IIT JEE 1981 Mathematics Question Paper with Answer and Solution in Gujarati

24 QuestionsGujaratiWith Solutions

MathematicsQ124 of 24 questions

Page 1 of 1 · Gujarati

1
MathematicsMediumMCQIIT JEE · 1981
સંકર સમતલમાં બિંદુઓ $z_1, z_2, z_3, z_4$ એ ક્રમમાં સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણના શિરોબિંદુઓ હોય,તો અને તો જ
A
$z_1 + z_4 = z_2 + z_3$
B
$z_1 + z_3 = z_2 + z_4$
C
$z_1 + z_2 = z_3 + z_4$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ $ABCD$ માં,વિકર્ણો $AC$ અને $BD$ એકબીજાને સમાન મધ્યબિંદુ પર દુભાગે છે.
વિકર્ણ $AC$ નું મધ્યબિંદુ $\frac{z_1 + z_3}{2}$ દ્વારા મળે છે.
વિકર્ણ $BD$ નું મધ્યબિંદુ $\frac{z_2 + z_4}{2}$ દ્વારા મળે છે.
વિકર્ણો એકબીજાને દુભાગતા હોવાથી,$\frac{z_1 + z_3}{2} = \frac{z_2 + z_4}{2}$ થાય.
તેથી,$z_1 + z_3 = z_2 + z_4$.
2
MathematicsDifficultMCQIIT JEE · 1981
ધારો કે સંકર સંખ્યાઓ $z_1, z_2$ અને $z_3$ એ સમબાજુ ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ છે. ધારો કે $z_0$ એ ત્રિકોણનું પરિકેન્દ્ર છે,તો $z_1^2 + z_2^2 + z_3^2 = $
A
$z_0^2$
B
$-z_0^2$
C
$3z_0^2$
D
$-3z_0^2$

Solution

(C) ધારો કે $r$ એ સમબાજુ ત્રિકોણની પરિત્રિજ્યા છે અને $\omega$ એ એકમનું ઘનમૂળ છે. ધારો કે $ABC$ એ સમબાજુ ત્રિકોણ છે જેના શિરોબિંદુઓ $A, B$ અને $C$ અનુક્રમે $z_1, z_2$ અને $z_3$ છે અને પરિકેન્દ્ર $O'(z_0)$ છે.
સદિશો $O'A, O'B, O'C$ ના મૂલ્યો સમાન છે અને તેમની વચ્ચેનો ખૂણો $\frac{2\pi}{3}$ છે.
તેથી,આપણે લખી શકીએ:
$z_1 - z_0 = r e^{i\theta}$
$z_2 - z_0 = r e^{i(\theta + \frac{2\pi}{3})} = r \omega e^{i\theta}$
$z_3 - z_0 = r e^{i(\theta + \frac{4\pi}{3})} = r \omega^2 e^{i\theta}$
આમ,$z_1 = z_0 + r e^{i\theta}$,$z_2 = z_0 + r \omega e^{i\theta}$,અને $z_3 = z_0 + r \omega^2 e^{i\theta}$.
વર્ગ કરીને સરવાળો કરતા:
$z_1^2 + z_2^2 + z_3^2 = (z_0 + r e^{i\theta})^2 + (z_0 + r \omega e^{i\theta})^2 + (z_0 + r \omega^2 e^{i\theta})^2$
$= 3z_0^2 + 2 z_0 r e^{i\theta} (1 + \omega + \omega^2) + r^2 e^{i2\theta} (1 + \omega^2 + \omega^4)$
કારણ કે $1 + \omega + \omega^2 = 0$ અને $1 + \omega^2 + \omega^4 = 1 + \omega^2 + \omega = 0$,તેથી આપણને મળે છે:
$z_1^2 + z_2^2 + z_3^2 = 3z_0^2$.
Solution diagram
3
MathematicsEasyMCQIIT JEE · 1981
જો $2 + i\sqrt{3}$ એ સમીકરણ $x^2 + px + q = 0$ નું એક બીજ હોય,જ્યાં $p$ અને $q$ વાસ્તવિક સંખ્યાઓ છે,તો $(p, q) = $
A
$(-4, 7)$
B
$(4, -7)$
C
$(4, 7)$
D
$(-4, -7)$

Solution

(A) કારણ કે સહગુણકો $p$ અને $q$ વાસ્તવિક છે,તેથી સંકર બીજો હંમેશા અનુબદ્ધ જોડીમાં હોય છે.
આપેલ એક બીજ $x_1 = 2 + i\sqrt{3}$ છે,તેથી બીજું બીજ $x_2 = 2 - i\sqrt{3}$ થશે.
દ્વિઘાત સમીકરણના ગુણધર્મોનો ઉપયોગ કરતા,બીજોનો સરવાળો $x_1 + x_2 = (2 + i\sqrt{3}) + (2 - i\sqrt{3}) = 4$ થાય.
સમીકરણ $x^2 + px + q = 0$ પરથી,બીજોનો સરવાળો $-p$ છે. તેથી,$-p = 4$,જેનો અર્થ છે કે $p = -4$.
બીજોનો ગુણાકાર $x_1 \times x_2 = (2 + i\sqrt{3})(2 - i\sqrt{3}) = 2^2 - (i\sqrt{3})^2 = 4 - (-3) = 7$ થાય.
સમીકરણ $x^2 + px + q = 0$ પરથી,બીજોનો ગુણાકાર $q$ છે. તેથી,$q = 7$.
આમ,$(p, q) = (-4, 7)$.
4
MathematicsDifficultMCQIIT JEE · 1981
જુદા જુદા રંગના પાંચ દડાઓને ત્રણ અલગ અલગ કદના બોક્સમાં મૂકવાના છે. દરેક બોક્સમાં પાંચેય દડા સમાઈ શકે છે. આપણે દડાઓને કેટલી રીતે મૂકી શકીએ જેથી કોઈ પણ બોક્સ ખાલી ન રહે?
A
$50$
B
$100$
C
$150$
D
$200$

