BiologyQ51–147 of 213 questions
Page 2 of 3 · Gujarati
51
BiologyEasyMCQAIPMT · 1999
ફોલિક એસિડ અને પેન્ટોથેનિક એસિડ નીચેનામાંથી કયા પરિવાર સાથે સંબંધિત છે?
A
વિટામિન $K$
B
વિટામિન $A$
C
વિટામિન $C$
D
વિટામિન $B$ કોમ્પ્લેક્સ
Solution
(D) ફોલિક એસિડને વિટામિન $B_9$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે અને પેન્ટોથેનિક એસિડને વિટામિન $B_5$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ બંને વિટામિન્સ પાણીમાં દ્રાવ્ય છે અને વિટામિન $B$ કોમ્પ્લેક્સ જૂથના આવશ્યક ઘટકો છે.
તેથી,તેઓ વિટામિન $B$ કોમ્પ્લેક્સ પરિવારના સભ્યો છે.
આ બંને વિટામિન્સ પાણીમાં દ્રાવ્ય છે અને વિટામિન $B$ કોમ્પ્લેક્સ જૂથના આવશ્યક ઘટકો છે.
તેથી,તેઓ વિટામિન $B$ કોમ્પ્લેક્સ પરિવારના સભ્યો છે.
0 likesView Solution
52
BiologyEasyMCQAIPMT · 1999
એક સરેરાશ પુરુષને આશરે કેટલી ઉર્જાની જરૂર હોય છે?
A
$2900$ Kcal ઉર્જા/દિવસ
B
$500$ Kcal ઉર્જા/દિવસ
C
$1000$ Kcal ઉર્જા/દિવસ
D
$2000$ Kcal ઉર્જા/દિવસ
Solution
(A) એક સરેરાશ પુખ્ત પુરુષને તેના બેઝલ મેટાબોલિક રેટ અને દૈનિક શારીરિક પ્રવૃત્તિઓ જાળવી રાખવા માટે દરરોજ આશરે $2900-3000$ Kcal ઉર્જાની જરૂર હોય છે.
સરખામણીમાં,લગભગ $15$ વર્ષના બાળકને આશરે $2500$ Kcal અને $4-6$ વર્ષના શિશુને દરરોજ આશરે $1500$ Kcal ની જરૂર હોય છે.
તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી,સરેરાશ પુરુષ માટે $2900$ Kcal એ સૌથી યોગ્ય મૂલ્ય છે.
સરખામણીમાં,લગભગ $15$ વર્ષના બાળકને આશરે $2500$ Kcal અને $4-6$ વર્ષના શિશુને દરરોજ આશરે $1500$ Kcal ની જરૂર હોય છે.
તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી,સરેરાશ પુરુષ માટે $2900$ Kcal એ સૌથી યોગ્ય મૂલ્ય છે.
0 likesView Solution
53
BiologyEasyMCQAIPMT · 1999
ટ્રિપ્સીનોજનનું ટ્રિપ્સીનમાં રૂપાંતર કરવા માટે નીચેનામાંથી કોની જરૂર પડે છે?
A
$HCl$
B
એન્ટેરોકાઈનેઝ
C
લાઈપેઝ
D
ઝાઈમેઝ
Solution
(B) ટ્રિપ્સીનોજન એ સ્વાદુપિંડ દ્વારા નાના આંતરડામાં સ્ત્રવિત થતો એક નિષ્ક્રિય ઉત્સેચક (ઝાયમોજન) છે.
તેનું સક્રિય સ્વરૂપ,ટ્રિપ્સીનમાં રૂપાંતર એન્ટેરોકાઈનેઝ (જેને એન્ટેરોપેપ્ટાઈડેઝ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) નામના ઉત્સેચક દ્વારા થાય છે.
એન્ટેરોકાઈનેઝ આંતરડાના શ્લેષ્મ (intestinal mucosa) દ્વારા સ્ત્રવિત થાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
તેનું સક્રિય સ્વરૂપ,ટ્રિપ્સીનમાં રૂપાંતર એન્ટેરોકાઈનેઝ (જેને એન્ટેરોપેપ્ટાઈડેઝ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) નામના ઉત્સેચક દ્વારા થાય છે.
એન્ટેરોકાઈનેઝ આંતરડાના શ્લેષ્મ (intestinal mucosa) દ્વારા સ્ત્રવિત થાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
0 likesView Solution
54
BiologyEasyMCQAIPMT · 1999
નીચેનામાંથી કોણ પાચન માર્ગમાંથી ગ્લુકોઝને યકૃત સુધી લઈ જાય છે?
A
યકૃત ધમની (Hepatic artery)
B
ફુપ્ફુસીય શિરા (Pulmonary vein)
C
યકૃત નિવાહિકા શિરા (Hepatic portal vein)
D
મૂત્રપિંડ નિવાહિકા તંત્ર (Renal portal system)
Solution
(C) $Hepatic portal vein$ (યકૃત નિવાહિકા શિરા) પાચન માર્ગમાંથી રુધિરને યકૃત સુધી લઈ જાય છે.
આ રુધિરમાં ગ્લુકોઝ અને એમિનો એસિડ જેવા શોષાયેલા પોષક તત્વો ભરપૂર માત્રામાં હોય છે, જેનું સંચાલન, સંગ્રહ અથવા શરીરના અન્ય ભાગોમાં વિતરણ કરવા માટે તેને સીધું યકૃતમાં મોકલવામાં આવે છે。
આ રુધિરમાં ગ્લુકોઝ અને એમિનો એસિડ જેવા શોષાયેલા પોષક તત્વો ભરપૂર માત્રામાં હોય છે, જેનું સંચાલન, સંગ્રહ અથવા શરીરના અન્ય ભાગોમાં વિતરણ કરવા માટે તેને સીધું યકૃતમાં મોકલવામાં આવે છે。
0 likesView Solution
55
BiologyMediumMCQAIPMT · 1999
મગજમાં શ્વસન કેન્દ્ર જે શ્વાસ લેવાની અને શ્વાસ બહાર કાઢવાની પ્રક્રિયાને નિયંત્રિત કરે છે,તે ક્યાં આવેલું છે?
A
મેડુલા ઓબ્લોન્ગાટા (લંબમજ્જા)
B
અનુમસ્તિષ્ક
C
હાયપોથેલેમસ
D
હૃદયાવારણ
Solution
(A) શ્વાસોચ્છવાસની પ્રક્રિયા મગજના સ્ટેમમાં આવેલા વિશિષ્ટ કેન્દ્રો દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે.
$1$. શ્વસન લયબદ્ધતા કેન્દ્ર મુખ્યત્વે મગજના મેડુલા ઓબ્લોન્ગાટા (લંબમજ્જા) વિસ્તારમાં આવેલું છે.
$2$. આ કેન્દ્ર શ્વસન લયના નિયમન માટે જવાબદાર છે,જે ખાસ કરીને શ્વાસ લેવાની (inspiration) અને શ્વાસ બહાર કાઢવાની (expiration) પ્રક્રિયાને નિયંત્રિત કરે છે.
$3$. આ ઉપરાંત,મગજના પોન્સ (pons) વિસ્તારમાં આવેલું ન્યુમોટેક્સિક કેન્દ્ર શ્વસન લયબદ્ધતા કેન્દ્રના કાર્યોને મર્યાદિત કરી શકે છે.
$4$. તેથી,શ્વાસ લેવાની અને શ્વાસ બહાર કાઢવાની પ્રક્રિયાનું પ્રાથમિક નિયંત્રણ મેડુલા ઓબ્લોન્ગાટામાં આવેલું છે.
$1$. શ્વસન લયબદ્ધતા કેન્દ્ર મુખ્યત્વે મગજના મેડુલા ઓબ્લોન્ગાટા (લંબમજ્જા) વિસ્તારમાં આવેલું છે.
$2$. આ કેન્દ્ર શ્વસન લયના નિયમન માટે જવાબદાર છે,જે ખાસ કરીને શ્વાસ લેવાની (inspiration) અને શ્વાસ બહાર કાઢવાની (expiration) પ્રક્રિયાને નિયંત્રિત કરે છે.
$3$. આ ઉપરાંત,મગજના પોન્સ (pons) વિસ્તારમાં આવેલું ન્યુમોટેક્સિક કેન્દ્ર શ્વસન લયબદ્ધતા કેન્દ્રના કાર્યોને મર્યાદિત કરી શકે છે.
$4$. તેથી,શ્વાસ લેવાની અને શ્વાસ બહાર કાઢવાની પ્રક્રિયાનું પ્રાથમિક નિયંત્રણ મેડુલા ઓબ્લોન્ગાટામાં આવેલું છે.
0 likesView Solution
56
BiologyMediumMCQAIPMT · 1999
હૃદયના ધબકારા કોના દ્વારા શરૂ થઈ શકે છે?
A
સાઈનો-એટ્રિયલ નોડ
B
એટ્રિયો-વેન્ટ્રિક્યુલર નોડ
C
સોડિયમ આયન
D
પુરકિંજેના તંતુઓ
Solution
(A) માનવ હૃદય માયોજેનિક છે,જેનો અર્થ છે કે હૃદયના ધબકારા વિશિષ્ટ હૃદયના સ્નાયુ કોષો દ્વારા શરૂ થાય છે. $Sino-atrial$ $node$ $(SAN)$,જેને પેસમેકર તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે જમણા કર્ણકમાં આવેલું છે. તે ક્રિયાત્મક પોટેન્શિયલ ($action$ $potentials$) ઉત્પન્ન કરે છે જે હૃદયના ધબકારા શરૂ કરે છે,તેથી તે હૃદયનું પ્રાથમિક પેસમેકર છે.
0 likesView Solution
57
BiologyMediumMCQAIPMT · 1999
ધમનીઓની દીવાલોનું જાડું થવું અને કઠણ થવું તેને શું કહેવાય છે?
A
આર્થરાઈટિસ (સંધિવા)
B
એન્યુરિઝમ
C
આર્ટેરિયોસ્ક્લેરોસિસ (ધમની કાઠિન્ય)
D
$(a)$ અને $(b)$ બંને
Solution
(C) સાચો જવાબ $(c)$ છે.
આર્ટેરિયોસ્ક્લેરોસિસ એટલે ધમનીઓની દીવાલોનું જાડું થવું,કઠણ થવું અને તેમની સ્થિતિસ્થાપકતા ગુમાવવી.
એથરોસ્ક્લેરોસિસ એ આર્ટેરિયોસ્ક્લેરોસિસનો એક વિશિષ્ટ પ્રકાર છે,જેમાં મધ્યમ અને મોટી ધમનીઓના ટ્યુનિકા ઇન્ટરના (અંદરના સ્તર) અને સરળ સ્નાયુઓમાં ચરબીયુક્ત પદાર્થો,ખાસ કરીને કોલેસ્ટ્રોલ અને ટ્રાઇગ્લિસરાઇડ્સ જમા થાય છે.
આર્ટેરિયોસ્ક્લેરોસિસ એટલે ધમનીઓની દીવાલોનું જાડું થવું,કઠણ થવું અને તેમની સ્થિતિસ્થાપકતા ગુમાવવી.
એથરોસ્ક્લેરોસિસ એ આર્ટેરિયોસ્ક્લેરોસિસનો એક વિશિષ્ટ પ્રકાર છે,જેમાં મધ્યમ અને મોટી ધમનીઓના ટ્યુનિકા ઇન્ટરના (અંદરના સ્તર) અને સરળ સ્નાયુઓમાં ચરબીયુક્ત પદાર્થો,ખાસ કરીને કોલેસ્ટ્રોલ અને ટ્રાઇગ્લિસરાઇડ્સ જમા થાય છે.
0 likesView Solution
58
BiologyMediumMCQAIPMT · 1999
નીચેનામાંથી કયું પાચન માર્ગમાંથી ગ્લુકોઝને યકૃત સુધી લઈ જાય છે?
