQR$ ની પરિમિતિ ........ છે.
A
$55$
B
$44$
C
$33$
D
$22$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\Delta ABC \sim \Delta PQR$.
ત્રિકોણો સમરૂપ હોવાથી,તેમની અનુરૂપ બાજુઓનો ગુણોત્તર સમાન હોય છે.
$\frac{AB}{PQ} = \frac{BC}{QR} = \frac{AC}{PR} = k$.
આપેલ છે કે $AB = 5, BC = 7, AC = 10$ અને $PR = 15$.
ગુણોત્તર $\frac{AC}{PR} = \frac{10}{15} = \frac{2}{3}$ નો ઉપયોગ કરતા.
તેથી,બાજુઓનો ગુણોત્તર $k = \frac{2}{3}$ છે.
હવે,$\Delta PQR$ ની બાજુઓ શોધો:
$PQ = AB \times \frac{3}{2} = 5 \times 1.5 = 7.5$.
$QR = BC \times \frac{3}{2} = 7 \times 1.5 = 10.5$.
$PR = 15$.
$\Delta PQR$ ની પરિમિતિ $= PQ + QR + PR = 7.5 + 10.5 + 15 = 33$.
220
MediumMCQ
જો $\Delta ABC \sim \Delta XZY$ સંગતતા $ABC \leftrightarrow XZY$ માટે હોય,તો $BC^2 : YZ^2 = \ldots \ldots \ldots$ (નોંધ: અહીં પ્રશ્ન બે ત્રિકોણના ક્ષેત્રફળના ગુણોત્તર વિશે છે). આપેલ છે કે $\Delta ABC \sim \Delta XZY$,તેથી તેમના ક્ષેત્રફળનો ગુણોત્તર તેમની અનુરૂપ બાજુઓના વર્ગોના ગુણોત્તર જેટલો હોય છે. આમ,$\frac{\text{Area}(\Delta ABC)}{\text{Area}(\Delta XZY)} = \frac{BC^2}{ZY^2}$.
A
$CZ^2$
B
$BZ^2$
C
$AZ^2$
D
$YZ^2$

Solution

(D) બે સમરૂપ ત્રિકોણના ક્ષેત્રફળના ગુણોત્તરના પ્રમેય મુજબ,જો $\Delta ABC \sim \Delta XZY$ હોય,તો તેમના ક્ષેત્રફળનો ગુણોત્તર તેમની અનુરૂપ બાજુઓના વર્ગોના ગુણોત્તર જેટલો હોય છે.
ચોક્કસપણે,$\frac{\text{Area}(\Delta ABC)}{\text{Area}(\Delta XZY)} = \frac{AB^2}{XZ^2} = \frac{BC^2}{ZY^2} = \frac{AC^2}{XY^2}$.
સંગતતા $ABC \leftrightarrow XZY$ મુજબ,બાજુ $BC$ એ બાજુ $ZY$ (અથવા $YZ$) ને અનુરૂપ છે.
તેથી,ક્ષેત્રફળનો ગુણોત્તર $BC^2 : YZ^2$ થાય.
આમ,ખૂટતું પદ $YZ^2$ છે.
221
MediumMCQ
$\Delta ABC$ અને $\Delta PQR$ માં,$\angle A \cong \angle P$ અને $\angle B \cong \angle R$ છે. તો,સંગતતા $ABC \leftrightarrow \ldots$ એ સમરૂપતા છે.
A
$PRQ$
B
$PQR$
C
$RPQ$
D
$RQP$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\Delta ABC$ અને $\Delta PQR$ માં,$\angle A = \angle P$ અને $\angle B = \angle R$ છે.
ખૂણા-ખૂણા $(AA)$ સમરૂપતાની શરત મુજબ,જો એક ત્રિકોણના બે ખૂણા બીજા ત્રિકોણના બે ખૂણાઓને સમાન હોય,તો તે બે ત્રિકોણો સમરૂપ છે.
અહીં $\angle A$ એ $\angle P$ ને સંગત છે અને $\angle B$ એ $\angle R$ ને સંગત છે,તેથી ત્રીજો ખૂણો $\angle C$ એ $\angle Q$ ને સંગત હોવો જોઈએ (કારણ કે ત્રિકોણના ત્રણેય ખૂણાઓનો સરવાળો $180^{\circ}$ થાય છે).
તેથી,સંગતતા $ABC \leftrightarrow PRQ$ એ સમરૂપતા $\Delta ABC \sim \Delta PRQ$ દર્શાવે છે.
222
MediumMCQ
$\Delta ABC$ માં,$A-P-B$,$A-Q-C$ અને $\overline{PQ} \parallel \overline{BC}$ છે. તો,$\ldots \ldots \ldots$ સાચું છે.
A
$\frac{PQ}{BC} = \frac{AP}{PB}$
B
$\frac{PQ}{BC} = \frac{AQ}{AC}$
C
$\frac{PQ}{BC} = \frac{AQ}{QC}$
D
$\frac{PQ}{BC} = \frac{PB}{AB}$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\Delta ABC$ માં,$\overline{PQ} \parallel \overline{BC}$ છે.
પ્રમેય $6.1$ (થેલ્સના પ્રમેય) મુજબ,$\frac{AP}{PB} = \frac{AQ}{QC}$ થાય.
વળી,$AA$ સમરૂપતાની શરત મુજબ $\Delta APQ \sim \Delta ABC$ થાય (કારણ કે $\angle APQ = \angle ABC$ અને $\angle AQP = \angle ACB$ સમાંતર રેખાઓને લીધે),
તેથી તેમની અનુરૂપ બાજુઓનો ગુણોત્તર સમાન હોય છે:
$\frac{AP}{AB} = \frac{AQ}{AC} = \frac{PQ}{BC}$.
આપેલા વિકલ્પો તપાસતા,$\frac{PQ}{BC} = \frac{AQ}{AC}$ સાચું છે.
223
MediumMCQ
સંગતતા $ABC \leftrightarrow RPQ$ માટે $\Delta ABC \sim \Delta PQR$ છે. જો $m \angle A + m \angle C = m \angle B$ હોય,તો $\Delta PQR$ માં $\ldots \ldots \ldots$ કાટખૂણો છે.
A
$\angle R$
B
$\angle Q$
C
$\angle P$
D
$\angle PQR$