Solution

(C) ધારો કે બોક્સ $A, B, C$ છે. આપણે ખાતરી કરવી પડશે કે કોઈ બોક્સ ખાલી ન રહે અને પાંચેય દડા મૂકવામાં આવે.
$5$ દડાઓને $3$ બોક્સમાં એવી રીતે વહેંચવાની બે શક્યતાઓ છે કે કોઈ બોક્સ ખાલી ન રહે:
$(i)$ બે બોક્સમાં $1-1$ દડો અને ત્રીજા બોક્સમાં $3$ દડા હોય.
દડા પસંદ કરવાની રીતો $^5C_1 \times ^4C_1 \times ^3C_3 = 5 \times 4 \times 1 = 20$ છે.
કારણ કે $3$ દડા ધરાવતું બોક્સ $3$ માંથી કોઈ પણ હોઈ શકે,તેથી આ કિસ્સા માટે કુલ રીતો $20 \times 3 = 60$ છે.
$(ii)$ બે બોક્સમાં $2-2$ દડા અને ત્રીજા બોક્સમાં $1$ દડો હોય.
દડા પસંદ કરવાની રીતો $^5C_2 \times ^3C_2 \times ^1C_1 = 10 \times 3 \times 1 = 30$ છે.
કારણ કે $1$ દડો ધરાવતું બોક્સ $3$ માંથી કોઈ પણ હોઈ શકે,તેથી આ કિસ્સા માટે કુલ રીતો $30 \times 3 = 90$ છે.
તેથી,કુલ રીતોની સંખ્યા $60 + 90 = 150$ છે.
5
MathematicsMediumMCQIIT JEE · 1981
જો $\sin \theta + \cos \theta = 1$ હોય,તો $\theta$ નું વ્યાપક મૂલ્ય શું છે?
A
$2n\pi$
B
$n\pi + (-1)^n \frac{\pi}{4} - \frac{\pi}{4}$
C
$2n\pi + \frac{\pi}{2}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) આપેલ છે $\sin \theta + \cos \theta = 1$.
બંને બાજુ $\sqrt{1^2 + 1^2} = \sqrt{2}$ વડે ભાગતા,આપણને મળે:
$\frac{1}{\sqrt{2}} \sin \theta + \frac{1}{\sqrt{2}} \cos \theta = \frac{1}{\sqrt{2}}$
$\sin \theta \cos \frac{\pi}{4} + \cos \theta \sin \frac{\pi}{4} = \sin \frac{\pi}{4}$
$\sin \left( \theta + \frac{\pi}{4} \right) = \sin \frac{\pi}{4}$
$\sin x = \sin \alpha$ માટે વ્યાપક ઉકેલ $x = n\pi + (-1)^n \alpha$ છે.
તેથી,$\theta + \frac{\pi}{4} = n\pi + (-1)^n \frac{\pi}{4}$
$\theta = n\pi + (-1)^n \frac{\pi}{4} - \frac{\pi}{4}$.
6
MathematicsMediumMCQIIT JEE · 1981
જો ત્રિકોણમાં ખૂણાઓ $A.P.$ માં હોય અને $b:c = \sqrt{3}:\sqrt{2}$ હોય,તો $\angle A$ .....$^o$ બરાબર થાય.
A
$30$
B
$60$
C
$15$
D
$75$

Solution

(D) ધારો કે ત્રિકોણના ખૂણાઓ $A-d, A, A+d$ છે. ત્રિકોણના ખૂણાઓનો સરવાળો $180^o$ હોવાથી,$(A-d) + A + (A+d) = 180^o$,જેનો અર્થ છે કે $3A = 180^o$,તેથી $A = 60^o$.
આપેલ છે કે $b:c = \sin B : \sin C = \sqrt{3} : \sqrt{2}$.
ખૂણાઓ $B-d, B, B+d$ લેતા,$B = 60^o$ મળે.
સાઇનના નિયમ મુજબ,$\frac{\sin B}{\sin C} = \frac{b}{c} = \frac{\sqrt{3}}{\sqrt{2}}$.
$B = 60^o$ મૂકતા,$\frac{\sin 60^o}{\sin C} = \frac{\sqrt{3}/2}{\sin C} = \frac{\sqrt{3}}{\sqrt{2}}$.
આથી $\sin C = \frac{\sqrt{2}}{2} = \frac{1}{\sqrt{2}}$,તેથી $C = 45^o$.
$A+B+C = 180^o$ હોવાથી,$A + 60^o + 45^o = 180^o$,જે $A = 75^o$ આપે છે.
7
MathematicsEasyMCQIIT JEE · 1981
બિંદુઓ $(1, 3)$ અને $(5, 1)$ એ લંબચોરસના સામસામેના શિરોબિંદુઓ છે. અન્ય બે શિરોબિંદુઓ રેખા $y = 2x + c$ પર આવેલા છે,તો $c$ ની કિંમત શોધો.
A
$4$
B
$-4$
C
$2$
D
$-2$