A
યકૃત ધમની (Hepatic artery)
B
યકૃત નિવાહિકા શિરા (Hepatic portal vein)
C
ફુપ્ફુસીય શિરા (Pulmonary vein)
D
આમાંથી કોઈ નહીં
Solution
(B) યકૃત નિવાહિકા શિરા ($Hepatic$ $portal$ $vein$) એ પાચન માર્ગ અને યકૃત વચ્ચેનું એક વિશિષ્ટ રુધિરવાહિની જોડાણ છે.
તે પાચિત ખોરાકમાંથી શોષાયેલા પોષક તત્વો,જેમ કે ગ્લુકોઝ અને એમિનો એસિડથી સમૃદ્ધ રુધિરને સીધું આંતરડામાંથી યકૃતમાં લઈ જાય છે,જેથી રુધિર સામાન્ય પરિભ્રમણમાં પ્રવેશે તે પહેલાં યકૃતમાં તેનું પ્રોસેસિંગ,સંગ્રહ અથવા વિતરણ થઈ શકે.
તે પાચિત ખોરાકમાંથી શોષાયેલા પોષક તત્વો,જેમ કે ગ્લુકોઝ અને એમિનો એસિડથી સમૃદ્ધ રુધિરને સીધું આંતરડામાંથી યકૃતમાં લઈ જાય છે,જેથી રુધિર સામાન્ય પરિભ્રમણમાં પ્રવેશે તે પહેલાં યકૃતમાં તેનું પ્રોસેસિંગ,સંગ્રહ અથવા વિતરણ થઈ શકે.
0 likesView Solution
59
BiologyMediumMCQAIPMT · 1999
જલીય સરીસૃપો કેવા હોય છે?
A
એમોનોટેલિક
B
જમીન પર યુરિયોટેલિક
C
યુરિયોટેલિક
D
પાણીમાં યુરિયોટેલિક
Solution
(C) સાચો જવાબ $C$ છે.
મોટાભાગના સરીસૃપો,જેમાં જલીય સરીસૃપોનો પણ સમાવેશ થાય છે,તે યુરિયોટેલિક હોય છે.
યુરિયોટેલિક પ્રાણીઓ તે છે જે નાઈટ્રોજનયુક્ત કચરાનો મુખ્યત્વે યુરિયાના સ્વરૂપમાં નિકાલ કરે છે.
જોકે કેટલીક જલીય માછલીઓ એમોનોટેલિક હોય છે,પરંતુ સરીસૃપો (જેમ કે દરિયાઈ કાચબા) સામાન્ય રીતે પાણીના સંરક્ષણ માટે અથવા ચયાપચયના અનુકૂલન તરીકે યુરિયાનો ઉત્સર્ગ કરે છે.
મોટાભાગના સરીસૃપો,જેમાં જલીય સરીસૃપોનો પણ સમાવેશ થાય છે,તે યુરિયોટેલિક હોય છે.
યુરિયોટેલિક પ્રાણીઓ તે છે જે નાઈટ્રોજનયુક્ત કચરાનો મુખ્યત્વે યુરિયાના સ્વરૂપમાં નિકાલ કરે છે.
જોકે કેટલીક જલીય માછલીઓ એમોનોટેલિક હોય છે,પરંતુ સરીસૃપો (જેમ કે દરિયાઈ કાચબા) સામાન્ય રીતે પાણીના સંરક્ષણ માટે અથવા ચયાપચયના અનુકૂલન તરીકે યુરિયાનો ઉત્સર્ગ કરે છે.
0 likesView Solution
60
BiologyMediumMCQAIPMT · 1999
એટલાસનું એક્સિસ સાથેનું જોડાણ એ શેનું ઉદાહરણ છે?
A
મીંજા સાંધો (Hinge joint)
B
ખલ-ખિલક સાંધો (Ball and socket joint)
C
સરકતો સાંધો (Gliding joint)
D
ખૂંટી સાંધો (Pivot joint)
Solution
(D) એટલાસ ($C1$ કરોડરજ્જુ) અને એક્સિસ ($C2$ કરોડરજ્જુ) વચ્ચેનું જોડાણ માથાના પરિભ્રમણ માટે જવાબદાર છે.
આ પ્રકારના સાયનોવિયલ સાંધામાં,જ્યાં એક અસ્થિ બીજા અસ્થિ દ્વારા પૂરી પાડવામાં આવતી મધ્ય ધરીની આસપાસ ફરે છે,તેને ખૂંટી સાંધો (Pivot joint) કહેવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
આ પ્રકારના સાયનોવિયલ સાંધામાં,જ્યાં એક અસ્થિ બીજા અસ્થિ દ્વારા પૂરી પાડવામાં આવતી મધ્ય ધરીની આસપાસ ફરે છે,તેને ખૂંટી સાંધો (Pivot joint) કહેવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
0 likesView Solution
61
BiologyMediumMCQAIPMT · 1999
અનુકંપી ચેતાતંત્રનું કાર્ય શું છે?
A
હૃદયના ધબકારા ઘટાડવા
B
હૃદયના ધબકારા વધારવા
C
શ્વસન અંગોનું સંકોચન કરવું
D
લાળનો સ્ત્રાવ કરવો
Solution
(B) અનુકંપી ચેતાતંત્ર એ સ્વાયત્ત ચેતાતંત્રનો એક ભાગ છે જે શરીરને 'લડો અથવા ભાગો' (fight or flight) પ્રતિક્રિયાઓ માટે તૈયાર કરે છે.
તે નોર-એપિનેફ્રાઇન જેવા ન્યુરોટ્રાન્સમીટર મુક્ત કરે છે જે હૃદયના સાઇનો-એટ્રિયલ $(SA)$ નોડ પર કાર્ય કરે છે.
આ ઉત્તેજનાને કારણે હૃદયના ધબકારા અને ક્ષેપકના સંકોચનનું બળ વધે છે,જેથી તણાવ દરમિયાન પેશીઓને પૂરતો રક્ત પુરવઠો મળી રહે.
તેનાથી વિપરીત,પરાનુકંપી ચેતાતંત્ર હૃદયના ધબકારા ઘટાડે છે.
તે નોર-એપિનેફ્રાઇન જેવા ન્યુરોટ્રાન્સમીટર મુક્ત કરે છે જે હૃદયના સાઇનો-એટ્રિયલ $(SA)$ નોડ પર કાર્ય કરે છે.
આ ઉત્તેજનાને કારણે હૃદયના ધબકારા અને ક્ષેપકના સંકોચનનું બળ વધે છે,જેથી તણાવ દરમિયાન પેશીઓને પૂરતો રક્ત પુરવઠો મળી રહે.
તેનાથી વિપરીત,પરાનુકંપી ચેતાતંત્ર હૃદયના ધબકારા ઘટાડે છે.
0 likesView Solution
62
BiologyEasyMCQAIPMT · 1999
કઈ મસ્તિષ્ક ચેતા (cranial nerve) સૌથી વધુ શાખાઓ ધરાવે છે?
A
ટ્રાઇજેમિનલ
B
ફેસિયલ ચેતા
C
વેગસ ચેતા
D
આમાંથી કોઈ નહીં
Solution
(C) $\text{વેગસ}$ ચેતા (મસ્તિષ્ક ચેતા $X$) એ સૌથી લાંબી અને સૌથી જટિલ મસ્તિષ્ક ચેતા છે, જે સૌથી વધુ વિસ્તૃત વિતરણ અને સૌથી વધુ શાખાઓ ધરાવે છે.
તેની મુખ્ય શાખાઓમાં નીચે મુજબનો સમાવેશ થાય છે:
$(i)$ સુપિરિયર લેરિન્જિયલ ચેતા
$(ii)$ રિકરન્ટ લેરિન્જિયલ ચેતા
$(iii)$ કાર્ડિયાક શાખાઓ
$(iv)$ પલ્મોનરી શાખાઓ
$(v)$ ઇસોફેજિયલ શાખાઓ
તે હૃદય, ફેફસાં અને પાચનતંત્રને પેરાસિમ્પેથેટિક ચેતાતંત્ર પૂરું પાડે છે.
તેની મુખ્ય શાખાઓમાં નીચે મુજબનો સમાવેશ થાય છે:
$(i)$ સુપિરિયર લેરિન્જિયલ ચેતા
$(ii)$ રિકરન્ટ લેરિન્જિયલ ચેતા
$(iii)$ કાર્ડિયાક શાખાઓ
$(iv)$ પલ્મોનરી શાખાઓ
$(v)$ ઇસોફેજિયલ શાખાઓ
તે હૃદય, ફેફસાં અને પાચનતંત્રને પેરાસિમ્પેથેટિક ચેતાતંત્ર પૂરું પાડે છે.
0 likesView Solution
63
BiologyMediumMCQAIPMT · 1999
ગોનાડોટ્રોપિક અંતઃસ્ત્રાવો ક્યાં ઉત્પન્ન થાય છે?
A
થાઇરોઇડનો પશ્ચ ભાગ
B
એડ્રિનલ બાહ્યક
C
પિટ્યુટરી ગ્રંથિનો એડેનોહાયપોફિસિસ ભાગ
D
વૃષણના આંતરાલીય કોષો
Solution
(C) ગોનાડોટ્રોપિક અંતઃસ્ત્રાવો,ખાસ કરીને $FSH$ (ફોલિકલ સ્ટીમ્યુલેટિંગ હોર્મોન) અને $LH$ (લ્યુટિનાઇઝિંગ હોર્મોન),પિટ્યુટરી ગ્રંથિના અગ્ર ખંડ દ્વારા ઉત્પન્ન અને સ્ત્રાવ થાય છે,જેને $adenohypophysis$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ અંતઃસ્ત્રાવો પ્રજનન અંગો (શુક્રપિંડ અને અંડપિંડ) ના કાર્યોનું નિયમન કરવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
આ અંતઃસ્ત્રાવો પ્રજનન અંગો (શુક્રપિંડ અને અંડપિંડ) ના કાર્યોનું નિયમન કરવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
0 likesView Solution
64
BiologyMediumMCQAIPMT · 1999
ડાયાબિટીસ મેલિટસ મુખ્યત્વે શેના કારણે થાય છે?
A
$Na^+$ ની ઉણપ
B
અંતઃસ્ત્રાવની ઉણપ
C
ઉત્સેચકની ઉણપ
D
આયોડિનની ઉણપ
Solution
(B) ડાયાબિટીસ મેલિટસ એ ચયાપચયની વિકૃતિ છે જે રુધિરમાં ગ્લુકોઝનું પ્રમાણ વધવાને કારણે (હાયપરગ્લાયકેમિયા) થાય છે. તે મુખ્યત્વે ઇન્સ્યુલિન નામના અંતઃસ્ત્રાવની ઉણપ અથવા તેની અસરોને કારણે થાય છે,જે સ્વાદુપિંડમાં આવેલા આઇલેટ્સ ઓફ લેંગરહેન્સના બીટા કોષો દ્વારા સ્ત્રવિત થાય છે. તેથી,તેને અંતઃસ્ત્રાવની ઉણપ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
0 likesView Solution
65
BiologyMediumMCQAIPMT · 1999
શરીરનો કયો ભાગ $Secretin$ અંતઃસ્ત્રાવનો સ્ત્રાવ કરે છે?
A
શેષાંત્ર (Ileum)
B
પકવાશય (Duodenum)
C
જઠર (Stomach)
D
અન્નનળી (Oesophagus)
Solution
(B) $Secretin$ અંતઃસ્ત્રાવ પકવાશય $(Duodenum)$ ના શ્લેષ્મ સ્તરમાં આવેલા $S$-કોષો દ્વારા સ્ત્રવિત થાય છે.
જ્યારે જઠરમાંથી એસિડિક ખોરાક (chyme) નાના આંતરડામાં પ્રવેશે છે,ત્યારે તેના ઓછા $pH$ ના પ્રતિભાવમાં આ અંતઃસ્ત્રાવ મુક્ત થાય છે.
$Secretin$ સ્વાદુપિંડને પાણી અને બાયકાર્બોનેટ આયનોનો સ્ત્રાવ કરવા માટે ઉત્તેજિત કરે છે,જેથી એસિડિક ખોરાક તટસ્થ થઈ શકે.