Solution

(C) આપેલ છે કે સંગતતા $ABC \leftrightarrow RPQ$ હેઠળ $\Delta ABC \sim \Delta PQR$ છે. આનો અર્થ એ છે કે $\angle A = \angle R$,$\angle B = \angle P$,અને $\angle C = \angle Q$ થાય.
$\Delta ABC$ માં,ખૂણાઓનો સરવાળો $m \angle A + m \angle B + m \angle C = 180^{\circ}$ થાય છે.
આપેલ છે કે $m \angle A + m \angle C = m \angle B$,તેથી આ કિંમત સરવાળાના સમીકરણમાં મૂકતા: $m \angle B + m \angle B = 180^{\circ}$,જે $2(m \angle B) = 180^{\circ}$ આપે છે,તેથી $m \angle B = 90^{\circ}$ થાય.
સંગતતા મુજબ $\angle B = \angle P$ હોવાથી,$m \angle P = 90^{\circ}$ થાય.
તેથી,$\angle P$ એ કાટખૂણો છે.
224
MediumMCQ
$\Delta ABC$ અને $\Delta PQR$ માં,$\angle A \cong \angle R$ અને $\angle B \cong \angle P$ છે. જો $AB = 6$,$BC = 8$ અને $PR = 9$ હોય,તો $PQ = \ldots$
A
$8$
B
$10$
C
$6$
D
$12$

Solution

(D) આપેલ છે કે $\Delta ABC$ અને $\Delta PQR$ માં,$\angle A = \angle R$ અને $\angle B = \angle P$ છે.
$AA$ સમરૂપતાની શરત મુજબ,$\Delta ABC \sim \Delta R P Q$ થાય.
સમરૂપ ત્રિકોણ હોવાથી,તેમની અનુરૂપ બાજુઓનો ગુણોત્તર સમાન હોય છે:
$\frac{AB}{RP} = \frac{BC}{PQ} = \frac{AC}{RQ}$.
અહીં $AB = 6$,$BC = 8$ અને $PR = 9$ આપેલ છે.
ગુણોત્તર $\frac{AB}{RP} = \frac{BC}{PQ}$ માં કિંમતો મૂકતા:
$\frac{6}{9} = \frac{8}{PQ}$.
$\frac{6}{9}$ નું સાદું રૂપ આપતા $\frac{2}{3}$ મળે.
તેથી,$\frac{2}{3} = \frac{8}{PQ}$.
$2 \times PQ = 8 \times 3$.
$2 \times PQ = 24$.
$PQ = \frac{24}{2} = 12$.
આમ,$PQ = 12$.
225
MediumMCQ
$\Delta ABC$ અને $\Delta DEF$ માં,$\angle A \cong \angle E$ અને $m \angle A + m \angle B = m \angle D + m \angle E$ છે. તો તેમની વચ્ચેની સંગતતા $ABC \leftrightarrow \ldots$ એ સમરૂપતા છે.
A
$EDF$
B
$DFE$
C
$FED$
D
$DEF$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\angle A \cong \angle E$,તેથી $m \angle A = m \angle E$.
સમીકરણ $m \angle A + m \angle B = m \angle D + m \angle E$ આપેલ છે.
સમીકરણમાં $m \angle A = m \angle E$ મૂકતા,આપણને $m \angle E + m \angle B = m \angle D + m \angle E$ મળે છે.
બંને બાજુથી $m \angle E$ બાદ કરતા,$m \angle B = m \angle D$ મળે છે.
$\Delta ABC$ ના બે ખૂણાઓ $\Delta DEF$ ના બે ખૂણાઓ સાથે એકરૂપ હોવાથી (ખાસ કરીને $\angle A \cong \angle E$ અને $\angle B \cong \angle D$),$AA$ સમરૂપતાની શરત મુજબ,ત્રિકોણો સમરૂપ છે.
સંગતતાએ એકરૂપ ખૂણાઓને અનુરૂપ હોવી જોઈએ: $A$ એ $E$ ને સંગત છે,$B$ એ $D$ ને સંગત છે,અને તેથી $C$ એ $F$ ને સંગત હોવો જોઈએ.
આમ,સંગતતા $ABC \leftrightarrow EDF$ છે.
226
MediumMCQ
$\Delta ABC$ અને $\Delta XYZ$ માટે,$\frac{AB}{XZ} = \frac{BC}{XY} = \frac{AC}{YZ}$ છે. તો,તેમની વચ્ચેની સંગતતા $ABC \leftrightarrow \ldots \ldots$ એ સમરૂપતા છે.
A
$XYZ$
B
$ZXY$
C
$ZYX$
D
$XZY$