Solution

(B) ધારો કે $ABCD$ એક લંબચોરસ છે જેના સામસામેના શિરોબિંદુઓ $A(1, 3)$ અને $C(5, 1)$ છે.
લંબચોરસના વિકર્ણો એકબીજાને દુભાગે છે,તેથી વિકર્ણોનું છેદબિંદુ એ $AC$ નું મધ્યબિંદુ છે.
$AC$ નું મધ્યબિંદુ $= \left(\frac{1+5}{2}, \frac{3+1}{2}\right) = (3, 2)$.
અન્ય બે શિરોબિંદુઓ $B$ અને $D$ એ રેખા $y = 2x + c$ પર આવેલા છે. વિકર્ણ $BD$ એ વિકર્ણોના છેદબિંદુમાંથી પસાર થાય છે,તેથી બિંદુ $(3, 2)$ એ રેખા $y = 2x + c$ પર હોવું જોઈએ.
સમીકરણમાં $x = 3$ અને $y = 2$ મૂકતા:
$2 = 2(3) + c$
$2 = 6 + c$
$c = 2 - 6 = -4$.
આમ,$c$ ની કિંમત $-4$ છે.
Solution diagram
8
MathematicsMediumMCQIIT JEE · 1981
વક્ર $|x| + |y| = 1$ દ્વારા ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ કેટલું છે?
A
$1/2$
B
$1$
C
$2$
D
$4$

Solution

(C) સમીકરણ $|x| + |y| = 1$ એ $(1, 0)$,$(0, 1)$,$(-1, 0)$,અને $(0, -1)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતો ચોરસ દર્શાવે છે.
ક્રમિક શિરોબિંદુઓ વચ્ચેનું અંતર (દા.ત.,$(1, 0)$ અને $(0, 1)$) એ બાજુની લંબાઈ $s = \sqrt{(1-0)^2 + (0-1)^2} = \sqrt{1^2 + (-1)^2} = \sqrt{2}$ છે.
ચોરસનું ક્ષેત્રફળ $s^2$ દ્વારા મળે છે.
તેથી,ક્ષેત્રફળ $= (\sqrt{2})^2 = 2$ ચોરસ એકમ.
વૈકલ્પિક રીતે,$|x| + |y| = a$ દ્વારા બનતા ચોરસનું ક્ષેત્રફળ $2a^2$ છે. અહીં $a = 1$ છે,તેથી ક્ષેત્રફળ $2(1)^2 = 2$ થાય.
9
MathematicsDifficultMCQIIT JEE · 1981
બિંદુ $(4, 3)$ માંથી વર્તુળ $x^2 + y^2 = 9$ પર સ્પર્શકો દોરવામાં આવે છે. તેમના દ્વારા અને તેમના સંપર્ક બિંદુઓને જોડતી રેખા દ્વારા બનતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ કેટલું થાય?
A
$\frac{24}{25}$
B
$\frac{64}{25}$
C
$\frac{192}{25}$
D
$\frac{192}{5}$

Solution

(C) ધારો કે બિંદુ $P(4, 3)$ છે અને વર્તુળ $x^2 + y^2 = 9$ છે. ત્રિજ્યા $r = 3$ છે.
સ્પર્શક જીવાની સમીકરણ $AB$ એ $T = 0$ છે,જે $4x + 3y = 9$ છે.
ઉગમબિંદુ $O(0, 0)$ થી જીવા $AB$ નું અંતર $OQ = \frac{|4(0) + 3(0) - 9|}{\sqrt{4^2 + 3^2}} = \frac{9}{5}$ છે.
$\triangle OAQ$ માં,$AQ = \sqrt{OA^2 - OQ^2} = \sqrt{3^2 - (\frac{9}{5})^2} = \sqrt{9 - \frac{81}{25}} = \sqrt{\frac{144}{25}} = \frac{12}{5}$ છે.
સ્પર્શક જીવાની લંબાઈ $AB = 2 \times AQ = 2 \times \frac{12}{5} = \frac{24}{5}$ છે.
અંતર $PQ$ એ બિંદુ $P(4, 3)$ થી રેખા $4x + 3y - 9 = 0$ નું અંતર છે,જે $PQ = \frac{|16 + 9 - 9|}{5} = \frac{16}{5}$ છે.
$\triangle PAB$ નું ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} \times \text{પાયો} \times \text{વેધ} = \frac{1}{2} \times \frac{24}{5} \times \frac{16}{5} = \frac{192}{25}$.
Solution diagram
10
MathematicsDifficultMCQIIT JEE · 1981
બિંદુ $P(16, 7)$ માંથી વર્તુળ $x^2 + y^2 - 2x - 4y - 20 = 0$ પર બે સ્પર્શકો $PQ$ અને $PR$ દોરવામાં આવ્યા છે. જો વર્તુળનું કેન્દ્ર $C$ હોય,તો ચતુષ્કોણ $PQCR$ નું ક્ષેત્રફળ ............ $sq. \text{ units}$ થશે.
A
$75$
B
$150$
C
$15$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) ચતુષ્કોણ $PQCR$ નું ક્ષેત્રફળ એ બે એકરૂપ કાટકોણ ત્રિકોણ $\Delta PQC$ અને $\Delta PRC$ ના ક્ષેત્રફળનો સરવાળો છે.
ક્ષેત્રફળ $(PQCR) = 2 \times \text{Area}(\Delta PQC) = 2 \times (\frac{1}{2} \times PQ \times QC) = PQ \times r$.
અહીં,$r$ એ વર્તુળની ત્રિજ્યા છે અને $PQ$ એ બિંદુ $P$ થી સ્પર્શકની લંબાઈ છે.
વર્તુળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 - 2x - 4y - 20 = 0$ છે.
કેન્દ્ર $C$ એ $(1, 2)$ છે અને ત્રિજ્યા $r = \sqrt{1 + 4 + 20} = 5$ છે.
સ્પર્શકની લંબાઈ $L = PQ = \sqrt{S_1} = \sqrt{16^2 + 7^2 - 2(16) - 4(7) - 20} = \sqrt{225} = 15$.
તેથી,ચતુષ્કોણ $PQCR$ નું ક્ષેત્રફળ $= 15 \times 5 = 75 \text{ sq. units}$.
Solution diagram
11
MathematicsDifficultMCQIIT JEE · 1981
સમીકરણ $\frac{x^2}{1 - r} - \frac{y^2}{1 + r} = 1$ જ્યાં $r > 1$ શું દર્શાવે છે?
A
એક ઉપવલય
B
એક અતિવલય
C
એક વર્તુળ
D
એક કાલ્પનિક ઉપવલય

