Gujarati

Mix Examples - Pair of Linear Equations in Two Variables Questions in Gujarati

Class 10 Mathematics · Pair of Linear Equations in Two Variables · Mix Examples - Pair of Linear Equations in Two Variables

360+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 360 questions in Gujarati

1
EasyMCQ
સમીકરણોની જોડી $5x - 15y = 8$ અને $3x - 9y = \frac{24}{5}$ માટે
A
અનંત ઉકેલો છે
B
બે ઉકેલો છે
C
એક ઉકેલ છે
D
કોઈ ઉકેલ નથી

Solution

(A) આપેલ સમીકરણો:
$5x - 15y = 8$ --- $(1)$
$3x - 9y = \frac{24}{5}$ --- $(2)$
આ સમીકરણોને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $a_1x + b_1y = c_1$ અને $a_2x + b_2y = c_2$ સાથે સરખાવતા:
$a_1 = 5, b_1 = -15, c_1 = 8$
$a_2 = 3, b_2 = -9, c_2 = \frac{24}{5}$
હવે,ગુણોત્તરની ગણતરી કરીએ:
$\frac{a_1}{a_2} = \frac{5}{3}$
$\frac{b_1}{b_2} = \frac{-15}{-9} = \frac{5}{3}$
$\frac{c_1}{c_2} = \frac{8}{24/5} = \frac{8 \times 5}{24} = \frac{40}{24} = \frac{5}{3}$
અહીં $\frac{a_1}{a_2} = \frac{b_1}{b_2} = \frac{c_1}{c_2} = \frac{5}{3}$ હોવાથી,રેખાઓ સંપાતી છે.
તેથી,સમીકરણોની આ જોડીને અનંત ઉકેલો છે.
2
MediumMCQ
બે અંકની સંખ્યાના અંકોનો સરવાળો $9$ છે. જો તેમાં $27$ ઉમેરવામાં આવે,તો સંખ્યાના અંકોની અદલાબદલી થાય છે. તો તે સંખ્યા શોધો.
A
$25$
B
$36$
C
$63$
D
$72$

Solution

(B) ધારો કે દશકનો અંક $x$ છે અને એકમનો અંક $y$ છે. સંખ્યા $10x + y$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,અંકોનો સરવાળો $x + y = 9$ છે (સમીકરણ $1$).
જ્યારે સંખ્યામાં $27$ ઉમેરવામાં આવે છે,ત્યારે અંકો ઉલટાઈ જાય છે,તેથી નવી સંખ્યા $10y + x$ બને છે.
આમ,$(10x + y) + 27 = 10y + x$.
પદોને ગોઠવતા: $10x - x + y - 10y = -27$,જેનું સાદું રૂપ $9x - 9y = -27$ થાય છે.
$9$ વડે ભાગતા,આપણને $x - y = -3$ મળે છે (સમીકરણ $2$).
સમીકરણ $1$ અને સમીકરણ $2$ નો સરવાળો કરતા: $(x + y) + (x - y) = 9 + (-3)$,જે $2x = 6$ આપે છે,તેથી $x = 3$.
$x = 3$ ને સમીકરણ $1$ માં મૂકતા: $3 + y = 9$,તેથી $y = 6$.
આમ,તે સંખ્યા $10(3) + 6 = 36$ છે.
3
MediumMCQ
આલેખની રીતે,સમીકરણોની જોડી $6x - 3y + 10 = 0$ અને $2x - y + 9 = 0$ એ બે રેખાઓ દર્શાવે છે જે:
A
માત્ર એક બિંદુમાં છેદે છે.
B
માત્ર બે બિંદુઓમાં છેદે છે.
C
સમાંતર છે.
D
સંપાતી છે.

Solution

(C) આપેલ સમીકરણો છે:
$6x - 3y + 10 = 0$ ... $(1)$
$2x - y + 9 = 0$ ... $(2)$
આ સમીકરણોને વ્યાપક સ્વરૂપ $a_1x + b_1y + c_1 = 0$ અને $a_2x + b_2y + c_2 = 0$ સાથે સરખાવતા,આપણને મળે છે:
$a_1 = 6, b_1 = -3, c_1 = 10$
$a_2 = 2, b_2 = -1, c_2 = 9$
હવે,ગુણોત્તરની ગણતરી કરતા:
$\frac{a_1}{a_2} = \frac{6}{2} = 3$
$\frac{b_1}{b_2} = \frac{-3}{-1} = 3$
$\frac{c_1}{c_2} = \frac{10}{9}$
અહીં $\frac{a_1}{a_2} = \frac{b_1}{b_2} \neq \frac{c_1}{c_2}$ હોવાથી,આ રેખાઓ એકબીજાને સમાંતર છે અને ક્યાંય છેદતી નથી.
Solution diagram
4
MediumMCQ
સમીકરણોની જોડી $x + 2y + 5 = 0$ અને $-3x - 6y + 1 = 0$ ને
A
અનન્ય ઉકેલ છે
B
બરાબર બે ઉકેલો છે
C
અસંખ્ય ઉકેલો છે
D
કોઈ ઉકેલ નથી

Solution

(D) આપેલ સમીકરણો $x + 2y + 5 = 0$ અને $-3x - 6y + 1 = 0$ છે.
આ સમીકરણોને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $a_1x + b_1y + c_1 = 0$ અને $a_2x + b_2y + c_2 = 0$ સાથે સરખાવતા:
$a_1 = 1, b_1 = 2, c_1 = 5$
$a_2 = -3, b_2 = -6, c_2 = 1$
હવે,ગુણોત્તરની ગણતરી કરતા:
$\frac{a_1}{a_2} = \frac{1}{-3} = -\frac{1}{3}$
$\frac{b_1}{b_2} = \frac{2}{-6} = -\frac{1}{3}$
$\frac{c_1}{c_2} = \frac{5}{1} = 5$
અહીં $\frac{a_1}{a_2} = \frac{b_1}{b_2} \neq \frac{c_1}{c_2}$ હોવાથી,આ સમીકરણો દ્વારા દર્શાવતી રેખાઓ સમાંતર છે.
તેથી,સમીકરણોની આ જોડીને કોઈ ઉકેલ નથી.
5
MediumMCQ
જો સુરેખ સમીકરણોની જોડી સુસંગત હોય,તો રેખાઓ કેવી હશે?
A
છેદતી અથવા સંપાતી
B
હંમેશા સંપાતી
C
હંમેશા છેદતી
D
સમાંતર

Solution

(A) જો સુરેખ સમીકરણોની જોડીને ઓછામાં ઓછો એક ઉકેલ મળે,તો તેને સુસંગત સમીકરણો કહેવાય છે.
$1$. જો રેખાઓ એક બિંદુમાં છેદતી હોય,તો સમીકરણોને અનન્ય ઉકેલ મળે છે,જેની શરત $\frac{a_1}{a_2} \neq \frac{b_1}{b_2}$ છે.
$2$. જો રેખાઓ સંપાતી હોય,તો સમીકરણોને અનંત ઉકેલ મળે છે,જેની શરત $\frac{a_1}{a_2} = \frac{b_1}{b_2} = \frac{c_1}{c_2}$ છે.
આમ,બંને કિસ્સામાં ઓછામાં ઓછો એક ઉકેલ મળતો હોવાથી,રેખાઓ છેદતી અથવા સંપાતી હોય છે.
6
MediumMCQ
સમીકરણોની જોડી $y=0$ અને $y=-7$ ને
A
એક ઉકેલ છે
B
કોઈ ઉકેલ નથી
C
અનંત ઉકેલો છે
D
બે ઉકેલો છે

Solution

(B) આપેલ સમીકરણોની જોડી $y=0$ અને $y=-7$ છે.
$y=0$ એ $x$-અક્ષ દર્શાવે છે.
$y=-7$ એ $x$-અક્ષને સમાંતર રેખા દર્શાવે છે જે તેનાથી $7$ એકમ નીચે આવેલી છે.
આ બંને રેખાઓ એકબીજાને સમાંતર હોવાથી,તેઓ ક્યારેય એકબીજાને છેદશે નહીં.
તેથી,સમીકરણોની આ જોડીને કોઈ ઉકેલ નથી.
Solution diagram
7
MediumMCQ
સમીકરણોની જોડી $x=a$ અને $y=b$ આલેખની રીતે એવી રેખાઓ દર્શાવે છે જે
A
સમાંતર છે
B
$(b, a)$ બિંદુએ છેદે છે
C
$(a, b)$ બિંદુએ છેદે છે
D
સંપાતી છે

Solution

(C) સમીકરણ $x=a$ એ $y$-અક્ષને સમાંતર એક શિરોલંબ રેખા દર્શાવે છે,જે $x$-અક્ષ પરના બિંદુ $(a, 0)$ માંથી પસાર થાય છે.
સમીકરણ $y=b$ એ $x$-અક્ષને સમાંતર એક સમક્ષિતિજ રેખા દર્શાવે છે,જે $y$-અક્ષ પરના બિંદુ $(0, b)$ માંથી પસાર થાય છે.
જ્યારે આ બંને રેખાઓને એક જ કાર્તેઝિયન સમતલ પર દોરવામાં આવે છે,ત્યારે શિરોલંબ રેખા $x=a$ અને સમક્ષિતિજ રેખા $y=b$ એકબીજાને માત્ર એક જ બિંદુમાં છેદે છે.
છેદબિંદુનો $x$-યામ $a$ છે અને $y$-યામ $b$ છે.
તેથી,આ રેખાઓ બિંદુ $(a, b)$ પર છેદે છે.
Solution diagram
8
MediumMCQ
$k$ ની કઈ કિંમત માટે સમીકરણો $3x - y + 8 = 0$ અને $6x - ky = -16$ સંપાતી રેખાઓ દર્શાવે છે?
A
$1/2$
B
$-1/2$
C
$-2$
D
$2$