Solution

(D) આપેલ ત્રિકોણની બાજુઓનો ગુણોત્તર: $\frac{AB}{XZ} = \frac{BC}{XY} = \frac{AC}{YZ}$ છે.
$SSS$ (બાજુ-બાજુ-બાજુ) સમરૂપતાની શરત મુજબ,જો બે ત્રિકોણની અનુરૂપ બાજુઓનો ગુણોત્તર સમાન હોય,તો તે બે ત્રિકોણ સમરૂપ છે.
ગુણોત્તર જોતા:
$AB$ ને અનુરૂપ $XZ$ છે.
$BC$ ને અનુરૂપ $XY$ છે.
$AC$ ને અનુરૂપ $YZ$ છે.
તેથી,$\Delta ABC$ ના શિરોબિંદુઓ $A, B, C$ એ $\Delta XYZ$ ના શિરોબિંદુઓ $X, Z, Y$ ને અનુરૂપ છે.
આમ,સંગતતા $\Delta ABC \sim \Delta XZY$ છે.
227
MediumMCQ
$\Delta ABC$ માં,$A-M-B$,$A-N-C$ અને $\overline{MN} \parallel \overline{BC}$ છે. જો $AM = 5$,$MB = 8$ અને $AN = 10$ હોય,તો $NC = \dots$
A
$24$
B
$12$
C
$16$
D
$20$

Solution

(C) પ્રમેય (થેલ્સના પ્રમેય) મુજબ,જો ત્રિકોણની એક બાજુને સમાંતર રેખા બાકીની બે બાજુઓને ભિન્ન બિંદુઓમાં છેદે,તો તે બાજુઓ પર કપાતા રેખાખંડો સમપ્રમાણમાં હોય છે.
આપેલ છે કે $\overline{MN} \parallel \overline{BC}$,તેથી ગુણોત્તર: $\frac{AM}{MB} = \frac{AN}{NC}$ થાય.
આપેલ કિંમતો મૂકતા: $\frac{5}{8} = \frac{10}{NC}$.
ચોકડી ગુણાકાર કરતા: $5 \times NC = 8 \times 10$.
$5 \times NC = 80$.
$NC = \frac{80}{5} = 16$.
આમ,$NC$ ની કિંમત $16$ છે.
228
MediumMCQ
$\Delta ABC$ માં,$A-M-B$,$A-N-C$ અને $\overline{MN} \parallel \overline{BC}$ છે. જો $AM = x+1$,$MB = x$,$AN = 3x-3$ અને $NC = 4x-10$ હોય,તો $x = \dots$
A
$2$
B
$3$
C
$4$
D
$5$

Solution

(D) થેલ્સના પ્રમેય (સમપ્રમાણતાનું મૂળભૂત પ્રમેય) મુજબ,જો ત્રિકોણની એક બાજુને સમાંતર રેખા બાકીની બે બાજુઓને ભિન્ન બિંદુઓમાં છેદે,તો તે બાજુઓ પર કપાતા રેખાખંડો સમપ્રમાણમાં હોય છે.
$\overline{MN} \parallel \overline{BC}$ હોવાથી:
$\frac{AM}{MB} = \frac{AN}{NC}$
આપેલ કિંમતો મૂકતા:
$\frac{x+1}{x} = \frac{3x-3}{4x-10}$
ચોકડી ગુણાકાર કરતા:
$(x+1)(4x-10) = x(3x-3)$
$4x^2 - 10x + 4x - 10 = 3x^2 - 3x$
$4x^2 - 6x - 10 = 3x^2 - 3x$
$x^2 - 3x - 10 = 0$
દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવ પાડતા:
$(x-5)(x+2) = 0$
તેથી $x = 5$ અથવા $x = -2$ મળે.
લંબાઈ ઋણ ન હોઈ શકે,તેથી $x = 5$ થાય.
229
MediumMCQ
$\square ABCD$ માં,$\overline{AB} \parallel \overline{CD}$ અને $\overline{AC} \cap \overline{BD} = \{M\}$ છે. જો $MA = 6$,$MB = 9$ અને $MC = 8$ હોય,તો $MD = \dots$
A
$12$
B
$\frac{48}{9}$
C
$11$
D
$\frac{54}{9}$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\square ABCD$ એક ચતુષ્કોણ છે જેમાં $\overline{AB} \parallel \overline{CD}$ છે.
$\overline{AB} \parallel \overline{CD}$ હોવાથી,યુગ્મકોણો સમાન થાય,એટલે કે $\angle MAB = \angle MCD$ અને $\angle MBA = \angle MDC$.
$AA$ સમરૂપતાની શરત મુજબ,$\triangle MAB \sim \triangle MCD$.
સમરૂપ ત્રિકોણો માટે,અનુરૂપ બાજુઓનો ગુણોત્તર સમાન હોય છે: $\frac{MA}{MC} = \frac{MB}{MD}$.
આપેલ કિંમતો મૂકતા: $\frac{6}{8} = \frac{9}{MD}$.
ચોકડી ગુણાકાર કરતા: $6 \times MD = 8 \times 9$.
$6 \times MD = 72$.
$MD = \frac{72}{6} = 12$.
230
MediumMCQ
$\Delta ABC$ માં,$\angle A$ નો દ્વિભાજક $\overline{BC}$ ને $D$ માં છેદે છે. જો $AB = 8, AC = 10$ અને $BD = 3.2$ હોય,તો $DC = \ldots$
A
$7.2$
B
$4$
C
$5$
D
$6.4$

Solution

(B) ત્રિકોણના ખૂણાના દ્વિભાજકના પ્રમેય મુજબ,જો કોઈ કિરણ ત્રિકોણના ખૂણાને દુભાગે,તો તે સામેની બાજુને અન્ય બે બાજુઓના પ્રમાણમાં વિભાજિત કરે છે.
$\Delta ABC$ માં,$AD$ એ $\angle A$ નો દ્વિભાજક હોવાથી,આપણી પાસે ગુણોત્તર છે: $\frac{AB}{AC} = \frac{BD}{DC}$.
આપેલ કિંમતો મૂકતા: $\frac{8}{10} = \frac{3.2}{DC}$.
ચોકડી ગુણાકાર કરતા: $8 \times DC = 10 \times 3.2$.
$8 \times DC = 32$.
$DC = \frac{32}{8} = 4$.
તેથી,$DC$ ની લંબાઈ $4$ છે.
231
MediumMCQ
$\Delta PQR$ માં,$\angle P$ નો દ્વિભાજક $\overline{QR}$ ને $S$ માં છેદે છે. જો $PQ = 15$,$QS = 10$ અને $SR = 8$ હોય,તો $PR = $.........
A
$5.33$
B
$18.57$
C
$12$
D
$9$