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ: $\frac{x^2}{1 - r} - \frac{y^2}{1 + r} = 1$ જ્યાં $r > 1$.
$r > 1$ હોવાથી,ધારો કે $r - 1 = p$,જ્યાં $p > 0$. તેથી $1 - r = -p$.
સમીકરણમાં કિંમત મૂકતા: $\frac{x^2}{-p} - \frac{y^2}{1 + r} = 1$.
$-1$ વડે ગુણતા: $\frac{x^2}{p} + \frac{y^2}{1 + r} = -1$.
બે વર્ગોનો સરવાળો ધન અચળાંકો વડે ભાગતા ઋણ કિંમત $(-1)$ મળે છે,તેથી કોઈ પણ વાસ્તવિક $(x, y)$ આ સમીકરણનું સમાધાન કરતા નથી.
તેથી,આ સમીકરણ એક કાલ્પનિક ઉપવલય દર્શાવે છે.
12
MathematicsDifficultMCQIIT JEE · 1981
જો ${A_1}, {A_2}, {A_3}, \dots, {A_{30}}$ એ $30$ ગણ છે,દરેક $5$ ઘટકો ધરાવે છે અને ${B_1}, {B_2}, \dots, {B_n}$ એ $n$ ગણ છે,દરેક $3$ ઘટકો ધરાવે છે. ધારો કે $\bigcup_{i=1}^{30} {A_i} = \bigcup_{j=1}^n {B_j} = S$ અને $S$ નો દરેક ઘટક બરાબર $10$ $A_i$ માં અને બરાબર $9$ $B_j$ માં હોય,તો $n$ ની કિંમત શોધો:
A
$15$
B
$3$
C
$45$
D
આમાંથી કોઈ નહીં
13
MathematicsDifficultMCQIIT JEE · 1981
જો $p{\lambda ^4} + q{\lambda ^3} + r{\lambda ^2} + s\lambda + t = \left| {\begin{array}{*{20}{c}}{{\lambda ^2} + 3\lambda }&{\lambda - 1}&{\lambda + 3}\\{\lambda + 1}&{2 - \lambda }&{\lambda - 4}\\{\lambda - 3}&{\lambda + 4}&{3\lambda }\end{array}} \right|$ હોય,તો $t$ ની કિંમત શોધો.
A
$16$
B
$18$
C
$17$
D
$19$

Solution

(B) આપેલ નિત્યસમ $p{\lambda ^4} + q{\lambda ^3} + r{\lambda ^2} + s\lambda + t = \left| {\begin{array}{*{20}{c}}{{\lambda ^2} + 3\lambda }&{\lambda - 1}&{\lambda + 3}\\{\lambda + 1}&{2 - \lambda }&{\lambda - 4}\\{\lambda - 3}&{\lambda + 4}&{3\lambda }\end{array}} \right|$ છે.
આ $\lambda$ માં એક નિત્યસમ હોવાથી,તે $\lambda$ ની દરેક કિંમત માટે સાચું છે.
$t$ ની કિંમત શોધવા માટે,આપણે સમીકરણમાં $\lambda = 0$ મૂકીએ:
$t = \left| {\begin{array}{*{20}{c}}0&{ - 1}&3\\1&2&{ - 4}\\{ - 3}&4&0\end{array}} \right|$.
પ્રથમ હારને અનુલક્ષીને નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$t = 0(0 - (-16)) - (-1)(0 - 12) + 3(4 - (-6))$
$t = 0 + 1(-12) + 3(10)$
$t = -12 + 30 = 18$.
આમ,$t$ ની કિંમત $18$ છે.
14
MathematicsEasyMCQIIT JEE · 1981
$\cos \left[ 2\cos^{-1}\frac{1}{5} + \sin^{-1}\frac{1}{5} \right] = $
A
$\frac{2\sqrt{6}}{5}$
B
$-\frac{2\sqrt{6}}{5}$
C
$\frac{1}{5}$
D
$-\frac{1}{5}$