Solution

(D) બે રેખાઓ $a_1x + b_1y + c_1 = 0$ અને $a_2x + b_2y + c_2 = 0$ સંપાતી હોય તેની શરત $\frac{a_1}{a_2} = \frac{b_1}{b_2} = \frac{c_1}{c_2}$ છે.
આપેલ સમીકરણો $3x - y + 8 = 0$ અને $6x - ky + 16 = 0$ છે.
પ્રમાણિત સ્વરૂપ સાથે સરખાવતા,$a_1 = 3, b_1 = -1, c_1 = 8$ અને $a_2 = 6, b_2 = -k, c_2 = 16$ મળે છે.
આ કિંમતોને શરતમાં મૂકતા:
$\frac{3}{6} = \frac{-1}{-k} = \frac{8}{16}$.
ગુણોત્તરનું સાદું રૂપ આપતા:
$\frac{1}{2} = \frac{1}{k} = \frac{1}{2}$.
$\frac{1}{k} = \frac{1}{2}$ પરથી,આપણને $k = 2$ મળે છે.
9
MediumMCQ
જો $3x + 2ky = 2$ અને $2x + 5y + 1 = 0$ દ્વારા આપવામાં આવેલી રેખાઓ સમાંતર હોય,તો $k$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$\frac{15}{4}$
B
$\frac{3}{2}$
C
$\frac{2}{5}$
D
$\frac{-5}{4}$

Solution

(A) બે રેખાઓ $a_1x + b_1y + c_1 = 0$ અને $a_2x + b_2y + c_2 = 0$ સમાંતર હોય તેની શરત $\frac{a_1}{a_2} = \frac{b_1}{b_2} \neq \frac{c_1}{c_2}$ છે.
આપેલ સમીકરણો:
$3x + 2ky - 2 = 0$
$2x + 5y + 1 = 0$
અહીં,$a_1 = 3, b_1 = 2k, c_1 = -2$ અને $a_2 = 2, b_2 = 5, c_2 = 1$ છે.
રેખાઓ સમાંતર હોવા માટે,$\frac{a_1}{a_2} = \frac{b_1}{b_2}$ હોવું જોઈએ.
કિંમતો મૂકતા,આપણને $\frac{3}{2} = \frac{2k}{5}$ મળે છે.
ચોકડી ગુણાકાર કરતા,$3 \times 5 = 2 \times 2k$,જેનો અર્થ થાય છે કે $15 = 4k$.
તેથી,$k = \frac{15}{4}$.
10
DifficultMCQ
$c$ ની કઈ કિંમત માટે સમીકરણોની જોડી $cx - y = 2$ અને $6x - 2y = 3$ ને અનંત ઉકેલો મળે?
A
$3$
B
કોઈ કિંમત નહીં
C
$-3$
D
$-12$

Solution

(B) સુરેખ સમીકરણોની જોડી $a_1x + b_1y + c_1 = 0$ અને $a_2x + b_2y + c_2 = 0$ માટે અનંત ઉકેલો હોવાની શરત $\frac{a_1}{a_2} = \frac{b_1}{b_2} = \frac{c_1}{c_2}$ છે.
આપેલ સમીકરણો $cx - y - 2 = 0$ અને $6x - 2y - 3 = 0$ છે.
અહીં,$a_1 = c, b_1 = -1, c_1 = -2$ અને $a_2 = 6, b_2 = -2, c_2 = -3$ છે.
શરત લાગુ પાડતા: $\frac{c}{6} = \frac{-1}{-2} = \frac{-2}{-3}$.
આનું સાદું રૂપ $\frac{c}{6} = \frac{1}{2} = \frac{2}{3}$ થાય છે.
અહીં $\frac{1}{2} \neq \frac{2}{3}$ હોવાથી,$c$ ની એવી કોઈ કિંમત નથી જે બંને સમાનતાઓને એકસાથે સંતોષે.
તેથી,$c$ ની કોઈ પણ કિંમત માટે આ સમીકરણોની જોડીને અનંત ઉકેલો મળશે નહીં.
11
DifficultMCQ
પરસ્પર આધારિત સુરેખ સમીકરણોની જોડીનું એક સમીકરણ $-5x + 7y = 2$ છે. તો બીજું સમીકરણ કયું હોઈ શકે?
A
$10x + 14y + 4 = 0$
B
$-10x - 14y + 4 = 0$
C
$10x - 14y = -4$
D
$-10x + 14y + 4 = 0$

Solution

(C) સુરેખ સમીકરણોની જોડી પરસ્પર આધારિત હોય તે માટે,તેઓ એક જ રેખા દર્શાવતા હોવા જોઈએ,જેનો અર્થ છે કે તેમના સહગુણકો પ્રમાણસર હોવા જોઈએ: $\frac{a_1}{a_2} = \frac{b_1}{b_2} = \frac{c_1}{c_2} = k$.
આપેલ સમીકરણ: $-5x + 7y - 2 = 0$.
$a_1x + b_1y + c_1 = 0$ સાથે સરખાવતા,આપણને $a_1 = -5, b_1 = 7, c_1 = -2$ મળે છે.
બીજા સમીકરણ માટે,આપણે આપેલ સમીકરણને અચળાંક $k$ વડે ગુણીએ છીએ. ધારો કે $k = 2$:
$2(-5x + 7y - 2) = 2(0)$
$-10x + 14y - 4 = 0$
આને ફરીથી ગોઠવતા,આપણને $10x - 14y + 4 = 0$ મળે છે.
આને વિકલ્પ $(C)$ સાથે સરખાવતા: $10x - 14y = -4$ એ $10x - 14y + 4 = 0$ ને સમાન છે.
12
MediumMCQ
રેખીય સમીકરણોની જોડી જેનો અનન્ય ઉકેલ $x=2, y=-3$ હોય તે છે
A
$x+y=1$ અને $2x-3y=-5$
B
$2x-y=1$ અને $3x+2y=0$
C
$x-4y-14=0$ અને $5x-y-13=0$
D
$2x+5y=-11$ અને $4x+10y=-22$

Solution

(C) જો કોઈ રેખીય સમીકરણોની જોડીનો અનન્ય ઉકેલ $(x=2, y=-3)$ હોય,તો આ કિંમતો બંને સમીકરણોનું સમાધાન કરતી હોવી જોઈએ.
ચાલો વિકલ્પો તપાસીએ:
વિકલ્પ $(A): x+y=1 \implies 2+(-3) = -1 \neq 1$. (ખોટું)
વિકલ્પ $(B): 2x-y=1 \implies 2(2)-(-3) = 4+3 = 7 \neq 1$. (ખોટું)
વિકલ્પ $(C): x-4y-14=0 \implies 2-4(-3)-14 = 2+12-14 = 0$. (સમાધાન થાય છે)
$5x-y-13=0 \implies 5(2)-(-3)-13 = 10+3-13 = 0$. (સમાધાન થાય છે)
વિકલ્પ $(C)$ માં બંને સમીકરણો $(x=2, y=-3)$ દ્વારા સંતોષાય છે અને રેખાઓ સંપાતી નથી,તેથી ઉકેલ અનન્ય છે.
નોંધ: વિકલ્પ $(D)$ સંપાતી રેખાઓ દર્શાવે છે,જેના અનંત ઉકેલો હોય છે,અનન્ય નહીં.
13
MediumMCQ
જો $x=a$ અને $y=b$ એ સમીકરણો $x-y=2$ અને $x+y=4$ નો ઉકેલ હોય,તો $a$ અને $b$ ની કિંમતો અનુક્રમે કેટલી થાય?
A
$3$ અને $1$
B
$3$ અને $5$
C
$5$ અને $3$
D
$-1$ અને $-3$

Solution

(A) આપેલ છે કે $(x=a, y=b)$ એ સુરેખ સમીકરણોની જોડનો ઉકેલ છે:
$x-y=2$ $\cdots$ $(i)$
$x+y=4$ $\cdots$ $(ii)$
કારણ કે $(a, b)$ બંને સમીકરણોનું સમાધાન કરે છે,તેથી આપણે $x=a$ અને $y=b$ ને સમીકરણોમાં મૂકીએ:
$a-b=2$ $\cdots$ $(iii)$
$a+b=4$ $\cdots$ $(iv)$
સમીકરણ $(iii)$ અને $(iv)$ નો સરવાળો કરતા:
$(a-b) + (a+b) = 2 + 4$
$2a = 6$
$a = 3$
હવે $a=3$ ની કિંમત સમીકરણ $(iv)$ માં મૂકતા:
$3 + b = 4$
$b = 4 - 3$
$b = 1$
આમ,$a$ અને $b$ ની કિંમતો અનુક્રમે $3$ અને $1$ છે.
14
MediumMCQ
અરુણા પાસે ફક્ત $Rs. 1$ અને $Rs. 2$ ના સિક્કા છે. જો તેની પાસે કુલ સિક્કાઓની સંખ્યા $50$ હોય અને તેની પાસે રહેલી કુલ રકમ $Rs. 75$ હોય,તો $Rs. 1$ અને $Rs. 2$ ના સિક્કાઓની સંખ્યા અનુક્રમે કેટલી હશે?
A
$35$ અને $15$
B
$25$ અને $25$
C
$35$ અને $20$
D
$15$ અને $35$

Solution

(B) ધારો કે $Rs. 1$ ના સિક્કાઓની સંખ્યા $x$ છે અને $Rs. 2$ ના સિક્કાઓની સંખ્યા $y$ છે.
આપેલ શરત મુજબ,સિક્કાઓની કુલ સંખ્યા $50$ છે,તેથી $x + y = 50$ (સમીકરણ $i$).
કુલ રકમ $Rs. 75$ છે,તેથી $1x + 2y = 75$ (સમીકરણ $ii$).
સમીકરણ $ii$ માંથી સમીકરણ $i$ બાદ કરતા:
$(x + 2y) - (x + y) = 75 - 50$
$y = 25$.
હવે,$y = 25$ ની કિંમત સમીકરણ $i$ માં મૂકતા:
$x + 25 = 50$
$x = 25$.
આમ,$Rs. 1$ ના સિક્કાઓની સંખ્યા $25$ છે અને $Rs. 2$ ના સિક્કાઓની સંખ્યા $25$ છે.
15
MediumMCQ
પિતાની ઉંમર તેમના પુત્રની ઉંમર કરતાં છ ગણી છે. ચાર વર્ષ પછી,પિતાની ઉંમર તેમના પુત્રની ઉંમર કરતાં ચાર ગણી હશે. તો પુત્ર અને પિતાની હાલની ઉંમર (વર્ષમાં) અનુક્રમે કેટલી હશે?
A
$4$ અને $24$
B
$5$ અને $30$
C
$6$ અને $36$
D
$3$ અને $24$

