AP EAMCET 2011 Chemistry Question Paper with Answer and Solution in Gujarati

189 QuestionsGujaratiWith Solutions

ChemistryQ172 of 189 questions

Page 1 of 4 · Gujarati

1
ChemistryMCQAP EAMCET · 2011
$t=0$ સમયે સ્વીચ બંધ કરીને $25 ~V$ નો અચળ વોલ્ટેજ શ્રેણી $L-R$ સર્કિટને આપવામાં આવે છે. $t=0$ સમયે અવરોધ અને ઇન્ડક્ટર પરનો વિદ્યુતસ્થિતિમાનનો તફાવત કેટલો હશે?
A
$0 ~V, 25 ~V$
B
$12.5 ~V, 1.25 ~V$
C
$10 ~V, 15 ~V$
D
$25 ~V, 0 ~V$

Solution

(A) શ્રેણી $L-R$ સર્કિટમાં,કોઈપણ સમયે $t$ પર પ્રવાહ $i$ એ $i = i_0(1 - e^{-Rt/L})$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $i_0 = V/R$ છે.
$t = 0$ સમયે,પ્રવાહ $i = i_0(1 - e^0) = i_0(1 - 1) = 0$ થાય છે.
અવરોધ પરનો વિદ્યુતસ્થિતિમાનનો તફાવત $V_R = iR$ છે. $t = 0$ સમયે $i = 0$ હોવાથી,$V_R = 0 ~V$ મળે છે.
ઇન્ડક્ટર પરનો વિદ્યુતસ્થિતિમાનનો તફાવત $V_L = L(di/dt)$ છે. કિર્ચોફના વોલ્ટેજ નિયમ મુજબ,$V = V_R + V_L$ થાય છે. $t = 0$ સમયે,$V = 0 + V_L$,તેથી $V_L = 25 ~V$ મળે છે.
આમ,અવરોધ પરનો વિદ્યુતસ્થિતિમાનનો તફાવત $0 ~V$ અને ઇન્ડક્ટર પરનો $25 ~V$ છે.
2
ChemistryMCQAP EAMCET · 2011
નાઈટ્રોબેન્ઝીનનું આલ્કલાઇન માધ્યમમાં ઝિંકનો ઉપયોગ કરીને રિડક્શન કરતા $X$ મળે છે. $X$ માં $\sigma$ અને $\pi$ બંધોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$24 \sigma, 7 \pi$
B
$24 \sigma, 6 \pi$
C
$27 \sigma, 7 \pi$
D
$27 \sigma, 6 \pi$

Solution

(D) આલ્કલાઇન માધ્યમમાં $(Zn/NaOH)$ નાઈટ્રોબેન્ઝીનનું રિડક્શન કરવાથી હાઈડ્રેઝોબેન્ઝીન $(C_{12}H_{12}N_2)$ મળે છે,જે $X$ છે.
હાઈડ્રેઝોબેન્ઝીનનું બંધારણ: $C_6H_5-NH-NH-C_6H_5$.
બંધોની ગણતરી:
$1$. દરેક ફિનાઈલ રિંગ $(C_6H_5)$ માં $6$ $C-C$ બંધો ($3$ $\pi$ બંધો સહિત),$5$ $C-H$ બંધો અને $1$ $C-N$ બંધ હોય છે.
$2$. કુલ $\sigma$ બંધો = $(6 \times 2) + (5 \times 2) + (1 \times 2) + (N-N \sigma) + (2 \times N-H \sigma) = 12 + 10 + 2 + 1 + 2 = 27$.
$3$. કુલ $\pi$ બંધો = $3$ (પ્રથમ રિંગમાં) + $3$ (બીજી રિંગમાં) = $6$.
આમ,$X$ માં $27 \sigma$ અને $6 \pi$ બંધો છે.
3
ChemistryMCQAP EAMCET · 2011
નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું નથી?
A
ગ્લાયસીન સિવાયના તમામ કુદરતી રીતે મળી આવતા $\alpha$-એમિનો એસિડ પ્રકાશીય સક્રિય છે.
B
$\alpha$-એમિનો એસિડ તેમની આઈસોઈલેક્ટ્રિક પોઈન્ટ પર મહત્તમ દ્રાવ્યતા ધરાવે છે.
C
ટ્રાયપેપ્ટાઈડમાં બે પેપ્ટાઈડ બંધ હોય છે.
D
$\alpha$-એમિનો એસિડ ઝ્વિટર આયન તરીકે અસ્તિત્વ ધરાવે છે.

Solution

(B) આઈસોઈલેક્ટ્રિક પોઈન્ટ પર,એમિનો એસિડની પાણીમાં દ્રાવ્યતા ન્યૂનતમ હોય છે,જે પ્રોટીનના જળવિભાજનથી મેળવેલા વિવિધ એમિનો એસિડને અલગ કરવા માટે વપરાય છે. તેથી,આઈસોઈલેક્ટ્રિક પોઈન્ટ પર મહત્તમ દ્રાવ્યતા ધરાવે છે તે વિધાન ખોટું છે.
4
ChemistryMCQAP EAMCET · 2011
બે સમાન કેપેસિટર $M$ અને $N$ ને બેટરી સાથે શ્રેણીમાં જોડવામાં આવે છે. $M$ ની પ્લેટો વચ્ચેની જગ્યા $8$ ડાયઇલેક્ટ્રિક અચળાંક ધરાવતા ડાયઇલેક્ટ્રિક માધ્યમથી સંપૂર્ણપણે ભરેલી છે અને $N$ ની પ્લેટો વચ્ચે $d/2$ જાડાઈની તાંબાની પ્લેટ મૂકવામાં આવે છે ($d$ એ પ્લેટો વચ્ચેનું અંતર છે). તો $M$ અને $N$ ના બે છેડા વચ્ચેના વિદ્યુતસ્થિતિમાનના તફાવતનો ગુણોત્તર કેટલો હશે?
A
$1 : 4$
B
$4 : 1$
C
$3 : 8$
D
$1 : 6$

Solution

(A) ધારો કે દરેક કેપેસિટરનું પ્રારંભિક કેપેસિટન્સ $C = \frac{A \varepsilon_0}{d}$ છે.
કેપેસિટર $M$ માટે,જગ્યા $K = 8$ ડાયઇલેક્ટ્રિક અચળાંક ધરાવતા માધ્યમથી ભરેલી છે. નવું કેપેસિટન્સ $C_M = K C = 8C$ થશે.
કેપેસિટર $N$ માટે,$t = d/2$ જાડાઈની તાંબાની પ્લેટ દાખલ કરવામાં આવે છે. નવું કેપેસિટન્સ $C_N = \frac{\varepsilon_0 A}{d - t} = \frac{\varepsilon_0 A}{d - d/2} = \frac{\varepsilon_0 A}{d/2} = 2 \left( \frac{\varepsilon_0 A}{d} \right) = 2C$ થશે.
કેપેસિટર શ્રેણીમાં જોડાયેલા હોવાથી,બંને પરનો વિદ્યુતભાર $Q$ સમાન રહેશે.
વિદ્યુતસ્થિતિમાનનો તફાવત $V = Q/C$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,તેથી $V \propto 1/C$.
તેથી,વિદ્યુતસ્થિતિમાનના તફાવતનો ગુણોત્તર $V_M : V_N = \frac{1}{C_M} : \frac{1}{C_N} = \frac{1}{8C} : \frac{1}{2C} = \frac{1}{8} : \frac{1}{2} = 2 : 8 = 1 : 4$ થશે.
5
ChemistryMCQAP EAMCET · 2011
એક સંપૂર્ણ ચાર્જ થયેલા કેપેસિટરનું કેપેસીટન્સ $C$ છે. તેને એક નાના અવરોધક તારના કોઈલ દ્વારા ડિસ્ચાર્જ કરવામાં આવે છે,જે $s$ વિશિષ્ટ ઉષ્મા અને $m$ દળ ધરાવતા બ્લોકમાં થર્મલી અલગ (thermally isolated) સ્થિતિમાં મૂકવામાં આવેલ છે. જો બ્લોકનું તાપમાન $\Delta T$ જેટલું વધે,તો શરૂઆતમાં કેપેસિટર પરનો વિદ્યુતસ્થિતિમાનનો તફાવત $V$ કેટલો હશે?
A
$\left(\frac{2 m s \Delta T}{C}\right)^2$
B
$\left(\frac{2 m s \Delta T}{C}\right)^{1 / 2}$
C
$\left(\frac{2 m s \Delta T}{C}\right)$
D
$2 m s \Delta T C$

Solution

(B) ધારો કે જ્યારે કેપેસિટર સંપૂર્ણ ચાર્જ થયેલું હોય ત્યારે તેના પરનો વિદ્યુતસ્થિતિમાનનો તફાવત $V$ છે. કેપેસિટરમાં સંગ્રહિત ઉર્જા $U = \frac{1}{2} C V^2$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
જ્યારે કેપેસિટર અવરોધક તાર દ્વારા સંપૂર્ણપણે ડિસ્ચાર્જ થાય છે,ત્યારે સંગ્રહિત ઉર્જા બ્લોકમાં ઉષ્મા $\Delta H$ તરીકે વ્યય થાય છે.
સિસ્ટમ થર્મલી અલગ હોવાથી,બ્લોક દ્વારા મેળવેલી ઉષ્મા એ કેપેસિટર દ્વારા ગુમાવેલી ઉર્જા જેટલી હોય છે: $\Delta H = U = \frac{1}{2} C V^2$.
બ્લોક દ્વારા મેળવેલી ઉષ્માનું સૂત્ર $\Delta H = m s \Delta T$ છે,જ્યાં $m$ એ દળ,$s$ એ વિશિષ્ટ ઉષ્મા અને $\Delta T$ એ તાપમાનમાં વધારો છે.
$\Delta H$ માટેના બંને સમીકરણોને સરખાવતા: $\frac{1}{2} C V^2 = m s \Delta T$.
$V$ માટે ઉકેલતા: $V^2 = \frac{2 m s \Delta T}{C}$,જે આપણને $V = \left(\frac{2 m s \Delta T}{C}\right)^{1 / 2}$ આપે છે.
6
ChemistryMCQAP EAMCET · 2011
$2R$ ત્રિજ્યા ધરાવતી મોટી વર્તુળાકાર તકતીમાંથી $R$ ત્રિજ્યા ધરાવતી એક નાની વર્તુળાકાર તકતી એવી રીતે દૂર કરવામાં આવે છે કે જેથી બંને તકતીઓની પરિઘ એકબીજાને સ્પર્શે. નવી તકતીનું દ્રવ્યમાન કેન્દ્ર મોટી તકતીના કેન્દ્રથી $\alpha R$ અંતરે છે. $\alpha$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$\frac{1}{2}$
B
$\frac{1}{3}$
C
$\frac{1}{4}$
D
$\frac{1}{6}$

Solution

(B) ધારો કે મોટી તકતીનું કેન્દ્ર ઉગમબિંદુ $O(0,0)$ છે.
ધારો કે મૂળ તકતીનું દળ $M$ છે અને તેની ત્રિજ્યા $2R$ છે.
દૂર કરવામાં આવેલી $R$ ત્રિજ્યાની નાની તકતીનું દળ $m = \frac{\pi R^2}{\pi (2R)^2} M = \frac{M}{4}$ થશે.
દૂર કરેલી તકતીનું કેન્દ્ર ઉગમબિંદુથી $x$-અક્ષ પર $R$ અંતરે છે,તેથી તેના યામ $(R, 0)$ છે.
બાકી રહેલા ભાગનું દ્રવ્યમાન કેન્દ્ર $(x_{CM})$ નીચેના સૂત્ર દ્વારા મળે છે:
$x_{CM} = \frac{M_1 x_1 - m x_2}{M_1 - m}$
અહીં,$M_1 = M$,$x_1 = 0$,$m = M/4$,અને $x_2 = R$ છે.
$x_{CM} = \frac{M(0) - (M/4)(R)}{M - M/4} = \frac{-MR/4}{3M/4} = -\frac{R}{3}$.
કેન્દ્રથી અંતર $|x_{CM}| = \frac{R}{3}$ છે.
આને $\alpha R$ સાથે સરખાવતા,આપણને $\alpha = \frac{1}{3}$ મળે છે.
Solution diagram
7
ChemistryMCQAP EAMCET · 2011
એક દડાને $h_0$ ઊંચાઈ પરથી નીચે પડવા દેવામાં આવે છે. તે પૃથ્વી સાથે $n$ અથડામણો કરે છે. $n$ અથડામણો પછી તે $v_n$ વેગ સાથે ઉછળે છે અને દડો $h_n$ ઊંચાઈ સુધી પહોંચે છે,તો પ્રત્યવસ્થાન ગુણાંક (coefficient of restitution) શું હશે?
A
$e=\left[\frac{h_n}{h_0}\right]^{1 / 2 n}$
B
$e=\left[\frac{h_0}{h_n}\right]^{1 / 2 n}$
C
$e=\frac{1}{n} \sqrt{\frac{h_n}{h_0}}$
D
$e=\frac{1}{n} \sqrt{\frac{h_0}{h_n}}$

Solution

(A) પ્રથમ અથડામણ પહેલાં દડાનો વેગ $v_0 = \sqrt{2gh_0}$ છે.
પ્રથમ અથડામણ પછી,વેગ $v_1 = ev_0$ થાય છે.
બીજી અથડામણ પછી,વેગ $v_2 = ev_1 = e^2v_0$ થાય છે.
આ જ રીતે,$n$ અથડામણો પછી,દડાનો વેગ $v_n = e^n v_0$ થશે.
$n$મી અથડામણ પછી પ્રાપ્ત થતી ઊંચાઈ $h_n = \frac{v_n^2}{2g}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$v_n = e^n v_0$ મૂકતા,આપણને મળે છે $h_n = \frac{(e^n v_0)^2}{2g} = e^{2n} \frac{v_0^2}{2g}$.
કારણ કે $h_0 = \frac{v_0^2}{2g}$,તેથી $h_n = e^{2n} h_0$ થાય.
તેથી,$e^{2n} = \frac{h_n}{h_0}$,જેનો અર્થ છે કે $e = \left[\frac{h_n}{h_0}\right]^{1/2n}$.
8
ChemistryMCQAP EAMCET · 2011
પાયરોફોસ્ફોરિક એસિડમાં $\sigma$ અને $\pi$-બંધોની કુલ સંખ્યા અનુક્રમે કેટલી છે?
A
$8, 2$
B
$10, 2$
C
$12, 2$
D
$8, 4$