Solution

(C) ત્રિકોણના ખૂણાના દ્વિભાજકના પ્રમેય મુજબ,જો કોઈ કિરણ ત્રિકોણના ખૂણાને દુભાગે છે,તો તે સામેની બાજુને અન્ય બે બાજુઓના પ્રમાણમાં વિભાજિત કરે છે.
$\Delta PQR$ માં,$PS$ એ $\angle P$ નો દ્વિભાજક હોવાથી,આપણી પાસે ગુણોત્તર છે:
$\frac{PQ}{PR} = \frac{QS}{SR}$
આપેલ કિંમતો $PQ = 15$,$QS = 10$ અને $SR = 8$ છે.
આ કિંમતોને સૂત્રમાં મૂકતા:
$\frac{15}{PR} = \frac{10}{8}$
$10 \times PR = 15 \times 8$
$10 \times PR = 120$
$PR = \frac{120}{10} = 12$
તેથી,$PR = 12$.
232
Difficult
$\Delta ABC$ માં,$m\angle B = 90^\circ$ અને $\overline{BM}$ એ વેધ છે. જો $AB = 8$ અને $BC = 6$ હોય,તો $AM$,$BM$ અને $CM$ શોધો.

Solution

(N/A) $\Delta ABC$ માં,$m\angle B = 90^\circ$.
પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ,$AC^2 = AB^2 + BC^2$.
$AC^2 = 8^2 + 6^2 = 64 + 36 = 100$.
$AC = 10$.
$\Delta ABC$ નું ક્ષેત્રફળ = $\frac{1}{2} \times AB \times BC = \frac{1}{2} \times AC \times BM$.
$\frac{1}{2} \times 8 \times 6 = \frac{1}{2} \times 10 \times BM$.
$48 = 10 \times BM \implies BM = 4.8$.
$\Delta AMB$ માં,$m\angle M = 90^\circ$. પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ,$AB^2 = AM^2 + BM^2$.
$8^2 = AM^2 + (4.8)^2$.
$64 = AM^2 + 23.04$.
$AM^2 = 64 - 23.04 = 40.96$.
$AM = \sqrt{40.96} = 6.4$.
કારણ કે $AC = AM + CM$,તેથી $10 = 6.4 + CM$.
$CM = 10 - 6.4 = 3.6$.
આમ,$AM = 6.4$,$BM = 4.8$ અને $CM = 3.6$.
Solution diagram
233
Difficult
$\Delta PQR$ માં,$m\angle Q = 90^{\circ}$ અને $\overline{QM}$ એ વેધ છે. જો $PM = x$ અને $RM = y$ હોય,તો $\overline{PQ}$,$\overline{QR}$,$\overline{PR}$ અને $\overline{QM}$ ની લંબાઈ $x$ અને $y$ ના સ્વરૂપમાં શોધો.

Solution

(N/A) $\Delta PQR$ માં,$m\angle Q = 90^{\circ}$ અને $\overline{QM}$ એ કર્ણ $\overline{PR}$ પરનો વેધ છે.
$M$ એ $\overline{PR}$ પર આવેલું હોવાથી,$PR = PM + RM = x + y$ થાય.
કર્ણ પરના વેધ માટેના ભૂમિતિના મધ્યક પ્રમેયનો ઉપયોગ કરતા:
$QM^2 = PM \cdot RM = x \cdot y$
$\therefore QM = \sqrt{xy}$.
$\Delta PQR$ માટે બાજુના નિયમનો ઉપયોગ કરતા:
$PQ^2 = PM \cdot PR = x(x + y) = x^2 + xy$
$\therefore PQ = \sqrt{x^2 + xy}$.
તે જ રીતે,બીજી બાજુ માટે:
$QR^2 = RM \cdot PR = y(x + y) = y^2 + xy$
$\therefore QR = \sqrt{y^2 + xy}$.
આમ,લંબાઈઓ $PQ = \sqrt{x^2 + xy}$,$QR = \sqrt{y^2 + xy}$,$PR = x + y$ અને $QM = \sqrt{xy}$ છે.
Solution diagram
234
MediumMCQ
$\Delta ABC$ માં,$m \angle B = 90^{\circ}$ અને $\overline{BD}$ એ કર્ણ $AC$ પરનો વેધ છે. જો $AD = 9$ અને $CD = 4$ હોય,તો $BD$ શોધો.
A
$10$
B
$6$
C
$15$
D
$12$

Solution

(B) કાટકોણ ત્રિકોણમાં,કાટખૂણાના શિરોબિંદુમાંથી કર્ણ પર દોરેલો વેધ ત્રિકોણને બે એવા ત્રિકોણોમાં વિભાજિત કરે છે જે મૂળ ત્રિકોણને સમરૂપ હોય છે.
કાટકોણ ત્રિકોણમાં ભૂમિતિ મધ્યકના ગુણધર્મ મુજબ,કર્ણ $AC$ પરનો વેધ $BD$ નીચે મુજબનો સંબંધ ધરાવે છે:
$BD^2 = AD \times CD$
અહીં $AD = 9$ અને $CD = 4$ આપેલ છે,તેથી:
$BD^2 = 9 \times 4$
$BD^2 = 36$
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા:
$BD = \sqrt{36} = 6$
આમ,$BD$ ની લંબાઈ $6$ છે.
Solution diagram
235
MediumMCQ
$\Delta ABC$ માં,$m \angle B = 90^{\circ}$ અને $\overline{BD}$ એ કર્ણ $AC$ પરનો વેધ છે. જો $AD = 9$ અને $CD = 27$ હોય,તો $AB$ શોધો.
A
$20$
B
$15$
C
$18$
D
$12$