Solution

(C) ધારો કે પિતાની હાલની ઉંમર $x$ વર્ષ છે અને પુત્રની હાલની ઉંમર $y$ વર્ષ છે.
પ્રથમ શરત મુજબ,પિતાની ઉંમર પુત્રની ઉંમર કરતાં છ ગણી છે:
$x = 6y$ --- $(i)$
બીજી શરત મુજબ,ચાર વર્ષ પછી,પિતાની ઉંમર પુત્રની ઉંમર કરતાં ચાર ગણી હશે:
$(x + 4) = 4(y + 4)$
$x + 4 = 4y + 16$
$x - 4y = 12$ --- $(ii)$
સમીકરણ $(i)$ માંથી $x$ ની કિંમત સમીકરણ $(ii)$ માં મૂકતા:
$6y - 4y = 12$
$2y = 12$
$y = 6$
હવે,$y = 6$ ની કિંમત સમીકરણ $(i)$ માં મૂકતા:
$x = 6(6) = 36$
તેથી,પુત્રની હાલની ઉંમર $6$ વર્ષ અને પિતાની હાલની ઉંમર $36$ વર્ષ છે.
16
Medium
શું એવું કહેવું સત્ય છે કે સમીકરણોની જોડી $-x + 2y + 2 = 0$ અને $\frac{1}{2}x - \frac{1}{4}y - 1 = 0$ ને અનન્ય ઉકેલ છે? તમારા જવાબનું સમર્થન કરો.

Solution

(A) હા,આ વિધાન સત્ય છે.
આપેલ સમીકરણો:
$1) -x + 2y + 2 = 0$
$2) \frac{1}{2}x - \frac{1}{4}y - 1 = 0$
આ સમીકરણોને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $a_1x + b_1y + c_1 = 0$ અને $a_2x + b_2y + c_2 = 0$ સાથે સરખાવતા:
$a_1 = -1, b_1 = 2, c_1 = 2$
$a_2 = \frac{1}{2}, b_2 = -\frac{1}{4}, c_2 = -1$
હવે,ગુણોત્તરની ગણતરી કરતા:
$\frac{a_1}{a_2} = \frac{-1}{1/2} = -2$
$\frac{b_1}{b_2} = \frac{2}{-1/4} = -8$
અહીં $\frac{a_1}{a_2} \neq \frac{b_1}{b_2}$ (એટલે કે $-2 \neq -8$) હોવાથી,સમીકરણોની આ જોડીને અનન્ય ઉકેલ છે.
17
MediumMCQ
શું સમીકરણો $4x + 3y - 1 = 5$ અને $12x + 9y = 15$ સંપાતી રેખાઓની જોડી દર્શાવે છે? તમારા જવાબનું સમર્થન કરો.
A
હા
B
ના
C
નિશ્ચિત કરી શકાતું નથી
D
તેઓ સમાંતર રેખાઓ છે

Solution

(B) આપેલ સમીકરણો છે:
$4x + 3y - 1 = 5 \implies 4x + 3y = 6$
$12x + 9y = 15$
આ સમીકરણોને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $a_1x + b_1y = c_1$ અને $a_2x + b_2y = c_2$ સાથે સરખાવતા:
$a_1 = 4, b_1 = 3, c_1 = 6$
$a_2 = 12, b_2 = 9, c_2 = 15$
ગુણોત્તરની ગણતરી કરતા:
$\frac{a_1}{a_2} = \frac{4}{12} = \frac{1}{3}$
$\frac{b_1}{b_2} = \frac{3}{9} = \frac{1}{3}$
$\frac{c_1}{c_2} = \frac{6}{15} = \frac{2}{5}$
અહીં $\frac{a_1}{a_2} = \frac{b_1}{b_2} \neq \frac{c_1}{c_2}$ હોવાથી,આ રેખાઓ સમાંતર છે અને સંપાતી નથી. તેથી,જવાબ 'ના' છે.
18
MediumMCQ
શું સમીકરણોની જોડી $x+2y-3=0$ અને $6y+3x-9=0$ સુસંગત છે? તમારા જવાબનું સમર્થન કરો.
A
હા,તેઓ સુસંગત છે.
B
ના,તેઓ અસંગત છે.
C
હા,તેઓ અસંગત છે.
D
ના,તેઓ સુસંગત છે.

Solution

(A) આપેલ સમીકરણો $x+2y-3=0$ અને $3x+6y-9=0$ છે.
તેમને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $a_1x+b_1y+c_1=0$ અને $a_2x+b_2y+c_2=0$ સાથે સરખાવતા,આપણને મળે છે:
$a_1=1, b_1=2, c_1=-3$
$a_2=3, b_2=6, c_2=-9$
હવે,ગુણોત્તરની ગણતરી કરતા:
$\frac{a_1}{a_2} = \frac{1}{3}$
$\frac{b_1}{b_2} = \frac{2}{6} = \frac{1}{3}$
$\frac{c_1}{c_2} = \frac{-3}{-9} = \frac{1}{3}$
અહીં $\frac{a_1}{a_2} = \frac{b_1}{b_2} = \frac{c_1}{c_2}$ હોવાથી,રેખાઓ સંપાતી છે.
તેથી,સમીકરણોની આ જોડીને અનંત ઉકેલો છે અને તે સુસંગત છે.
19
Medium
શું નીચે આપેલ સુરેખ સમીકરણ યુગ્મને કોઈ ઉકેલ નથી? તમારા જવાબનું સમર્થન કરો.
$2x + 4y = 3$
$x = 2y$

Solution

(B) સુરેખ સમીકરણ યુગ્મને કોઈ ઉકેલ ન હોય તેની શરત $\frac{a_1}{a_2} = \frac{b_1}{b_2} \neq \frac{c_1}{c_2}$ છે.
આપેલ સમીકરણો:
$2x + 4y - 3 = 0$
$x - 2y = 0$
અહીં,$a_1 = 2, b_1 = 4, c_1 = -3$ અને $a_2 = 1, b_2 = -2, c_2 = 0$ છે.
ગુણોત્તરની ગણતરી કરતા:
$\frac{a_1}{a_2} = \frac{2}{1} = 2$
$\frac{b_1}{b_2} = \frac{4}{-2} = -2$
અહીં $\frac{a_1}{a_2} \neq \frac{b_1}{b_2}$ $(2 \neq -2)$ હોવાથી,રેખાઓ એક બિંદુમાં છેદે છે.
તેથી,આપેલ સુરેખ સમીકરણ યુગ્મને અનન્ય ઉકેલ છે,'કોઈ ઉકેલ નથી' તેવું નથી.
20
Medium
શું નીચે આપેલ સુરેખ સમીકરણોની જોડને કોઈ ઉકેલ નથી? તમારા જવાબનું સમર્થન કરો.
$y + 6x = 6$ અને $y = 2x$

Solution

(B) સુરેખ સમીકરણોની જોડ $a_1x + b_1y + c_1 = 0$ અને $a_2x + b_2y + c_2 = 0$ માટે કોઈ ઉકેલ ન હોવાની શરત $\frac{a_1}{a_2} = \frac{b_1}{b_2} \neq \frac{c_1}{c_2}$ છે.
આપેલ સમીકરણો:
$6x + y - 6 = 0$ --- $(i)$
$2x - y = 0$ --- $(ii)$
અહીં,$a_1 = 6, b_1 = 1, c_1 = -6$ અને $a_2 = 2, b_2 = -1, c_2 = 0$ છે.
ગુણોત્તરની ગણતરી કરતા:
$\frac{a_1}{a_2} = \frac{6}{2} = 3$
$\frac{b_1}{b_2} = \frac{1}{-1} = -1$
અહીં $\frac{a_1}{a_2} \neq \frac{b_1}{b_2}$ $(3 \neq -1)$ હોવાથી,આ રેખાઓ એક બિંદુમાં છેદે છે.
તેથી,આપેલ સુરેખ સમીકરણોની જોડને અનન્ય ઉકેલ છે,'કોઈ ઉકેલ નથી' તેવું નથી.
21
Medium
શું નીચે આપેલા સુરેખ સમીકરણોની જોડને કોઈ ઉકેલ નથી? તમારા જવાબનું સમર્થન કરો.
$3x + y - 3 = 0$
$2x + \frac{2}{3}y = 2$

Solution

(B) ના,આપેલ સમીકરણોની જોડ નીચે મુજબ છે:
$3x + y - 3 = 0$ અને $2x + \frac{2}{3}y - 2 = 0$
અહીં,સહગુણકો નીચે મુજબ છે:
$a_1 = 3, b_1 = 1, c_1 = -3$
$a_2 = 2, b_2 = \frac{2}{3}, c_2 = -2$
ગુણોત્તરની ગણતરી કરતા:
$\frac{a_1}{a_2} = \frac{3}{2}$
$\frac{b_1}{b_2} = \frac{1}{2/3} = \frac{3}{2}$
$\frac{c_1}{c_2} = \frac{-3}{-2} = \frac{3}{2}$
અહીં $\frac{a_1}{a_2} = \frac{b_1}{b_2} = \frac{c_1}{c_2} = \frac{3}{2}$ હોવાથી,રેખાઓ સંપાતી છે.
તેથી,આપેલ સુરેખ સમીકરણોની જોડને અનંત ઉકેલો છે,કોઈ ઉકેલ નથી તેમ કહી શકાય નહીં.
22
Medium
શું નીચેના સમીકરણો સંપાતી રેખાઓની જોડી દર્શાવે છે? તમારા જવાબનું સમર્થન કરો.
$3x + \frac{1}{7}y = 3$
$7x + 3y = 7$