Solution

(C) પાયરોફોસ્ફોરિક એસિડ $(H_4P_2O_7)$ ની રચનામાં એક $P-O-P$ જોડાણ,ચાર $P-OH$ સમૂહો અને બે $P=O$ બંધો હોય છે.
બંધોની ગણતરી:
- $4$ $P-OH$ સિગ્મા બંધો છે.
- $4$ $O-H$ સિગ્મા બંધો છે.
- $1$ $P-O-P$ સિગ્મા બંધ (બે $P-O$ બંધો) છે.
- $2$ $P=O$ સિગ્મા બંધો છે.
- કુલ સિગ્મા બંધો = $4 + 4 + 2 + 2 = 12$.
- $2$ $P=O$ પાઈ બંધો છે.
આમ,તેમાં $12$ $\sigma$ અને $2$ $\pi$-બંધો છે.
9
ChemistryMCQAP EAMCET · 2011
નીચેનામાંથી કઈ જોડીમાં,મધ્યસ્થ પરમાણુઓ પાસે સમાન સંખ્યામાં અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ (lone pairs) હોય છે?
A
$PCl_5, BrF_5$
B
$XeF_2, ICl$
C
$XeF_4, ClO_4^{-}$
D
$SCl_4, CH_4$

Solution

(B) મધ્યસ્થ પરમાણુ પરના અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મની સંખ્યા નક્કી કરવા માટે,આપણે સૂત્રનો ઉપયોગ કરીએ છીએ: $\text{Lone pairs} = \frac{1}{2} (V - N - C)$,જ્યાં $V$ એ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા છે,$N$ એ એકસંયોજક પરમાણુઓની સંખ્યા છે,અને $C$ એ વીજભાર છે.
$A) PCl_5$: $P$ પાસે $5$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે. અબંધકારક યુગ્મ = $\frac{1}{2}(5 - 5) = 0$. $BrF_5$: $Br$ પાસે $7$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે. અબંધકારક યુગ્મ = $\frac{1}{2}(7 - 5) = 1$.
$B) XeF_2$: $Xe$ પાસે $8$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે. અબંધકારક યુગ્મ = $\frac{1}{2}(8 - 2) = 3$. $ICl$: $I$ પાસે $7$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે. અબંધકારક યુગ્મ = $\frac{1}{2}(7 - 1) = 3$.
$C) XeF_4$: $Xe$ પાસે $8$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે. અબંધકારક યુગ્મ = $\frac{1}{2}(8 - 4) = 2$. $ClO_4^{-}$: $Cl$ પાસે $7$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે. અબંધકારક યુગ્મ = $\frac{1}{2}(7 - 0 + 1) = 4$ (ઓક્સિજન દ્વિસંયોજક છે,તેથી $N=0$).
$D) SCl_4$: $S$ પાસે $6$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે. અબંધકારક યુગ્મ = $\frac{1}{2}(6 - 4) = 1$. $CH_4$: $C$ પાસે $4$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે. અબંધકારક યુગ્મ = $\frac{1}{2}(4 - 4) = 0$.
આમ,$XeF_2$ અને $ICl$ બંનેના મધ્યસ્થ પરમાણુઓ પર $3$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ હોય છે.
10
ChemistryMediumMCQAP EAMCET · 2011
નીચે દર્શાવેલ બંધારણમાં $N_{(1)}$,$N_{(2)}$ અને $O$ પરમાણુઓના ફોર્મલ ચાર્જ અનુક્રમે કેટલા છે?
$:N_{(1)}=N_{(2)}=\ddot{O}:$
A
$+1, -1, 0$
B
$-1, +1, 0$
C
$+1, +1, 0$
D
$-1, -1, 0$

Solution

(B) ફોર્મલ ચાર્જ માટેનું સૂત્ર:
$\text{Formal charge} = [\text{મુક્ત પરમાણુમાં સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોનની કુલ સંખ્યા}] - [\text{અબંધકારક (લોન પેર) ઇલેક્ટ્રોનની કુલ સંખ્યા}] - \frac{1}{2} [\text{બંધકારક (ભાગીદારી પામેલા) ઇલેક્ટ્રોનની કુલ સંખ્યા}]$
છેડા પરના $N_{(1)}$ પરમાણુ માટે:
$\text{Formal charge} = 5 - 4 - \frac{1}{2}(4) = 5 - 4 - 2 = -1$
કેન્દ્રીય $N_{(2)}$ પરમાણુ માટે:
$\text{Formal charge} = 5 - 0 - \frac{1}{2}(8) = 5 - 4 = +1$
છેડા પરના $O$ પરમાણુ માટે:
$\text{Formal charge} = 6 - 4 - \frac{1}{2}(4) = 6 - 4 - 2 = 0$
આમ,$N_{(1)}, N_{(2)}$ અને $O$ માટે ફોર્મલ ચાર્જ અનુક્રમે $-1, +1, 0$ છે.
11
ChemistryMCQAP EAMCET · 2011
$XeF_6$ માં $Xe$ નું સંકરણ અને તેના પર રહેલા અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$sp^3d^2, 1$
B
$sp^3d^3, 2$
C
$sp^3d^2, 2$
D
$sp^3d^3, 1$

Solution

(D) મધ્યસ્થ પરમાણુ $Xe$ પાસે $8$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન હોય છે. $XeF_6$ માં,તે $F$ પરમાણુઓ સાથે $6$ બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ બનાવે છે અને તેની પાસે $1$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ હોય છે.
સ્ટેરિક નંબર = (બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મની સંખ્યા) + (અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મની સંખ્યા) = $6 + 1 = 7$.
$7$ નો સ્ટેરિક નંબર $sp^3d^3$ સંકરણ સૂચવે છે.
આમ,$XeF_6$ માં $sp^3d^3$ સંકરણ અને $1$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ હોય છે.
12
ChemistryMCQAP EAMCET · 2011
નીચેનામાંથી કયો સેટ સાચો છે?
A
હીરો,$sp^2$
B
ગ્રેફાઇટ,$sp^3$
C
હીરો,$sp$
D
ગ્રેફાઇટ,$sp^2$

Solution

(D) ગ્રેફાઇટનું બંધારણ દ્વિ-પરિમાણીય શીટ જેવું હોય છે.
શીટના નજીકના સ્તરો નબળા વાન ડેર વાલ્સ બળો દ્વારા એકબીજા સાથે જોડાયેલા હોય છે.
ગ્રેફાઇટમાં દરેક કાર્બન પરમાણુ $sp^2$ સંકરણ અવસ્થામાં હોય છે.
તેનાથી વિપરીત,હીરામાં દરેક કાર્બન પરમાણુ $sp^3$ સંકરણ ધરાવે છે.
13
ChemistryMCQAP EAMCET · 2011
જો પ્રક્રિયા $2 AB \rightleftharpoons A_2 + B_2$ માટે સંતુલન અચળાંક $49$ હોય,તો $AB \rightleftharpoons \frac{1}{2} A_2 + \frac{1}{2} B_2$ માટે સંતુલન અચળાંક શું હશે?
A
$7$
B
$\frac{1}{7}$
C
$24.5$
D
$49$

Solution

(A) પ્રક્રિયા $2 AB \rightleftharpoons A_2 + B_2$ માટે,સંતુલન અચળાંક $K_c = \frac{[A_2][B_2]}{[AB]^2} = 49$ છે.
પ્રક્રિયા $AB \rightleftharpoons \frac{1}{2} A_2 + \frac{1}{2} B_2$ માટે,સંતુલન અચળાંક $K_c' = \frac{[A_2]^{1/2} [B_2]^{1/2}}{[AB]}$ છે.
આ $\sqrt{K_c}$ જેટલું છે.
તેથી,$K_c' = \sqrt{49} = 7$.
14
ChemistryMCQAP EAMCET · 2011
નીચેનામાંથી કયું કૃત્રિમ ગળપણ આપનાર પદાર્થ (artificial sweetening agent) છે?
A
એસ્પિરિન
B
ફેનાસેટિન
C
બિથિઓનોલ
D
એલિટામ

Solution

(D) એલિટામ એ કૃત્રિમ ગળપણ આપનાર પદાર્થ છે. તે શેરડીની ખાંડ કરતા $2000$ ગણું વધુ ગળ્યું હોય છે. તેની રચના નીચે મુજબ છે:
$HOOC-CH_2-CH(NH_2)-CONH-CH(CH_3)-CONH-C(CH_3)_2-S-C(CH_3)_2-CH_2-$
15
ChemistryMCQAP EAMCET · 2011
$Na, Ne, Mg$ અને $Al$ ની દ્વિતીય આયનીકરણ એન્થાલ્પીનો સાચો ક્રમ નીચેનામાંથી કયો છે?
A
$Al < Na < Mg < Ne$
B
$Ne < Al < Na < Mg$
C
$Mg < Al < Ne < Na$
D
$Na < Mg < Ne < Al$

Solution

(C) પ્રથમ ઇલેક્ટ્રોન દૂર થયા પછી બનતા આયનોની ઇલેક્ટ્રોન રચના નીચે મુજબ છે:
$Na^{+} (1s^{2} 2s^{2} 2p^{6})$
$Ne^{+} (1s^{2} 2s^{2} 2p^{5})$
$Mg^{+} (1s^{2} 2s^{2} 2p^{6} 3s^{1})$
$Al^{+} (1s^{2} 2s^{2} 2p^{6} 3s^{2})$
દ્વિતીય આયનીકરણ એન્થાલ્પી $(IE_{2})$ એ આ આયનોમાંથી ઇલેક્ટ્રોન દૂર કરવા માટે જરૂરી ઉર્જા છે.
$Na^{+}$ પાસે સ્થાયી નિષ્ક્રિય વાયુ જેવી રચના $(2s^{2} 2p^{6})$ છે,તેથી તેમાંથી બીજો ઇલેક્ટ્રોન દૂર કરવો ખૂબ મુશ્કેલ છે,તેથી તેની $IE_{2}$ સૌથી વધુ છે.
$Mg^{+}$ માં $3s$ કક્ષકમાં એક ઇલેક્ટ્રોન છે,જે દૂર કરવો પ્રમાણમાં સરળ છે.
$Al^{+}$ પાસે સ્થાયી $3s^{2}$ રચના છે,તેથી તેની $IE_{2}$ એ $Mg^{+}$ કરતા વધારે છે.
$Ne^{+}$ ની $2p^{5}$ રચના છે,જે $Na^{+}$ કરતા ઓછી સ્થાયી છે પરંતુ નોંધપાત્ર ઉર્જાની જરૂર પડે છે.
આ સરખામણી કરતા,$IE_{2}$ નો સાચો ક્રમ $Mg < Al < Ne < Na$ છે.
16
ChemistryMCQAP EAMCET · 2011
ગેલ્વેનોમીટરની સંવેદનશીલતા $60 \text{ div/A}$ છે. જ્યારે શંટનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તેની સંવેદનશીલતા $10 \text{ div/A}$ થાય છે. જો ગેલ્વેનોમીટરનો અવરોધ $20 \ \Omega$ હોય,તો વપરાયેલ શંટનું મૂલ્ય કેટલું હશે ($Omega$ માં)?
A
$4$
B
$5$
C
$20$
D
$2$

Solution

(A) ગેલ્વેનોમીટરની સંવેદનશીલતા એકમ પ્રવાહ દીઠ વિચલન તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે,$S = \theta / I$.
જ્યારે $G$ અવરોધ ધરાવતા ગેલ્વેનોમીટર સાથે $S_h$ શંટ સમાંતરમાં જોડવામાં આવે છે,ત્યારે નવી સંવેદનશીલતા $S'$ નું સૂત્ર $S' = S \times \frac{S_h}{G + S_h}$ છે.
આપેલ છે: $S = 60 \text{ div/A}$,$S' = 10 \text{ div/A}$,અને $G = 20 \ \Omega$.
આ કિંમતો સૂત્રમાં મૂકતા: $10 = 60 \times \frac{S_h}{20 + S_h}$.
બંને બાજુ $10$ વડે ભાગતા: $1 = 6 \times \frac{S_h}{20 + S_h}$.
$20 + S_h = 6 S_h$.
$5 S_h = 20$.
$S_h = 4 \ \Omega$.
તેથી,વપરાયેલ શંટનું મૂલ્ય $4 \ \Omega$ છે.
17
ChemistryMCQAP EAMCET · 2011
ગેલ્વેનોમીટરની સંવેદનશીલતા $60 \text{ division/A}$ છે. જ્યારે શંટનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તેની સંવેદનશીલતા $10 \text{ division/A}$ થાય છે. જો ગેલ્વેનોમીટરનો અવરોધ $20 \ \Omega$ હોય,તો વપરાયેલ શંટનું મૂલ્ય કેટલું હશે ($Omega$ માં)?
A
$4$
B
$5$
C
$20$
D
$2$

Solution

(A) ગેલ્વેનોમીટરની સંવેદનશીલતા એકમ પ્રવાહ દીઠ કોણાવર્તન તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે,જે $S_g = \frac{\theta}{i_g}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
જ્યારે $G$ અવરોધ ધરાવતા ગેલ્વેનોમીટર સાથે $S$ અવરોધનો શંટ સમાંતરમાં જોડવામાં આવે છે,ત્યારે ગેલ્વેનોમીટરમાંથી વહેતો પ્રવાહ $i_g = i \left( \frac{S}{G+S} \right)$ છે,જ્યાં $i$ એ કુલ પ્રવાહ છે.
નવી સંવેદનશીલતા $S'$ એ $S' = \frac{\theta}{i} = \frac{\theta}{i_g} \cdot \frac{i_g}{i} = S_g \cdot \left( \frac{S}{G+S} \right)$ દ્વારા મળે છે.
આપેલ છે કે $S_g = 60 \text{ division/A}$ અને $S' = 10 \text{ division/A}$.
કિંમતો મૂકતા: $10 = 60 \cdot \left( \frac{S}{20+S} \right)$.
$\frac{10}{60} = \frac{S}{20+S} \Rightarrow \frac{1}{6} = \frac{S}{20+S}$.
$20 + S = 6S \Rightarrow 5S = 20$.
$S = 4 \ \Omega$.
18
ChemistryMCQAP EAMCET · 2011
નીચે દર્શાવેલ સર્કિટમાં,એમીટરનું રીડિંગ શૂન્ય છે. તો અવરોધ $R$ નું મૂલ્ય કેટલું હશે ($Omega$ માં)?
Question diagram
A
$50$
B
$100$
C
$200$
D
$400$