Solution

(C) $\Delta ABC$ માં,$m \angle B = 90^{\circ}$ અને $\overline{BD}$ એ કર્ણ $AC$ પરનો વેધ છે.
અહીં $D$ એ $AC$ પર આવેલું હોવાથી,$AC = AD + CD = 9 + 27 = 36$ થાય.
કાટકોણ ત્રિકોણમાં કર્ણ પરના વેધના પ્રમેય મુજબ,$AB^2 = AD \times AC$ થાય.
કિંમતો મૂકતા,$AB^2 = 9 \times 36 = 324$.
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા,$AB = \sqrt{324} = 18$.
આમ,$AB = 18$.
Solution diagram
236
Difficult
$\Delta ABC$ માં,$m \angle A + m \angle C = m \angle B$ અને $\overline{BM}$ એ $\overline{AC}$ પરનો વેધ છે. જો $AM = 16$ અને $CM = 9$ હોય,તો $BM$,$AB$ અને $BC$ શોધો.

Solution

(N/A) $\Delta ABC$ માં,ખૂણાઓનો સરવાળો $180^{\circ}$ થાય છે.
$m \angle A + m \angle C + m \angle B = 180^{\circ}$
આપેલ છે કે $m \angle A + m \angle C = m \angle B$,તેથી:
$m \angle B + m \angle B = 180^{\circ}$
$2 m \angle B = 180^{\circ}$
$m \angle B = 90^{\circ}$
કાટકોણ ત્રિકોણ $\Delta ABC$ માં,કર્ણ $\overline{AC}$ પરનો વેધ $\overline{BM}$ હોય,તો ભૂમિતિના મધ્યક પ્રમેય મુજબ:
$BM^2 = AM \times CM$
$BM^2 = 16 \times 9 = 144$
$BM = 12$
હવે,કાટકોણ ત્રિકોણના ગુણધર્મોનો ઉપયોગ કરતા:
$AC = AM + CM = 16 + 9 = 25$
$AB^2 = AM \times AC = 16 \times 25 = 400 \implies AB = 20$
$BC^2 = CM \times AC = 9 \times 25 = 225 \implies BC = 15$
આમ,$BM = 12$,$AB = 20$ અને $BC = 15$.
Solution diagram
237
DifficultMCQ
$\Delta ABC$ માં,$\overline{AB} \cong \overline{AC}$ અને $\overline{AD}$ મધ્યગા છે. જો $AD = 12$ અને $\Delta ABC$ ની પરિમિતિ $36$ હોય,તો $\Delta ABC$ નું ક્ષેત્રફળ શોધો.
A
$60$
B
$40$
C
$30$
D
$20$

Solution

(A) $\Delta ABC$ માં,$\overline{AD}$ એ પાયા $\overline{BC}$ પરની મધ્યગા છે.
$\Delta ABC$ સમદ્વિબાજુ ત્રિકોણ હોવાથી,જેમાં $\overline{AB} \cong \overline{AC}$ છે,પાયા પરની મધ્યગા $\overline{AD}$ એ પાયા પરનો વેધ પણ છે.
તેથી,$\overline{AD} \perp \overline{BC}$ અને $\angle ADB = 90^{\circ}$ થાય.
ધારો કે $AB = AC = x$. $\Delta ABC$ ની પરિમિતિ $AB + AC + BC = 36$ છે.
$x + x + BC = 36 \implies BC = 36 - 2x$.
$D$ એ $\overline{BC}$ નું મધ્યબિંદુ હોવાથી,$BD = \frac{BC}{2} = \frac{36 - 2x}{2} = 18 - x$.
કાટકોણ $\Delta ABD$ માં,પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ:
$AB^2 = AD^2 + BD^2$
$x^2 = 12^2 + (18 - x)^2$
$x^2 = 144 + 324 - 36x + x^2$
$36x = 468$
$x = 13$.
આમ,$BD = 18 - 13 = 5$,તેથી $BC = 2 \times 5 = 10$.
$\Delta ABC$ નું ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} \times \text{પાયો} \times \text{વેધ} = \frac{1}{2} \times BC \times AD$.
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} \times 10 \times 12 = 60$.
Solution diagram
238
DifficultMCQ
$\Delta ABC$ માં,$m \angle B = 90^\circ$ છે. જો $AC - AB = 27$ અને $AC - BC = 6$ હોય,તો $\Delta ABC$ ની પરિમિતિ શોધો.
A
$250$
B
$120$
C
$150$
D
$410$