Solution

(B) બે રેખાઓ સંપાતી હોવાની શરત $\frac{a_1}{a_2} = \frac{b_1}{b_2} = \frac{c_1}{c_2}$ છે.
આપેલ સુરેખ સમીકરણોની જોડી:
$3x + \frac{1}{7}y - 3 = 0$
$7x + 3y - 7 = 0$
અહીં,સહગુણકો નીચે મુજબ છે:
$a_1 = 3, b_1 = \frac{1}{7}, c_1 = -3$
$a_2 = 7, b_2 = 3, c_2 = -7$
ગુણોત્તરની ગણતરી કરતા:
$\frac{a_1}{a_2} = \frac{3}{7}$
$\frac{b_1}{b_2} = \frac{1/7}{3} = \frac{1}{21}$
$\frac{c_1}{c_2} = \frac{-3}{-7} = \frac{3}{7}$
અહીં $\frac{a_1}{a_2} \neq \frac{b_1}{b_2}$ હોવાથી,રેખાઓ સંપાતી નથી. તેઓ એક અનન્ય બિંદુએ છેદે છે.
23
Medium
શું નીચેના સમીકરણો સંપાતી રેખાઓની જોડી દર્શાવે છે? તમારા જવાબનું સમર્થન કરો.
$-2x - 3y = 1$
$6y + 4x = -2$

Solution

(A) બે રેખાઓ સંપાતી હોય તેની શરત તેમના સહગુણકોના ગુણોત્તર દ્વારા આપવામાં આવે છે:
$\frac{a_1}{a_2} = \frac{b_1}{b_2} = \frac{c_1}{c_2}$
પ્રથમ,આપેલા સમીકરણોને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $ax + by + c = 0$ માં લખો:
$1) -2x - 3y - 1 = 0$
$2) 4x + 6y + 2 = 0$
અહીં,સહગુણકો છે:
$a_1 = -2, b_1 = -3, c_1 = -1$
$a_2 = 4, b_2 = 6, c_2 = 2$
હવે,ગુણોત્તરની ગણતરી કરો:
$\frac{a_1}{a_2} = \frac{-2}{4} = -\frac{1}{2}$
$\frac{b_1}{b_2} = \frac{-3}{6} = -\frac{1}{2}$
$\frac{c_1}{c_2} = \frac{-1}{2} = -\frac{1}{2}$
કારણ કે $\frac{a_1}{a_2} = \frac{b_1}{b_2} = \frac{c_1}{c_2} = -\frac{1}{2}$,તેથી આપેલ સુરેખ સમીકરણોની જોડી સંપાતી રેખાઓ દર્શાવે છે.
24
Medium
શું નીચેના સમીકરણો સંપાતી રેખાઓની જોડી દર્શાવે છે? તમારા જવાબનું સમર્થન કરો.
$\frac{x}{2} + y + \frac{2}{5} = 0$
$4x + 8y + \frac{5}{16} = 0$

Solution

(N/A) બે રેખાઓ $a_1x + b_1y + c_1 = 0$ અને $a_2x + b_2y + c_2 = 0$ સંપાતી હોય તેની શરત $\frac{a_1}{a_2} = \frac{b_1}{b_2} = \frac{c_1}{c_2}$ છે.
આપેલ સમીકરણો:
$1) \frac{1}{2}x + 1y + \frac{2}{5} = 0$
$2) 4x + 8y + \frac{5}{16} = 0$
અહીં,$a_1 = \frac{1}{2}, b_1 = 1, c_1 = \frac{2}{5}$ અને $a_2 = 4, b_2 = 8, c_2 = \frac{5}{16}$ છે.
ગુણોત્તરની ગણતરી કરતા:
$\frac{a_1}{a_2} = \frac{1/2}{4} = \frac{1}{8}$
$\frac{b_1}{b_2} = \frac{1}{8}$
$\frac{c_1}{c_2} = \frac{2/5}{5/16} = \frac{2}{5} \times \frac{16}{5} = \frac{32}{25}$
અહીં $\frac{a_1}{a_2} = \frac{b_1}{b_2} \neq \frac{c_1}{c_2}$ હોવાથી,આ રેખાઓ સમાંતર છે,સંપાતી નથી. તેથી,આપેલ સમીકરણો સંપાતી રેખાઓની જોડી દર્શાવતા નથી.
25
MediumMCQ
શું નીચે આપેલ સુરેખ સમીકરણોની જોડ સુસંગત છે? તમારા જવાબનું સમર્થન કરો.
$-3x - 4y = 12$
$3x + 4y = 12$
A
હા,તે સુસંગત છે.
B
ના,તે અસુસંગત છે.
C
હા,તેમને અનંત ઉકેલો છે.
D
હા,તેમને અનન્ય ઉકેલ છે.

Solution

(B) સુરેખ સમીકરણોની જોડ ત્યારે સુસંગત કહેવાય જો તેને ઓછામાં ઓછો એક ઉકેલ હોય. આ નીચેની શરતો હેઠળ થાય છે:
$1$. $\frac{a_1}{a_2} \neq \frac{b_1}{b_2}$ (અનન્ય ઉકેલ)
$2$. $\frac{a_1}{a_2} = \frac{b_1}{b_2} = \frac{c_1}{c_2}$ (અનંત ઉકેલો)
આપેલ સમીકરણો:
$-3x - 4y - 12 = 0$
$3x + 4y - 12 = 0$
અહીં,$a_1 = -3, b_1 = -4, c_1 = -12$ અને $a_2 = 3, b_2 = 4, c_2 = -12$ છે.
ગુણોત્તરની ગણતરી કરતા:
$\frac{a_1}{a_2} = \frac{-3}{3} = -1$
$\frac{b_1}{b_2} = \frac{-4}{4} = -1$
$\frac{c_1}{c_2} = \frac{-12}{-12} = 1$
અહીં $\frac{a_1}{a_2} = \frac{b_1}{b_2} \neq \frac{c_1}{c_2}$ હોવાથી,રેખાઓ સમાંતર છે અને એકબીજાને છેદતી નથી.
તેથી,સુરેખ સમીકરણોની આ જોડ અસુસંગત છે.
26
Medium
શું નીચે આપેલ સુરેખ સમીકરણોની જોડ સુસંગત છે? તમારા જવાબનું સમર્થન કરો.
$\frac{3}{5} x - y = \frac{1}{2}$
$\frac{1}{5} x - 3 y = \frac{1}{6}$

Solution

(A) જો સુરેખ સમીકરણોની જોડને ઓછામાં ઓછો એક ઉકેલ હોય,તો તે સુસંગત છે. તેની શરતો નીચે મુજબ છે:
$1$. $\frac{a_1}{a_2} \neq \frac{b_1}{b_2}$ (અનન્ય ઉકેલ)
$2$. $\frac{a_1}{a_2} = \frac{b_1}{b_2} = \frac{c_1}{c_2}$ (અનંત ઉકેલો)
આપેલ સમીકરણો:
$Eq_1: \frac{3}{5} x - y - \frac{1}{2} = 0$
$Eq_2: \frac{1}{5} x - 3 y - \frac{1}{6} = 0$
$a_1 x + b_1 y + c_1 = 0$ અને $a_2 x + b_2 y + c_2 = 0$ સાથે સરખાવતા:
$a_1 = \frac{3}{5}, b_1 = -1, c_1 = -\frac{1}{2}$
$a_2 = \frac{1}{5}, b_2 = -3, c_2 = -\frac{1}{6}$
ગુણોત્તરની ગણતરી:
$\frac{a_1}{a_2} = \frac{3/5}{1/5} = 3$
$\frac{b_1}{b_2} = \frac{-1}{-3} = \frac{1}{3}$
અહીં $\frac{a_1}{a_2} \neq \frac{b_1}{b_2}$ $(3 \neq \frac{1}{3})$ હોવાથી,આ સમીકરણોને અનન્ય ઉકેલ મળે છે.
તેથી,આપેલ સુરેખ સમીકરણોની જોડ સુસંગત છે.
27
Medium
શું નીચેની સુરેખ સમીકરણોની જોડી સુસંગત છે? તમારા જવાબનું સમર્થન કરો.
$2ax + by = a$
$4ax + 2by - 2a = 0$; $a, b \neq 0$

Solution

(A) સુરેખ સમીકરણોની જોડી સુસંગત ત્યારે કહેવાય જો તેને ઓછામાં ઓછો એક ઉકેલ હોય. તેની શરતો નીચે મુજબ છે:
$1$. $\frac{a_1}{a_2} \neq \frac{b_1}{b_2}$ (અનન્ય ઉકેલ)
$2$. $\frac{a_1}{a_2} = \frac{b_1}{b_2} = \frac{c_1}{c_2}$ (અનંત ઉકેલો)
આપેલ સમીકરણો:
$2ax + by - a = 0$
$4ax + 2by - 2a = 0$
અહીં,$a_1 = 2a, b_1 = b, c_1 = -a$ અને $a_2 = 4a, b_2 = 2b, c_2 = -2a$ છે.
ગુણોત્તરની ગણતરી કરતા:
$\frac{a_1}{a_2} = \frac{2a}{4a} = \frac{1}{2}$
$\frac{b_1}{b_2} = \frac{b}{2b} = \frac{1}{2}$
$\frac{c_1}{c_2} = \frac{-a}{-2a} = \frac{1}{2}$
અહીં $\frac{a_1}{a_2} = \frac{b_1}{b_2} = \frac{c_1}{c_2} = \frac{1}{2}$ હોવાથી,આ સમીકરણોને અનંત ઉકેલો છે. તેથી,સુરેખ સમીકરણોની આ જોડી સુસંગત છે.
28
Medium
શું નીચે આપેલ સુરેખ સમીકરણોની જોડ સુસંગત છે? તમારા જવાબનું સમર્થન કરો.
$x + 3y = 11$
$2(2x + 6y) = 22$