Solution

(B) એમીટરનું રીડિંગ શૂન્ય હોવાથી,સર્કિટની જમણી શાખામાંથી કોઈ પ્રવાહ વહેતો નથી.
ધારો કે $i_1$ એ ડાબી લૂપમાંથી વહેતો પ્રવાહ છે.
ડાબી લૂપ માટે કિર્ચોફનો વોલ્ટેજ નિયમ લાગુ પાડતા:
$12 - 500 i_1 - R i_1 = 0$ --- $(i)$
એમીટરનું રીડિંગ શૂન્ય હોવાથી,અવરોધ $R$ ના બે છેડા વચ્ચેનો વિદ્યુતસ્થિતિમાનનો તફાવત જમણી શાખામાં રહેલી બેટરીના ઈલેક્ટ્રોમોટિવ ફોર્સ જેટલો હોવો જોઈએ.
આમ,$R$ પરનો વોલ્ટેજ $V_R = R i_1 = 2 \text{ V}$ છે.
સમીકરણ $(i)$ માં $R i_1 = 2$ મૂકતા:
$12 - 500 i_1 - 2 = 0$
$10 = 500 i_1$
$i_1 = \frac{10}{500} = \frac{1}{50} \text{ A}$.
હવે,$R i_1 = 2$ નો ઉપયોગ કરતા:
$R \times \frac{1}{50} = 2$
$R = 100 \Omega$.
Solution diagram
19
ChemistryMCQAP EAMCET · 2011
આપેલ પરિપથમાં વિદ્યુત પ્રવાહ $i$ કેટલો છે ($A$ માં)?
Question diagram
A
$6$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(D) કિર્ચોફના પ્રવાહના નિયમ $(KCL)$ મુજબ,જંકશનમાં દાખલ થતા પ્રવાહનો સરવાળો તેમાંથી બહાર નીકળતા પ્રવાહના સરવાળા જેટલો હોય છે.
જંકશન $A$ પર:
દાખલ થતો પ્રવાહ $3 \ A$ અને $2 \ A$ છે. ધારો કે $A$ થી $B$ તરફ વહેતો પ્રવાહ $i_1$ છે.
$i_1 = 3 \ A + 2 \ A = 5 \ A$.
જંકશન $B$ પર:
દાખલ થતો પ્રવાહ $i_1 = 5 \ A$ છે. બહાર નીકળતો પ્રવાહ $2 \ A$ અને $B$ થી $C$ તરફ વહેતો પ્રવાહ $i_2$ છે.
$i_1 = 2 \ A + i_2 \implies 5 \ A = 2 \ A + i_2 \implies i_2 = 3 \ A$.
જંકશન $C$ પર:
દાખલ થતો પ્રવાહ $i_2 = 3 \ A$ અને $1 \ A$ છે. બહાર નીકળતો પ્રવાહ $i$ છે.
$i = i_2 + 1 \ A = 3 \ A + 1 \ A = 4 \ A$.
તેથી,પ્રવાહ $i$ નું મૂલ્ય $4 \ A$ છે.
Solution diagram
20
ChemistryMCQAP EAMCET · 2011
$2.5 \ eV$ અને $3.5 \ eV$ ઉર્જા ધરાવતા બે ફોટોન $1.5 \ eV$ વર્ક ફંક્શન ધરાવતી ધાતુની સપાટી પર આપાત થાય છે. ધાતુની સપાટીમાંથી ઉત્સર્જિત ફોટોઈલેક્ટ્રોનના મહત્તમ વેગનો ગુણોત્તર કેટલો હશે?
A
$1 : 4$
B
$2 : 1$
C
$1 : 2$
D
$1 : \sqrt{2}$

Solution

(D) આઈન્સ્ટાઈનના ફોટોઈલેક્ટ્રિક સમીકરણ મુજબ,ઉત્સર્જિત ફોટોઈલેક્ટ્રોનની મહત્તમ ગતિ ઉર્જા $K_{max} = E - \phi_0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $E$ એ આપાત ફોટોનની ઉર્જા છે અને $\phi_0$ એ ધાતુનું વર્ક ફંક્શન છે.
પ્રથમ ફોટોન માટે: $\frac{1}{2} m v_1^2 = E_1 - \phi_0 = 2.5 \ eV - 1.5 \ eV = 1.0 \ eV$ $(i)$
બીજા ફોટોન માટે: $\frac{1}{2} m v_2^2 = E_2 - \phi_0 = 3.5 \ eV - 1.5 \ eV = 2.0 \ eV$ (ii)
સમીકરણ $(i)$ ને સમીકરણ (ii) વડે ભાગતા,આપણને મળે છે:
$\frac{\frac{1}{2} m v_1^2}{\frac{1}{2} m v_2^2} = \frac{1.0 \ eV}{2.0 \ eV}$
$\frac{v_1^2}{v_2^2} = \frac{1}{2}$
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા:
$\frac{v_1}{v_2} = \frac{1}{\sqrt{2}}$
આમ,મહત્તમ વેગનો ગુણોત્તર $1 : \sqrt{2}$ છે.
Solution diagram
21
ChemistryMCQAP EAMCET · 2011
જો $NH_4Cl, NaOH$ અને $NaCl$ ના $\Lambda_{\infty}$ મૂલ્યો અનુક્રમે $130, 217$ અને $109 \ \Omega^{-1} \ cm^2 \ equiv^{-1}$ હોય,તો $NH_4OH$ નો $\Lambda_{\infty}$ $\Omega^{-1} \ cm^2 \ equiv^{-1}$ માં કેટલો થાય?
A
$238$
B
$196$
C
$22$
D
$456$

Solution

(A) આયનોના સ્વતંત્ર અભિગમન માટેના કોહલરાઉસના નિયમ મુજબ:
$\Lambda_{\infty} (NH_4Cl) = \Lambda_{\infty} (NH_4^+) + \Lambda_{\infty} (Cl^-) = 130 \ \Omega^{-1} \ cm^2 \ equiv^{-1} \ (i)$
$\Lambda_{\infty} (NaOH) = \Lambda_{\infty} (Na^+) + \Lambda_{\infty} (OH^-) = 217 \ \Omega^{-1} \ cm^2 \ equiv^{-1} \ (ii)$
$\Lambda_{\infty} (NaCl) = \Lambda_{\infty} (Na^+) + \Lambda_{\infty} (Cl^-) = 109 \ \Omega^{-1} \ cm^2 \ equiv^{-1} \ (iii)$
$\Lambda_{\infty} (NH_4OH)$ શોધવા માટે,આપણે આ પ્રક્રિયા કરીએ છીએ: $(i) + (ii) - (iii)$
$\Lambda_{\infty} (NH_4OH) = \Lambda_{\infty} (NH_4^+) + \Lambda_{\infty} (OH^-)$
$\Lambda_{\infty} (NH_4OH) = 130 + 217 - 109 = 238 \ \Omega^{-1} \ cm^2 \ equiv^{-1}$
22
ChemistryMCQAP EAMCET · 2011
ભોપાલ ગેસ દુર્ઘટના માટે કયો વાયુ પ્રદૂષક જવાબદાર છે?
A
$PIC$
B
$CFC$
C
$MIC$
D
$CO$

Solution

(C) મિથાઈલ આઈસોસાયનેટ $(MIC)$ ગેસ $1984$ માં થયેલી ભોપાલ ગેસ દુર્ઘટના માટે જવાબદાર છે. $MIC$ એ કાર્બામેટ જંતુનાશકોના ઉત્પાદનમાં વપરાતું અત્યંત ઝેરી રાસાયણિક મધ્યવર્તી છે.
23
ChemistryMCQAP EAMCET · 2011
નાઈટ્રેશન પ્રત્યે ફિનોલ $(I)$,નાઈટ્રોબેન્ઝીન $(II)$ અને બેન્ઝીન $(III)$ ની પ્રતિક્રિયાત્મકતાનો ક્રમ શું છે?
A
$(III) > (I) > (II)$
B
$(II) > (III) > (I)$
C
$(I) > (III) > (II)$
D
$(I) > (II) > (III)$

Solution

(C) નાઈટ્રેશન એ ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી એરોમેટિક વિસ્થાપન પ્રક્રિયા છે. આ પ્રક્રિયાનો દર બેન્ઝીન વલયની ઇલેક્ટ્રોન ઘનતા પર આધાર રાખે છે.
$+R$ (રેઝોનન્સ) અસર ધરાવતા સમૂહો વલયની ઇલેક્ટ્રોન ઘનતામાં વધારો કરે છે,જેનાથી તે ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી પ્રત્યે વધુ સક્રિય બને છે. ફિનોલ $(I)$ માં રહેલ $-OH$ સમૂહ પ્રબળ $+R$ અસર ધરાવે છે,જે ઇલેક્ટ્રોન ઘનતામાં નોંધપાત્ર વધારો કરે છે.
$-R$ અસર ધરાવતા સમૂહો વલયની ઇલેક્ટ્રોન ઘનતામાં ઘટાડો કરે છે,જેનાથી તે ઓછી સક્રિય બને છે. નાઈટ્રોબેન્ઝીન $(II)$ માં રહેલ $-NO_2$ સમૂહ પ્રબળ $-R$ અસર ધરાવે છે,જે ઇલેક્ટ્રોન ઘનતામાં નોંધપાત્ર ઘટાડો કરે છે.
બેન્ઝીન $(III)$ માં કોઈ વિસ્થાપિત સમૂહ નથી.
તેથી,પ્રતિક્રિયાત્મકતાનો ક્રમ: ફિનોલ $(I)$ $>$ બેન્ઝીન $(III)$ $>$ નાઈટ્રોબેન્ઝીન $(II)$ છે.
24
ChemistryMCQAP EAMCET · 2011
વિધાન $(A)$: સાયક્લોહેક્ઝેન સૌથી વધુ સ્થાયી સાયક્લોઆલ્કેન છે.
કારણ $(R)$: સાયક્લોપ્રોપેન અને સાયક્લોબ્યુટેન એન્ગલ સ્ટ્રેન (કોણીય તણાવ) અને ટોર્સનલ સ્ટ્રેનને કારણે ઓછા સ્થાયી છે.
સાચો જવાબ છે:
A
વિધાન $(A)$ અને કારણ $(R)$ બંને સાચા છે પરંતુ $(R)$ એ $(A)$ ની સાચી સમજૂતી નથી.
B
$(A)$ સાચું છે પરંતુ $(R)$ સાચું નથી.
C
$(A)$ સાચું નથી પરંતુ $(R)$ સાચું છે.
D
વિધાન $(A)$ અને કારણ $(R)$ બંને સાચા છે અને $(R)$ એ $(A)$ ની સાચી સમજૂતી છે.

Solution

(D) સાયક્લોઆલ્કેનની સ્થિરતા રિંગમાં રહેલા કુલ તણાવ દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે,જેમાં એન્ગલ સ્ટ્રેન અને ટોર્સનલ સ્ટ્રેનનો સમાવેશ થાય છે.
સાયક્લોહેક્ઝેન 'ચેર' (ખુરશી) સ્વરૂપમાં અસ્તિત્વ ધરાવે છે જે એન્ગલ સ્ટ્રેન અને ટોર્સનલ સ્ટ્રેનથી મુક્ત છે,જે તેને સૌથી વધુ સ્થાયી સાયક્લોઆલ્કેન બનાવે છે.
સાયક્લોપ્રોપેન અને સાયક્લોબ્યુટેનમાં આદર્શ ટેટ્રાહેડ્રલ ખૂણા $109.5^{\circ}$ થી વિચલનને કારણે નોંધપાત્ર એન્ગલ સ્ટ્રેન હોય છે,તેમજ હાઇડ્રોજન પરમાણુઓના એકલિપ્સ્ડ ગોઠવણીને કારણે ટોર્સનલ સ્ટ્રેન હોય છે.
તેથી,વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે,અને કારણ એ સાયક્લોહેક્ઝેન શા માટે નાના સાયક્લોઆલ્કેન કરતા વધુ સ્થાયી છે તેની સાચી સમજૂતી આપે છે.
25
ChemistryMCQAP EAMCET · 2011
નીચેનામાંથી કયું સંયોજન એનાન્ટિઓમેરિઝમ (enantiomerism) દર્શાવે છે?
A
$BrCH_2-CH_2-CH_2-CH_2Br$
B
$CH_3-CH(Br)-CH_2-CH_3$
C
$CH_3-CH_2-CH_2-CH_2Br$
D
$CH_3-CH_2-C(Br)_2-CH_3$

Solution

(B) જો કોઈ સંયોજનમાં કાઇરલ કેન્દ્ર (અસમપ્રમાણ કાર્બન પરમાણુ જે ચાર અલગ-અલગ સમૂહો સાથે જોડાયેલ હોય) હોય,તો તે એનાન્ટિઓમેરિઝમ દર્શાવે છે.
$CH_3-CH(Br)-CH_2-CH_3$ ($2$-બ્રોમોબ્યુટેન) માં,$2$ નંબરના કાર્બન પરમાણુ સાથે ચાર અલગ-અલગ સમૂહો જોડાયેલા છે: $-H$,$-CH_3$,$-Br$,અને $-CH_2CH_3$.
તેથી,તે કાઇરલ કેન્દ્ર ધરાવે છે અને એનાન્ટિઓમેરિઝમ દર્શાવે છે.
26
ChemistryMCQAP EAMCET · 2011
સલ્ફર ધરાવતા $0.16 \ g$ કાર્બનિક સંયોજનમાંથી $0.233 \ g$ $BaSO_4$ મળે છે. સંયોજનમાં સલ્ફરની ટકાવારી કેટલી છે?
A
$20$
B
$80$
C
$50$
D
$10$