Solution

(B) આપણે જાણીએ છીએ કે $x \in [-1, 1]$ માટે $\cos^{-1}x + \sin^{-1}x = \frac{\pi}{2}$ થાય છે.
આપેલ પદાવલિ: $\cos \left[ \cos^{-1}\frac{1}{5} + \cos^{-1}\frac{1}{5} + \sin^{-1}\frac{1}{5} \right]$.
ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરતા,આ પદાવલિ $\cos \left[ \frac{\pi}{2} + \cos^{-1}\frac{1}{5} \right]$ માં રૂપાંતરિત થાય છે.
કારણ કે $\cos(\frac{\pi}{2} + \theta) = -\sin\theta$,તેથી આપણને મળે: $-\sin \left( \cos^{-1}\frac{1}{5} \right)$.
ધારો કે $\cos^{-1}\frac{1}{5} = \alpha$,તો $\cos\alpha = \frac{1}{5}$ થાય.
તેથી $\sin\alpha = \sqrt{1 - \cos^2\alpha} = \sqrt{1 - (\frac{1}{5})^2} = \sqrt{1 - \frac{1}{25}} = \sqrt{\frac{24}{25}} = \frac{2\sqrt{6}}{5}$.
આમ,પદાવલિનું મૂલ્ય $-\frac{2\sqrt{6}}{5}$ થાય છે.
15
MathematicsEasyMCQIIT JEE · 1981
$a \cdot [(b + c) \times (a + b + c)]$ ની કિંમત શોધો.
A
$[a \, b \, c]$
B
$2[a \, b \, c]$
C
$3[a \, b \, c]$
D
$0$

Solution

(D) આપણને પદ $a \cdot [(b + c) \times (a + b + c)]$ આપેલ છે.
ક્રોસ પ્રોડક્ટના વિભાજનના ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરીને,કૌંસમાં રહેલા પદનું વિસ્તરણ કરતા:
$(b + c) \times (a + b + c) = (b \times a) + (b \times b) + (b \times c) + (c \times a) + (c \times b) + (c \times c)$.
કોઈપણ સદિશનો પોતાની સાથેનો ક્રોસ પ્રોડક્ટ શૂન્ય હોવાથી ($b \times b = 0$ અને $c \times c = 0$),પદ આ મુજબ સાદું થાય છે:
$(b \times a) + (b \times c) + (c \times a) + (c \times b)$.
હવે,$a$ સાથે ડોટ પ્રોડક્ટ લેતા:
$a \cdot [(b \times a) + (b \times c) + (c \times a) + (c \times b)] = a \cdot (b \times a) + a \cdot (b \times c) + a \cdot (c \times a) + a \cdot (c \times b)$.
આને અદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકારના સ્વરૂપમાં લખતા:
$[a \, b \, a] + [a \, b \, c] + [a \, c \, a] + [a \, c \, b]$.
અદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકારમાં,જો કોઈપણ બે સદિશ સમાન હોય,તો તેની કિંમત $0$ થાય છે. તેથી,$[a \, b \, a] = 0$ અને $[a \, c \, a] = 0$.
વળી,$[a \, c \, b] = -[a \, b \, c]$.
આ કિંમતો મૂકતા:
$0 + [a \, b \, c] + 0 - [a \, b \, c] = 0$.
16
MathematicsMediumMCQIIT JEE · 1981
ધારો કે $f(x) = \begin{cases} \frac{x^3 + x^2 - 16x + 20}{(x - 2)^2}, & \text{જો } x \neq 2 \\ k, & \text{જો } x = 2 \end{cases}$. જો $f(x)$ તમામ $x$ માટે સતત હોય,તો $k =$
A
$7$
B
$-7$
C
$\pm 7$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) $f(x)$ એ $x = 2$ આગળ સતત હોવા માટે,આપણે $\lim_{x \to 2} f(x) = f(2) = k$ હોવું જોઈએ.
પ્રથમ,આપણે લક્ષની કિંમત શોધીએ: $\lim_{x \to 2} \frac{x^3 + x^2 - 16x + 20}{(x - 2)^2}$.
જ્યારે $x = 2$ મૂકતા $\frac{0}{0}$ સ્વરૂપ મળે છે,તેથી અંશના અવયવ પાડીએ.
બહુપદીના ભાગાકારની મદદથી,$x^3 + x^2 - 16x + 20 = (x - 2)^2(x + 5)$.
આમ,$\lim_{x \to 2} \frac{(x - 2)^2(x + 5)}{(x - 2)^2} = \lim_{x \to 2} (x + 5) = 2 + 5 = 7$.
તેથી,$k = 7$.
17
MathematicsMediumMCQIIT JEE · 1981
જો તમામ $x$ અને $y$ માટે $f(x + y) = f(x)f(y)$ હોય અને $f(5) = 2$,$f'(0) = 3$ હોય,તો $f'(5)$ શું થશે?
A
$2$
B
$4$
C
$6$
D
$8$