જ્યારે જઠરમાંથી એસિડિક ખોરાક (chyme) નાના આંતરડામાં પ્રવેશે છે,ત્યારે તેના ઓછા $pH$ ના પ્રતિભાવમાં આ અંતઃસ્ત્રાવ મુક્ત થાય છે.
$Secretin$ સ્વાદુપિંડને પાણી અને બાયકાર્બોનેટ આયનોનો સ્ત્રાવ કરવા માટે ઉત્તેજિત કરે છે,જેથી એસિડિક ખોરાક તટસ્થ થઈ શકે.
0 likesView Solution
66
BiologyMediumMCQAIPMT · 1999
$Rh$ ફેક્ટરને કારણે સમસ્યા ત્યારે ઉદભવે છે જ્યારે બે વ્યક્તિઓનું રુધિર ($Rh^+$ અને $Rh^-$) નીચેનામાંથી કઈ પરિસ્થિતિમાં મિશ્રિત થાય છે?
A
ટેસ્ટ ટ્યુબમાં
B
રુધિર ચઢાવતી વખતે (Transfusion)
C
ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન
D
$(b)$ અને $(c)$ બંને
Solution
(D) $Rh$ અસંગતતાની સમસ્યા ત્યારે ઉદભવે છે જ્યારે $Rh^-$ રુધિર $Rh^+$ રુધિરના સંપર્કમાં આવે છે।
$1$. રુધિર ચઢાવતી વખતે: જો કોઈ $Rh^-$ વ્યક્તિને $Rh^+$ રુધિર આપવામાં આવે, તો તેમની રોગપ્રતિકારક શક્તિ $anti-Rh$ એન્ટિબોડીઝ ઉત્પન્ન કરે છે।
$2$. ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન: જો કોઈ $Rh^-$ માતા ગર્ભમાં $Rh^+$ બાળક ધરાવતી હોય, તો પ્રસૂતિ દરમિયાન ગર્ભનું રુધિર માતાના રુધિર સાથે ભળી શકે છે, જેના કારણે માતાના શરીરમાં $anti-Rh$ એન્ટિબોડીઝ વિકસે છે, જે પછીની $Rh^+$ ગર્ભાવસ્થાને અસર કરી શકે છે (એરિથ્રોબ્લાસ્ટોસિસ ફેટાલિસ)।
ટેસ્ટ ટ્યુબમાં મિશ્રણ એ નિયંત્રિત પ્રયોગશાળાની પ્રક્રિયા છે અને તે ક્લિનિકલ પેથોલોજીના સંદર્ભમાં શારીરિક 'સમસ્યા' દર્શાવતું નથી।
$1$. રુધિર ચઢાવતી વખતે: જો કોઈ $Rh^-$ વ્યક્તિને $Rh^+$ રુધિર આપવામાં આવે, તો તેમની રોગપ્રતિકારક શક્તિ $anti-Rh$ એન્ટિબોડીઝ ઉત્પન્ન કરે છે।
$2$. ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન: જો કોઈ $Rh^-$ માતા ગર્ભમાં $Rh^+$ બાળક ધરાવતી હોય, તો પ્રસૂતિ દરમિયાન ગર્ભનું રુધિર માતાના રુધિર સાથે ભળી શકે છે, જેના કારણે માતાના શરીરમાં $anti-Rh$ એન્ટિબોડીઝ વિકસે છે, જે પછીની $Rh^+$ ગર્ભાવસ્થાને અસર કરી શકે છે (એરિથ્રોબ્લાસ્ટોસિસ ફેટાલિસ)।
ટેસ્ટ ટ્યુબમાં મિશ્રણ એ નિયંત્રિત પ્રયોગશાળાની પ્રક્રિયા છે અને તે ક્લિનિકલ પેથોલોજીના સંદર્ભમાં શારીરિક 'સમસ્યા' દર્શાવતું નથી।
0 likesView Solution
67
BiologyEasyMCQAIPMT · 1999
પ્રદૂષણના સંદર્ભમાં લાઈકેનનો ઉપયોગ નીચેનામાંથી કયો છે?
A
તેઓ પ્રદૂષિત પાણીને શુદ્ધ કરે છે.
B
તેઓ પ્રદૂષણના જૈવ-નિર્દેશક (bioindicators) તરીકે કાર્ય કરે છે.
C
તેઓ પ્રદૂષણને પ્રોત્સાહન આપે છે.
D
લાઈકેન પ્રદૂષણ સાથે સંબંધિત નથી.
Solution
(B) લાઈકેન એ લીલ અને ફૂગ વચ્ચેનું સહજીવન છે. તેઓ વાતાવરણીય પ્રદૂષકો,ખાસ કરીને સલ્ફર ડાયોક્સાઇડ $(SO_2)$ પ્રત્યે અત્યંત સંવેદનશીલ હોય છે. કારણ કે તેઓ પ્રદૂષિત વિસ્તારોમાં ઉગતા નથી,તેથી તેઓ હવાની ગુણવત્તા અને પ્રદૂષણના સ્તરને માપવા માટે ઉત્તમ જૈવ-નિર્દેશક (bioindicators) તરીકે કામ કરે છે.
0 likesView Solution
68
BiologyMediumMCQAIPMT · 1999
રુધિરમાં કેલ્શિયમનું સ્તર કોની ઉણપથી ઘટે છે?
A
કેલ્સિટોનિન અને પેરાથોર્મોન બંને
B
કેલ્સિટોનિન
C
પેરાથોર્મોન
D
થાયરોક્સિન
Solution
(C) $Parathormone$ $(PTH)$ પેરાથાઇરોઇડ ગ્રંથિના મુખ્ય કોષો દ્વારા સ્ત્રવિત થાય છે અને તે કેલ્શિયમ અને ફોસ્ફેટના ચયાપચયને નિયંત્રિત કરવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
તે આંતરડામાંથી કેલ્શિયમના શોષણને પ્રોત્સાહન આપીને,કિડનીના નલિકાઓમાંથી કેલ્શિયમના પુનઃશોષણને વધારીને અને હાડકામાંથી કેલ્શિયમના મુક્ત થવાની પ્રક્રિયાને ઉત્તેજિત કરીને રુધિરમાં કેલ્શિયમનું સ્તર વધારે છે.
તેથી,$Parathormone$ ની ઉણપ રુધિરમાં કેલ્શિયમનું સ્તર ઘટાડે છે,જેને હાઇપોકેલ્સેમિયા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તે આંતરડામાંથી કેલ્શિયમના શોષણને પ્રોત્સાહન આપીને,કિડનીના નલિકાઓમાંથી કેલ્શિયમના પુનઃશોષણને વધારીને અને હાડકામાંથી કેલ્શિયમના મુક્ત થવાની પ્રક્રિયાને ઉત્તેજિત કરીને રુધિરમાં કેલ્શિયમનું સ્તર વધારે છે.
તેથી,$Parathormone$ ની ઉણપ રુધિરમાં કેલ્શિયમનું સ્તર ઘટાડે છે,જેને હાઇપોકેલ્સેમિયા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
0 likesView Solution
69
BiologyMediumMCQAIPMT · 1999
પ્રકાશસંશ્લેષી બૅક્ટેરિયામાં રંજકદ્રવ્યો .......... માં આવેલા હોય છે.
A
શ્વેતકણો (Leucoplasts)
B
હરિતકણો (Chloroplasts)
C
રંગકણો (Chromoplasts)
D
રંજકકણિકાઓ (Chromatophores)
Solution
(D) પ્રકાશસંશ્લેષી બૅક્ટેરિયા એ આદિકોષકેન્દ્રી સજીવો છે,જેમાં હરિતકણો જેવી પટલમય અંગિકાઓનો અભાવ હોય છે.
તેના બદલે,તેઓમાં $Chromatophores$ (રંજકકણિકાઓ) નામની વિશિષ્ટ પટલમય રચનાઓ હોય છે જે કોષરસમાં વિસ્તરેલી હોય છે.
આ $Chromatophores$ માં પ્રકાશસંશ્લેષણ માટે જરૂરી રંજકદ્રવ્યો આવેલા હોય છે,જે બૅક્ટેરિયાને પ્રકાશ ઉર્જા ગ્રહણ કરવામાં મદદ કરે છે.
તેના બદલે,તેઓમાં $Chromatophores$ (રંજકકણિકાઓ) નામની વિશિષ્ટ પટલમય રચનાઓ હોય છે જે કોષરસમાં વિસ્તરેલી હોય છે.
આ $Chromatophores$ માં પ્રકાશસંશ્લેષણ માટે જરૂરી રંજકદ્રવ્યો આવેલા હોય છે,જે બૅક્ટેરિયાને પ્રકાશ ઉર્જા ગ્રહણ કરવામાં મદદ કરે છે.
0 likesView Solution
70
BiologyEasyMCQAIPMT · 1999
પ્રદૂષણના સંદર્ભમાં લાઈકેન્સનો ઉપયોગ નીચેનામાંથી કયો છે?
A
લાઈકેન્સ પ્રદૂષણ સાથે સંબંધિત નથી.
B
તેઓ પ્રદૂષણ માટેના જૈવિક સૂચકો છે.
C
તેઓ પ્રદૂષિત પાણીની સારવાર કરે છે.
D
તેઓ પ્રદૂષણ વધારે છે.
Solution
(B) લાઈકેન્સ એ લીલ અને ફૂગ વચ્ચેનું સહજીવન છે. તેઓ વાતાવરણીય પ્રદૂષકો,ખાસ કરીને સલ્ફર ડાયોક્સાઇડ $(SO_2)$ પ્રત્યે અત્યંત સંવેદનશીલ હોય છે. કારણ કે તેઓ પ્રદૂષિત વિસ્તારોમાં ઉગતા નથી,તેથી તેઓ હવાના પ્રદૂષણ માટે જૈવિક સૂચકો તરીકે વ્યાપકપણે ઉપયોગમાં લેવાય છે.
0 likesView Solution
71
BiologyMediumMCQAIPMT · 1999
નીચેનામાંથી કઈ વનસ્પતિઓ વાહક પેશીધારી પરંતુ બીજવિહીન છે?
A
લીલ
B
દ્વિઅંગી
C
ત્રિઅંગી
D
અનાવૃત બીજધારી
Solution
(C) વનસ્પતિ સૃષ્ટિનું વર્ગીકરણ વાહક પેશીઓ અને બીજની હાજરી કે ગેરહાજરીના આધારે કરવામાં આવે છે.
$1$. લીલ અને દ્વિઅંગીઓ એ અવાહક પેશીધારી વનસ્પતિઓ છે.
$2$. ત્રિઅંગીઓ એ પ્રથમ સ્થળજ વનસ્પતિઓ છે જેમાં વાહક પેશીઓ ($xylem$ અને $phloem$) જોવા મળે છે,પરંતુ તેઓ બીજ ઉત્પન્ન કરતી નથી; તેઓ બીજાણુઓ દ્વારા પ્રજનન કરે છે.
$3$. અનાવૃત બીજધારી અને આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓ વાહક પેશીધારી છે અને બીજ ઉત્પન્ન કરે છે.
તેથી,ત્રિઅંગીઓ એ વાહક પેશીધારી પરંતુ બીજવિહીન વનસ્પતિઓનો સાચો સમૂહ છે.
$1$. લીલ અને દ્વિઅંગીઓ એ અવાહક પેશીધારી વનસ્પતિઓ છે.
$2$. ત્રિઅંગીઓ એ પ્રથમ સ્થળજ વનસ્પતિઓ છે જેમાં વાહક પેશીઓ ($xylem$ અને $phloem$) જોવા મળે છે,પરંતુ તેઓ બીજ ઉત્પન્ન કરતી નથી; તેઓ બીજાણુઓ દ્વારા પ્રજનન કરે છે.
$3$. અનાવૃત બીજધારી અને આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓ વાહક પેશીધારી છે અને બીજ ઉત્પન્ન કરે છે.
તેથી,ત્રિઅંગીઓ એ વાહક પેશીધારી પરંતુ બીજવિહીન વનસ્પતિઓનો સાચો સમૂહ છે.
0 likesView Solution
72
BiologyMediumMCQAIPMT · 1999
$Bryophytes$ (દ્વિઅંગીઓ) માટે નીચેનામાંથી શું સાચું છે?