Solution

(A) $BaSO_4$ નું આણ્વીય દળ $233 \ g/mol$ છે.
સલ્ફર $(S)$ નું પરમાણ્વીય દળ $32 \ g/mol$ છે.
સલ્ફરની ટકાવારી શોધવાનું સૂત્ર:
$\text{Percentage of } S = \frac{32 \times \text{mass of } BaSO_4 \times 100}{233 \times \text{mass of organic compound}}$.
આપેલી કિંમતો મૂકતા:
$\text{Percentage of } S = \frac{32 \times 0.233 \times 100}{233 \times 0.16} = 20 \%$.
27
ChemistryMCQAP EAMCET · 2011
ધાતુના નિષ્કર્ષણ દરમિયાન નીચેનામાંથી કયા ઓક્સાઈડનું વોટર ગેસ દ્વારા રિડક્શન કરીને ધાતુ મેળવવામાં આવે છે?
A
$NiO$
B
$ZnO$
C
$WO_3$
D
$Fe_2O_3$

Solution

(A) નિકલ ઓક્સાઈડ $(NiO)$ નું વોટર ગેસ $(CO + H_2)$ દ્વારા રિડક્શન કરીને નિકલ $(Ni)$ ધાતુ મેળવવામાં આવે છે.
$2NiO + CO + H_2 \rightarrow 2Ni + CO_2 + H_2O$
અન્ય ઓક્સાઈડનું રિડક્શન અલગ રિડક્શન કર્તા દ્વારા કરવામાં આવે છે:
$ZnO + C \xrightarrow{\Delta} Zn + CO$
$WO_3 + 3H_2 \xrightarrow{\Delta} W + 3H_2O$
$Fe_2O_3 + 3CO \xrightarrow{\Delta} 2Fe + 3CO_2$
28
ChemistryMCQAP EAMCET · 2011
વિધાન $A$: પૃથ્વીની આસપાસ ભ્રમણ કરતા વિશાળ અવકાશયાનની અંદર રહેલા અવકાશયાત્રીને મર્યાદિત પરંતુ નાનું ગુરુત્વાકર્ષણ બળ અનુભવાશે.
કારણ $R$: અવકાશયાનને પૃથ્વીની આસપાસ ભ્રમણકક્ષામાં રાખવા માટે જરૂરી કેન્દ્રગામી બળ પૃથ્વી અને અવકાશયાન વચ્ચેના ગુરુત્વાકર્ષણ બળ દ્વારા પૂરું પાડવામાં આવે છે.
A
$(A)$ અને $(R)$ બંને સાચા છે અને $(R)$ એ $(A)$ ની સાચી સમજૂતી છે
B
$(A)$ અને $(R)$ બંને સાચા છે અને $(R)$ એ $(A)$ ની સાચી સમજૂતી નથી
C
$(A)$ સાચું છે પરંતુ $(R)$ ખોટું છે
D
$(A)$ ખોટું છે પરંતુ $(R)$ સાચું છે

Solution

(D) ભ્રમણ કરતા અવકાશયાનની અંદર રહેલા અવકાશયાત્રી પર લાગતું ગુરુત્વાકર્ષણ બળ $F = G \frac{Mm}{r^2}$ છે. આ બળ મર્યાદિત અને શૂન્યતર છે. જોકે,અવકાશયાત્રી અવકાશયાનની સાથે મુક્ત પતન (free fall) ની સ્થિતિમાં છે. અવકાશયાનના અજડત્વીય નિર્દેશ ફ્રેમમાં,ગુરુત્વાકર્ષણ બળ કેન્દ્રત્યાગી બળ દ્વારા સંતુલિત થાય છે,જેના પરિણામે ચોખ્ખું બળ શૂન્ય (ભારહીનતા) થાય છે. તેથી,અવકાશયાત્રી કોઈ વજન કે ગુરુત્વાકર્ષણ બળનો 'અનુભવ' કરતો નથી. તેથી,વિધાન $(A)$ ખોટું છે.
કારણ $(R)$ એ એક પ્રમાણભૂત ભૌતિક તથ્ય છે: પૃથ્વી અને અવકાશયાન વચ્ચેનું ગુરુત્વાકર્ષણ બળ ભ્રમણકક્ષાની ગતિ માટે જરૂરી કેન્દ્રગામી બળ પૂરું પાડે છે. તેથી,કારણ $(R)$ સાચું છે.
29
ChemistryMCQAP EAMCET · 2011
હવામાં અને સૂર્યપ્રકાશના સંપર્કમાં આવવાથી નીચેનામાંથી કયા પદાર્થમાંથી ફોસજીન ધીમે ધીમે બને છે?
A
$CHCl_3$
B
$H_3CCl$
C
$H_3COH$
D
$C_2H_5Cl$

Solution

(A) હવા અને પ્રકાશની હાજરીમાં,ક્લોરોફોર્મ $(CHCl_3)$ નું ઓક્સિડેશન થઈને કાર્બોનિલ ક્લોરાઈડ બને છે,જેને સામાન્ય રીતે ફોસજીન $(COCl_2)$ કહેવામાં આવે છે,જે અત્યંત ઝેરી વાયુ છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$2CHCl_3 + O_2 \xrightarrow{\text{Air and light}} 2COCl_2 + 2HCl$
30
ChemistryMCQAP EAMCET · 2011
વોલ્ફ-કિશનર રિડક્શનમાં વપરાતો પ્રક્રિયક કયો છે?
A
$NH_2NH_2 / KOH$
B
$H_2 / Ni$
C
$Sn / HCl$
D
$LiAlH_4$

Solution

(A) વોલ્ફ-કિશનર રિડક્શનમાં કાર્બોનિલ સંયોજનો (આલ્ડિહાઇડ અથવા કીટોન) નું આલ્કેનમાં રિડક્શન કરવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયામાં,કાર્બોનિલ સંયોજનને હાઇડ્રેઝિન $(NH_2NH_2)$ અને પોટેશિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ $(KOH)$ જેવા પ્રબળ બેઇઝ સાથે ઇથિલિન ગ્લાયકોલ જેવા ઊંચા ઉત્કલનબિંદુ ધરાવતા દ્રાવકની હાજરીમાં ગરમ કરવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયા હાઇડ્રેઝોન મધ્યવર્તી સંયોજન દ્વારા આગળ વધે છે,જે ત્યારબાદ બેઇઝ-ઉત્પ્રેરિત વિઘટન પામીને અનુરૂપ આલ્કેન અને નાઇટ્રોજન વાયુ $(N_2)$ આપે છે.
31
ChemistryMCQAP EAMCET · 2011
$C_6H_6 + 3O_3$ $\longrightarrow X \stackrel{Zn / H_2O}{}$ ${\longrightarrow} Y$; $X$ અને $Y$ અનુક્રમે શું છે?
A
ડાયોઝોનાઇડ,ગ્લાયકોલ
B
ટ્રાયોઝોનાઇડ,ગ્લાયઓક્સાલિક એસિડ
C
ટ્રાયોઝોનાઇડ,ગ્લાયઓક્સાલ
D
મોનોઓઝોનાઇડ,ઓક્સાલિક એસિડ

Solution

(C) બેન્ઝીન $(C_6H_6)$ ની ઓઝોન $(O_3)$ સાથેની પ્રક્રિયા ઓઝોનોલિસિસ પ્રક્રિયા છે.
બેન્ઝીન ઓઝોનના ત્રણ અણુઓ સાથે પ્રક્રિયા કરીને બેન્ઝીન ટ્રાયોઝોનાઇડ $(X)$ બનાવે છે.
બેન્ઝીન ટ્રાયોઝોનાઇડનું $Zn / H_2O$ સાથે રિડક્ટિવ જળવિભાજન કરવાથી ગ્લાયઓક્સાલ $(Y)$ $(CHO-CHO)$ ના ત્રણ અણુઓ મળે છે.
આમ,$X$ એ ટ્રાયોઝોનાઇડ છે અને $Y$ એ ગ્લાયઓક્સાલ છે.
32
ChemistryMCQAP EAMCET · 2011
નીચેનામાંથી કયો ગુણધર્મ હાઇડ્રોજન અને ડ્યુટેરિયમ બંને અણુઓ માટે સમાન છે?
A
બંધ ઉર્જા
B
ગલનબિંદુ
C
ઉત્કલનબિંદુ
D
બંધ લંબાઈ

Solution

(D) હાઇડ્રોજન $(H_2)$ અને ડ્યુટેરિયમ $(D_2)$ બંને અણુઓની બંધ લંબાઈ $74 \ pm$ સમાન હોય છે.
જોકે,તેમના આઇસોટોપિક દળમાં તફાવત હોવાને કારણે તેમની બંધ ઉર્જા,ગલનબિંદુ અને ઉત્કલનબિંદુ જેવા ભૌતિક અને રાસાયણિક ગુણધર્મો અલગ-અલગ હોય છે.
33
ChemistryMCQAP EAMCET · 2011
$0.05 \ M$ એસિટિક એસિડનું $pH$ મૂલ્ય કેટલું હશે? $(K_a = 2 \times 10^{-5})$
A
$2$
B
$11$
C
$10^{-3}$
D
$3$

Solution

(D) નિર્બળ એસિડ માટે,$H^+$ આયનોની સાંદ્રતા $[H^+] = \sqrt{K_a \times C}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં $K_a = 2 \times 10^{-5}$ અને $C = 0.05 \ M$ આપેલ છે.
$[H^+] = \sqrt{2 \times 10^{-5} \times 0.05} = \sqrt{10^{-6}} = 10^{-3} \ M$.
$pH = -\log[H^+] = -\log(10^{-3}) = 3$.
34
ChemistryMCQAP EAMCET · 2011
ચાર કાર્બોક્સિલિક એસિડના $pK_a$ મૂલ્યો અનુક્રમે $4.76, 4.19, 0.23$ અને $3.41$ છે. તેમની વચ્ચે સૌથી પ્રબળ કાર્બોક્સિલિક એસિડનું $pK_a$ મૂલ્ય કેટલું હશે?
A
$4.19$
B
$3.41$
C
$0.23$
D
$4.76$

Solution

(C) એસિડની પ્રબળતા તેના એસિડ વિયોજન અચળાંક $(K_a)$ ના સમપ્રમાણમાં અને તેના $pK_a$ મૂલ્યના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોય છે.
ગાણિતિક રીતે,$pK_a = -\log(K_a)$.
તેથી,પ્રબળ એસિડનું $K_a$ મૂલ્ય વધારે અને $pK_a$ મૂલ્ય ઓછું હોય છે.
આપેલા મૂલ્યો $(4.76, 4.19, 0.23, 3.41)$ ની સરખામણી કરતા,સૌથી નાનું મૂલ્ય $0.23$ છે.
આમ,સૌથી પ્રબળ કાર્બોક્સિલિક એસિડનું $pK_a$ મૂલ્ય $0.23$ છે.
35
ChemistryMCQAP EAMCET · 2011
$m$ દળનો એક પાતળો પોલો ગોળો $m$ દળના પ્રવાહીથી સંપૂર્ણ ભરેલો છે. જ્યારે ગોળો $v$ વેગ સાથે ગબડે છે,ત્યારે તંત્રની ગતિઊર્જા કેટલી હશે? (ઘર્ષણ અવગણો)
A
$\frac{1}{2} m v^2$
B
$m v^2$
C
$\frac{4}{3} m v^2$
D
$\frac{4}{5} m v^2$

Solution

(C) તંત્રની કુલ ગતિઊર્જા એ સ્થાનાંતરિત ગતિઊર્જા અને ચાકગતિઊર્જાનો સરવાળો છે.
તંત્રનું કુલ દળ $M = m + m = 2m$ છે.
સ્થાનાંતરિત ગતિઊર્જા $KE_{trans} = \frac{1}{2} M v^2 = \frac{1}{2} (2m) v^2 = m v^2$.
ગોળો પોલો છે અને પ્રવાહીથી ભરેલો છે,તેથી પ્રવાહી ગોળા સાથે ફરતું નથી (તે જમીનની સાપેક્ષમાં સ્થિર રહે છે). માત્ર પોલો ગોળો જ ફરે છે.
પાતળા પોલા ગોળાની જડત્વની ચાકમાત્રા $I = \frac{2}{3} m R^2$ છે.
ચાકગતિઊર્જા $KE_{rot} = \frac{1}{2} I \omega^2 = \frac{1}{2} (\frac{2}{3} m R^2) (\frac{v}{R})^2 = \frac{1}{3} m v^2$.
કુલ ગતિઊર્જા $KE_{total} = KE_{trans} + KE_{rot} = m v^2 + \frac{1}{3} m v^2 = \frac{4}{3} m v^2$.
36
ChemistryMCQAP EAMCET · 2011
આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ $1 ~N$ વજન ધરાવતા લોલકના ગોળાને $2 ~N$ ના સમક્ષિતિજ બળ $F$ દ્વારા શિરોલંબ સાથે $\theta$ ખૂણે રાખવામાં આવે છે. લોલકના ગોળાને આધાર આપતી દોરીમાં તણાવ (ન્યૂટનમાં) કેટલું હશે?
Question diagram
A
$\cos \theta$
B
$\frac{2}{\cos \theta}$
C
$\sqrt{5}$
D
$1$