Solution

(C) આપેલ વિધેય સમીકરણ $f(x + y) = f(x)f(y)$ છે.
$y = 0$ લેતા,આપણને $f(x + 0) = f(x)f(0)$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $f(x) = f(x)f(0)$. કારણ કે $f(5) = 2$,તેથી $f(x)$ શૂન્ય નથી,માટે $f(0) = 1$.
વિકલનની વ્યાખ્યા મુજબ,$f'(x) = \lim_{h \to 0} \frac{f(x + h) - f(x)}{h}$.
$f(x + h) = f(x)f(h)$ મૂકતા,આપણને $f'(x) = \lim_{h \to 0} \frac{f(x)f(h) - f(x)}{h} = f(x) \lim_{h \to 0} \frac{f(h) - 1}{h}$ મળે છે.
કારણ કે $f(0) = 1$,આ $f'(x) = f(x) \lim_{h \to 0} \frac{f(h) - f(0)}{h} = f(x)f'(0)$ થાય છે.
આપેલ છે કે $f(5) = 2$ અને $f'(0) = 3$,તેથી $f'(5) = f(5)f'(0) = 2 \times 3 = 6$.
18
MathematicsMediumMCQIIT JEE · 1981
$\int_0^1 (1 + e^{-x^2}) \,dx$ નું મૂલ્ય શું છે?
A
$ - 1$
B
$2$
C
$1 + e^{-1}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(D) આપણને સંકલન $I = \int_0^1 (1 + e^{-x^2}) \,dx$ આપેલું છે.
નિશ્ચિત સંકલનના ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરીને,આપણે તેને બે ભાગમાં વિભાજિત કરી શકીએ છીએ:
$I = \int_0^1 1 \,dx + \int_0^1 e^{-x^2} \,dx$.
પ્રથમ ભાગ $\int_0^1 1 \,dx = [x]_0^1 = 1 - 0 = 1$ છે.
બીજો ભાગ $\int_0^1 e^{-x^2} \,dx$ છે.
વિધેય $e^{-x^2}$ નું કોઈ પ્રાથમિક પ્રતિ-વિકલિત (antiderivative) નથી. તેથી,સંકલન $\int_0^1 e^{-x^2} \,dx$ ને સાદા બીજગણિતીય અથવા ત્રિકોણમિતીય વિધેયો દ્વારા દર્શાવી શકાતું નથી.
આમ,સંકલનનું મૂલ્ય $1 + \int_0^1 e^{-x^2} \,dx$ થાય છે.
આપેલા વિકલ્પો સાથે સરખામણી કરતા,કોઈ પણ વિકલ્પ $A, B,$ કે $C$ આ પરિણામ સાથે મેળ ખાતો નથી.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
19
MathematicsMediumMCQIIT JEE · 1981
વક્ર ${x^2} = 4y$ અને રેખા $x = 4y - 2$ દ્વારા ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ કેટલું છે?
A
$\frac{8}{9} \, \text{sq. unit}$
B
$\frac{9}{8} \, \text{sq. unit}$
C
$\frac{4}{3} \, \text{sq. unit}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) વક્ર ${x^2} = 4y$ અને રેખા $x = 4y - 2$ દ્વારા ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ શોધવા માટે,આપણે પહેલા તેમના છેદબિંદુઓ શોધીએ.
રેખાના સમીકરણ પરથી,$4y = x + 2$. આને પરવલયના સમીકરણ ${x^2} = 4y$ માં મૂકતા,આપણને મળે છે:
${x^2} = x + 2$
${x^2} - x - 2 = 0$
$(x - 2)(x + 1) = 0$
તેથી,$x = 2$ અને $x = -1$.
જ્યારે $x = 2$,$4y = 4 \implies y = 1$. બિંદુ $A(2, 1)$.
જ્યારે $x = -1$,$4y = 1 \implies y = \frac{1}{4}$. બિંદુ $B(-1, \frac{1}{4})$.
જરૂરી ક્ષેત્રફળ એ $x = -1$ થી $x = 2$ સુધી ઉપરના વક્રમાંથી નીચેના વક્રને બાદ કરીને મેળવેલ સંકલન છે:
$\text{Area} = \int_{-1}^{2} \left( \frac{x+2}{4} - \frac{x^2}{4} \right) dx$
$= \frac{1}{4} \int_{-1}^{2} (x + 2 - x^2) dx$
$= \frac{1}{4} \left[ \frac{x^2}{2} + 2x - \frac{x^3}{3} \right]_{-1}^{2}$
$= \frac{1}{4} \left[ \left( \frac{4}{2} + 4 - \frac{8}{3} \right) - \left( \frac{1}{2} - 2 + \frac{1}{3} \right) \right]$
$= \frac{1}{4} \left[ \left( 6 - \frac{8}{3} \right) - \left( \frac{3 - 12 + 2}{6} \right) \right]$
$= \frac{1}{4} \left[ \frac{10}{3} - \left( -\frac{7}{6} \right) \right]$
$= \frac{1}{4} \left[ \frac{20 + 7}{6} \right] = \frac{1}{4} \times \frac{27}{6} = \frac{27}{24} = \frac{9}{8} \, \text{sq. unit}$.
Solution diagram
20
MathematicsDifficultMCQIIT JEE · 1981
ધારો કે $a, b, c$ શૂન્યતર વાસ્તવિક સંખ્યાઓ છે જેથી $\int_0^1 {(1 + \cos^8 x)(ax^2 + bx + c) \, dx} = \int_0^2 {(1 + \cos^8 x)(ax^2 + bx + c) \, dx}$. તો દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ ને:
A
$(0, 2)$ માં કોઈ ઉકેલ નથી
B
$(0, 2)$ માં ઓછામાં ઓછો એક ઉકેલ છે
C
$(0, 2)$ માં બેવડો ઉકેલ છે
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) ધારો કે $f(x) = (ax^2 + bx + c)(1 + \cos^8 x)$.
આપેલ છે કે $\int_0^1 f(x) \, dx = \int_0^2 f(x) \, dx$.
આનો અર્થ એ છે કે $\int_0^2 f(x) \, dx - \int_0^1 f(x) \, dx = 0$,જેનું સાદું રૂપ $\int_1^2 f(x) \, dx = 0$ થાય છે.
કારણ કે $f(x)$ એ સતત વિધેય છે અને અંતરાલ $(1, 2)$ પર તેનું સંકલન શૂન્ય છે,તેથી $f(x)$ એ અંતરાલ $(1, 2)$ માં ચિહ્ન બદલવું જ જોઈએ,સિવાય કે તમામ $x \in (1, 2)$ માટે $f(x) = 0$ હોય.
$a, b, c$ શૂન્યતર હોવાથી,$ax^2 + bx + c$ એ શૂન્ય નથી. વળી,તમામ $x$ માટે $(1 + \cos^8 x) \ge 1 > 0$ છે.
તેથી,$f(x)$ એ $(1, 2)$ માં ધન અને ઋણ બંને કિંમતો લેવી જ જોઈએ.
ઇન્ટરમીડિયેટ વેલ્યુ થિયરમ મુજબ,$(1, 2)$ માં ઓછામાં ઓછો એક $x_0$ એવો મળે કે જેથી $f(x_0) = 0$ થાય.
કારણ કે $(1 + \cos^8 x) \neq 0$,તેથી $ax_0^2 + bx_0 + c = 0$ થવું જ જોઈએ.
તેથી,દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ ને $(1, 2)$ માં ઓછામાં ઓછો એક ઉકેલ છે,જે $(0, 2)$ માં સમાવિષ્ટ છે.
21
MathematicsEasyMCQIIT JEE · 1981
એક પક્ષપાતી પાસા (biased die) માટે,અલગ-અલગ સપાટીઓ ઉપર આવવાની સંભાવનાઓ નીચે મુજબ છે:
$Face$ $1$ $2$ $3$ $4$ $5$ $6$
$Probability$ $0.1$ $0.32$ $0.21$ $0.15$ $0.05$ $0.17$