A
તેઓ $archegonia$ (સ્ત્રીધાની) ધરાવે છે.
B
તેઓ $chloroplasts$ (હરિતકણ) ધરાવે છે.
C
તેઓ $thalloid$ (સુકાયક) હોય છે.
D
ઉપરના તમામ.
Solution
(D) $Bryophytes$ (દ્વિઅંગીઓ) ને વનસ્પતિ સૃષ્ટિના ઉભયજીવીઓ કહેવામાં આવે છે. તેમના માટે નીચેના વિધાનો સાચા છે:
$1$. તેઓ માદા પ્રજનન અંગ તરીકે $archegonia$ (સ્ત્રીધાની) ધરાવે છે.
$2$. તેઓ પ્રકાશસંશ્લેષી સજીવો છે,તેથી તેઓ $chloroplasts$ (હરિતકણ) ધરાવે છે.
$3$. તેમનું વનસ્પતિ શરીર $thalloid$ (સુકાયક) હોય છે,એટલે કે તે સાચા મૂળ,પ્રકાંડ કે પર્ણોમાં વિભેદિત હોતું નથી.
તેથી,આપેલા તમામ વિધાનો સાચા છે અને સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
$1$. તેઓ માદા પ્રજનન અંગ તરીકે $archegonia$ (સ્ત્રીધાની) ધરાવે છે.
$2$. તેઓ પ્રકાશસંશ્લેષી સજીવો છે,તેથી તેઓ $chloroplasts$ (હરિતકણ) ધરાવે છે.
$3$. તેમનું વનસ્પતિ શરીર $thalloid$ (સુકાયક) હોય છે,એટલે કે તે સાચા મૂળ,પ્રકાંડ કે પર્ણોમાં વિભેદિત હોતું નથી.
તેથી,આપેલા તમામ વિધાનો સાચા છે અને સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
0 likesView Solution
73
BiologyMediumMCQAIPMT · 1999
દ્વિઅંગીઓ (Bryophytes) શું ધરાવે છે?
A
બીજાણુજનક અવસ્થા લાંબો સમય ટકે છે.
B
બીજાણુજનક પ્રભાવી અવસ્થા છે,જે પરોપજીવી છે.
C
જન્યુજનક પ્રભાવી તબક્કો જે બીજાણુ ઉત્પન્ન કરે છે.
D
નાનો બીજાણુજનક તબક્કો જે જન્યુજનક પર પરોપજીવી છે.
Solution
(D) દ્વિઅંગીઓમાં $(Bryophytes)$,મુખ્ય વનસ્પતિ દેહ એકકીય $(n)$ જન્યુજનક હોય છે,જે પ્રભાવી અને સ્વતંત્ર છે. બીજાણુજનક $(2n)$ બહુકોષીય છે અને પોષણ માટે જન્યુજનક પર આધાર રાખે છે. તેથી,બીજાણુજનકને જન્યુજનક પર પરોપજીવી માનવામાં આવે છે. આમ,સાચું વિધાન એ છે કે તેઓ નાનો બીજાણુજનક તબક્કો ધરાવે છે જે જન્યુજનક પર પરોપજીવી હોય છે.
0 likesView Solution
74
BiologyEasyMCQAIPMT · 1999
દ્રીશાખી શાખાવિન્યાસ (Dichotomous branching) ........... માં જોવા મળે છે.
A
હંસરાજ (Ferns)
B
ફ્યુનારિયા (Funaria)
C
લીવરવર્ટ્સ (Liverworts)
D
માર્કેન્શિયા (Marchantia)
Solution
(D) દ્રીશાખી શાખાવિન્યાસ એ શાખાઓનો એક પ્રકાર છે જેમાં અગ્રસ્થ વર્ધનશીલ પેશી બે સમાન શાખાઓમાં વિભાજિત થાય છે. આ ભાત લીવરવર્ટ્સના સુકાય (thallus) માં જોવા મળે છે,ખાસ કરીને $Marchantia$ માં. $Marchantia$ માં,સુકાય પૃષ્ઠવક્ષીય રીતે ચપટું હોય છે અને તેમાં આ વિશિષ્ટ દ્રીશાખી શાખાવિન્યાસ જોવા મળે છે.
0 likesView Solution
75
BiologyEasyMCQAIPMT · 1999
$Funaria$ (ફ્યુનેરિયા) ના એન્થ્રોઝોઈડસ .... હોય છે.
A
પક્ષ્મવિહીન
B
દ્વિ-કશાધારી
C
બહુ-કશાધારી
D
એક-કશાધારી
Solution
(B) $Funaria$ (ફ્યુનેરિયા) એ $Bryophyta$ (દ્વિઅંગી) વિભાગમાં આવતી એક મોસની પ્રજાતિ છે.
દ્વિઅંગીઓમાં નર જન્યુઓને એન્થ્રોઝોઈડસ (ચલપુંજન્યુ) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ એન્થ્રોઝોઈડસ અલ્પવિરામ આકારના હોય છે અને તેમના અગ્ર ભાગે બે કશા (flagella) ધરાવે છે,જે તેમને પાણીમાં તરીને સ્ત્રીજન્યુધાની (archegonium) સુધી પહોંચવામાં મદદ કરે છે.
તેથી,તેઓ દ્વિ-કશાધારી (biflagellate) તરીકે ઓળખાય છે.
દ્વિઅંગીઓમાં નર જન્યુઓને એન્થ્રોઝોઈડસ (ચલપુંજન્યુ) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ એન્થ્રોઝોઈડસ અલ્પવિરામ આકારના હોય છે અને તેમના અગ્ર ભાગે બે કશા (flagella) ધરાવે છે,જે તેમને પાણીમાં તરીને સ્ત્રીજન્યુધાની (archegonium) સુધી પહોંચવામાં મદદ કરે છે.
તેથી,તેઓ દ્વિ-કશાધારી (biflagellate) તરીકે ઓળખાય છે.
0 likesView Solution
76
BiologyEasyMCQAIPMT · 1999
$..........$ ની બીજાણુધાનીમાં,કોલ્યુમેલા જેવી વિશિષ્ટ રચના જોવા મળે છે.
A
$Ulothrix$
B
$Rhizopus$
C
$Spirogyra$
D
ઉપરના એક પણ નહીં
Solution
(B) કોલ્યુમેલા એ ફૂગના અમુક સમૂહો,ખાસ કરીને $Mucorales$ ગોત્રમાં,બીજાણુધાનીની અંદર જોવા મળતી એક વંધ્ય,ગુંબજ આકારની રચના છે.
$Rhizopus$,જેને સામાન્ય રીતે બ્રેડ મોલ્ડ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તે આ સમૂહનો સભ્ય છે.
$Rhizopus$ માં,બીજાણુધાનીમાં મધ્યમાં એક વંધ્ય,ગુંબજ આકારનો ભાગ હોય છે જેને કોલ્યુમેલા કહેવામાં આવે છે,જે આધાર પૂરો પાડે છે અને બીજાણુઓના વિકિરણમાં મદદ કરે છે.
$Rhizopus$,જેને સામાન્ય રીતે બ્રેડ મોલ્ડ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તે આ સમૂહનો સભ્ય છે.
$Rhizopus$ માં,બીજાણુધાનીમાં મધ્યમાં એક વંધ્ય,ગુંબજ આકારનો ભાગ હોય છે જેને કોલ્યુમેલા કહેવામાં આવે છે,જે આધાર પૂરો પાડે છે અને બીજાણુઓના વિકિરણમાં મદદ કરે છે.
0 likesView Solution
77
BiologyMediumMCQAIPMT · 1999
નીચેનામાંથી શું પક્ષીઓમાં જોવા મળતું નથી?
A
પશ્ચ ઉપાંગ
B
સ્કંધ મેખલા
C
નિતંબ મેખલા
D
અગ્ર ઉપાંગ
Solution
(D) પક્ષીઓમાં $(Class-Aves)$,અગ્ર ઉપાંગો ઉડવા માટે પાંખોમાં રૂપાંતરિત થયેલા હોય છે. તેથી,અન્ય ચતુષ્પાદ પ્રાણીઓની જેમ તેમાં સામાન્ય અગ્ર ઉપાંગો જોવા મળતા નથી. તેના બદલે,તેમની પાસે પાંખો હોય છે. પશ્ચ ઉપાંગો હાજર હોય છે અને તે ચાલવા,તરવા અથવા ડાળી પર બેસવા માટે અનુકૂલિત હોય છે. પાંખો અને પશ્ચ ઉપાંગોને આધાર આપવા માટે અનુક્રમે સ્કંધ મેખલા અને નિતંબ મેખલા બંને હાજર હોય છે.
0 likesView Solution
78
BiologyEasyMCQAIPMT · 1999
જલવાહક તંત્ર (water vascular system) એ નીચેનામાંથી કયા સમુદાયનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે?
A
શૂળત્વચી (Echinodermata)
B
પૃથુકૃમિ (Platyhelminthes)
C
કોષ્ઠાંત્રી (Cnidaria)
D
સછિદ્ર (Porifera)
Solution
(A) જલવાહક તંત્ર એ $Echinodermata$ (શૂળત્વચી) સમુદાયનું એક વિશિષ્ટ અને લાક્ષણિક લક્ષણ છે.
આ તંત્ર પ્રચલન,ખોરાક પકડવા અને તેના વહન તેમજ શ્વસનમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
જોકે $Porifera$ (સછિદ્ર) સમુદાયના પ્રાણીઓમાં જલ નલિકા તંત્ર (water canal system) જોવા મળે છે,પરંતુ તે શૂળત્વચીના જલવાહક તંત્ર કરતા અલગ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
આ તંત્ર પ્રચલન,ખોરાક પકડવા અને તેના વહન તેમજ શ્વસનમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
જોકે $Porifera$ (સછિદ્ર) સમુદાયના પ્રાણીઓમાં જલ નલિકા તંત્ર (water canal system) જોવા મળે છે,પરંતુ તે શૂળત્વચીના જલવાહક તંત્ર કરતા અલગ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
0 likesView Solution
79
BiologyEasyMCQAIPMT · 1999
કઈ વનસ્પતિ ચૂષક મૂળ (haustorial roots) ઉત્પન્ન કરે છે?
A
ટ્રાપા (Trapa)
B
ઓર્કિડ (Orchid)
C
કસ્કુટા (Cuscuta)
D
પોડોસ્ટેમોન (Podostemon)
Solution
(C) ચૂષક મૂળ (haustorial roots) એ પરોપજીવી વનસ્પતિઓમાં જોવા મળતા વિશિષ્ટ મૂળ છે,જે પોષક તત્વો અને પાણી મેળવવા માટે યજમાન વનસ્પતિના પેશીઓમાં પ્રવેશ કરે છે.
$Cuscuta$ (અમરવેલ) એ જાણીતી સંપૂર્ણ પ્રકાંડ પરોપજીવી વનસ્પતિ છે,જે યજમાન વનસ્પતિમાંથી પોષણ મેળવવા માટે ચૂષક મૂળ ઉત્પન્ન કરે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
$Cuscuta$ (અમરવેલ) એ જાણીતી સંપૂર્ણ પ્રકાંડ પરોપજીવી વનસ્પતિ છે,જે યજમાન વનસ્પતિમાંથી પોષણ મેળવવા માટે ચૂષક મૂળ ઉત્પન્ન કરે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
0 likesView Solution
80
BiologyEasyMCQAIPMT · 1999
સૌથી મોટું પુષ્પ ઉત્પન્ન કરતી આવૃત બીજધારી વનસ્પતિ ........ છે.
A
સંપૂર્ણ પ્રકાંડ પરોપજીવી
B
અપૂર્ણ પ્રકાંડ પરોપજીવી
C
સંપૂર્ણ મૂળ પરોપજીવી
D
અપૂર્ણ મૂળ પરોપજીવી
Solution
(C) સૌથી મોટું પુષ્પ ઉત્પન્ન કરતી આવૃત બીજધારી વનસ્પતિ $Rafflesia$ $arnoldii$ છે.