Solution

(C) લોલકનો ગોળો ત્રણ બળોની અસર હેઠળ સંતુલનમાં છે: દોરીમાં તણાવ $T$,સમક્ષિતિજ બળ $F = 2 ~N$,અને વજન $W = 1 ~N$ જે શિરોલંબ નીચેની તરફ લાગે છે.
સંતુલન માટે,સમક્ષિતિજ અને શિરોલંબ બંને દિશામાં કુલ બળ શૂન્ય હોવું જોઈએ.
તણાવ $T$ ના ઘટકો પાડતા:
સમક્ષિતિજ ઘટક: $T \sin \theta = F = 2 ~N$ $(i)$
શિરોલંબ ઘટક: $T \cos \theta = W = 1 ~N$ (ii)
સમીકરણ $(i)$ અને (ii) નો વર્ગ કરીને સરવાળો કરતા:
$(T \sin \theta)^2 + (T \cos \theta)^2 = F^2 + W^2$
$T^2 (\sin^2 \theta + \cos^2 \theta) = F^2 + W^2$
$T^2 = F^2 + W^2$
$T = \sqrt{F^2 + W^2} = \sqrt{2^2 + 1^2} = \sqrt{4 + 1} = \sqrt{5} ~N$.
Solution diagram
37
ChemistryMCQAP EAMCET · 2011
નીચેનાને જોડો અને સાચી જોડી શોધો.
યાદી $I$યાદી $II$
$(A)$ ફ્લેમિંગનો ડાબા હાથનો નિયમ$(i)$ પ્રેરિત પ્રવાહની દિશા
$(B)$ જમણા હાથના અંગૂઠાનો નિયમ(ii) ચુંબકીય પ્રેરણનું મૂલ્ય અને દિશા
$(C)$ બાયો-સાવર્ટનો નિયમ(iii) ચુંબકીય પ્રેરણને કારણે લાગતા બળની દિશા
$(D)$ ફ્લેમિંગનો જમણા હાથનો નિયમ(iv) પ્રવાહને કારણે ચુંબકીય રેખાઓની દિશા
Question diagram
A
$(A)$-(iii),$(B)$-$(i)$,$(C)$-(ii),$(D)$-(iv)
B
$(A)$-(iii),$(B)$-(iv),$(C)$-(ii),$(D)$-$(i)$
C
$(A)$-(ii),$(B)$-(iv),$(C)$-(iii),$(D)$-$(i)$
D
$(A)$-(iv),$(B)$-(iii),$(C)$-$(i)$,$(D)$-(ii)

Solution

(B) સાચી જોડી નીચે મુજબ છે:
$(A)$ ફ્લેમિંગનો ડાબા હાથનો નિયમ ચુંબકીય ક્ષેત્રમાં રહેલા પ્રવાહધારિત વાહક પર લાગતા બળની દિશા નક્કી કરવા માટે વપરાય છે. તેથી,$(A)$-(iii).
$(B)$ જમણા હાથના અંગૂઠાનો નિયમ પ્રવાહધારિત વાહકની આસપાસ ચુંબકીય ક્ષેત્ર રેખાઓની દિશા નક્કી કરવા માટે વપરાય છે. તેથી,$(B)$-(iv).
$(C)$ બાયો-સાવર્ટનો નિયમ પ્રવાહ ખંડને કારણે ચુંબકીય પ્રેરણનું મૂલ્ય અને દિશા ગણવા માટે વપરાય છે. તેથી,$(C)$-(ii).
$(D)$ ફ્લેમિંગનો જમણા હાથનો નિયમ ચુંબકીય ક્ષેત્રમાં ગતિ કરતા વાહકમાં પ્રેરિત પ્રવાહની દિશા નક્કી કરવા માટે વપરાય છે. તેથી,$(D)$-$(i)$.
તેથી,સાચી જોડી $(A)$-(iii),$(B)$-(iv),$(C)$-(ii),$(D)$-$(i)$ છે,જે વિકલ્પ $(b)$ ને અનુરૂપ છે.
Solution diagram
38
ChemistryMCQAP EAMCET · 2011
જો $m$ ધ્રુવ શક્તિ અને $M$ ચુંબકીય મોમેન્ટ ધરાવતા ગજિયા ચુંબકને તેની અક્ષને સમાંતર $5$ વખત અને ફરીથી તેની અક્ષને લંબ $3$ વખત સમાન રીતે કાપવામાં આવે,તો દરેક ટુકડાની ધ્રુવ શક્તિ અને ચુંબકીય મોમેન્ટ અનુક્રમે કેટલી હશે?
A
$\frac{m}{20}, \frac{M}{4}$
B
$\frac{m}{5}, \frac{M}{20}$
C
$\frac{m}{6}, \frac{M}{24}$
D
$\frac{m}{5}, \frac{M}{24}$

Solution

(C) પ્રારંભિક ધ્રુવ શક્તિ $= m$ અને ચુંબકીય મોમેન્ટ $= M = m \times (2l)$.
જ્યારે ચુંબકને તેની અક્ષને સમાંતર $n$ વખત કાપવામાં આવે,ત્યારે દરેક ટુકડાની ધ્રુવ શક્તિ $\frac{m}{n+1}$ થાય છે. અહીં,$n=5$ છે,તેથી નવી ધ્રુવ શક્તિ $m' = \frac{m}{5+1} = \frac{m}{6}$ થાય.
જ્યારે ચુંબકને તેની અક્ષને લંબ $k$ વખત કાપવામાં આવે,ત્યારે દરેક ટુકડાની લંબાઈ $\frac{2l}{k+1}$ થાય છે. અહીં,$k=3$ છે,તેથી નવી લંબાઈ $2l' = \frac{2l}{3+1} = \frac{2l}{4}$ થાય.
દરેક ટુકડાની ચુંબકીય મોમેન્ટ $M' = m' \times (2l') = \left(\frac{m}{6}\right) \times \left(\frac{2l}{4}\right) = \frac{m \times 2l}{24} = \frac{M}{24}$ થાય.
આમ,ધ્રુવ શક્તિ $\frac{m}{6}$ અને ચુંબકીય મોમેન્ટ $\frac{M}{24}$ છે.
39
ChemistryMCQAP EAMCET · 2011
$a$ ની કઈ કિંમત માટે સમીકરણો $x^3+ax+1=0$ અને $x^4+ax^2+1=0$ સામાન્ય બીજ ધરાવે છે?
A
-$2$
B
-$1$
C
$1$
D
$2$

Solution

(A) ધારો કે સામાન્ય બીજ $\alpha$ છે. તેથી $\alpha^3+a\alpha+1=0$ અને $\alpha^4+a\alpha^2+1=0$.
પ્રથમ સમીકરણ પરથી,$a\alpha = -\alpha^3-1$,તેથી $a = -\alpha^2 - \frac{1}{\alpha}$.
$a$ ની કિંમત બીજા સમીકરણમાં મૂકતા: $\alpha^4 + (-\alpha^2 - \frac{1}{\alpha})\alpha^2 + 1 = 0$.
$\alpha^4 - \alpha^4 - \alpha + 1 = 0$.
આનાથી $\alpha = 1$ મળે છે.
$\alpha = 1$ ને $x^3+ax+1=0$ માં મૂકતા,આપણને $1^3+a(1)+1=0$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $1+a+1=0$,તેથી $a = -2$.
40
ChemistryMCQAP EAMCET · 2011
જો $a > 0$ અને $b^2 - 4ac = 0$ હોય,તો વક્ર $y = ax^2 + bx + c$
A
$x$-અક્ષને છેદે છે
B
$x$-અક્ષને સ્પર્શે છે અને તેની નીચે રહે છે
C
સંપૂર્ણપણે $x$-અક્ષની ઉપર રહે છે
D
$x$-અક્ષને સ્પર્શે છે અને તેની ઉપર રહે છે

Solution

(D) આપેલ દ્વિઘાત પદાવલિ $y = ax^2 + bx + c$ છે.
અહીં વિવેચક $D = b^2 - 4ac = 0$ હોવાથી,દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ ના બે સમાન વાસ્તવિક બીજ મળે છે.
આનો અર્થ એ છે કે પરવલય $y = ax^2 + bx + c$ એ $x$-અક્ષને એક બિંદુએ સ્પર્શે છે.
$a > 0$ હોવાથી,પરવલય ઉપરની તરફ ખુલે છે.
તેથી,વક્ર $x$-અક્ષને સ્પર્શે છે અને તેની ઉપર રહે છે.
41
ChemistryMCQAP EAMCET · 2011
$\frac{(1+i)^{2011}}{(1-i)^{2009}}$ ની કિંમત શોધો.
A
-$1$
B
$1$
C
$2$
D
-$2$

Solution

(D) આપણે જાણીએ છીએ કે $(1+i)^2 = 2i$ અને $(1-i)^2 = -2i$ થાય છે.
આપેલ પદાવલિ: $E = \frac{(1+i)^{2011}}{(1-i)^{2009}} = \frac{(1+i)^{2009} \cdot (1+i)^2}{(1-i)^{2009}}$.
$E = \left(\frac{1+i}{1-i}\right)^{2009} \cdot (1+i)^2$.
કારણ કે $\frac{1+i}{1-i} = i$ થાય છે,
$E = (i)^{2009} \cdot (2i)$.
$E = (i^{2008} \cdot i) \cdot 2i = (1 \cdot i) \cdot 2i = 2i^2 = 2(-1) = -2$.
42
ChemistryMCQAP EAMCET · 2011
ધારો કે $z = a - \frac{i}{2}$,જ્યાં $a \in R$. તો $|i + z|^2 - |i - z|^2$ ની કિંમત શોધો.
A
$2$
B
$-2$
C
$4$
D
$-4$

Solution

(B) આપેલ છે,$z = a - \frac{i}{2}$.
$|i + z|^2 - |i - z|^2$ માં $z$ ની કિંમત મૂકતા:
$|i + (a - \frac{i}{2})|^2 - |i - (a - \frac{i}{2})|^2$
$= |a + \frac{i}{2}|^2 - |-a + \frac{3i}{2}|^2$
$= (a^2 + (\frac{1}{2})^2) - ((-a)^2 + (\frac{3}{2})^2)$
$= a^2 + \frac{1}{4} - (a^2 + \frac{9}{4})$
$= \frac{1}{4} - \frac{9}{4} = -\frac{8}{4} = -2$.
43
ChemistryMCQAP EAMCET · 2011
સંકર સંખ્યા $z$ નો બિંદુપથ શોધો કે જેથી $\arg \left(\frac{z-2}{z+2}\right)=\frac{\pi}{3}$ થાય.
A
એક વર્તુળ
B
એક સીધી રેખા
C
એક પરવલય
D
એક ઉપવલય

Solution

(A) ધારો કે $z = x + iy$.
આપેલ છે કે $\arg \left(\frac{z-2}{z+2}\right) = \frac{\pi}{3}$.
ગુણધર્મ $\arg \left(\frac{z_1}{z_2}\right) = \arg(z_1) - \arg(z_2)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\arg(z-2) - \arg(z+2) = \frac{\pi}{3}$
$\arg((x-2) + iy) - \arg((x+2) + iy) = \frac{\pi}{3}$
$\tan^{-1}\left(\frac{y}{x-2}\right) - \tan^{-1}\left(\frac{y}{x+2}\right) = \frac{\pi}{3}$
સૂત્ર $\tan^{-1} A - \tan^{-1} B = \tan^{-1}\left(\frac{A-B}{1+AB}\right)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\tan^{-1}\left[\frac{\frac{y}{x-2} - \frac{y}{x+2}}{1 + \left(\frac{y}{x-2}\right)\left(\frac{y}{x+2}\right)}\right] = \frac{\pi}{3}$
$\frac{4y}{x^2+y^2-4} = \sqrt{3}$
$x^2 + y^2 - \frac{4}{\sqrt{3}}y - 4 = 0$
આ વર્તુળનું સમીકરણ દર્શાવે છે.
44
ChemistryMCQAP EAMCET · 2011
એક મોટી ખુલ્લી ટાંકીની દીવાલમાં બે છિદ્રો છે. એક $L$ બાજુવાળું ચોરસ છિદ્ર ઉપરથી $y$ ઊંડાઈએ છે અને બીજું $R$ ત્રિજ્યાવાળું ગોળાકાર છિદ્ર ઉપરથી $4y$ ઊંડાઈએ છે. જ્યારે ટાંકી પાણીથી સંપૂર્ણ ભરેલી હોય,ત્યારે બંને છિદ્રોમાંથી પ્રતિ સેકન્ડ બહાર આવતા પાણીનો જથ્થો સમાન છે. તો $R$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$\frac{L}{\sqrt{2 \pi}}$
B
$2 \pi L$
C
$L \sqrt{\frac{2}{\pi}}$
D
$\frac{L}{2 \pi}$

Solution

(A) વોલ્યુમ ફ્લો રેટ (પ્રતિ સેકન્ડ પાણીનો જથ્થો) $Q = A v$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $A$ એ છિદ્રનું ક્ષેત્રફળ છે અને $v$ એ બહાર નીકળતા પાણીનો વેગ છે.
ટોરીસેલીના નિયમ મુજબ,$h$ ઊંડાઈએ બહાર નીકળતા પાણીનો વેગ $v = \sqrt{2gh}$ છે.
ચોરસ છિદ્ર માટે: $A_1 = L^2$ અને $v_1 = \sqrt{2gy}$.
તેથી,$Q_1 = L^2 \sqrt{2gy}$.
ગોળાકાર છિદ્ર માટે: $A_2 = \pi R^2$ અને $v_2 = \sqrt{2g(4y)} = 2\sqrt{2gy}$.
તેથી,$Q_2 = \pi R^2 (2\sqrt{2gy})$.
આપેલ છે કે $Q_1 = Q_2$,તેથી:
$L^2 \sqrt{2gy} = \pi R^2 (2\sqrt{2gy})$
$L^2 = 2\pi R^2$
$R^2 = \frac{L^2}{2\pi}$
$R = \frac{L}{\sqrt{2\pi}}$.
45
ChemistryMCQAP EAMCET · 2011
એક અવાહક નળાકાર પાત્રમાં પાત્રના મધ્યબિંદુએ અવગણ્ય વજન અને અવગણ્ય જાડાઈ ધરાવતો અવાહક પિસ્ટન લગાવેલ છે. નળાકારમાં $0^{\circ} C$ તાપમાને વાયુ ભરેલો છે. જ્યારે વાયુને $100^{\circ} C$ સુધી ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે પિસ્ટન $5 ~cm$ જેટલું સ્થાનાંતર કરે છે. નળાકાર પાત્રની કુલ લંબાઈ $cm$ માં કેટલી હશે?
A
$13.65$
B
$27.3$
C
$38.6$
D
$64.6$