પાસાને ઉછાળવામાં આવે છે અને તમને જણાવવામાં આવે છે કે કાં તો સપાટી $1$ અથવા $2$ ઉપર આવી છે. તો તે સપાટી $1$ હોવાની સંભાવના કેટલી છે?
A
$\frac{5}{21}$
B
$\frac{5}{22}$
C
$\frac{4}{21}$
D
$\text{આમાંથી કોઈ નહીં}$

Solution

(A) ધારો કે $E_1$ એ સપાટી $1$ ઉપર આવવાની ઘટના છે અને $E_2$ એ સપાટી $2$ ઉપર આવવાની ઘટના છે.
આપેલ સંભાવનાઓ $P(E_1) = 0.1$ અને $P(E_2) = 0.32$ છે.
આપણને આપવામાં આવ્યું છે કે કાં તો સપાટી $1$ અથવા $2$ ઉપર આવી છે. ધારો કે આ ઘટના $A = E_1 \cup E_2$ છે.
$E_1$ અને $E_2$ પરસ્પર નિવારક ઘટનાઓ હોવાથી,$P(A) = P(E_1) + P(E_2) = 0.1 + 0.32 = 0.42$.
આપણે શરતી સંભાવના $P(E_1 | A)$ શોધવાની છે,જે એ સંભાવના છે કે સપાટી $1$ ઉપર આવી છે,જ્યારે આપેલ છે કે $1$ અથવા $2$ માંથી કોઈ એક સપાટી ઉપર આવી છે.
$P(E_1 | A) = \frac{P(E_1 \cap A)}{P(A)} = \frac{P(E_1)}{P(A)} = \frac{0.1}{0.42}$.
અપૂર્ણાંકનું સાદું રૂપ આપતા: $\frac{0.1}{0.42} = \frac{10}{42} = \frac{5}{21}$.
22
MathematicsDifficultMCQIIT JEE · 1981
જો $a, b, c$ ધન વાસ્તવિક સંખ્યાઓ હોય અને $\theta = \tan^{-1}\sqrt{\frac{a(a+b+c)}{bc}} + \tan^{-1}\sqrt{\frac{b(a+b+c)}{ca}} + \tan^{-1}\sqrt{\frac{c(a+b+c)}{ab}}$ હોય,તો $\tan \theta$ ની કિંમત શોધો.
A
$0$
B
$1$
C
$\frac{a+b+c}{abc}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) ધારો કે $s^2 = \frac{a+b+c}{abc}$. તેથી પદાવલિ $\theta = \tan^{-1}\sqrt{a^2 s^2} + \tan^{-1}\sqrt{b^2 s^2} + \tan^{-1}\sqrt{c^2 s^2}$ બને છે.
$a, b, c$ ધન હોવાથી,$\theta = \tan^{-1}(as) + \tan^{-1}(bs) + \tan^{-1}(cs)$.
સૂત્ર $\tan^{-1} x + \tan^{-1} y + \tan^{-1} z = \tan^{-1}\left(\frac{x+y+z-xyz}{1-(xy+yz+zx)}\right)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\tan \theta = \frac{as+bs+cs - (as)(bs)(cs)}{1 - (asbs + bscs + csas)} = \frac{s(a+b+c) - s^3(abc)}{1 - s^2(ab+bc+ca)}$.
$s^2 = \frac{a+b+c}{abc}$ મૂકતા,જેનો અર્થ છે કે $s^2(abc) = a+b+c$:
$\tan \theta = \frac{s(a+b+c) - s(s^2 abc)}{1 - s^2(ab+bc+ca)} = \frac{s(a+b+c) - s(a+b+c)}{1 - s^2(ab+bc+ca)} = \frac{0}{1 - s^2(ab+bc+ca)} = 0$.
વૈકલ્પિક રીતે,$a=b=c=1$ લેતા,$\theta = \tan^{-1}\sqrt{3} + \tan^{-1}\sqrt{3} + \tan^{-1}\sqrt{3} = 3 \times 60^\circ = 180^\circ = \pi$. તેથી,$\tan \theta = \tan \pi = 0$.
23
MathematicsMediumMCQIIT JEE · 1981
જો સદિશો $a, b, c$ ના માન અનુક્રમે $3, 4, 5$ હોય અને $a$ તથા $b + c$,$b$ તથા $c + a$,$c$ તથા $a + b$ પરસ્પર લંબ હોય,તો $a + b + c$ નું માન શોધો.
A
$\sqrt{12}$
B
$12$
C
$5\sqrt{2}$
D
$50$