Solution

(B) જો સુરેખ સમીકરણોની જોડને ઓછામાં ઓછો એક ઉકેલ હોય,તો તે સુસંગત કહેવાય છે. આ સ્થિતિ નીચે મુજબ છે:
$1$. $\frac{a_1}{a_2} \neq \frac{b_1}{b_2}$ (અનન્ય ઉકેલ)
$2$. $\frac{a_1}{a_2} = \frac{b_1}{b_2} = \frac{c_1}{c_2}$ (અનંત ઉકેલો)
આપેલ સમીકરણો:
$x + 3y = 11$ (સમીકરણ $1$)
$2(2x + 6y) = 22 \implies 4x + 12y = 22 \implies 2x + 6y = 11$ (સમીકરણ $2$)
$a_1x + b_1y + c_1 = 0$ અને $a_2x + b_2y + c_2 = 0$ સાથે સરખાવતા:
સમીકરણ $1$ માટે: $a_1 = 1, b_1 = 3, c_1 = -11$
સમીકરણ $2$ માટે: $a_2 = 2, b_2 = 6, c_2 = -11$
ગુણોત્તરની ગણતરી:
$\frac{a_1}{a_2} = \frac{1}{2}$
$\frac{b_1}{b_2} = \frac{3}{6} = \frac{1}{2}$
$\frac{c_1}{c_2} = \frac{-11}{-11} = 1$
અહીં $\frac{a_1}{a_2} = \frac{b_1}{b_2} \neq \frac{c_1}{c_2}$ હોવાથી,રેખાઓ સમાંતર છે અને તેનો કોઈ ઉકેલ નથી.
તેથી,આપેલ સુરેખ સમીકરણોની જોડ અસુસંગત છે.
29
Difficult
સમીકરણોની જોડી $\lambda x + 3y = -7$ અને $2x + 6y = 14$ ને અનંત ઉકેલો હોય તે માટે $\lambda$ ની કિંમત $1$ હોવી જોઈએ. શું આ વિધાન સત્ય છે? કારણો આપો.

Solution

(B) આપેલ સુરેખ સમીકરણોની જોડી $\lambda x + 3y + 7 = 0$ અને $2x + 6y - 14 = 0$ છે.
સુરેખ સમીકરણોની જોડી $a_1x + b_1y + c_1 = 0$ અને $a_2x + b_2y + c_2 = 0$ ને અનંત ઉકેલો હોય તે માટેની શરત $\frac{a_1}{a_2} = \frac{b_1}{b_2} = \frac{c_1}{c_2}$ છે.
અહીં,$a_1 = \lambda, b_1 = 3, c_1 = 7$ અને $a_2 = 2, b_2 = 6, c_2 = -14$ છે.
આ કિંમતોને શરતમાં મૂકતા,આપણને $\frac{\lambda}{2} = \frac{3}{6} = \frac{7}{-14}$ મળે છે.
ગુણોત્તરનું સાદું રૂપ આપતા,$\frac{\lambda}{2} = \frac{1}{2} = -\frac{1}{2}$ મળે છે.
કારણ કે $\frac{1}{2} \neq -\frac{1}{2}$,તેથી $\lambda$ ની કોઈપણ કિંમત માટે શરત $\frac{a_1}{a_2} = \frac{b_1}{b_2} = \frac{c_1}{c_2}$ સંતોષી શકાતી નથી.
તેથી,આ વિધાન અસત્ય છે.
30
DifficultMCQ
$c$ ની તમામ વાસ્તવિક કિંમતો માટે,સમીકરણોની જોડ $x-2y=8$ અને $5x-10y=c$ નો ઉકેલ અનન્ય છે. આ વિધાન સત્ય છે કે અસત્ય તે જણાવો.
A
સત્ય
B
અસત્ય
C
નક્કી કરી શકાય નહીં
D
$x$ ની કિંમત પર આધાર રાખે છે

Solution

(B) આપેલ સુરેખ સમીકરણોની જોડ:
$x - 2y = 8$
$5x - 10y = c$
આ સમીકરણોને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $a_1x + b_1y + c_1 = 0$ અને $a_2x + b_2y + c_2 = 0$ સાથે સરખાવતા:
$a_1 = 1, b_1 = -2, c_1 = -8$
$a_2 = 5, b_2 = -10, c_2 = -c$
સુરેખ સમીકરણોની જોડને અનન્ય ઉકેલ હોવા માટેની શરત $\frac{a_1}{a_2} \neq \frac{b_1}{b_2}$ છે.
અહીં,$\frac{a_1}{a_2} = \frac{1}{5}$ અને $\frac{b_1}{b_2} = \frac{-2}{-10} = \frac{1}{5}$ છે.
અહીં $\frac{a_1}{a_2} = \frac{b_1}{b_2}$ હોવાથી,$c$ ની કોઈપણ કિંમત માટે આ સમીકરણોની જોડને અનન્ય ઉકેલ મળી શકે નહીં.
જો $c = 40$ હોય,તો $\frac{a_1}{a_2} = \frac{b_1}{b_2} = \frac{c_1}{c_2} = \frac{1}{5}$ થાય,જેનો અર્થ છે કે સમીકરણોને અનંત ઉકેલો છે.
જો $c \neq 40$ હોય,તો સમીકરણોને કોઈ ઉકેલ નથી.
તેથી,આપેલ વિધાન અસત્ય છે.
31
Medium
$x=7$ દ્વારા દર્શાવેલ રેખા $x$-અક્ષને સમાંતર છે. આ વિધાન સાચું છે કે નહીં તે જણાવો.

Solution

(N/A) આ વિધાન ખોટું છે.
કાર્તેઝિયન સમતલનું અવલોકન કરતા,સમીકરણ $x=7$ એક શિરોલંબ રેખા દર્શાવે છે જે $x$-અક્ષ પરના બિંદુ $(7, 0)$ માંથી પસાર થાય છે.
આ રેખા શિરોલંબ હોવાથી,તે $y$-અક્ષને સમાંતર છે અને $x$-અક્ષને લંબ છે.
તેથી,આપેલ વિધાન ખોટું છે.
Solution diagram
32
DifficultMCQ
$p$ અને $q$ ની કઈ કિંમતો માટે નીચે આપેલ સુરેખ સમીકરણોની જોડને અનંત ઉકેલો હશે?
$4x + 5y = 2$
$(2p + 7q)x + (p + 8q)y = 2q - p + 1$
A
$p = -4, q = 4$
B
$p = -2, q = 3$
C
$p = -3, q = 2$
D
$p = -1, q = 2$

Solution

(D) સુરેખ સમીકરણોની જોડ $a_1x + b_1y = c_1$ અને $a_2x + b_2y = c_2$ ને અનંત ઉકેલો હોય તે માટેની શરત $\frac{a_1}{a_2} = \frac{b_1}{b_2} = \frac{c_1}{c_2}$ છે.
આપેલ સમીકરણો $4x + 5y = 2$ અને $(2p + 7q)x + (p + 8q)y = 2q - p + 1$ છે.
અહીં,$\frac{a_1}{a_2} = \frac{4}{2p + 7q}$,$\frac{b_1}{b_2} = \frac{5}{p + 8q}$,અને $\frac{c_1}{c_2} = \frac{2}{2q - p + 1}$ છે.
$\frac{a_1}{a_2} = \frac{b_1}{b_2}$ ને સરખાવતા:
$\frac{4}{2p + 7q} = \frac{5}{p + 8q} \implies 4(p + 8q) = 5(2p + 7q) \implies 4p + 32q = 10p + 35q \implies 6p + 3q = 0 \implies q = -2p$ (સમીકરણ $1$).
$\frac{a_1}{a_2} = \frac{c_1}{c_2}$ ને સરખાવતા:
$\frac{4}{2p + 7q} = \frac{2}{2q - p + 1} \implies 4(2q - p + 1) = 2(2p + 7q) \implies 8q - 4p + 4 = 4p + 14q \implies 8p + 6q = 4 \implies 4p + 3q = 2$ (સમીકરણ $2$).
સમીકરણ $1$ માંથી $q = -2p$ ની કિંમત સમીકરણ $2$ માં મૂકતા:
$4p + 3(-2p) = 2 \implies 4p - 6p = 2 \implies -2p = 2 \implies p = -1$.
હવે,$q = -2(-1) = 2$.
આમ,$p = -1$ અને $q = 2$ માટે આપેલ સમીકરણોની જોડને અનંત ઉકેલો મળે છે.
33
MediumMCQ
નીચે આપેલા સુરેખ સમીકરણોના યુગ્મનો ઉકેલ શોધો:
$21x + 47y = 110$
$47x + 21y = 162$
A
$x = 3, y = 1$
B
$x = 3, y = 2$
C
$x = 2, y = 1$
D
$x = 3, y = 3$

Solution

(A) આપેલા સમીકરણો:
$21x + 47y = 110$ --- $(1)$
$47x + 21y = 162$ --- $(2)$
સમીકરણ $(1)$ અને $(2)$ નો સરવાળો કરતા:
$(21x + 47x) + (47y + 21y) = 110 + 162$
$68x + 68y = 272$
$68$ વડે ભાગતા:
$x + y = 4$ --- $(3)$
સમીકરણ $(2)$ માંથી $(1)$ બાદ કરતા:
$(47x - 21x) + (21y - 47y) = 162 - 110$
$26x - 26y = 52$
$26$ વડે ભાગતા:
$x - y = 2$ --- $(4)$
સમીકરણ $(3)$ અને $(4)$ નો સરવાળો કરતા:
$(x + y) + (x - y) = 4 + 2$
$2x = 6$
$x = 3$
$x = 3$ ની કિંમત સમીકરણ $(3)$ માં મૂકતા:
$3 + y = 4$
$y = 1$
આમ,ઉકેલ $x = 3, y = 1$ છે.
34
DifficultMCQ
રેખીય સમીકરણોની જોડી $x-y+2=0$ અને $4x-y-4=0$ ના આલેખ દોરો. આ રેખાઓ અને $x$-અક્ષ દ્વારા બનતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) શોધો.
A
$3.6$
B
$6$
C
$36$
D
$3$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણોના આલેખ દોરવા માટે,આપણે દરેક સમીકરણ માટે બે ઉકેલો શોધીએ છીએ:
$x-y+2=0$ માટે:
$x$$0$$-2$
$y=x+2$$2$$0$