$Rafflesia$ એ પરોપજીવી સપુષ્પી વનસ્પતિઓનું એક પ્રજાતિ છે.
તેમાં દ્રશ્યમાન પર્ણો,પ્રકાંડ કે મૂળ હોતા નથી અને તે યજમાન વનસ્પતિના પેશીઓની અંદર રહે છે.
તે યજમાન વનસ્પતિ પાસેથી પોષક તત્વો મેળવે છે,ખાસ કરીને $Tetrastigma$ પ્રજાતિના મૂળમાંથી.
તેથી,તેને સંપૂર્ણ મૂળ પરોપજીવી તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
$Rafflesia$ એ પરોપજીવી સપુષ્પી વનસ્પતિઓનું એક પ્રજાતિ છે.
તેમાં દ્રશ્યમાન પર્ણો,પ્રકાંડ કે મૂળ હોતા નથી અને તે યજમાન વનસ્પતિના પેશીઓની અંદર રહે છે.
તે યજમાન વનસ્પતિ પાસેથી પોષક તત્વો મેળવે છે,ખાસ કરીને $Tetrastigma$ પ્રજાતિના મૂળમાંથી.
તેથી,તેને સંપૂર્ણ મૂળ પરોપજીવી તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
0 likesView Solution
81
BiologyMediumMCQAIPMT · 1999
જરાયુવિન્યાસનો એવો પ્રકાર ઓળખો જેમાં અંડાશય બહુસ્ત્રીકેસરી,એકકોટરીય હોય અને અંડકો પરિઘ પર ગોઠવાયેલા હોય.
A
અક્ષવર્તી જરાયુવિન્યાસ
B
ચર્મવર્તી જરાયુવિન્યાસ
C
ધારાવર્તી જરાયુવિન્યાસ
D
તલસ્થ જરાયુવિન્યાસ
Solution
(B) ચર્મવર્તી (Parietal) જરાયુવિન્યાસમાં,અંડકો અંડાશયની અંદરની દીવાલ પર અથવા પરિઘીય ભાગો પર વિકાસ પામે છે. અંડાશય સામાન્ય રીતે બહુસ્ત્રીકેસરી અને એકકોટરીય હોય છે (દા.ત.,રાઈ અને આર્જેમોન).
$1$. અક્ષવર્તી જરાયુવિન્યાસ: અંડકો બહુકોટરીય અંડાશયમાં મધ્યવર્તી ધરી સાથે જોડાયેલા હોય છે.
$2$. ધારાવર્તી જરાયુવિન્યાસ: જરાયુ અંડાશયની વક્ષ સીવણ પર એક ધાર બનાવે છે.
$3$. તલસ્થ જરાયુવિન્યાસ: જરાયુ અંડાશયના તળિયે વિકાસ પામે છે અને તેની સાથે એક જ અંડક જોડાયેલું હોય છે.
$1$. અક્ષવર્તી જરાયુવિન્યાસ: અંડકો બહુકોટરીય અંડાશયમાં મધ્યવર્તી ધરી સાથે જોડાયેલા હોય છે.
$2$. ધારાવર્તી જરાયુવિન્યાસ: જરાયુ અંડાશયની વક્ષ સીવણ પર એક ધાર બનાવે છે.
$3$. તલસ્થ જરાયુવિન્યાસ: જરાયુ અંડાશયના તળિયે વિકાસ પામે છે અને તેની સાથે એક જ અંડક જોડાયેલું હોય છે.
0 likesView Solution
82
BiologyEasyMCQAIPMT · 1999
કાસ્પેરિયન પટ્ટીકા ક્યાં જોવા મળે છે?
A
બહિર્સ્તર
B
અંત:સ્તર
C
પરિચક્ર
D
અન્નવાહક પેશી
Solution
(B) કાસ્પેરિયન પટ્ટીકા એ વાહક પેશીધારી વનસ્પતિઓના મૂળમાં અંત:સ્તરની લાક્ષણિકતા છે.
આ સુબેરીનયુક્ત કોષદીવાલના પટ્ટાઓ છે જે પાણી અને દ્રાવ્ય પદાર્થોના એપોપ્લાસ્ટિક વહન (કોષદીવાલ દ્વારા વહન) ને વાહક નળાકારમાં પ્રવેશતા અટકાવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
આ સુબેરીનયુક્ત કોષદીવાલના પટ્ટાઓ છે જે પાણી અને દ્રાવ્ય પદાર્થોના એપોપ્લાસ્ટિક વહન (કોષદીવાલ દ્વારા વહન) ને વાહક નળાકારમાં પ્રવેશતા અટકાવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
0 likesView Solution
83
BiologyEasyMCQAIPMT · 1999
$DNA$ મુખ્યત્વે ક્યાં જોવા મળે છે?
A
કોષકેન્દ્ર
B
કોષરસ
C
$(a)$ અને $(b)$ બંને
D
કોષકેન્દ્રિકા
Solution
(A) $DNA$ (ડીઓક્સિરીબોન્યુક્લિક એસિડ) એ સુકોષકેન્દ્રી કોષોનું આનુવંશિક દ્રવ્ય છે. તે મુખ્યત્વે કોષકેન્દ્રની અંદર જોવા મળે છે,જ્યાં તે રંગસૂત્રોમાં ગોઠવાયેલું હોય છે. જોકે અલ્પ માત્રામાં $DNA$ કણાભસૂત્ર અને હરિતકણ (જે કોષરસમાં આવેલા અંગિકાઓ છે) માં પણ જોવા મળે છે,પરંતુ કોષના મોટાભાગના $DNA$ માટેનું મુખ્ય અને સૌથી મહત્વનું સ્થાન કોષકેન્દ્ર છે.
0 likesView Solution
84
BiologyMediumMCQAIPMT · 1999
કઈ અંગિકાઓમાં ચરબીનું કાર્બોદિતમાં રૂપાંતરણ કરતા ઉત્સેચકો આવેલા હોય છે?
A
લાયપોઝોમ્સ
B
ગોલ્ગીકાય
C
માઈક્રોઝોમ્સ
D
ગ્લાયોક્સિઝોમ
Solution
(D) ગ્લાયોક્સિઝોમ એ વનસ્પતિઓમાં જોવા મળતી વિશિષ્ટ પ્રકારની પેરોક્સિઝોમ છે,જે ખાસ કરીને તેલીબિયાંના અંકુરિત બીજમાં જોવા મળે છે.
તેમાં ગ્લાયોક્સિલેટ ચક્ર માટેના ઉત્સેચકો હોય છે,જે સંગ્રહિત ફેટી એસિડ્સનું ગ્લુકોનિયોજેનેસિસ દ્વારા કાર્બોદિત (શર્કરા) માં રૂપાંતરણ કરવાની મંજૂરી આપે છે.
આ પ્રક્રિયા ભ્રૂણને પ્રકાશસંશ્લેષણ સક્રિય થાય તે પહેલાં વૃદ્ધિ માટે જરૂરી ઊર્જા અને કાર્બન સ્કેલેટન પૂરા પાડે છે.
તેમાં ગ્લાયોક્સિલેટ ચક્ર માટેના ઉત્સેચકો હોય છે,જે સંગ્રહિત ફેટી એસિડ્સનું ગ્લુકોનિયોજેનેસિસ દ્વારા કાર્બોદિત (શર્કરા) માં રૂપાંતરણ કરવાની મંજૂરી આપે છે.
આ પ્રક્રિયા ભ્રૂણને પ્રકાશસંશ્લેષણ સક્રિય થાય તે પહેલાં વૃદ્ધિ માટે જરૂરી ઊર્જા અને કાર્બન સ્કેલેટન પૂરા પાડે છે.
0 likesView Solution
85
BiologyEasyMCQAIPMT · 1999
નીચેનામાંથી કઈ અંગિકા એકપટલીય (single-membrane bound) છે?
A
કોષકેન્દ્ર
B
કોષદીવાલ
C
કણાભસૂત્ર
D
સ્ફેરોઝોમ્સ
Solution
(D) $1$. $\text{કોષકેન્દ્ર}$ અને $\text{કણાભસૂત્ર}$ એ બેવડા પટલથી ઘેરાયેલી અંગિકાઓ છે.
$2$. $\text{કોષદીવાલ}$ એ પટલવિહીન રચના છે (તે કોષની સીમા છે)।
$3$. $\text{સ્ફેરોઝોમ્સ}$ એ વનસ્પતિ કોષોમાં જોવા મળતી નાની, ગોળાકાર, એકપટલીય અંગિકાઓ છે, જે મુખ્યત્વે લિપિડના સંગ્રહ અને સંશ્લેષણમાં ભાગ લે છે।
$2$. $\text{કોષદીવાલ}$ એ પટલવિહીન રચના છે (તે કોષની સીમા છે)।
$3$. $\text{સ્ફેરોઝોમ્સ}$ એ વનસ્પતિ કોષોમાં જોવા મળતી નાની, ગોળાકાર, એકપટલીય અંગિકાઓ છે, જે મુખ્યત્વે લિપિડના સંગ્રહ અને સંશ્લેષણમાં ભાગ લે છે।
0 likesView Solution
86
BiologyEasyMCQAIPMT · 1999
પ્રોટીન સંશ્લેષણ ક્યાં થાય છે?
A
રિબોઝોમ
B
કણાભસૂત્ર
C
તારાકેન્દ્ર
D
ગોલ્ગીકાય
Solution
(A) પ્રોટીન સંશ્લેષણ એ એવી પ્રક્રિયા છે જેના દ્વારા કોષો પ્રોટીન બનાવે છે.
બધા જીવંત કોષોમાં,પ્રોટીન સંશ્લેષણ માટેનું મુખ્ય સ્થાન $Ribosome$ (રિબોઝોમ) છે.
રિબોઝોમ એ $RNA$ અને પ્રોટીનથી બનેલી નાની,ઘટ્ટ અને દાણાદાર રચનાઓ છે,જે $mRNA$ નું પોલીપેપ્ટાઈડ શૃંખલામાં ભાષાંતર કરવા માટેની મશીનરી તરીકે કાર્ય કરે છે.
બધા જીવંત કોષોમાં,પ્રોટીન સંશ્લેષણ માટેનું મુખ્ય સ્થાન $Ribosome$ (રિબોઝોમ) છે.
રિબોઝોમ એ $RNA$ અને પ્રોટીનથી બનેલી નાની,ઘટ્ટ અને દાણાદાર રચનાઓ છે,જે $mRNA$ નું પોલીપેપ્ટાઈડ શૃંખલામાં ભાષાંતર કરવા માટેની મશીનરી તરીકે કાર્ય કરે છે.
0 likesView Solution
87
BiologyMediumMCQAIPMT · 1999
જલજ સરિસૃપો .......... હોય છે.
A
યુરિયાત્યાગી
B
એમોનિયાત્યાગી
C
પાણીમાં યુરિયાત્યાગી
D
જમીન પર યુરિયાત્યાગી
Solution
(B) ઉત્સર્જનનો પ્રકાર પર્યાવરણમાં પાણીની ઉપલબ્ધતા પર આધાર રાખે છે.
એમોનિયા અત્યંત ઝેરી છે અને તેના ઉત્સર્જન માટે પુષ્કળ પ્રમાણમાં પાણીની જરૂર પડે છે.
તેથી,જલજ પ્રાણીઓ,જેમાં જલજ સરિસૃપોનો પણ સમાવેશ થાય છે,તે એમોનિયાત્યાગી હોય છે કારણ કે તેઓ એવા પર્યાવરણમાં રહે છે જ્યાં પાણી વિપુલ પ્રમાણમાં હોય છે,જે તેમને સરળતાથી એમોનિયાનો ત્યાગ કરવામાં મદદ કરે છે.
એમોનિયા અત્યંત ઝેરી છે અને તેના ઉત્સર્જન માટે પુષ્કળ પ્રમાણમાં પાણીની જરૂર પડે છે.
તેથી,જલજ પ્રાણીઓ,જેમાં જલજ સરિસૃપોનો પણ સમાવેશ થાય છે,તે એમોનિયાત્યાગી હોય છે કારણ કે તેઓ એવા પર્યાવરણમાં રહે છે જ્યાં પાણી વિપુલ પ્રમાણમાં હોય છે,જે તેમને સરળતાથી એમોનિયાનો ત્યાગ કરવામાં મદદ કરે છે.