Solution

(B) ધારો કે નળાકાર પાત્રની કુલ લંબાઈ $L$ છે. શરૂઆતમાં,પિસ્ટન મધ્યબિંદુ પર છે,તેથી વાયુના સ્તંભની પ્રારંભિક લંબાઈ $V_1 \propto L/2$ છે,જ્યાં $T_1 = 0^{\circ} C = 273 ~K$ છે.
જ્યારે તેને $T_2 = 100^{\circ} C = 373 ~K$ સુધી ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે પિસ્ટન $5 ~cm$ ખસે છે,તેથી વાયુના સ્તંભની નવી લંબાઈ $V_2 \propto (L/2 + 5)$ થાય છે.
દબાણ અચળ રહેતું હોવાથી (કારણ કે પિસ્ટન વજનરહિત છે અને મુક્તપણે ગતિ કરે છે),આપણે ચાર્લ્સના નિયમનો ઉપયોગ કરીએ છીએ: $\frac{V_1}{T_1} = \frac{V_2}{T_2}$.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{L/2}{273} = \frac{L/2 + 5}{373}$.
ચોકડી ગુણાકાર કરતા: $373(L/2) = 273(L/2 + 5)$.
$373(L/2) = 273(L/2) + 1365$.
$100(L/2) = 1365$.
$L/2 = 13.65 ~cm$.
તેથી,$L = 27.3 ~cm$.
Solution diagram
46
ChemistryMCQAP EAMCET · 2011
$1 \ kg$ અને $2 \ kg$ દળના બે બ્લોક એક લીસી ગરગડી પરથી પસાર થતા ધાતુના તાર વડે જોડાયેલા છે. ધાતુનું બ્રેકિંગ સ્ટ્રેસ $\frac{40}{3 \pi} \times 10^6 \ N m^{-2}$ છે. જો તાર તૂટવો ન જોઈએ,તો તારની લઘુત્તમ ત્રિજ્યા કેટલી હોવી જોઈએ ($mm$ માં)? $\left(g = 10 \ m s^{-2}\right)$
A
$0.5$
B
$1$
C
$1.5$
D
$2$

Solution

(B) જ્યારે $m_1 = 1 \ kg$ અને $m_2 = 2 \ kg$ દળના બે બ્લોક ગરગડી પરથી જોડાયેલા હોય ત્યારે તારમાં ઉદ્ભવતું તણાવબળ $T = \frac{2 m_1 m_2 g}{m_1 + m_2}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
કિંમતો મૂકતા: $T = \frac{2 \times 1 \times 2 \times 10}{1 + 2} = \frac{40}{3} \ N$.
બ્રેકિંગ સ્ટ્રેસ $\sigma = \frac{T}{A}$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત થાય છે,જ્યાં $A = \pi r^2$ એ આડછેદનું ક્ષેત્રફળ છે.
આપેલ છે કે $\sigma = \frac{40}{3 \pi} \times 10^6 \ N m^{-2}$.
બંનેને સરખાવતા: $\frac{40}{3 \pi} \times 10^6 = \frac{40/3}{\pi r^2}$.
સાદુરૂપ આપતા: $10^6 = \frac{1}{r^2} \Rightarrow r^2 = 10^{-6} \ m^2$.
તેથી,$r = 10^{-3} \ m = 1 \ mm$.
47
ChemistryMCQAP EAMCET · 2011
એક પોલીસ પાર્ટી જીપમાં $v$ જેટલી અચળ ઝડપે જઈ રહી છે. તેઓ એક ચોરને $x$ અંતરે મોટરસાઇકલ પર જુએ છે જે સ્થિર છે. જે ક્ષણે પોલીસ ચોરને જુએ છે,તે જ ક્ષણે ચોર $a$ જેટલા અચળ પ્રવેગથી ગતિ શરૂ કરે છે. જો પોલીસ ચોરને પકડી શકે,તો નીચેનામાંથી કયો સંબંધ સાચો છે?
A
$v^2 < a x$
B
$v^2 < 2 a x$
C
$v^2 \geq 2 a x$
D
$v^2 = a x$

Solution

(C) ધારો કે પોલીસ પાર્ટી $t$ સમય પછી ચોરને પકડે છે.
$t$ સમયમાં પોલીસ પાર્ટી દ્વારા કાપેલું અંતર $d_p = v t$ છે.
$t$ સમયમાં સ્થિર સ્થિતિમાંથી $a$ પ્રવેગ સાથે ગતિ શરૂ કરતા ચોર દ્વારા કાપેલું અંતર $d_t = x + \frac{1}{2} a t^2$ છે.
પોલીસ ચોરને પકડી શકે તે માટે,પોલીસ દ્વારા કાપેલું અંતર ચોર દ્વારા કાપેલા અંતર કરતા વધારે અથવા તેના જેટલું હોવું જોઈએ:
$v t \geq x + \frac{1}{2} a t^2$
પદોને ફરીથી ગોઠવતા,આપણને મળે છે:
$\frac{1}{2} a t^2 - v t + x \leq 0$
$t$ માં આ દ્વિઘાત અસમતાને વાસ્તવિક ઉકેલો મળે તે માટે,વિવેચક $D$ શૂન્ય અથવા તેનાથી મોટો હોવો જોઈએ:
$D = (-v)^2 - 4(\frac{1}{2} a)(x) \geq 0$
$v^2 - 2 a x \geq 0$
$v^2 \geq 2 a x$
Solution diagram
48
ChemistryMCQAP EAMCET · 2011
જો ${ }_{92}^{235} \text{U}$ ના એક ન્યુક્લિયસના વિખંડનમાં $200 \text{ MeV}$ ઉર્જા મુક્ત થતી હોય,તો $1000 \text{ J}$ ઉર્જા મુક્ત કરવા માટે કેટલા ન્યુક્લિયસનું વિખંડન થવું જોઈએ?
A
$3.125 \times 10^{13}$
B
$6.25 \times 10^{13}$
C
$12.5 \times 10^{13}$
D
$3.125 \times 10^{14}$

Solution

(A) એક ન્યુક્લિયસના વિખંડન દીઠ મુક્ત થતી ઉર્જા $E_1 = 200 \text{ MeV}$ છે.
પ્રથમ,આ ઉર્જાને જૂલ $(J)$ માં રૂપાંતરિત કરો:
$E_1 = 200 \times 10^6 \text{ eV} = 200 \times 10^6 \times 1.6 \times 10^{-19} \text{ J} = 3.2 \times 10^{-11} \text{ J}$.
આપણે કુલ ઉર્જા $E_{\text{total}} = 1000 \text{ J}$ મુક્ત કરવા માટે જરૂરી ન્યુક્લિયસની સંખ્યા $N$ શોધવાની છે.
સૂત્ર $N = \frac{E_{\text{total}}}{E_1}$ છે.
કિંમતો મૂકતા:
$N = \frac{1000}{3.2 \times 10^{-11}} = \frac{1000}{3.2} \times 10^{11} = 312.5 \times 10^{11} = 3.125 \times 10^{13}$.
તેથી,જરૂરી ન્યુક્લિયસની સંખ્યા $3.125 \times 10^{13}$ છે.
49
ChemistryMCQAP EAMCET · 2011
જો ${}_{92}^{236}U$ ના એક ન્યુક્લિયસના વિખંડનમાં $200 \text{ MeV}$ ઉર્જા મુક્ત થતી હોય,તો $1000 \text{ J}$ ઉર્જા મુક્ત કરવા માટે કેટલા ન્યુક્લિયસનું વિખંડન થવું જોઈએ?
A
$3.125 \times 10^{13}$
B
$6.25 \times 10^{13}$
C
$12.5 \times 10^{13}$
D
$3.125 \times 10^{14}$

Solution

(A) એક ન્યુક્લિયસના વિખંડનમાં મુક્ત થતી ઉર્જા $E_1 = 200 \text{ MeV}$ છે.
આ ઉર્જાને જૂલમાં ફેરવતા:
$E_1 = 200 \times 1.6 \times 10^{-13} \text{ J} = 3.2 \times 10^{-11} \text{ J}$.
આપણે કુલ $E_{total} = 1000 \text{ J}$ ઉર્જા મુક્ત કરવા માટે જરૂરી ન્યુક્લિયસની સંખ્યા $n$ શોધવાની છે.
સંબંધ $E_{total} = n \times E_1$ છે.
તેથી,$n = \frac{E_{total}}{E_1} = \frac{1000}{3.2 \times 10^{-11}}$.
$n = \frac{1000}{3.2} \times 10^{11} = 312.5 \times 10^{11} = 3.125 \times 10^{13}$ ન્યુક્લિયસ.
50
ChemistryMCQAP EAMCET · 2011
એક સરળ આવર્ત દોલક $m$ દળ ધરાવતા કણ અને $k$ સ્પ્રિંગ અચળાંક ધરાવતી આદર્શ સ્પ્રિંગનો બનેલો છે. કણ $T$ જેટલા આવર્તકાળ સાથે દોલન કરે છે. સ્પ્રિંગને બે સમાન ભાગોમાં કાપવામાં આવે છે. જો એક ભાગ તે જ કણ સાથે દોલન કરે,તો નવો આવર્તકાળ કેટલો હશે?
A
$2 T$
B
$\sqrt{2} T$
C
$\frac{T}{\sqrt{2}}$
D
$\frac{T}{2}$

Solution

(C) સરળ આવર્ત દોલકનો પ્રારંભિક આવર્તકાળ $T = 2 \pi \sqrt{\frac{m}{k}}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
જ્યારે $l$ લંબાઈ અને $k$ સ્પ્રિંગ અચળાંક ધરાવતી સ્પ્રિંગને બે સમાન ભાગોમાં કાપવામાં આવે છે,ત્યારે દરેક ભાગની લંબાઈ $l' = \frac{l}{2}$ થાય છે.
સ્પ્રિંગ અચળાંક $k$ એ સ્પ્રિંગની લંબાઈના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોવાથી $(k \propto \frac{1}{l})$,દરેક ભાગ માટે નવો સ્પ્રિંગ અચળાંક $k' = 2k$ થશે.
નવા સ્પ્રિંગ અચળાંકને આવર્તકાળના સૂત્રમાં મૂકતા,આપણને નવો આવર્તકાળ $T' = 2 \pi \sqrt{\frac{m}{k'}} = 2 \pi \sqrt{\frac{m}{2k}}$ મળે છે.
આનું સાદું રૂપ આપતા $T' = \frac{1}{\sqrt{2}} \left( 2 \pi \sqrt{\frac{m}{k}} \right) = \frac{T}{\sqrt{2}}$ મળે છે.
51
ChemistryEasyMCQAP EAMCET · 2011
જો વિઘટન પ્રક્રિયા $A_{(g)} \longrightarrow B_{(g)}$ પ્રથમ ક્રમની ગતિશાસ્ત્રને અનુસરે છે,તો $B$ ના નિર્માણનો દર,જેને $R$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે,તેનો સમય $t$ ની સાપેક્ષે આલેખ કેવો હશે?
A
Option A
B
Option B
C
Option C
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા $A \longrightarrow B$ માટે:
$B$ ના નિર્માણનો દર $R = \frac{d[B]}{dt} = k[A]$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
પ્રથમ ક્રમની ગતિશાસ્ત્ર માટે,સમય $t$ પર પ્રક્રિયક $A$ ની સાંદ્રતા $[A] = [A]_0 e^{-kt}$ છે.
આને દરના સમીકરણમાં મૂકતા: $R = k[A]_0 e^{-kt}$.
આ સમીકરણ દર્શાવે છે કે દર $R$ સમય $t$ સાથે ઘાતાંકીય રીતે ઘટે છે. તેથી,$R$ વિરુદ્ધ $t$ નો આલેખ એ ઘાતાંકીય ક્ષય વક્ર છે.
Solution diagram
52
ChemistryMediumMCQAP EAMCET · 2011
$A \rightarrow$ નીપજો શૂન્ય ક્રમની પ્રક્રિયા માટે વેગ અચળાંક $0.0030 \ mol \ L^{-1} \ s^{-1}$ છે. $A$ ની પ્રારંભિક સાંદ્રતા $0.10 \ M$ થી ઘટીને $0.075 \ M$ થવા માટે કેટલો સમય લાગશે ($s$ માં)?
A
$10$
B
$20$
C
$8.33$
D
$1.33$

Solution

(C) શૂન્ય ક્રમની પ્રક્રિયા માટે સંકલિત વેગ સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$k = \frac{[R]_0 - [R]_t}{t}$
જ્યાં:
$k = 0.0030 \ mol \ L^{-1} \ s^{-1}$ (વેગ અચળાંક)
$[R]_0 = 0.10 \ M$ (પ્રારંભિક સાંદ્રતા)
$[R]_t = 0.075 \ M$ ($t$ સમય પછીની સાંદ્રતા)
સમય $t$ શોધવા માટે સૂત્રને ગોઠવતા:
$t = \frac{[R]_0 - [R]_t}{k}$
$t = \frac{0.10 \ M - 0.075 \ M}{0.0030 \ mol \ L^{-1} \ s^{-1}}$
$t = \frac{0.025}{0.0030} \ s = 8.33 \ s$
53
ChemistryMediumAP EAMCET · 2011
નીચેનાને જોડો:
List-$I$List-$II$
$(A)$ $pH = 10$ પર હાઇડ્રોજન ઇલેક્ટ્રોડનો પોટેન્શિયલ$(I)$ $0.76 \ V$
$(B)$ $Cu^{2+} | Cu$$(II)$ $0.059$
$(C)$ $Zn | Zn^{2+}$$(III)$ $-0.591 \ V$
$(D)$ $\frac{2.303 RT}{F}$$(IV)$ $0.337 \ V$
$(V)$ $-0.76 \ V$

$A$ $B$ $C$ $D$
$(a)$ $(III)$ $(I)$ $(II)$ $(V)$
$(b)$ $(II)$ $(V)$ $(I)$ $(IV)$
$(c)$ $(III)$ $(IV)$ $(I)$ $(II)$
$(d)$ $(V)$ $(I)$ $(IV)$ $(II)$