Solution

(B) $\Delta ABC$ માં,આપણને $AC - AB = 27$ અને $AC - BC = 6$ આપેલ છે.
તેથી,$AB = AC - 27$ અને $BC = AC - 6$.
$\Delta ABC$ એ કાટકોણ ત્રિકોણ હોવાથી,પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ:
$AC^2 = AB^2 + BC^2$
$AC^2 = (AC - 27)^2 + (AC - 6)^2$
$AC^2 = (AC^2 - 54AC + 729) + (AC^2 - 12AC + 36)$
$AC^2 = 2AC^2 - 66AC + 765$
$0 = AC^2 - 66AC + 765$
દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવ પાડતા:
$(AC - 51)(AC - 15) = 0$
તેથી,$AC = 51$ અથવા $AC = 15$.
જો $AC = 15$ હોય,તો $AB = 15 - 27 = -12$ થાય,જે શક્ય નથી કારણ કે બાજુની લંબાઈ ઋણ ન હોઈ શકે.
તેથી,$AC = 51$.
હવે,$AB = 51 - 27 = 24$ અને $BC = 51 - 6 = 45$.
$\Delta ABC$ ની પરિમિતિ $= AB + BC + AC = 24 + 45 + 51 = 120$.
Solution diagram
239
Easy
નીચે $\Delta PQR$ ની બાજુઓ $\overline{PQ}$,$\overline{QR}$ અને $\overline{PR}$ ના માપ આપેલા છે. દરેક કિસ્સામાં,નક્કી કરો કે $\Delta PQR$ કાટકોણ ત્રિકોણ છે કે નહીં. જો તે કાટકોણ ત્રિકોણ હોય,તો કયો ખૂણો કાટખૂણો છે તે જણાવો: $PQ = 15, QR = 17, PR = 8$.

Solution

(D) $\Delta PQR$ માં,બાજુઓના માપ $PQ = 15$,$QR = 17$ અને $PR = 8$ છે.
તે કાટકોણ ત્રિકોણ છે કે નહીં તે નક્કી કરવા માટે,આપણે પાયથાગોરસના પ્રમેયના પ્રતિપનો ઉપયોગ કરીશું.
સૌથી મોટી બાજુ $QR = 17$ છે.
સૌથી મોટી બાજુનો વર્ગ શોધો: $QR^2 = 17^2 = 289$.
બાકીની બે બાજુઓના વર્ગોનો સરવાળો કરો: $PQ^2 + PR^2 = 15^2 + 8^2 = 225 + 64 = 289$.
અહીં $PQ^2 + PR^2 = QR^2$ હોવાથી,આ ત્રિકોણ પાયથાગોરસના પ્રમેયનું પાલન કરે છે.
તેથી,$\Delta PQR$ એ કાટકોણ ત્રિકોણ છે અને કર્ણ $QR$ ની સામેનો ખૂણો $\angle P = 90^\circ$ એ કાટખૂણો છે.
240
Easy
નીચે $\Delta PQR$ ની બાજુઓ $\overline{PQ}$,$\overline{QR}$ અને $\overline{PR}$ ના માપ આપેલા છે. દરેક કિસ્સામાં નક્કી કરો કે $\Delta PQR$ કાટકોણ ત્રિકોણ છે કે નહીં. જો તે કાટકોણ ત્રિકોણ હોય,તો કયો ખૂણો કાટખૂણો છે તે જણાવો: $PQ = 8, QR = 6, PR = 12$.

Solution

(D) $\Delta PQR$ માં,બાજુઓના માપ $PQ = 8$,$QR = 6$ અને $PR = 12$ છે.
સૌથી મોટી બાજુ $\overline{PR}$ છે.
સૌથી મોટી બાજુનો વર્ગ ગણો: $PR^2 = 12^2 = 144$.
બાકીની બે બાજુઓના વર્ગોનો સરવાળો ગણો: $PQ^2 + QR^2 = 8^2 + 6^2 = 64 + 36 = 100$.
પાયથાગોરસના પ્રમેયના પ્રતિજ્ઞા મુજબ,જો ત્રિકોણમાં સૌથી મોટી બાજુનો વર્ગ બાકીની બે બાજુઓના વર્ગોના સરવાળા જેટલો હોય,તો તે કાટકોણ ત્રિકોણ છે.
અહીં,$PQ^2 + QR^2 = 100$ અને $PR^2 = 144$ છે.
તેથી,$PQ^2 + QR^2 \neq PR^2$ હોવાથી,આ ત્રિકોણ કાટકોણ ત્રિકોણની શરતનું પાલન કરતું નથી.
આમ,$\Delta PQR$ એ કાટકોણ ત્રિકોણ નથી.
241
Easy
નીચે $\Delta PQR$ ની બાજુઓ $\overline{PQ}$,$\overline{QR}$ અને $\overline{PR}$ ના માપ આપેલા છે. દરેક કિસ્સામાં નક્કી કરો કે $\Delta PQR$ કાટકોણ ત્રિકોણ છે કે નહીં. જો તે કાટકોણ ત્રિકોણ હોય,તો કયો ખૂણો કાટખૂણો છે તે જણાવો: $PQ = 7, QR = 24, PR = 25$.

Solution

(D) $\Delta PQR$ માં,બાજુઓના માપ $PQ = 7$,$QR = 24$ અને $PR = 25$ છે.
સૌથી મોટી બાજુ $PR = 25$ છે.
સૌથી મોટી બાજુનો વર્ગ શોધો:
$PR^2 = 25^2 = 625$
બાકીની બે બાજુઓના વર્ગોનો સરવાળો શોધો:
$PQ^2 + QR^2 = 7^2 + 24^2 = 49 + 576 = 625$
અહીં $PQ^2 + QR^2 = PR^2$ હોવાથી,આ ત્રિકોણ પાયથાગોરસના પ્રમેયના પ્રતિપનું પાલન કરે છે.
તેથી,$\Delta PQR$ એ કાટકોણ ત્રિકોણ છે અને કર્ણ $PR$ ની સામેનો ખૂણો,એટલે કે $\angle Q$,કાટખૂણો છે.
242
MediumMCQ
એક નિસરણી દીવાલ પર ટેકવેલી છે. તેનો ઉપરનો છેડો દીવાલ પર $12 \, m$ ની ઊંચાઈ સુધી પહોંચે છે અને તેનો નીચેનો છેડો દીવાલના પાયાથી $9 \, m$ દૂર છે. નિસરણીની લંબાઈ મીટરમાં શોધો.
A
$25$
B
$15$
C
$35$
D
$40$