0 likesView Solution
88
BiologyMediumMCQAIPMT · 1999
સ્નાયુબંધ (Tendons) ....... ના બનેલા છે.
A
મેદપૂર્ણ પેશી
B
રૂપાંતરિત શ્વેત તંતુમય પેશી
C
શિથિલ સંયોજક પેશી
D
પીળી તંતુમય સંયોજક પેશી
Solution
(B) સ્નાયુબંધ (Tendons) એ વિશિષ્ટ પ્રકારની સઘન નિયમિત સંયોજક પેશી છે જે કંકાલ સ્નાયુઓને હાડકાં સાથે જોડે છે.
તે મુખ્યત્વે સમાંતર ગોઠવાયેલા કોલેજન તંતુઓના બનેલા હોય છે.
આ તંતુઓ શ્વેત તંતુમય સંયોજક પેશીમાંથી ઉતરી આવ્યા છે,જે ઉચ્ચ તણાવ શક્તિ અને ન્યૂનતમ લવચીકતા પ્રદાન કરે છે,જે તેમને સ્નાયુઓના સંકોચન દ્વારા ઉત્પન્ન થતા બળને હાડકાં સુધી પહોંચાડવા માટે આદર્શ બનાવે છે.
તે મુખ્યત્વે સમાંતર ગોઠવાયેલા કોલેજન તંતુઓના બનેલા હોય છે.
આ તંતુઓ શ્વેત તંતુમય સંયોજક પેશીમાંથી ઉતરી આવ્યા છે,જે ઉચ્ચ તણાવ શક્તિ અને ન્યૂનતમ લવચીકતા પ્રદાન કરે છે,જે તેમને સ્નાયુઓના સંકોચન દ્વારા ઉત્પન્ન થતા બળને હાડકાં સુધી પહોંચાડવા માટે આદર્શ બનાવે છે.
0 likesView Solution
89
BiologyMediumMCQAIPMT · 1999
લીગામેન્ટ (અસ્થિબંધ) એટલે ............... .
A
રૂપાંતરિત પીળી સ્થિતિસ્થાપક તંતુમય પેશી
B
અસ્થિતિસ્થાપક સફેદ તંતુમય પેશી
C
શિથિલ સંયોજક પેશી
D
આપેલ એક પણ નહીં.
Solution
(A) લીગામેન્ટ (અસ્થિબંધ) એ સઘન સંયોજક પેશીનો એક વિશિષ્ટ પ્રકાર છે. તે મુખ્યત્વે પીળા સ્થિતિસ્થાપક તંતુઓનું બનેલું હોય છે,જે અસ્થિઓને અન્ય અસ્થિઓ સાથે જોડવા માટે જરૂરી સ્થિતિસ્થાપકતા અને મજબૂતી પ્રદાન કરે છે. તેથી,તેને રૂપાંતરિત પીળી સ્થિતિસ્થાપક તંતુમય પેશી તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
0 likesView Solution
90
BiologyMediumMCQAIPMT · 1999
શ્વસન લયબદ્ધતા કેન્દ્ર .......માં આવેલું છે.
A
અનુમસ્તિષ્ક
B
લંબમજ્જા
C
હાયપોથેલેમસ
D
બૃહદ્ મસ્તિષ્ક
Solution
(B) શ્વસન લયબદ્ધતા કેન્દ્ર એ એક વિશિષ્ટ કેન્દ્ર છે જે મુખ્યત્વે શ્વસનના નિયમન માટે જવાબદાર છે. તે પશ્ચ મસ્તિષ્કના લંબમજ્જા (Medulla oblongata) વિસ્તારમાં આવેલું છે. આ કેન્દ્ર મુખ્યત્વે શ્વસન લયના નિયમન માટે જવાબદાર છે.
0 likesView Solution
91
BiologyMediumMCQAIPMT · 1999
એક ચેતાકોષના અક્ષતંતુ અને બીજા ચેતાકોષના શિખાતંતુ વચ્ચેના અવકાશને . . . . . . કહે છે.
A
જંક્શન પોઇન્ટ
B
ચેતોપાગમ
C
સાંધો
D
સતત સેતુ
Solution
(B) $\text{ચેતોપાગમ}$ $(Synapse)$ એ બે ચેતાકોષો વચ્ચેનું કાર્યાત્મક જોડાણ છે। તે પૂર્વ-ચેતોપાગમીય પટલ (એક ચેતાકોષનો અક્ષતંતુનો છેડો), ચેતોપાગમીય અવકાશ (ખાલી જગ્યા), અને પશ્ચ-ચેતોપાગમીય પટલ (બીજા ચેતાકોષનો શિખાતંતુ અથવા કોષકાય) ધરાવે છે। તેથી, એક ચેતાકોષના અક્ષતંતુ અને બીજાના શિખાતંતુ વચ્ચેના અવકાશને $\text{ચેતોપાગમ}$ કહેવામાં આવે છે।
0 likesView Solution
92
BiologyMediumMCQAIPMT · 1999
નીચેનામાંથી કોને ચેતાપેશીનો રચનાત્મક અને કાર્યાત્મક એકમ માનવામાં આવે છે?
A
માયલીન આવરણ
B
અક્ષતંતુ (Axon)
C
શિખાતંતુ (Dendrite)
D
ચેતાકોષ (Neuron)
Solution
(D) ચેતાપેશી ચેતાકોષો અને ચેતાધાર કોષો (neuroglial cells) ની બનેલી હોય છે.
ચેતાકોષો એ ચેતાતંત્રના રચનાત્મક અને કાર્યાત્મક એકમો છે.
તેઓ વિશિષ્ટ કોષો છે જે વિદ્યુત અને રાસાયણિક સંકેતો દ્વારા માહિતી મેળવે છે,પ્રક્રિયા કરે છે અને તેનું વહન કરે છે.
જોકે અક્ષતંતુ,શિખાતંતુ અને માયલીન આવરણ એ ચેતાકોષના ભાગો છે,પરંતુ સંપૂર્ણ કોષ પોતે જ મૂળભૂત એકમ છે.
ચેતાકોષો એ ચેતાતંત્રના રચનાત્મક અને કાર્યાત્મક એકમો છે.
તેઓ વિશિષ્ટ કોષો છે જે વિદ્યુત અને રાસાયણિક સંકેતો દ્વારા માહિતી મેળવે છે,પ્રક્રિયા કરે છે અને તેનું વહન કરે છે.
જોકે અક્ષતંતુ,શિખાતંતુ અને માયલીન આવરણ એ ચેતાકોષના ભાગો છે,પરંતુ સંપૂર્ણ કોષ પોતે જ મૂળભૂત એકમ છે.
0 likesView Solution
93
BiologyEasyMCQAIPMT · 1999
કઈ મસ્તિષ્ક ચેતા (cranial nerve) સૌથી વધુ સંખ્યામાં શાખાઓ ધરાવે છે?
A
ફેસીયલ ચેતા
B
ટ્રાયજિમીનલ ચેતા
C
વેગસ ચેતા
D
ઉપરના એક પણ નહીં
Solution
(C) વેગસ ચેતા (કપાલ ચેતા $X$) એ સૌથી લાંબી અને સૌથી વધુ વિસ્તરેલી કપાલ ચેતા છે.
તે લંબમજ્જા (medulla oblongata) માંથી ઉદ્ભવે છે અને છાતી તથા પેટના ભાગ સુધી વિસ્તરે છે.
તે સૌથી વધુ સંખ્યામાં શાખાઓ ધરાવે છે,જે હૃદય,ફેફસાં અને પાચનતંત્રના મોટાભાગના અંગોને પેરાસિમ્પેથેટિક ચેતાતંત્ર પૂરું પાડે છે.
તે લંબમજ્જા (medulla oblongata) માંથી ઉદ્ભવે છે અને છાતી તથા પેટના ભાગ સુધી વિસ્તરે છે.
તે સૌથી વધુ સંખ્યામાં શાખાઓ ધરાવે છે,જે હૃદય,ફેફસાં અને પાચનતંત્રના મોટાભાગના અંગોને પેરાસિમ્પેથેટિક ચેતાતંત્ર પૂરું પાડે છે.
0 likesView Solution
94
BiologyMediumMCQAIPMT · 1999
ડાયાબિટીસ મેલિટસ નીચેનામાંથી કોની ઊણપને કારણે થાય છે?
A
આયોડિનની ઊણપ
B
અંતઃસ્ત્રાવની ઊણપ
C
$Na^+$ ની ઊણપ
D
ઉત્સેચકોની ઊણપ
Solution
(B) ડાયાબિટીસ મેલિટસ એ ચયાપચયની વિકૃતિ છે જે લોહીમાં ગ્લુકોઝનું પ્રમાણ વધવાને કારણે થાય છે. તે મુખ્યત્વે સ્વાદુપિંડના આઈલેટ્સ ઓફ લેંગરહેન્સના $\beta$-કોષો દ્વારા સ્ત્રવતા $Insulin$ નામના અંતઃસ્ત્રાવની ઊણપ અથવા તેની અસંગત અસરને કારણે થાય છે. તેથી,તેને અંતઃસ્ત્રાવની ઊણપ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
0 likesView Solution
95
BiologyEasyMCQAIPMT · 1999
ગોનેડોટ્રોપિક અંતઃસ્ત્રાવ ........... દ્વારા નિર્માણ પામે છે.
A
શુક્રપિંડના આંતરાલીય કોષો
B
એડ્રિનલ બાહ્યક
C
પિટ્યુટરીના એડીનોહાયપોફાયસીસ
D
થાઇરોઇડના પશ્ચ ભાગ
Solution
(C) ગોનેડોટ્રોપિક અંતઃસ્ત્રાવો,ખાસ કરીને $FSH$ (ફોલિકલ સ્ટીમ્યુલેટિંગ હોર્મોન) અને $LH$ (લ્યુટિનાઇઝિંગ હોર્મોન),પિટ્યુટરી ગ્રંથિના અગ્ર ખંડ દ્વારા સ્ત્રવિત થાય છે,જેને એડીનોહાયપોફાયસીસ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ અંતઃસ્ત્રાવો પ્રજનન અંગો (શુક્રપિંડ અને અંડપિંડ) ના પ્રજનન કાર્યોનું નિયમન કરવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
આ અંતઃસ્ત્રાવો પ્રજનન અંગો (શુક્રપિંડ અને અંડપિંડ) ના પ્રજનન કાર્યોનું નિયમન કરવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
0 likesView Solution
96
BiologyEasyMCQAIPMT · 1999
ગર્ભવિકાસ પછી ઇયળ (લાર્વા) અવસ્થામાંથી પુખ્ત બનવા સુધી થતા ક્રમિક ફેરફારોને શું કહે છે?
A
પુનઃસર્જન
B
રૂપાંતરણ (Metamorphosis)
C
વૃદ્ધિ
D
વાર્ધકય
Solution
(B) ગર્ભવિકાસ પછી અપરિપક્વ અવસ્થા (ઇયળ) માંથી પુખ્ત સ્વરૂપમાં રૂપાંતરિત થવાની પ્રક્રિયાને $Metamorphosis$ (રૂપાંતરણ) કહેવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયા સામાન્ય રીતે પતંગિયા અને દેડકા જેવા સજીવોમાં જોવા મળે છે. $Regeneration$ (પુનઃસર્જન) એ શરીરના ગુમાવેલા ભાગોને ફરીથી ઉગાડવાની ક્ષમતા છે. $Growth$ (વૃદ્ધિ) એટલે કદ કે દળમાં વધારો થવો. $Senescence$ (વાર્ધકય) એટલે વૃદ્ધ થવાની પ્રક્રિયા.
0 likesView Solution
97
BiologyMediumMCQAIPMT · 1999
સાયટોક્રોમ $P450$ માટે નીચેનામાંથી કયું વિધાન અસત્ય છે?
A
તે આયર્ન (લોહતત્વ) ધરાવે છે.