Solution

(C) હાઇડ્રોજન ઇલેક્ટ્રોડ માટે: $E = E^0 - 0.059 \ pH = 0 - 0.059 \times 10 = -0.591 \ V$. આમ,$(A)$ એ $(III)$ સાથે જોડાય છે.
$(B)$ $Cu^{2+} | Cu$ નો પ્રમાણિત રિડક્શન પોટેન્શિયલ $E^0_{Cu^{2+}/Cu} = 0.337 \ V$ છે. આમ,$(B)$ એ $(IV)$ સાથે જોડાય છે.
$(C)$ $Zn | Zn^{2+}$ નો પ્રમાણિત ઓક્સિડેશન પોટેન્શિયલ $E^0_{Zn/Zn^{2+}} = 0.76 \ V$ છે. આમ,$(C)$ એ $(I)$ સાથે જોડાય છે.
$(D)$ $298 \ K$ તાપમાને $\frac{2.303 RT}{F}$ નું મૂલ્ય $\frac{2.303 \times 8.314 \times 298}{96500} \approx 0.059$ થાય છે. આમ,$(D)$ એ $(II)$ સાથે જોડાય છે.
તેથી,સાચી જોડ $A-III, B-IV, C-I, D-II$ છે,જે વિકલ્પ $(c)$ ને અનુરૂપ છે.
54
ChemistryEasyMCQAP EAMCET · 2011
જ્યારે ભેજવાળા ક્લોરિન વાયુની હાઈપો $(Na_2S_2O_3)$ સાથે પ્રક્રિયા કરવામાં આવે ત્યારે કઈ નીપજો બને છે?
A
$Na_2SO_4, S, HCl$
B
$Na_2SO_3, S, HCl$
C
$Na_2S_4O_6, Na_2SO_3, HCl$
D
$Na_2S_4O_6, NaCl, HCl$

Solution

(A) જ્યારે ભેજવાળો ક્લોરિન વાયુ હાઈપો $(Na_2S_2O_3)$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે તે ઓક્સિડેશનકર્તા તરીકે વર્તે છે. આ પ્રક્રિયામાં સોડિયમ સલ્ફેટ,હાઇડ્રોક્લોરિક એસિડ અને કલૉઇડલ સલ્ફર બને છે.
સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$Na_2S_2O_3 + H_2O + Cl_2 \rightarrow Na_2SO_4 + 2HCl + S$
55
ChemistryMediumMCQAP EAMCET · 2011
નાઈટ્રોબેન્ઝીનનું આલ્કલાઇન માધ્યમમાં ઝીંકનો ઉપયોગ કરીને રિડક્શન કરવાથી $X$ મળે છે. $X$ માં $\sigma$ અને $\pi$ બંધોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$24 \sigma, 7 \pi$
B
$24 \sigma, 6 \pi$
C
$27 \sigma, 7 \pi$
D
$27 \sigma, 6 \pi$

Solution

(D) નાઈટ્રોબેન્ઝીનનું આલ્કલાઇન માધ્યમમાં $(Zn/NaOH)$ ઝીંક સાથે રિડક્શન કરવાથી હાઈડ્રેઝોબેન્ઝીન $(C_{12}H_{12}N_2)$ મળે છે,જે $X$ છે.
હાઈડ્રેઝોબેન્ઝીનનું બંધારણ: $Ph-NH-NH-Ph$.
દરેક ફિનાઈલ રિંગ $(C_6H_5)$ માં $3 \pi$ બંધો (એરોમેટિક રિંગમાંથી) અને $12 \sigma$ બંધો ($6$ $C-C$ અને $6$ $C-H$) હોય છે.
બે ફિનાઈલ રિંગ માટે,આપણી પાસે કુલ $6 \pi$ બંધો અને $24 \sigma$ બંધો છે.
વધારામાં,મધ્યમાં રહેલા $N-N$ બંધમાં $1 \sigma$ બંધ છે અને બે $N-H$ બંધો $2 \sigma$ બંધો આપે છે.
કુલ $\sigma$ બંધો = $24 + 1 + 2 = 27$.
કુલ $\pi$ બંધો = $3 + 3 = 6$ (બે બેન્ઝીન રિંગમાંથી).
આમ,$X$ માં $27 \sigma$ અને $6 \pi$ બંધો છે.
56
ChemistryDifficultMCQAP EAMCET · 2011
નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું નથી?
A
ગ્લાયસીન સિવાયના તમામ કુદરતી રીતે મળી આવતા $\alpha$-એમિનો એસિડ પ્રકાશીય સક્રિય હોય છે.
B
$\alpha$-એમિનો એસિડ તેમની આઇસોઇલેક્ટ્રિક પોઈન્ટ પર મહત્તમ દ્રાવ્યતા ધરાવે છે.
C
ટ્રાયપેપ્ટાઇડમાં બે પેપ્ટાઇડ બંધ હોય છે.
D
$\alpha$-એમિનો એસિડ ઝ્વિટર આયન તરીકે અસ્તિત્વ ધરાવે છે.

Solution

(B) આઇસોઇલેક્ટ્રિક પોઈન્ટ પર,એમિનો એસિડ પરનો ચોખ્ખો વીજભાર શૂન્ય હોય છે,જેના પરિણામે આંતર-આણ્વીય ઇલેક્ટ્રોસ્ટેટિક અપાકર્ષણ અને પાણીના અણુઓ સાથેની આંતરક્રિયા ન્યૂનતમ હોય છે. પરિણામે,એમિનો એસિડ તેમની આઇસોઇલેક્ટ્રિક પોઈન્ટ પર પાણીમાં સૌથી ઓછી દ્રાવ્યતા ધરાવે છે. તેથી,આઇસોઇલેક્ટ્રિક પોઈન્ટ પર મહત્તમ દ્રાવ્યતા ધરાવે છે તેવું વિધાન ખોટું છે.
57
ChemistryMediumMCQAP EAMCET · 2011
પાયરોફોસ્ફોરિક એસિડમાં $\sigma$ અને $\pi$-બંધોની કુલ સંખ્યા અનુક્રમે કેટલી છે?
A
$8, 2$
B
$10, 2$
C
$12, 2$
D
$8, 4$

Solution

(C) પાયરોફોસ્ફોરિક એસિડ $(H_4P_2O_7)$ ની રચનામાં બે $P=O$ બંધ,ચાર $P-OH$ બંધ અને એક $P-O-P$ સેતુ હોય છે.
બંધોની ગણતરી:
- દરેક $P=O$ બંધમાં $1$ $\sigma$ અને $1$ $\pi$-બંધ હોય છે (કુલ: $2$ $\sigma$,$2$ $\pi$).
- દરેક $P-OH$ બંધમાં $1$ $\sigma$-બંધ હોય છે (કુલ: $4$ $\sigma$).
- $P-O-P$ સેતુમાં $2$ $\sigma$-બંધ હોય છે.
- દરેક $O-H$ બંધમાં $1$ $\sigma$-બંધ હોય છે (કુલ: $4$ $\sigma$).
કુલ $\sigma$-બંધો = $2 + 4 + 2 + 4 = 12$.
કુલ $\pi$-બંધો = $2$.
તેથી,સાચો જવાબ $12, 2$ છે.
58
ChemistryEasyMCQAP EAMCET · 2011
નીચેનામાંથી કયું કૃત્રિમ ગળપણ આપનાર પદાર્થ (artificial sweetening agent) છે?
A
એસ્પિરિન
B
ફેનાસેટિન
C
બિથિઓનોલ
D
એલિટામ

Solution

(D) કૃત્રિમ ગળપણ આપનાર પદાર્થ એ એક ખાદ્ય ઉમેરણ છે જે ખાંડ જેવો ગળ્યો સ્વાદ આપે છે પરંતુ તેમાં ઘણી ઓછી ખાદ્ય ઊર્જા હોય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Alitame$ (એલિટામ) એ કૃત્રિમ ગળપણ આપનાર પદાર્થ છે.
તે શેરડીની ખાંડ કરતા આશરે $2000$ ગણું વધુ ગળ્યું છે.
તેનું રાસાયણિક બંધારણ નીચે મુજબ છે:
$HOOC-CH_2-CH(NH_2)-CONH-CH(CH_3)-CONH-C(CH_3)_2-CH_2-S-C(CH_3)_2$.
59
ChemistryEasyAP EAMCET · 2011
નીચેનાને જોડો:
List-$I$List-$II$
$(A)$ $pH = 10$ પર હાઇડ્રોજન ઇલેક્ટ્રોડનો પોટેન્શિયલ$(I)$ $0.76 \ V$
$(B)$ $Cu^{2+}|Cu$$(II)$ $0.059$
$(C)$ $Zn|Zn^{2+}$$(III)$ $-0.591 \ V$
$(D)$ $\frac{2.303RT}{F}$$(IV)$ $0.337 \ V$
$(V)$ $-0.76 \ V$

$(a)$ $A-III, B-I, C-II, D-V$
$(b)$ $A-II, B-V, C-I, D-IV$
$(c)$ $A-III, B-IV, C-I, D-II$
$(d)$ $A-V, B-I, C-IV, D-II$

Solution

(C) હાઇડ્રોજન ઇલેક્ટ્રોડ માટે: $E = E^0 - 0.0591 \ pH = 0 - 0.0591 \times 10 = -0.591 \ V$. તેથી,$A-III$.
$(B)$ $Cu^{2+}|Cu$ નો પ્રમાણિત રિડક્શન પોટેન્શિયલ $0.337 \ V$ છે. તેથી,$B-IV$.
$(C)$ $Zn|Zn^{2+}$ નો પ્રમાણિત ઓક્સિડેશન પોટેન્શિયલ $0.76 \ V$ છે. તેથી,$C-I$.
$(D)$ $298 \ K$ તાપમાને $\frac{2.303RT}{F}$ નું મૂલ્ય $0.059$ છે. તેથી,$D-II$.
સાચી જોડ $A-III, B-IV, C-I, D-II$ છે,જે વિકલ્પ $(c)$ માં છે.
60
ChemistryMediumMCQAP EAMCET · 2011
જો $NH_4Cl$,$NaOH$ અને $NaCl$ ના $\Lambda_{\infty}$ ના મૂલ્યો અનુક્રમે $130$,$217$ અને $109 \ ohm^{-1} \ cm^2 \ equiv^{-1}$ હોય,તો $NH_4OH$ માટે $\Lambda_{\infty}$ નું મૂલ્ય $ohm^{-1} \ cm^2 \ equiv^{-1}$ માં કેટલું થાય?
A
$238$
B
$196$
C
$22$
D
$456$

Solution

(A) કોલરાઉસના સ્વતંત્ર આયનોના અભિગમનનો નિયમ મુજબ:
$\Lambda_{\infty}(NH_4Cl) = \Lambda_{\infty}(NH_4^+) + \Lambda_{\infty}(Cl^-) = 130 \ ohm^{-1} \ cm^2 \ equiv^{-1}$ $(i)$
$\Lambda_{\infty}(NaOH) = \Lambda_{\infty}(Na^+) + \Lambda_{\infty}(OH^-) = 217 \ ohm^{-1} \ cm^2 \ equiv^{-1}$ $(ii)$
$\Lambda_{\infty}(NaCl) = \Lambda_{\infty}(Na^+) + \Lambda_{\infty}(Cl^-) = 109 \ ohm^{-1} \ cm^2 \ equiv^{-1}$ $(iii)$
$NH_4OH$ માટે $\Lambda_{\infty}$ શોધવા માટે,આપણે $(i) + (ii) - (iii)$ પ્રક્રિયા કરીશું:
$\Lambda_{\infty}(NH_4OH) = \Lambda_{\infty}(NH_4^+) + \Lambda_{\infty}(OH^-) = \Lambda_{\infty}(NH_4Cl) + \Lambda_{\infty}(NaOH) - \Lambda_{\infty}(NaCl)$
$\Lambda_{\infty}(NH_4OH) = 130 + 217 - 109 = 238 \ ohm^{-1} \ cm^2 \ equiv^{-1}$
61
ChemistryMediumMCQAP EAMCET · 2011
નાઈટ્રેશન પ્રક્રિયા માટે ફિનોલ $(I)$,નાઈટ્રોબેન્ઝીન $(II)$ અને બેન્ઝીન $(III)$ ની પ્રતિક્રિયાત્મકતાનો ક્રમ કયો છે?
A
$(III) > (I) > (II)$
B
$(II) > (III) > (I)$
C
$(I) > (III) > (II)$
D
$(I) > (II) > (III)$

Solution

(C) નાઈટ્રેશન એ ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી એરોમેટિક વિસ્થાપન પ્રક્રિયા છે. આ પ્રક્રિયાનો દર એરોમેટિક વલયની ઇલેક્ટ્રોન ઘનતા પર આધાર રાખે છે.
જે સમૂહો ઇલેક્ટ્રોન ઘનતા વધારે છે (ઇલેક્ટ્રોન-ડોનેટિંગ સમૂહો) તે વલયને સક્રિય કરે છે,જ્યારે જે સમૂહો ઇલેક્ટ્રોન ઘનતા ઘટાડે છે (ઇલેક્ટ્રોન-વિથડ્રોઈંગ સમૂહો) તે વલયને નિષ્ક્રિય કરે છે.
ફિનોલ $(I)$ માં,$-OH$ સમૂહ પ્રબળ $+R$ (અનુનાદ) અસર દર્શાવે છે,જે વલયની ઇલેક્ટ્રોન ઘનતામાં નોંધપાત્ર વધારો કરે છે,જેથી તે ખૂબ જ પ્રતિક્રિયાશીલ બને છે.
બેન્ઝીન $(III)$ માં,ઇલેક્ટ્રોન ઘનતા બદલવા માટે કોઈ વિસ્થાપક હોતો નથી.
નાઈટ્રોબેન્ઝીન $(II)$ માં,$-NO_2$ સમૂહ પ્રબળ $-R$ અસર દર્શાવે છે,જે વલયની ઇલેક્ટ્રોન ઘનતામાં નોંધપાત્ર ઘટાડો કરે છે,જેથી તે સૌથી ઓછું પ્રતિક્રિયાશીલ બને છે.
તેથી,પ્રતિક્રિયાત્મકતાનો ક્રમ $(I) > (III) > (II)$ છે.
62
ChemistryMediumMCQAP EAMCET · 2011
ધાતુના નિષ્કર્ષણ દરમિયાન નીચેનામાંથી કયા ઓક્સાઇડનું વોટર ગેસ દ્વારા રિડક્શન કરીને ધાતુ મેળવવામાં આવે છે?
A
$NiO$
B
$ZnO$
C
$WO_3$
D
$Fe_2O_3$