Solution

(C) આપેલ છે કે $|a| = 3, |b| = 4, |c| = 5$.
સદિશ $a$ અને $(b + c)$ પરસ્પર લંબ હોવાથી,$a \cdot (b + c) = 0 \implies a \cdot b + a \cdot c = 0$ .....$(i)$
સદિશ $b$ અને $(c + a)$ પરસ્પર લંબ હોવાથી,$b \cdot (c + a) = 0 \implies b \cdot c + b \cdot a = 0$ .....$(ii)$
સદિશ $c$ અને $(a + b)$ પરસ્પર લંબ હોવાથી,$c \cdot (a + b) = 0 \implies c \cdot a + c \cdot b = 0$ .....$(iii)$
સમીકરણો $(i), (ii),$ અને $(iii)$ નો સરવાળો કરતા:
$2(a \cdot b + b \cdot c + c \cdot a) = 0 \implies a \cdot b + b \cdot c + c \cdot a = 0$.
હવે,$a + b + c$ નું માન નીચે મુજબ મળે:
$|a + b + c|^2 = |a|^2 + |b|^2 + |c|^2 + 2(a \cdot b + b \cdot c + c \cdot a)$
$|a + b + c|^2 = 3^2 + 4^2 + 5^2 + 2(0)$
$|a + b + c|^2 = 9 + 16 + 25 = 50$
$|a + b + c| = \sqrt{50} = 5\sqrt{2}$.
24
MathematicsMediumMCQIIT JEE · 1981
જો $y = a \log |x| + b x^2 + x$ ના અંતિમ મૂલ્યો $x = -1$ અને $x = 2$ પર હોય,તો
A
$a = 2, b = -1$
B
$a = 2, b = -\frac{1}{2}$
C
$a = -2, b = \frac{1}{2}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) આપેલ છે $y = a \log |x| + b x^2 + x$.
કારણ કે $\frac{d}{dx} \log |x| = \frac{1}{x}$ તમામ $x \neq 0$ માટે,આપણે $y$ નું $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરીએ:
$\frac{dy}{dx} = \frac{a}{x} + 2bx + 1$.
વિધેયના અંતિમ મૂલ્યો $x = -1$ અને $x = 2$ પર હોવાથી,આ બિંદુઓ પર વિકલિત શૂન્ય હોવું જોઈએ.
$x = -1$ માટે: $\frac{a}{-1} + 2b(-1) + 1 = 0 \implies -a - 2b + 1 = 0 \implies a + 2b = 1$ (સમીકરણ $1$).
$x = 2$ માટે: $\frac{a}{2} + 2b(2) + 1 = 0 \implies \frac{a}{2} + 4b + 1 = 0 \implies a + 8b = -2$ (સમીકરણ $2$).
સમીકરણ $2$ માંથી સમીકરણ $1$ બાદ કરતા: $(a + 8b) - (a + 2b) = -2 - 1 \implies 6b = -3 \implies b = -\frac{1}{2}$.
$b = -\frac{1}{2}$ ને સમીકરણ $1$ માં મૂકતા: $a + 2(-\frac{1}{2}) = 1 \implies a - 1 = 1 \implies a = 2$.
આમ,$a = 2$ અને $b = -\frac{1}{2}$.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real IIT JEE style covering Mathematics with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D Mathematics papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Run live IIT JEE mock exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo

Frequently Asked Questions

How many Mathematics questions are in IIT JEE 1981?

There are 24 Mathematics questions from the IIT JEE 1981 paper on Vedclass, each with a detailed step-by-step solution in Gujarati.

Are IIT JEE 1981 Mathematics solutions available in Gujarati?

Yes. All solutions on this page are in Gujarati. You can also switch to English or Hindi using the language buttons above the questions.

Can I practice IIT JEE 1981 Mathematics as a timed test?

Yes. Use the Vedclass Test Series to attempt a full IIT JEE mock test covering Mathematics with time limits and instant score analysis.

Can teachers create Mathematics papers from IIT JEE previous year questions?

Yes. The Vedclass Exam Paper Generator lets teachers mix IIT JEE Mathematics questions and generate Set A/B/C/D papers in minutes.

For Teachers & Institutes

Build a Custom Mathematics Paper

Pick IIT JEE 1981 Mathematics questions, set difficulty, and generate Set A/B/C/D in 2 minutes.