Solution

(B) ધારો કે $\overline{AB}$ દીવાલ દર્શાવે છે,$\overline{AC}$ નિસરણી દર્શાવે છે અને $C$ એ જમીન પર નિસરણીનો નીચેનો છેડો છે.
આપેલ છે: $AB = 12 \, m$,$BC = 9 \, m$ અને $\angle B = 90^{\circ}$.
કાટકોણ $\Delta ABC$ માં,પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ:
$AC^2 = AB^2 + BC^2$
$AC^2 = 12^2 + 9^2$
$AC^2 = 144 + 81$
$AC^2 = 225$
$AC = \sqrt{225} = 15 \, m$.
આમ,નિસરણીની લંબાઈ $15 \, m$ છે.
Solution diagram
243
DifficultMCQ
સમબાજુ ચતુષ્કોણ $ABCD$ માં,$AC = 12$ અને $BD = 16$ છે. સમબાજુ ચતુષ્કોણ $ABCD$ ની પરિમિતિ શોધો.
A
$50$
B
$60$
C
$40$
D
$10$

Solution

(C) સમબાજુ ચતુષ્કોણના વિકર્ણો એકબીજાને કાટખૂણે દુભાગે છે.
ધારો કે વિકર્ણો $\overline{AC}$ અને $\overline{BD}$ બિંદુ $M$ માં છેદે છે.
તેથી,$m\angle AMB = 90^{\circ}$.
વિકર્ણો એકબીજાને દુભાગતા હોવાથી,$AM = \frac{1}{2} AC = \frac{1}{2}(12) = 6$ અને $BM = \frac{1}{2} BD = \frac{1}{2}(16) = 8$.
કાટકોણ ત્રિકોણ $\Delta AMB$ માં,પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ:
$AB^2 = AM^2 + BM^2$
$AB^2 = 6^2 + 8^2$
$AB^2 = 36 + 64 = 100$
$AB = \sqrt{100} = 10$.
સમબાજુ ચતુષ્કોણની પરિમિતિ $= 4 \times \text{બાજુનું માપ}$.
પરિમિતિ $= 4 \times AB = 4 \times 10 = 40$.
આમ,સમબાજુ ચતુષ્કોણ $ABCD$ ની પરિમિતિ $40$ છે.
Solution diagram
244
MediumMCQ
ચોરસ $ABCD$ ની પરિમિતિ $48$ છે. તેના વિકર્ણ $\overline{AC}$ ની લંબાઈ શોધો. ($\sqrt{2}$ માં)
Question diagram
A
$13$
B
$14$
C
$15$
D
$12$

Solution

(D) ચોરસની પરિમિતિનું સૂત્ર $4 \times \text{બાજુ}$ છે.
ધારો કે ચોરસની બાજુની લંબાઈ $s$ છે.
$4s = 48$
$s = 12$
ચોરસ $ABCD$ માં, બધી બાજુઓ $12$ છે અને દરેક ખૂણો $90^{\circ}$ છે.
કાટકોણ ત્રિકોણ $\Delta ABC$ માં, પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ:
$AC^2 = AB^2 + BC^2$
$AC^2 = 12^2 + 12^2$
$AC^2 = 144 + 144 = 288$
$AC = \sqrt{288} = \sqrt{144 \times 2} = 12 \sqrt{2}$.
આમ, ચોરસ $ABCD$ ના વિકર્ણ $\overline{AC}$ ની લંબાઈ $12 \sqrt{2}$ છે.
Solution diagram
245
MediumMCQ
$\Delta ABC$ માં,$m\angle B = 90^{\circ}$,$AB = 2x + 3$,$BC = x + 2$ અને $AC = 3x - 1$ છે. $x$ ની કિંમત શોધો.
A
$6$
B
$5$
C
$4$
D
$2$

Solution

(A) $\Delta ABC$ માં,$m\angle B = 90^{\circ}$ હોવાથી,પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ:
$AC^2 = AB^2 + BC^2$
$(3x - 1)^2 = (2x + 3)^2 + (x + 2)^2$
$9x^2 - 6x + 1 = (4x^2 + 12x + 9) + (x^2 + 4x + 4)$
$9x^2 - 6x + 1 = 5x^2 + 16x + 13$
$4x^2 - 22x - 12 = 0$
$2$ વડે ભાગતા:
$2x^2 - 11x - 6 = 0$
$2x^2 - 12x + x - 6 = 0$
$2x(x - 6) + 1(x - 6) = 0$
$(x - 6)(2x + 1) = 0$
આમ,$x = 6$ અથવા $x = -\frac{1}{2}$.
બાજુની લંબાઈ હંમેશા ધન હોવી જોઈએ,તેથી $x = -\frac{1}{2}$ શક્ય નથી કારણ કે તે બાજુની લંબાઈ ઋણ બનાવે છે.
તેથી,$x = 6$.
246
DifficultMCQ
$\Delta ABC$ માં,$m \angle B = 90^{\circ}$ અને $AB : AC = 24 : 25$ છે. જો $BC = 14$ હોય,તો $\Delta ABC$ ની પરિમિતિ શોધો.
A
$120$
B
$112$
C
$130$
D
$150$