Solution

(A) નિકલ ઓક્સાઇડ $(NiO)$ નું વોટર ગેસ $(CO + H_2)$ દ્વારા રિડક્શન કરીને ધાતુ મેળવવામાં આવે છે. અન્ય ઓક્સાઇડનું રિડક્શન નીચે મુજબના રિડક્શનકર્તા દ્વારા થાય છે:
$ZnO + C \xrightarrow{\Delta} Zn + CO$
$WO_3 + 3H_2 \xrightarrow{\Delta} W + 3H_2O$
$Fe_2O_3 + 3CO \xrightarrow{\Delta} 2Fe + 3CO_2$
$2NiO + \underbrace{CO + H_2}_{\text{Water gas}} \longrightarrow 2Ni + CO_2 + H_2O$
63
ChemistryEasyMCQAP EAMCET · 2011
હવામાં અને સૂર્યપ્રકાશના સંપર્કમાં આવવાથી નીચેનામાંથી કયા પદાર્થમાંથી ફોસ્જીન ધીમે ધીમે બને છે?
A
$CHCl_3$
B
$H_3CCl$
C
$H_3COH$
D
$C_2H_5Cl$

Solution

(A) હવા અને પ્રકાશની હાજરીમાં,ક્લોરોફોર્મ $(CHCl_3)$ નું ઓક્સિડેશન થઈને કાર્બોનિલ ક્લોરાઈડ બને છે,જેને સામાન્ય રીતે ફોસ્જીન $(COCl_2)$ કહેવામાં આવે છે,જે અત્યંત ઝેરી વાયુ છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$CHCl_3 + \frac{1}{2}O_2 \xrightarrow{\text{Air and light}} COCl_2 + HCl$
64
ChemistryEasyMCQAP EAMCET · 2011
વોલ્ફ-કિશનર રિડક્શનમાં વપરાતો પ્રક્રિયક કયો છે?
A
$NH_2NH_2 / KOH$
B
$H_2 / Ni$
C
$Sn / HCl$
D
$LiAlH_4$

Solution

(A) વોલ્ફ-કિશનર રિડક્શન એ કાર્બોનિલ સમૂહો (આલ્ડિહાઈડ અથવા કીટોન) ને મિથાઈલીન સમૂહો $(-CH_2-)$ માં રૂપાંતરિત કરવા માટે વપરાતી રાસાયણિક પ્રક્રિયા છે.
તેમાં કાર્બોનિલ સંયોજનને હાઈડ્રેઝીન $(NH_2NH_2)$ અને પોટેશિયમ હાઈડ્રોક્સાઈડ $(KOH)$ જેવા પ્રબળ બેઝ સાથે ઈથિલીન ગ્લાયકોલ જેવા ઉચ્ચ ઉત્કલનબિંદુ ધરાવતા દ્રાવકની હાજરીમાં ગરમ કરવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયા હાઈડ્રેઝોન મધ્યવર્તી સંયોજન દ્વારા આગળ વધે છે,જે ત્યારબાદ બેઝ-ઉત્પ્રેરિત વિઘટન પામીને નાઈટ્રોજન વાયુ $(N_2)$ મુક્ત કરે છે અને અનુરૂપ આલ્કેન બનાવે છે.
65
ChemistryEasyMCQAP EAMCET · 2011
ચાર કાર્બોક્સિલિક એસિડના $pK_a$ મૂલ્યો અનુક્રમે $4.76, 4.19, 0.23$ અને $3.41$ છે. તેમની વચ્ચે સૌથી પ્રબળ કાર્બોક્સિલિક એસિડનું $pK_a$ મૂલ્ય કેટલું છે?
A
$4.19$
B
$3.41$
C
$0.23$
D
$4.76$

Solution

(C) એસિડની પ્રબળતા તેના $pK_a$ મૂલ્યના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોય છે.
ગાણિતિક રીતે,$pK_a = -\log(K_a)$.
વધુ પ્રબળ એસિડનું $K_a$ મૂલ્ય વધારે હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તેનું $pK_a$ મૂલ્ય ઓછું હોય છે.
આપેલા મૂલ્યોની સરખામણી કરતા: $0.23 < 3.41 < 4.19 < 4.76$.
તેથી,સૌથી નાનું $pK_a$ મૂલ્ય $0.23$ એ સૌથી પ્રબળ કાર્બોક્સિલિક એસિડ દર્શાવે છે.
66
ChemistryEasyMCQAP EAMCET · 2011
નીચેનામાંથી કયું બાયોપોલિમર નથી?
A
સેલ્યુલોઝ
B
નાયલોન-$6$
C
ઇન્સ્યુલિન
D
$DNA$

Solution

(B) જે પોલિમર વનસ્પતિઓ અને પ્રાણીઓમાં વિવિધ જીવન પ્રક્રિયાઓનું નિયંત્રણ કરે છે તેને બાયોપોલિમર કહેવામાં આવે છે.
સેલ્યુલોઝ,ઇન્સ્યુલિન,$DNA$,સ્ટાર્ચ,પ્રોટીન વગેરે બાયોપોલિમરના ઉદાહરણો છે.
નાયલોન-$6$ એ કૃત્રિમ પોલિમર છે. તે બાયોપોલિમર નથી.
67
ChemistryMediumMCQAP EAMCET · 2011
જ્યારે ભેજવાળા ક્લોરિન વાયુની હાઈપો (hypo) સાથે પ્રક્રિયા કરવામાં આવે ત્યારે કઈ નીપજો બને છે?
A
$Na_2SO_4, S, HCl$
B
$Na_2SO_3, S, HCl$
C
$Na_2S_4O_6, Na_2SO_3, HCl$
D
$Na_2SO_4, NaCl, HCl$

Solution

(A) હાઈપો એ સોડિયમ થાયોસલ્ફેટ છે,$Na_2S_2O_3 \cdot 5H_2O$. જ્યારે ભેજવાળો ક્લોરિન વાયુ સોડિયમ થાયોસલ્ફેટ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે તે ઓક્સિડેશનકર્તા તરીકે વર્તે છે. પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$Na_2S_2O_3 + H_2O + Cl_2 \rightarrow Na_2SO_4 + S + 2HCl$.
આમ,બનતી નીપજો $Na_2SO_4, S$ અને $HCl$ છે.
68
ChemistryMediumMCQAP EAMCET · 2011
જો પોટેશિયમ બોડી-સેન્ટર્ડ ક્યુબિક $(BCC)$ બંધારણમાં સ્ફટિકીકરણ પામે,તો તેના $39 \ g$ માં રહેલા એકમ કોષોની સંખ્યા કેટલી હશે? ($N = \text{એવોગેડ્રો આંક}$,$\text{પોટેશિયમનું પરમાણ્વીય દળ} = 39$).
A
$\frac{N}{4}$
B
$\frac{N}{2}$
C
$\frac{N}{3}$
D
$N$

Solution

(B) પોટેશિયમ $BCC$ પ્રણાલીમાં સ્ફટિકીકરણ પામે છે.
પોટેશિયમના મોલની સંખ્યા $= \frac{39 \ g}{39 \ g/mol} = 1 \ mol$.
$1 \ mol$ પરમાણુઓમાં $N$ પરમાણુઓ હોય છે.
$BCC$ એકમ કોષમાં,પ્રતિ એકમ કોષ પરમાણુઓની સંખ્યા $2$ હોય છે.
તેથી,એકમ કોષોની સંખ્યા $= \frac{\text{પરમાણુઓની કુલ સંખ્યા}}{\text{પ્રતિ એકમ કોષ પરમાણુઓ}} = \frac{N}{2}$.
69
ChemistryMediumMCQAP EAMCET · 2011
$0.1 \ M$ જલીય દ્રાવણો $BaCl_2, NaCl$ અને $Al_2(SO_4)_3$ ના બાષ્પ દબાણમાં થતા ઘટાડાનો ગુણોત્તર નીચેનામાંથી કયો છે?
A
$3 : 2 : 5$
B
$5 : 2 : 3$
C
$5 : 3 : 2$
D
$2 : 3 : 5$

Solution

(A) બાષ્પ દબાણમાં થતો ઘટાડો એ સંખ્યાત્મક ગુણધર્મ છે,જે દ્રાવ્યના કણોની સંખ્યા (વોન્ટ હોફ અવયવ $i$) પર આધાર રાખે છે.
$BaCl_2 \rightarrow Ba^{2+} + 2Cl^-$; $i = 3$
$NaCl \rightarrow Na^+ + Cl^-$; $i = 2$
$Al_2(SO_4)_3 \rightarrow 2Al^{3+} + 3SO_4^{2-}$; $i = 5$
દ્રાવણની સાંદ્રતા સમાન $(0.1 \ M)$ હોવાથી,બાષ્પ દબાણમાં થતા ઘટાડાનો ગુણોત્તર તેમના વોન્ટ હોફ અવયવોના ગુણોત્તર જેટલો થાય છે.
તેથી,ગુણોત્તર $3 : 2 : 5$ છે.
70
ChemistryMediumMCQAP EAMCET · 2011
નીચેના ચાર આયનો માટે સ્પિન-ઓન્લી ચુંબકીય મોમેન્ટ ($BM$ માં) વધતો ક્રમ ઓળખો:
$(I) Fe^{2+}$
$(II) Ti^{2+}$
$(III) Cu^{2+}$
$(IV) V^{2+}$
A
$I, II, IV, III$
B
$IV, I, II, III$
C
$III, IV, II, I$
D
$III, II, IV, I$

Solution

(D) સ્પિન-ઓન્લી ચુંબકીય મોમેન્ટ $(\mu)$ સૂત્ર $\mu = \sqrt{n(n+2)} \ BM$ દ્વારા ગણવામાં આવે છે,જ્યાં $n$ એ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા છે.
આપેલા આયનો માટે:
$(I) Fe^{2+} ([Ar] 3d^6)$: અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $(n)$ = $4$.
$(II) Ti^{2+} ([Ar] 3d^2)$: અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $(n)$ = $2$.
$(III) Cu^{2+} ([Ar] 3d^9)$: અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $(n)$ = $1$.
$(IV) V^{2+} ([Ar] 3d^3)$: અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $(n)$ = $3$.
અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યાની સરખામણી કરતા: $1 (III) < 2 (II) < 3 (IV) < 4 (I)$.
તેથી,ચુંબકીય મોમેન્ટનો વધતો ક્રમ $III < II < IV < I$ છે.
71
ChemistryMediumMCQAP EAMCET · 2011
ફ્રુન્ડલિચ એડસોર્પ્શન આઇસોથર્મ (Freundlich adsorption isotherm) માટે નીચેનામાંથી કયું સીધી રેખા આપે છે?
A
$\log \frac{x}{m} \ vs \ \log p$
B
$\frac{x}{m} \ vs \ \frac{1}{p}$
C
$\log \frac{x}{m} \ vs \ \log \frac{1}{p}$
D
$\frac{x}{m} \ vs \ p$

Solution

(A) ફ્રુન્ડલિચ એડસોર્પ્શન આઇસોથર્મ સમીકરણ દ્વારા આપવામાં આવે છે: $\frac{x}{m} = K p^{1/n}$.
બંને બાજુ લોગ લેતા,આપણને મળે છે: $\log \frac{x}{m} = \log K + \frac{1}{n} \log p$.
આ સમીકરણ સીધી રેખા $y = mx + c$ ના સ્વરૂપમાં છે,જ્યાં $y = \log \frac{x}{m}$,$x = \log p$,ઢાળ $m = \frac{1}{n}$,અને આંતરછેદ $c = \log K$ છે.
તેથી,$\log \frac{x}{m}$ અને $\log p$ વચ્ચેનો આલેખ દોરતા સીધી રેખા મળે છે.
72
ChemistryEasyMCQAP EAMCET · 2011
ઉષ્માક્ષેપક પ્રક્રિયા $A \rightleftharpoons B$ માટે નીચેનામાંથી કયું સાચું છે,જો $E_f$ અને $E_b$ અનુક્રમે પુરોગામી અને પ્રતિગામી પ્રક્રિયાની સક્રિયકરણ ઊર્જા હોય?
A
$E_f > E_b$
B
$E_f = E_b$
C
$E_f = -E_b$
D
$E_f < E_b$

Solution

(D) પુરોગામી પ્રક્રિયાની સક્રિયકરણ ઊર્જા $(E_f)$ અને પ્રતિગામી પ્રક્રિયાની સક્રિયકરણ ઊર્જા $(E_b)$ એ પ્રક્રિયાની એન્થાલ્પી $(\Delta_r H)$ સાથે નીચેના સમીકરણ દ્વારા સંબંધિત છે: $\Delta_r H = E_f - E_b$.
ઉષ્માક્ષેપક પ્રક્રિયા માટે,એન્થાલ્પી ફેરફાર ઋણ હોય છે,એટલે કે $\Delta_r H < 0$.
આ કિંમત સમીકરણમાં મૂકતા,આપણને $E_f - E_b < 0$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $E_f < E_b$.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real AP EAMCET style covering Chemistry with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D Chemistry papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Run live AP EAMCET mock exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo

Frequently Asked Questions

How many Chemistry questions are in AP EAMCET 2011?

There are 189 Chemistry questions from the AP EAMCET 2011 paper on Vedclass, each with a detailed step-by-step solution in Gujarati.

Are AP EAMCET 2011 Chemistry solutions available in Gujarati?

Yes. All solutions on this page are in Gujarati. You can also switch to English or Hindi using the language buttons above the questions.

Can I practice AP EAMCET 2011 Chemistry as a timed test?

Yes. Use the Vedclass Test Series to attempt a full AP EAMCET mock test covering Chemistry with time limits and instant score analysis.

Can teachers create Chemistry papers from AP EAMCET previous year questions?

Yes. The Vedclass Exam Paper Generator lets teachers mix AP EAMCET Chemistry questions and generate Set A/B/C/D papers in minutes.

For Teachers & Institutes

Build a Custom Chemistry Paper

Pick AP EAMCET 2011 Chemistry questions, set difficulty, and generate Set A/B/C/D in 2 minutes.