B
તે રંગીન કોષ છે.
C
તે ચયાપચયમાં અગત્યનો ફાળો ધરાવે છે.
D
તે ઓક્સિડેશન-રિડક્શન પ્રક્રિયાઓમાં સંકળાયેલ ઉત્સેચક છે.
Solution
(B) સાયટોક્રોમ $P450$ $(CYP)$ એ હિમપ્રોટીન (હિમ કોફેક્ટર અને આયર્ન પરમાણુ ધરાવતા પ્રોટીન) નું એક વિશાળ અને વિવિધતાસભર સુપરફેમિલી છે.
તેઓ મોનોઓક્સિજનેઝ તરીકે કાર્ય કરે છે અને મુખ્યત્વે યકૃત અને અન્ય પેશીઓમાં દવાઓ,ઝેરી તત્વો અને અંતર્જાત સંયોજનોના ચયાપચયમાં સામેલ હોય છે.
તેઓ ઓક્સિડેશન-રિડક્શન પ્રક્રિયાઓમાં સંકળાયેલા ઉત્સેચકો છે.
'સાયટોક્રોમ' શબ્દ રંજકદ્રવ્ય ધરાવતા પ્રોટીન માટે વપરાય છે,'રંગીન કોષ' માટે નહીં. તેથી,તે 'રંગીન કોષ છે' તેવું વિધાન અસત્ય છે.
તેઓ મોનોઓક્સિજનેઝ તરીકે કાર્ય કરે છે અને મુખ્યત્વે યકૃત અને અન્ય પેશીઓમાં દવાઓ,ઝેરી તત્વો અને અંતર્જાત સંયોજનોના ચયાપચયમાં સામેલ હોય છે.
તેઓ ઓક્સિડેશન-રિડક્શન પ્રક્રિયાઓમાં સંકળાયેલા ઉત્સેચકો છે.
'સાયટોક્રોમ' શબ્દ રંજકદ્રવ્ય ધરાવતા પ્રોટીન માટે વપરાય છે,'રંગીન કોષ' માટે નહીં. તેથી,તે 'રંગીન કોષ છે' તેવું વિધાન અસત્ય છે.
0 likesView Solution
98
BiologyEasyMCQAIPMT · 1999
જમીનમાં વનસ્પતિઓ (મૂળ) માટે પ્રાપ્ય પાણીને શું કહેવામાં આવે છે?
A
કેશિકા જળ (Capillary water)
B
હાઈગ્રોસ્કોપિક જળ
C
ગુરુત્વાકર્ષણીય જળ
D
રાસાયણિક રીતે બંધિત જળ
Solution
(A) વનસ્પતિઓ જમીનમાંથી પાણીનું શોષણ મુખ્યત્વે તેમના મૂળ દ્વારા કરે છે.
જમીનમાં પાણી વિવિધ સ્વરૂપોમાં જોવા મળે છે:
$1$. ગુરુત્વાકર્ષણીય જળ: આ પાણી ગુરુત્વાકર્ષણને કારણે જમીનમાં ઊંડે ઉતરી જાય છે અને સામાન્ય રીતે વનસ્પતિઓ માટે પ્રાપ્ય હોતું નથી.
$2$. હાઈગ્રોસ્કોપિક જળ: આ પાણી જમીનના કણો દ્વારા મજબૂતીથી પકડાયેલું હોય છે અને વનસ્પતિઓ તેને મેળવી શકતી નથી.
$3$. રાસાયણિક રીતે બંધિત જળ: આ પાણી જમીનના ખનિજોની રાસાયણિક સંરચનાનો ભાગ છે અને તે પ્રાપ્ય નથી.
$4$. કેશિકા જળ: આ પાણી જમીનના કણો વચ્ચેની કેશિકા જગ્યાઓમાં ગુરુત્વાકર્ષણ બળની વિરુદ્ધ સંગ્રહિત રહે છે. આ તે પાણી છે જે વનસ્પતિના મૂળ દ્વારા શોષણ માટે સરળતાથી ઉપલબ્ધ હોય છે.
તેથી,સાચો જવાબ $A$ છે.
જમીનમાં પાણી વિવિધ સ્વરૂપોમાં જોવા મળે છે:
$1$. ગુરુત્વાકર્ષણીય જળ: આ પાણી ગુરુત્વાકર્ષણને કારણે જમીનમાં ઊંડે ઉતરી જાય છે અને સામાન્ય રીતે વનસ્પતિઓ માટે પ્રાપ્ય હોતું નથી.
$2$. હાઈગ્રોસ્કોપિક જળ: આ પાણી જમીનના કણો દ્વારા મજબૂતીથી પકડાયેલું હોય છે અને વનસ્પતિઓ તેને મેળવી શકતી નથી.
$3$. રાસાયણિક રીતે બંધિત જળ: આ પાણી જમીનના ખનિજોની રાસાયણિક સંરચનાનો ભાગ છે અને તે પ્રાપ્ય નથી.
$4$. કેશિકા જળ: આ પાણી જમીનના કણો વચ્ચેની કેશિકા જગ્યાઓમાં ગુરુત્વાકર્ષણ બળની વિરુદ્ધ સંગ્રહિત રહે છે. આ તે પાણી છે જે વનસ્પતિના મૂળ દ્વારા શોષણ માટે સરળતાથી ઉપલબ્ધ હોય છે.
તેથી,સાચો જવાબ $A$ છે.
0 likesView Solution
99
BiologyEasyMCQAIPMT · 1999
$C_3$ વનસ્પતિઓમાં કૅલ્વિન ચક્ર દરમિયાન $CO_2$ નો પ્રાથમિક ગ્રાહક અણુ કયો છે?
A
ફૉસ્ફોઇનોલ પાયરૂવેટ $(PEP)$
B
રિબ્યુલોઝ $1,5$-બિસફૉસ્ફટ $(RuBP)$
C
ફૉસ્ફોગ્લિસરિક ઍસિડ $(PGA)$
D
રિબ્યુલોઝ મોનોફૉસ્ફટ $(RMP)$
Solution
(B) કૅલ્વિન ચક્રમાં,જે હરિતકણના સ્ટ્રોમામાં થાય છે,$CO_2$ નો પ્રાથમિક ગ્રાહક $5$-કાર્બન ધરાવતી કીટોઝ શર્કરા છે જેને રિબ્યુલોઝ $1,5$-બિસફૉસ્ફટ $(RuBP)$ કહેવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયા રિબ્યુલોઝ બિસફૉસ્ફટ કાર્બોક્સિલેઝ-ઓક્સિજનેઝ $(RuBisCO)$ ઉત્સેચક દ્વારા ઉદ્દીપિત થાય છે.
$PEP$ એ $C_4$ વનસ્પતિઓમાં $CO_2$ નો પ્રાથમિક ગ્રાહક છે,જ્યારે $PGA$ એ કૅલ્વિન ચક્રની પ્રથમ સ્થાયી નીપજ છે.
આ પ્રક્રિયા રિબ્યુલોઝ બિસફૉસ્ફટ કાર્બોક્સિલેઝ-ઓક્સિજનેઝ $(RuBisCO)$ ઉત્સેચક દ્વારા ઉદ્દીપિત થાય છે.
$PEP$ એ $C_4$ વનસ્પતિઓમાં $CO_2$ નો પ્રાથમિક ગ્રાહક છે,જ્યારે $PGA$ એ કૅલ્વિન ચક્રની પ્રથમ સ્થાયી નીપજ છે.
0 likesView Solution
100
BiologyMediumMCQAIPMT · 1999
પૃથ્વી પર સૌથી વધુ પ્રમાણમાં જોવા મળતો ઉત્સેચક કયો છે?
A
કેટલેઝ
B
રુબિસ્કો (RuBisCO)
C
નાઈટ્રોજીનેઝ
D
ઇન્વર્ટેઝ
Solution
(B) $RuBisCO$ (રાઇબ્યુલોઝ$-1,5-$બાયફોસ્ફેટ કાર્બોક્સિલેઝ-ઓક્સિજનેઝ) ઉત્સેચક પૃથ્વી પર સૌથી વધુ પ્રમાણમાં જોવા મળતું પ્રોટીન અને ઉત્સેચક છે.
તે પ્રકાશસંશ્લેષણના કેલ્વિન ચક્રમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે,જ્યાં તે વાતાવરણીય $CO_2$ નું કાર્બનિક સંયોજનોમાં સ્થાપન કરવામાં મદદ કરે છે.
તે લગભગ તમામ વનસ્પતિઓમાં પ્રાથમિક જૈવભાર ઉત્પાદન માટે અનિવાર્ય હોવાથી,તે પ્રકાશસંશ્લેષી સજીવોના હરિતકણમાં પુષ્કળ પ્રમાણમાં જોવા મળે છે.
તે પ્રકાશસંશ્લેષણના કેલ્વિન ચક્રમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે,જ્યાં તે વાતાવરણીય $CO_2$ નું કાર્બનિક સંયોજનોમાં સ્થાપન કરવામાં મદદ કરે છે.
તે લગભગ તમામ વનસ્પતિઓમાં પ્રાથમિક જૈવભાર ઉત્પાદન માટે અનિવાર્ય હોવાથી,તે પ્રકાશસંશ્લેષી સજીવોના હરિતકણમાં પુષ્કળ પ્રમાણમાં જોવા મળે છે.
0 likesView Solution
101
BiologyEasyMCQAIPMT · 1999
$DDT$ એ એક
A
અજૈવવિઘટનીય પ્રદૂષક
B
જૈવવિઘટનીય પ્રદૂષક
C
એન્ટિબાયોટિક્સ
D
ઉપરોક્તમાંથી કોઈ નહીં
Solution
(A) $DDT$ (ડાયક્લોરોડાયફિનાઈલટ્રાયક્લોરોઈથેન) એ એક અજૈવવિઘટનીય પ્રદૂષક છે.
આ પદાર્થો પર્યાવરણમાં લાંબા સમય સુધી ટકી રહે છે કારણ કે તેનું કુદરતી રીતે અથવા સૂક્ષ્મજીવોની ચયાપચયની પ્રક્રિયા દ્વારા વિઘટન થઈ શકતું નથી.
તેમની રાસાયણિક સ્થિરતાને કારણે,તેઓ આહાર શૃંખલામાં જમા થાય છે અને વાતાવરણ કે જમીનમાં હાનિકારક સ્વરૂપે પાછા રિસાયકલ થતા નથી.
આ પદાર્થો પર્યાવરણમાં લાંબા સમય સુધી ટકી રહે છે કારણ કે તેનું કુદરતી રીતે અથવા સૂક્ષ્મજીવોની ચયાપચયની પ્રક્રિયા દ્વારા વિઘટન થઈ શકતું નથી.
તેમની રાસાયણિક સ્થિરતાને કારણે,તેઓ આહાર શૃંખલામાં જમા થાય છે અને વાતાવરણ કે જમીનમાં હાનિકારક સ્વરૂપે પાછા રિસાયકલ થતા નથી.
0 likesView Solution
102
BiologyEasyMCQAIPMT · 1999
$PAN$ $(Peroxyacetyl \text{ nitrate})$ એ ફોટોકેમિકલ સ્મોગનો એક મહત્વપૂર્ણ ઘટક છે. તે એક ........... છે.
A
પ્રાથમિક પ્રદૂષક
B
દ્વિતીયક પ્રદૂષક
C
કુદરતી પ્રદૂષક
D
પરિણામી પ્રદૂષક
Solution
(B) $PAN$ એ દ્વિતીયક પ્રદૂષક છે.
પ્રાથમિક પ્રદૂષકોની વાતાવરણીય વાયુઓ અને ભેજ સાથેની રાસાયણિક પ્રક્રિયા દ્વારા બનતા પ્રદૂષકો, જે ઘણીવાર સૂર્યપ્રકાશ દ્વારા ઉદ્દીપિત થાય છે, તેને દ્વિતીયક પ્રદૂષકો કહેવામાં આવે છે.