$4x-y-4=0$ માટે:
$x$$0$$1$
$y=4x-4$$-4$$0$

આલેખપત્ર પર બિંદુઓ $A(0, 2)$,$B(-2, 0)$,$P(0, -4)$ અને $Q(1, 0)$ ને દર્શાવો અને રેખાઓ $AB$ અને $PQ$ દોરો. આ રેખાઓ બિંદુ $R(2, 4)$ પર છેદે છે.
આ રેખાઓ અને $x$-અક્ષ દ્વારા બનતો ત્રિકોણ $\triangle BQR$ છે,જેના શિરોબિંદુઓ $B(-2, 0)$,$Q(1, 0)$ અને $R(2, 4)$ છે.
ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} \times \text{પાયો} \times \text{વેધ}$.
અહીં,પાયો $= BQ = |1 - (-2)| = 3$ એકમ.
વેધ $= R$ નો $y$-યામ $= 4$ એકમ.
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} \times 3 \times 4 = 6$ ચોરસ એકમ.
Solution diagram
35
Difficult
$\lambda$ ની કઈ કિંમત(ઓ) માટે,સુરેખ સમીકરણોની જોડી $\lambda x + y = \lambda^2$ અને $x + \lambda y = 1$ માટે:
$(i)$ ઉકેલ ન મળે?
$(ii)$ અનંત ઉકેલો મળે?
$(iii)$ અનન્ય ઉકેલ મળે?

Solution

(A) આપેલ સુરેખ સમીકરણોની જોડી $\lambda x + y = \lambda^2$ અને $x + \lambda y = 1$ છે.
$a_1x + b_1y + c_1 = 0$ અને $a_2x + b_2y + c_2 = 0$ સાથે સરખાવતા,$a_1 = \lambda, b_1 = 1, c_1 = -\lambda^2$ અને $a_2 = 1, b_2 = \lambda, c_2 = -1$ મળે છે.
$(i)$ ઉકેલ ન મળે તે માટેની શરત $\frac{a_1}{a_2} = \frac{b_1}{b_2} \neq \frac{c_1}{c_2}$ છે.
$\frac{\lambda}{1} = \frac{1}{\lambda} \neq \frac{-\lambda^2}{-1} \Rightarrow \lambda^2 = 1$ અને $\lambda^2 \neq 1$. $\lambda = 1$ માટે આ શક્ય નથી. $\lambda = -1$ માટે,$\frac{-1}{1} = \frac{1}{-1} \neq \frac{-(-1)^2}{-1} \Rightarrow -1 = -1 \neq 1$. આમ,$\lambda = -1$ માટે કોઈ ઉકેલ નથી.
$(ii)$ અનંત ઉકેલો માટેની શરત $\frac{a_1}{a_2} = \frac{b_1}{b_2} = \frac{c_1}{c_2}$ છે.
$\frac{\lambda}{1} = \frac{1}{\lambda} = \frac{-\lambda^2}{-1} \Rightarrow \lambda^2 = 1$ અને $\lambda = \lambda^3$. આ $\lambda = 1$ માટે સાચું છે.
$(iii)$ અનન્ય ઉકેલ માટેની શરત $\frac{a_1}{a_2} \neq \frac{b_1}{b_2}$ છે.
$\frac{\lambda}{1} \neq \frac{1}{\lambda} \Rightarrow \lambda^2 \neq 1 \Rightarrow \lambda \neq \pm 1$. આમ,$\pm 1$ સિવાયની તમામ વાસ્તવિક કિંમતો માટે અનન્ય ઉકેલ મળે છે.
36
DifficultMCQ
$k$ ના કયા મૂલ્ય(ઓ) માટે સમીકરણોની જોડી $kx + 3y = k - 3$ અને $12x + ky = k$ ને કોઈ ઉકેલ નથી?
A
$-3$
B
$3$
C
$6$
D
$-6$

Solution

(D) આપેલ સુરેખ સમીકરણોની જોડી છે:
$kx + 3y = k - 3$
$12x + ky = k$
$a_1x + b_1y + c_1 = 0$ અને $a_2x + b_2y + c_2 = 0$ સાથે સરખાવતા,આપણને મળે છે:
$a_1 = k, b_1 = 3, c_1 = -(k - 3)$
$a_2 = 12, b_2 = k, c_2 = -k$
સુરેખ સમીકરણોની જોડીને કોઈ ઉકેલ ન હોય તે માટેની શરત:
$\frac{a_1}{a_2} = \frac{b_1}{b_2} \neq \frac{c_1}{c_2}$
$\frac{k}{12} = \frac{3}{k} \neq \frac{-(k - 3)}{-k}$
પ્રથમ બે ભાગ લેતા:
$\frac{k}{12} = \frac{3}{k} \Rightarrow k^2 = 36 \Rightarrow k = \pm 6$
હવે,$\frac{b_1}{b_2} \neq \frac{c_1}{c_2}$ શરત તપાસતા:
જો $k = 6$ હોય,તો $\frac{3}{6} = \frac{1}{2}$ અને $\frac{k-3}{k} = \frac{6-3}{6} = \frac{3}{6} = \frac{1}{2}$. અહીં $\frac{1}{2} = \frac{1}{2}$ હોવાથી,$k = 6$ માટે અનંત ઉકેલો મળે છે.
જો $k = -6$ હોય,તો $\frac{3}{-6} = -\frac{1}{2}$ અને $\frac{k-3}{k} = \frac{-6-3}{-6} = \frac{-9}{-6} = \frac{3}{2}$. અહીં $-\frac{1}{2} \neq \frac{3}{2}$ હોવાથી,આ શરત સંતોષાય છે.
આમ,$k$ નું મૂલ્ય જેના માટે કોઈ ઉકેલ નથી તે $-6$ છે.
37
DifficultMCQ
$a$ અને $b$ ની કઈ કિંમતો માટે,નીચે આપેલ સુરેખ સમીકરણોની જોડીને અનંત ઉકેલો હશે?
$x + 2y = 1$
$(a - b)x + (a + b)y = a + b - 2$
A
$a = 3, b = 1$
B
$a = 2, b = 1$
C
$a = 3, b = 4$
D
$a = 5, b = 6$

Solution

(A) આપેલ સુરેખ સમીકરણોની જોડી છે:
$x + 2y - 1 = 0$ .....$(i)$
$(a - b)x + (a + b)y - (a + b - 2) = 0$ .....$(ii)$
$a_1x + b_1y + c_1 = 0$ અને $a_2x + b_2y + c_2 = 0$ સાથે સરખાવતા,આપણને મળે છે:
$a_1 = 1, b_1 = 2, c_1 = -1$
$a_2 = (a - b), b_2 = (a + b), c_2 = -(a + b - 2)$
અનંત ઉકેલો માટેની શરત છે:
$\frac{a_1}{a_2} = \frac{b_1}{b_2} = \frac{c_1}{c_2}$
$\frac{1}{a - b} = \frac{2}{a + b} = \frac{-1}{-(a + b - 2)}$
પ્રથમ બે ભાગ લેતા:
$\frac{1}{a - b} = \frac{2}{a + b} \Rightarrow a + b = 2a - 2b \Rightarrow a = 3b$ .....$(iii)$
છેલ્લા બે ભાગ લેતા:
$\frac{2}{a + b} = \frac{1}{a + b - 2} \Rightarrow 2a + 2b - 4 = a + b \Rightarrow a + b = 4$ .....$(iv)$
સમીકરણ $(iii)$ ની કિંમત સમીકરણ $(iv)$ માં મૂકતા:
$3b + b = 4 \Rightarrow 4b = 4 \Rightarrow b = 1$
$b = 1$ ની કિંમત સમીકરણ $(iii)$ માં મૂકતા:
$a = 3(1) = 3$
આમ,$a = 3$ અને $b = 1$ માટે આપેલ સમીકરણોની જોડીને અનંત ઉકેલો મળશે.
38
DifficultMCQ
જો $3x - y - 5 = 0$ અને $6x - 2y - p = 0$ સમીકરણો દ્વારા દર્શાવતી રેખાઓ સમાંતર હોય,તો $p$ ની કિંમત શોધો.
A
$p = 10$
B
$p \neq 10$
C
$p = 5$
D
$p \neq 5$

Solution

(B) આપેલ સુરેખ સમીકરણોની જોડી:
$3x - y - 5 = 0$ ... $(i)$
$6x - 2y - p = 0$ ... $(ii)$
આ સમીકરણોને વ્યાપક સ્વરૂપ $ax + by + c = 0$ સાથે સરખાવતા:
$a_1 = 3, b_1 = -1, c_1 = -5$
$a_2 = 6, b_2 = -2, c_2 = -p$
બે રેખાઓ સમાંતર હોય તે માટેની શરત $\frac{a_1}{a_2} = \frac{b_1}{b_2} \neq \frac{c_1}{c_2}$ છે.
કિંમતો મૂકતા:
$\frac{3}{6} = \frac{-1}{-2} \neq \frac{-5}{-p}$
$\frac{1}{2} = \frac{1}{2} \neq \frac{5}{p}$
રેખાઓ સમાંતર રહે તે માટે $\frac{1}{2} \neq \frac{5}{p}$ હોવું જોઈએ.
ચોકડી ગુણાકાર કરતા,$p \neq 10$ મળે.
આમ,$p$ ની $10$ સિવાયની તમામ વાસ્તવિક કિંમતો માટે રેખાઓ સમાંતર રહેશે.
39
DifficultMCQ
જો સમીકરણોની જોડી $-x + py = 1$ અને $px - y = 1$ ને કોઈ ઉકેલ ન હોય,તો $p$ ની કિંમત(ઓ) શોધો.
A
$3$
B
$2$
C
$1$
D
$4$