Solution

(B) આપેલ છે કે $AB : AC = 24 : 25$.
ધારો કે $AB = 24k$ અને $AC = 25k$,જ્યાં $k > 0$.
કાટકોણ $\Delta ABC$ માં,પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ:
$AC^2 = AB^2 + BC^2$
$(25k)^2 = (24k)^2 + (14)^2$
$625k^2 = 576k^2 + 196$
$625k^2 - 576k^2 = 196$
$49k^2 = 196$
$k^2 = 4$
કારણ કે $k > 0$,તેથી $k = 2$.
હવે,$AB = 24 \times 2 = 48$ અને $AC = 25 \times 2 = 50$.
$\Delta ABC$ ની પરિમિતિ = $AB + BC + AC = 48 + 14 + 50 = 112$.
આમ,$\Delta ABC$ ની પરિમિતિ $112$ છે.
247
MediumMCQ
$\Delta ABC$ માં,$m \angle B = 90^{\circ}$ અને $\overline{BM}$ એ મધ્યગા છે. જો $AB = 20$ અને $BC = 21$ હોય,તો $BM$ શોધો. ($.5$ માં)
A
$8$
B
$11$
C
$14$
D
$10$

Solution

(C) $\Delta ABC$ માં,$m \angle B = 90^{\circ}$ છે.
પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ:
$AC^{2} = AB^{2} + BC^{2}$
$AC^{2} = 20^{2} + 21^{2}$
$AC^{2} = 400 + 441$
$AC^{2} = 841$
$AC = \sqrt{841} = 29$.
કાટકોણ ત્રિકોણમાં,કર્ણ પરની મધ્યગાની લંબાઈ કર્ણની લંબાઈ કરતા અડધી હોય છે.
તેથી,$BM = \frac{1}{2} AC = \frac{1}{2} \times 29 = 14.5$.
આમ,$BM = 14.5$.
Solution diagram
248
Medium
$\Delta ABC$ માં,$m \angle B = 90^{\circ}$ અને $\overline{BM}$ એ કર્ણ $AC$ પરનો વેધ છે. સાબિત કરો કે $\frac{AB^2}{BC^2} = \frac{AM}{CM}$.

Solution

(N/A) આપેલ છે: $\Delta ABC$ માં,$m \angle B = 90^{\circ}$ અને $\overline{BM} \perp \overline{AC}$.
સાબિત કરવાનું છે: $\frac{AB^2}{BC^2} = \frac{AM}{CM}$.
સાબિતી: $\Delta ABC$ માં,$\overline{BM}$ એ કર્ણ પરનો વેધ હોવાથી,આપણને બે સમરૂપ ત્રિકોણ મળે છે:
$1$. $\Delta AMB \sim \Delta ABC$,જે દર્શાવે છે કે $\frac{AB}{AC} = \frac{AM}{AB}$,તેથી $AB^2 = AM \times AC$.
$2$. $\Delta BMC \sim \Delta ABC$,જે દર્શાવે છે કે $\frac{BC}{AC} = \frac{CM}{BC}$,તેથી $BC^2 = CM \times AC$.
બંને સમીકરણોનો ભાગાકાર કરતા:
$\frac{AB^2}{BC^2} = \frac{AM \times AC}{CM \times AC}$
તેથી,$\frac{AB^2}{BC^2} = \frac{AM}{CM}$.
Solution diagram
249
Medium
$\Delta PQR$ માં,$m \angle Q = 90^{\circ}$ અને $\overline{QD}$ વેધ છે. જો $PD = 9RD$ હોય,તો સાબિત કરો કે $PQ = 3QR$.
Question diagram

Solution

(N/A) આપેલ છે: $\Delta PQR$ માં,$m \angle Q = 90^{\circ}$,$\overline{QD}$ એ કર્ણ $PR$ પરનો વેધ છે અને $PD = 9RD$ છે.
સાબિત કરવાનું છે: $PQ = 3QR$.
સાબિતી: $\Delta PQR$ માં,$m \angle Q = 90^{\circ}$ અને $\overline{QD} \perp \overline{PR}$ હોવાથી,કાટકોણ ત્રિકોણમાં કર્ણ પરના વેધના ગુણધર્મ મુજબ:
$PQ^2 = PD \times PR$ અને $QR^2 = RD \times PR$.
બંને સમીકરણોનો ભાગાકાર કરતા:
$\frac{PQ^2}{QR^2} = \frac{PD \times PR}{RD \times PR} = \frac{PD}{RD}$.
$PD = 9RD$ ની કિંમત મૂકતા:
$\frac{PQ^2}{QR^2} = \frac{9RD}{RD} = 9$.
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા:
$\frac{PQ}{QR} = 3$.
તેથી,$PQ = 3QR$.
Solution diagram
250
MediumMCQ
$\Delta ABC$ માં,$m \angle B = 90^{\circ}$ અને $\overline{BM}$ એ વેધ છે. જો $AM - CM = 10$ અને $AB^{2} - BC^{2} = 260$ હોય,તો $AC$ શોધો.
A
$30$
B
$26$
C
$40$
D
$60$

Solution

(B) $\Delta ABC$ માં,$m \angle B = 90^{\circ}$ અને $\overline{BM}$ એ કર્ણ $AC$ પરનો વેધ છે.
કાટકોણ ત્રિકોણના ગુણધર્મો મુજબ:
$AB^{2} = AM \times AC$
$BC^{2} = CM \times AC$
બંને સમીકરણોની બાદબાકી કરતા:
$AB^{2} - BC^{2} = (AM \times AC) - (CM \times AC)$
$AB^{2} - BC^{2} = AC(AM - CM)$
આપેલ છે કે $AB^{2} - BC^{2} = 260$ અને $AM - CM = 10$:
$260 = AC(10)$
$AC = \frac{260}{10} = 26$
આમ,$AC = 26$.
Solution diagram

Triangles — Mix Examples - Triangles · Frequently Asked Questions

1Are these Triangles questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Triangles Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.