Solution

(C) આપેલ સુરેખ સમીકરણોની જોડી છે:
$-x + py - 1 = 0 \quad ...(i)$
$px - y - 1 = 0 \quad ...(ii)$
તેને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $ax + by + c = 0$ સાથે સરખાવતા,આપણને મળે છે:
$a_1 = -1, b_1 = p, c_1 = -1$ (સમીકરણ $i$ પરથી)
$a_2 = p, b_2 = -1, c_2 = -1$ (સમીકરણ $ii$ પરથી)
સુરેખ સમીકરણોની જોડીને કોઈ ઉકેલ ન હોય તે માટે,રેખાઓ સમાંતર હોવી જોઈએ,જેનો અર્થ છે:
$\frac{a_1}{a_2} = \frac{b_1}{b_2} \neq \frac{c_1}{c_2}$
કિંમતો મૂકતા:
$\frac{-1}{p} = \frac{p}{-1} \neq \frac{-1}{-1}$
પ્રથમ બે ભાગ લેતા:
$\frac{-1}{p} = \frac{p}{-1} \Rightarrow p^2 = 1 \Rightarrow p = \pm 1$
શરત $\frac{p}{-1} \neq \frac{-1}{-1}$ લેતા:
$\frac{p}{-1} \neq 1 \Rightarrow p \neq -1$
આમ,$p = \pm 1$ અને $p \neq -1$ હોવાથી,$p$ ની માત્ર એક જ કિંમત $p = 1$ શક્ય છે.
40
DifficultMCQ
જો સમીકરણો $-3x + 5y = 7$ અને $2px - 3y = 1$ દ્વારા દર્શાવતી રેખાઓ એક અનન્ય બિંદુએ છેદતી હોય,તો $p$ ની કિંમત શોધો.
A
$p \neq \frac{7}{10}$
B
$p \neq \frac{3}{10}$
C
$p \neq \frac{11}{10}$
D
$p \neq \frac{9}{10}$

Solution

(D) આપેલ સુરેખ સમીકરણોની જોડી:
$-3x + 5y - 7 = 0 \dots (i)$
$2px - 3y - 1 = 0 \dots (ii)$
આ સમીકરણોને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $ax + by + c = 0$ સાથે સરખાવતા:
$a_1 = -3, b_1 = 5, c_1 = -7$
$a_2 = 2p, b_2 = -3, c_2 = -1$
રેખાઓ એક અનન્ય બિંદુએ છેદે તે માટેની શરત:
$\frac{a_1}{a_2} \neq \frac{b_1}{b_2}$
કિંમતો મૂકતા:
$\frac{-3}{2p} \neq \frac{5}{-3}$
ચોકડી ગુણાકાર કરતા:
$(-3) \times (-3) \neq 5 \times (2p)$
$9 \neq 10p$
$p \neq \frac{9}{10}$
આમ,$p$ ની $\frac{9}{10}$ સિવાયની તમામ વાસ્તવિક કિંમતો માટે રેખાઓ એક અનન્ય બિંદુએ છેદશે.
41
DifficultMCQ
જો સમીકરણોની જોડી $2x + 3y - 5 = 0$ અને $px - 6y - 8 = 0$ ને અનન્ય ઉકેલ હોય,તો $p$ ની કિંમત(ઓ) શોધો.
A
$p = -4$
B
$p \neq -4$
C
$p = 4$
D
$p \neq 4$

Solution

(B) આપેલ સુરેખ સમીકરણોની જોડી નીચે મુજબ છે:
$2x + 3y - 5 = 0$ ... $(i)$
$px - 6y - 8 = 0$ ... $(ii)$
આ સમીકરણોને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $a_1x + b_1y + c_1 = 0$ અને $a_2x + b_2y + c_2 = 0$ સાથે સરખાવતા:
$a_1 = 2, b_1 = 3, c_1 = -5$
$a_2 = p, b_2 = -6, c_2 = -8$
સુરેખ સમીકરણોની જોડીને અનન્ય ઉકેલ હોય તે માટેની શરત:
$\frac{a_1}{a_2} \neq \frac{b_1}{b_2}$
કિંમતો મૂકતા:
$\frac{2}{p} \neq \frac{3}{-6}$
$\frac{2}{p} \neq -\frac{1}{2}$
ચોકડી ગુણાકાર કરતા:
$p \neq -4$
આમ,$p$ ની $-4$ સિવાયની તમામ વાસ્તવિક કિંમતો માટે સમીકરણોની જોડીને અનન્ય ઉકેલ મળે છે,એટલે કે $p \in \mathbb{R} - \{-4\}$.
42
DifficultMCQ
જો સમીકરણોની જોડી $2x + 3y = 7$ અને $2px + py = 28 - qy$ ને અનંત ઉકેલો હોય,તો $p$ અને $q$ ની કિંમત શોધો.
A
$p = 5, q = 8$
B
$p = 4, q = 8$
C
$p = 4, q = 9$
D
$p = 5, q = 11$

Solution

(B) આપેલ સુરેખ સમીકરણોની જોડી છે:
$2x + 3y = 7$ ... $(i)$
$2px + py = 28 - qy$ ... $(ii)$
સમીકરણ $(ii)$ ને ફરીથી ગોઠવતા:
$2px + (p + q)y = 28$
સુરેખ સમીકરણોની જોડી $a_1x + b_1y + c_1 = 0$ અને $a_2x + b_2y + c_2 = 0$ માટે અનંત ઉકેલો હોવાની શરત $\frac{a_1}{a_2} = \frac{b_1}{b_2} = \frac{c_1}{c_2}$ છે.
આપેલ સમીકરણોને પ્રમાણિત સ્વરૂપ સાથે સરખાવતા:
$a_1 = 2, b_1 = 3, c_1 = -7$
$a_2 = 2p, b_2 = (p + q), c_2 = -28$
શરત લાગુ પાડતા:
$\frac{2}{2p} = \frac{3}{p + q} = \frac{-7}{-28}$
$\frac{1}{p} = \frac{3}{p + q} = \frac{1}{4}$
પ્રથમ અને ત્રીજા ભાગને લેતા:
$\frac{1}{p} = \frac{1}{4} \Rightarrow p = 4$
બીજા અને ત્રીજા ભાગને લેતા:
$\frac{3}{p + q} = \frac{1}{4} \Rightarrow p + q = 12$
$p = 4$ ને $p + q = 12$ માં મૂકતા:
$4 + q = 12 \Rightarrow q = 8$
આમ,$p = 4$ અને $q = 8$ મળે છે.
43
MediumMCQ
બે સીધા માર્ગો સમીકરણો $x-3y=2$ અને $-2x+6y=5$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવ્યા છે. તપાસો કે શું આ માર્ગો એકબીજાને છેદે છે કે નહીં.
A
હા,તેઓ એકબીજાને છેદે છે.
B
ના,તેઓ એકબીજાને છેદતા નથી.
C
તેઓ એક જ રેખા છે.
D
તેઓ માત્ર એક બિંદુએ છેદે છે.

Solution

(B) આપેલ સુરેખ સમીકરણો છે:
$x-3y-2=0$ ..... $(i)$
$-2x+6y-5=0$ ..... $(ii)$
આ સમીકરણોને વ્યાપક સ્વરૂપ $ax+by+c=0$ સાથે સરખાવતા,આપણને મળે છે:
સમીકરણ $(i)$ માટે: $a_1=1, b_1=-3, c_1=-2$
સમીકરણ $(ii)$ માટે: $a_2=-2, b_2=6, c_2=-5$
હવે,ગુણોત્તરની ગણતરી કરતા:
$\frac{a_1}{a_2} = \frac{1}{-2} = -\frac{1}{2}$
$\frac{b_1}{b_2} = \frac{-3}{6} = -\frac{1}{2}$
$\frac{c_1}{c_2} = \frac{-2}{-5} = \frac{2}{5}$
અહીં $\frac{a_1}{a_2} = \frac{b_1}{b_2} \neq \frac{c_1}{c_2}$ હોવાથી,રેખાઓ સમાંતર છે.
તેથી,આપેલ સમીકરણો દ્વારા દર્શાવવામાં આવેલા બે સીધા માર્ગો ક્યારેય એકબીજાને છેદતા નથી.
44
Difficult
બે ચલવાળા સુરેખ સમીકરણોની એક જોડી લખો જેનો અનન્ય ઉકેલ $x = -1, y = 3$ હોય. તમે આવી કેટલી જોડીઓ લખી શકો છો?

Solution

(N/A) બે ચલવાળા સુરેખ સમીકરણોની જોડી નીચે મુજબ છે:
$a_1x + b_1y + c_1 = 0$
$a_2x + b_2y + c_2 = 0$
આ સમીકરણ સંહતિનો અનન્ય ઉકેલ મળે તે માટેની શરત $\frac{a_1}{a_2} \neq \frac{b_1}{b_2}$ છે.
આપેલ ઉકેલ $x = -1$ અને $y = 3$ હોવાથી,આ કિંમતો બંને સમીકરણોનું સમાધાન કરશે:
$1$) $a_1(-1) + b_1(3) + c_1 = 0 \Rightarrow -a_1 + 3b_1 + c_1 = 0$
$2$) $a_2(-1) + b_2(3) + c_2 = 0 \Rightarrow -a_2 + 3b_2 + c_2 = 0$
આપણે સહગુણકો માટે એવી કિંમતો પસંદ કરી શકીએ જે આ શરતોનું પાલન કરે. ઉદાહરણ તરીકે,જો $a_1 = 1, b_1 = 1$ લઈએ,તો $-1 + 3(1) + c_1 = 0 \Rightarrow c_1 = -2$. તેથી,$x + y - 2 = 0$.
જો $a_2 = 1, b_2 = 2$ લઈએ,તો $-1 + 3(2) + c_2 = 0 \Rightarrow -1 + 6 + c_2 = 0 \Rightarrow c_2 = -5$. તેથી,$x + 2y - 5 = 0$.
આમ,$a_1, b_1, c_1$ અને $a_2, b_2, c_2$ ના અસંખ્ય સંયોજનો શક્ય છે જે આપેલ ઉકેલ અને અનન્ય ઉકેલની શરતનું પાલન કરે છે,તેથી આપણે આવી અસંખ્ય જોડીઓ લખી શકીએ છીએ.
Solution diagram
45
DifficultMCQ
જો $2x + y = 23$ અને $4x - y = 19$ હોય,તો $5y - 2x$ અને $\frac{y}{x} - 2$ ની કિંમતો શોધો.
A
$31, -\frac{5}{7}$
B
$33, -\frac{5}{7}$
C
$37, -\frac{5}{3}$
D
$41, -\frac{5}{7}$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણો છે:
$2x + y = 23$ $(i)$
$4x - y = 19$ $(ii)$
બંને સમીકરણોનો સરવાળો કરતા:
$(2x + y) + (4x - y) = 23 + 19$
$6x = 42$
$x = 7$
સમીકરણ $(i)$ માં $x = 7$ મૂકતા:
$2(7) + y = 23$
$14 + y = 23$
$y = 23 - 14 = 9$
હવે,જરૂરી કિંમતોની ગણતરી કરતા:
$5y - 2x = 5(9) - 2(7) = 45 - 14 = 31$
$\frac{y}{x} - 2 = \frac{9}{7} - 2 = \frac{9 - 14}{7} = -\frac{5}{7}$
આમ,કિંમતો $31$ અને $-\frac{5}{7}$ છે.
46
MediumMCQ
નીચે આપેલ લંબચોરસમાં $x$ અને $y$ ની કિંમતો શોધો.
Question diagram
A
$1, 3$
B
$1, 4$
C
$2, 1$
D
$1, 8$

Solution

(B) લંબચોરસના ગુણધર્મ મુજબ,સામસામેની બાજુઓ સમાન હોય છે.
લંબાઈ માટે: $x + 3y = 13$ --- $(i)$
પહોળાઈ માટે: $3x + y = 7$ --- $(ii)$
આ સુરેખ સમીકરણોની જોડીને ઉકેલવા માટે,સમીકરણ $(ii)$ ને $3$ વડે ગુણો:
$9x + 3y = 21$ --- $(iii)$
હવે,સમીકરણ $(iii)$ માંથી સમીકરણ $(i)$ બાદ કરો:
$(9x + 3y) - (x + 3y) = 21 - 13$
$8x = 8$
$x = 1$
$x = 1$ ની કિંમત સમીકરણ $(i)$ માં મૂકતા:
$1 + 3y = 13$
$3y = 12$
$y = 4$
આમ,$x$ અને $y$ ની જરૂરી કિંમતો અનુક્રમે $1$ અને $4$ છે.
47
DifficultMCQ
નીચેના સુરેખ સમીકરણોની જોડી ઉકેલો:
$x + y = 3.3$
$\frac{0.6}{3x - 2y} = -1$,જ્યાં $3x - 2y \neq 0$
A
$1.5, 3.5$
B
$1.5, 2.5$
C
$1.2, 2.1$
D
$2.2, 2.8$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણો છે:
$(i) \ x + y = 3.3$
$(ii) \ \frac{0.6}{3x - 2y} = -1$
સમીકરણ $(ii)$ પરથી:
$0.6 = -1(3x - 2y)$
$0.6 = -3x + 2y$
$3x - 2y = -0.6 \quad (iii)$
સમીકરણો ઉકેલવા માટે,સમીકરણ $(i)$ ને $2$ વડે ગુણો:
$2x + 2y = 6.6 \quad (iv)$
સમીકરણ $(iii)$ અને $(iv)$ નો સરવાળો કરતા:
$(3x - 2y) + (2x + 2y) = -0.6 + 6.6$
$5x = 6$
$x = \frac{6}{5} = 1.2$
$x = 1.2$ ની કિંમત સમીકરણ $(i)$ માં મૂકતા:
$1.2 + y = 3.3$
$y = 3.3 - 1.2$
$y = 2.1$
આમ,ઉકેલ $x = 1.2$ અને $y = 2.1$ છે.
48
MediumMCQ
નીચેના સમીકરણોની જોડી ઉકેલો:
$\frac{x}{3} + \frac{y}{4} = 4$
$\frac{5x}{6} - \frac{y}{8} = 4$
A
$8, 13$
B
$9, 6$
C
$4, 5$
D
$6, 8$

Solution

(D) આપેલ સુરેખ સમીકરણોની જોડી:
$\frac{x}{3} + \frac{y}{4} = 4$ $(i)$
બંને બાજુ $LCM(3, 4) = 12$ વડે ગુણતા,આપણને મળે છે:
$4x + 3y = 48$ $(iii)$
અને બીજું સમીકરણ છે:
$\frac{5x}{6} - \frac{y}{8} = 4$ $(ii)$
બંને બાજુ $LCM(6, 8) = 24$ વડે ગુણતા,આપણને મળે છે:
$20x - 3y = 96$ $(iv)$
હવે,સમીકરણ $(iii)$ અને $(iv)$ નો સરવાળો કરતા:
$(4x + 3y) + (20x - 3y) = 48 + 96$
$24x = 144$
$x = \frac{144}{24} = 6$
હવે,$x = 6$ ની કિંમત સમીકરણ $(iii)$ માં મૂકતા:
$4(6) + 3y = 48$
$24 + 3y = 48$
$3y = 48 - 24$
$3y = 24$
$y = 8$
આમ,ઉકેલ $x = 6$ અને $y = 8$ છે.
49
DifficultMCQ
નીચેના સમીકરણોની જોડી ઉકેલો:
$4x + \frac{6}{y} = 15$
$6x - \frac{8}{y} = 14, y \neq 0$
A
$3, 2$
B
$4, 6$
C
$11, 13$
D
$8, 5$

Solution

(A) આપેલ સુરેખ સમીકરણોની જોડી:
$4x + \frac{6}{y} = 15$ ..... $(i)$
$6x - \frac{8}{y} = 14, y \neq 0$ ..... $(ii)$
ધારો કે $u = \frac{1}{y}$,તો સમીકરણો નીચે મુજબ બનશે:
$4x + 6u = 15$ ..... $(iii)$
$6x - 8u = 14$ ..... $(iv)$
$u$ નો લોપ કરવા માટે,સમીકરણ $(iii)$ ને $4$ વડે અને સમીકરણ $(iv)$ ને $3$ વડે ગુણતા:
$16x + 24u = 60$ ..... $(v)$
$18x - 24u = 42$ ..... $(vi)$
સમીકરણ $(v)$ અને $(vi)$ નો સરવાળો કરતા:
$(16x + 18x) + (24u - 24u) = 60 + 42$
$34x = 102$
$x = \frac{102}{34} = 3$
$x = 3$ ની કિંમત સમીકરણ $(iii)$ માં મૂકતા:
$4(3) + 6u = 15$
$12 + 6u = 15$
$6u = 15 - 12 = 3$
$u = \frac{3}{6} = \frac{1}{2}$
અહીં $u = \frac{1}{y}$ હોવાથી,$\frac{1}{y} = \frac{1}{2}$,જેનો અર્થ છે કે $y = 2$.
આમ,ઉકેલ $x = 3$ અને $y = 2$ છે.
50
DifficultMCQ
નીચેના સમીકરણોની જોડી ઉકેલો:
$\frac{1}{2x} - \frac{1}{y} = -1$
$\frac{1}{x} + \frac{1}{2y} = 8, \quad x, y \neq 0$
A
$\frac{1}{5}, \frac{1}{4}$
B
$\frac{1}{6}, \frac{1}{4}$
C
$\frac{1}{6}, \frac{1}{5}$
D
$\frac{1}{5}, \frac{1}{9}$

Solution

(B) આપેલ સુરેખ સમીકરણોની જોડી:
$\frac{1}{2x} - \frac{1}{y} = -1$ ........ $(i)$
$\frac{1}{x} + \frac{1}{2y} = 8$ ........ $(ii)$
ધારો કે $u = \frac{1}{x}$ અને $v = \frac{1}{y}$. આ કિંમતો સમીકરણોમાં મૂકતા:
$\frac{u}{2} - v = -1 \Rightarrow u - 2v = -2$ ........ $(iii)$
$u + \frac{v}{2} = 8 \Rightarrow 2u + v = 16$ ........ $(iv)$
$v$ નો લોપ કરવા માટે સમીકરણ $(iv)$ ને $2$ વડે ગુણતા:
$4u + 2v = 32$ ........ $(v)$
સમીકરણ $(iii)$ અને $(v)$ નો સરવાળો કરતા:
$(u - 2v) + (4u + 2v) = -2 + 32$
$5u = 30 \Rightarrow u = 6$
$u = 6$ ની કિંમત સમીકરણ $(iv)$ માં મૂકતા:
$2(6) + v = 16 \Rightarrow 12 + v = 16 \Rightarrow v = 4$
હવે,$u = \frac{1}{x} = 6$ હોવાથી $x = \frac{1}{6}$.
અને $v = \frac{1}{y} = 4$ હોવાથી $y = \frac{1}{4}$.
આમ,ઉકેલ $x = \frac{1}{6}$ અને $y = \frac{1}{4}$ છે.

Pair of Linear Equations in Two Variables — Mix Examples - Pair of Linear Equations in Two Variables · Frequently Asked Questions

1Are these Pair of Linear Equations in Two Variables questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Pair of Linear Equations in Two Variables Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.