કારણ કે $PAN$ સૂર્યપ્રકાશની હાજરીમાં નાઇટ્રોજન ઓક્સાઇડ અને બાષ્પશીલ કાર્બનિક સંયોજનોની પ્રતિક્રિયા દ્વારા વાતાવરણમાં ઉત્પન્ન થાય છે, તેથી તેને દ્વિતીયક પ્રદૂષક તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
પ્રાથમિક પ્રદૂષકોની વાતાવરણીય વાયુઓ અને ભેજ સાથેની રાસાયણિક પ્રક્રિયા દ્વારા બનતા પ્રદૂષકો, જે ઘણીવાર સૂર્યપ્રકાશ દ્વારા ઉદ્દીપિત થાય છે, તેને દ્વિતીયક પ્રદૂષકો કહેવામાં આવે છે.
કારણ કે $PAN$ સૂર્યપ્રકાશની હાજરીમાં નાઇટ્રોજન ઓક્સાઇડ અને બાષ્પશીલ કાર્બનિક સંયોજનોની પ્રતિક્રિયા દ્વારા વાતાવરણમાં ઉત્પન્ન થાય છે, તેથી તેને દ્વિતીયક પ્રદૂષક તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
0 likesView Solution
103
BiologyMediumMCQAIPMT · 1999
હિલ પ્રતિક્રિયાને અટકાવતું ગૌણ પ્રદૂષક કયું છે?
A
સલ્ફ્યુરિક એસિડ
B
નાઈટ્રિક એસિડ
C
પેરોક્સિએસીટાઈલ નાઈટ્રેટ $(PAN)$
D
આલ્ડિહાઈડ્સ
Solution
(C) સાચો જવાબ $(C)$ છે.
પેરોક્સિએસીટાઈલ નાઈટ્રેટ $(PAN)$ એ નાઈટ્રોજન ઓક્સાઈડ અને હાઈડ્રોકાર્બનની ફોટોકેમિકલ પ્રતિક્રિયા દ્વારા બનતું ગૌણ પ્રદૂષક છે.
તે હિલ પ્રતિક્રિયાને અટકાવવા માટે જાણીતું છે,જે પ્રકાશસંશ્લેષણની પ્રકાશ-આધારિત પ્રતિક્રિયા છે.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો,$PAN$ પાણીના પ્રકાશ-વિઘટન (photolysis) માં દખલ કરે છે,જેનાથી ઈલેક્ટ્રોન ટ્રાન્સપોર્ટ ચેઈન ખોરવાય છે અને વનસ્પતિઓમાં પ્રકાશસંશ્લેષણની કાર્યક્ષમતા ઘટે છે.
પેરોક્સિએસીટાઈલ નાઈટ્રેટ $(PAN)$ એ નાઈટ્રોજન ઓક્સાઈડ અને હાઈડ્રોકાર્બનની ફોટોકેમિકલ પ્રતિક્રિયા દ્વારા બનતું ગૌણ પ્રદૂષક છે.
તે હિલ પ્રતિક્રિયાને અટકાવવા માટે જાણીતું છે,જે પ્રકાશસંશ્લેષણની પ્રકાશ-આધારિત પ્રતિક્રિયા છે.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો,$PAN$ પાણીના પ્રકાશ-વિઘટન (photolysis) માં દખલ કરે છે,જેનાથી ઈલેક્ટ્રોન ટ્રાન્સપોર્ટ ચેઈન ખોરવાય છે અને વનસ્પતિઓમાં પ્રકાશસંશ્લેષણની કાર્યક્ષમતા ઘટે છે.
0 likesView Solution
104
BiologyEasyMCQAIPMT · 1999
$1984$ માં,ભોપાલ ગેસ દુર્ઘટના કયા વાયુના લીકેજને કારણે થઈ હતી?
A
સોડિયમ મોનોક્સાઇડ
B
સોડિયમ થાયોસાયનેટ
C
પોટેશિયમ આઇસોસાયનેટ
D
મિથાઈલ આઇસોસાયનેટ
Solution
(D) ભોપાલ ગેસ દુર્ઘટના $2-3$ ડિસેમ્બર $1984$ ની રાત્રે ભોપાલ,મધ્યપ્રદેશ,ભારત ખાતે આવેલ યુનિયન કાર્બાઇડ ઇન્ડિયા લિમિટેડ $(UCIL)$ ના જંતુનાશક પ્લાન્ટમાં થઈ હતી.
આ દુર્ઘટના મિથાઈલ આઇસોસાયનેટ $(MIC)$ તરીકે ઓળખાતા અત્યંત ઝેરી વાયુના આકસ્મિક લીકેજને કારણે થઈ હતી,જેનું રાસાયણિક સૂત્ર $CH_3NCO$ છે.
તેને વિશ્વની સૌથી ખરાબ ઔદ્યોગિક દુર્ઘટનાઓમાંની એક ગણવામાં આવે છે,જેના પરિણામે હજારો લોકોના તાત્કાલિક મૃત્યુ થયા હતા અને સ્થાનિક વસ્તી માટે લાંબા ગાળાની સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ સર્જાઈ હતી.
આ દુર્ઘટના મિથાઈલ આઇસોસાયનેટ $(MIC)$ તરીકે ઓળખાતા અત્યંત ઝેરી વાયુના આકસ્મિક લીકેજને કારણે થઈ હતી,જેનું રાસાયણિક સૂત્ર $CH_3NCO$ છે.
તેને વિશ્વની સૌથી ખરાબ ઔદ્યોગિક દુર્ઘટનાઓમાંની એક ગણવામાં આવે છે,જેના પરિણામે હજારો લોકોના તાત્કાલિક મૃત્યુ થયા હતા અને સ્થાનિક વસ્તી માટે લાંબા ગાળાની સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ સર્જાઈ હતી.
0 likesView Solution
105
BiologyEasyMCQAIPMT · 1999
ગ્રીનહાઉસ અસર એટલે શું?
A
પૃથ્વીનું ઠંડું પડવું
B
$UV$ કિરણોનું શોષણ
C
અનાજનું ઉત્પાદન
D
પૃથ્વીનું ગરમ થવું
Solution
(D) ગ્રીનહાઉસ અસર એ એક કુદરતી પ્રક્રિયા છે જે પૃથ્વીની સપાટીને ગરમ રાખે છે.
જ્યારે સૂર્યની ઉર્જા પૃથ્વીના વાતાવરણમાં પહોંચે છે,ત્યારે તેનો કેટલોક ભાગ અવકાશમાં પાછો પરાવર્તિત થાય છે અને બાકીનો ભાગ ગ્રીનહાઉસ વાયુઓ દ્વારા શોષાય છે અને ફરીથી ઉત્સર્જિત થાય છે.
માનવીય પ્રવૃત્તિઓને કારણે $CO_2$,$CH_4$,$CFCs$ અને $N_2O$ જેવા ગ્રીનહાઉસ વાયુઓની સાંદ્રતામાં વધારો થવાથી ગ્રીનહાઉસ અસર તીવ્ર બની છે,જેના પરિણામે ગ્લોબલ વોર્મિંગ અથવા પૃથ્વીનું તાપમાન વધે છે.
જ્યારે સૂર્યની ઉર્જા પૃથ્વીના વાતાવરણમાં પહોંચે છે,ત્યારે તેનો કેટલોક ભાગ અવકાશમાં પાછો પરાવર્તિત થાય છે અને બાકીનો ભાગ ગ્રીનહાઉસ વાયુઓ દ્વારા શોષાય છે અને ફરીથી ઉત્સર્જિત થાય છે.
માનવીય પ્રવૃત્તિઓને કારણે $CO_2$,$CH_4$,$CFCs$ અને $N_2O$ જેવા ગ્રીનહાઉસ વાયુઓની સાંદ્રતામાં વધારો થવાથી ગ્રીનહાઉસ અસર તીવ્ર બની છે,જેના પરિણામે ગ્લોબલ વોર્મિંગ અથવા પૃથ્વીનું તાપમાન વધે છે.
0 likesView Solution
106
BiologyEasyMCQAIPMT · 1999
નીચેનામાંથી કયો રોગ પ્રદૂષણ સંબંધિત છે?
A
હાઈપરટેન્શન (હાઈ બ્લડ પ્રેશર)
B
લેપ્રોસી (કોઢ)
C
સિલિકોસિસ
D
ન્યુમોકોનિયોસિસ
Solution
(C) સાચો જવાબ છે. સિલિકોસિસ એ વ્યવસાયિક શ્વસન સંબંધી રોગ છે જે મુક્ત સિલિકા અથવા સિલિકોન ડાયોક્સાઇડ ધરાવતી ધૂળના શ્વાસમાં લેવાથી થાય છે. તે સામાન્ય રીતે ખાણકામ,માટીકામ,સિરામિક ઉદ્યોગો,સેન્ડબ્લાસ્ટિંગ અને બાંધકામ ઉદ્યોગોમાં કામ કરતા કામદારોમાં જોવા મળે છે.
0 likesView Solution
107
BiologyMediumMCQAIPMT · 1999
નીચેનામાંથી કયા સજીવના શરીરમાં $D.D.T.$ નું પ્રમાણ સૌથી વધુ હોવાની શક્યતા છે?
A
તૃણાહારીઓ
B
માંસાહારીઓ
C
સર્વોચ્ચ માંસાહારીઓ
D
પ્રાથમિક ઉત્પાદકો
Solution
(C) આહાર શૃંખલાના ક્રમિક પોષક સ્તરો પર જૈવ-અવિઘટનીય પ્રદૂષકોની સાંદ્રતામાં થતા વધારાને $Biomagnification$ (જૈવ-વિસ્તૃતીકરણ) કહેવામાં આવે છે.
$D.D.T.$ એ એક સ્થાયી, જૈવ-અવિઘટનીય રસાયણ છે જે સજીવોના ચરબીયુક્ત પેશીઓમાં જમા થાય છે.
જેમ આપણે આહાર શૃંખલામાં ઉપર જઈએ છીએ, તેમ $D.D.T.$ ની સાંદ્રતા વધતી જાય છે કારણ કે દરેક ઉચ્ચ પોષક સ્તર નીચેના સ્તરના ઘણા સજીવોનું ભક્ષણ કરે છે, જેનાથી ઝેરી તત્વો એકઠા થાય છે.
તેથી, $Top$ carnivores (સર્વોચ્ચ માંસાહારીઓ) સૌથી ઉચ્ચ પોષક સ્તર ધરાવે છે અને તેમના શરીરમાં $D.D.T.$ ની સાન્દ્રતા સૌથી વધુ હોય છે.
$D.D.T.$ એ એક સ્થાયી, જૈવ-અવિઘટનીય રસાયણ છે જે સજીવોના ચરબીયુક્ત પેશીઓમાં જમા થાય છે.
જેમ આપણે આહાર શૃંખલામાં ઉપર જઈએ છીએ, તેમ $D.D.T.$ ની સાંદ્રતા વધતી જાય છે કારણ કે દરેક ઉચ્ચ પોષક સ્તર નીચેના સ્તરના ઘણા સજીવોનું ભક્ષણ કરે છે, જેનાથી ઝેરી તત્વો એકઠા થાય છે.
તેથી, $Top$ carnivores (સર્વોચ્ચ માંસાહારીઓ) સૌથી ઉચ્ચ પોષક સ્તર ધરાવે છે અને તેમના શરીરમાં $D.D.T.$ ની સાન્દ્રતા સૌથી વધુ હોય છે.
0 likesView Solution
108
BiologyMediumMCQAIPMT · 1999
"Dolly" નામની ઘેટાને જે તકનીક દ્વારા પ્રાપ્ત કરવામાં આવી હતી તેને શું કહેવામાં આવે છે?
A
જનીન સ્થાનાંતરણ દ્વારા ક્લોનિંગ
B
કોષકેન્દ્રીય સ્થાનાંતરણ દ્વારા ક્લોનિંગ
C
જનનકોષોની મદદ વગર ક્લોનિંગ
D
દૈહિક કોષોના પેશી સંવર્ધન દ્વારા ક્લોનિંગ
Solution
(B) સાચો જવાબ $B$ છે.
"Dolly" નામની ઘેટાને સોમેટિક સેલ ન્યુક્લિયર ટ્રાન્સફર $(SCNT)$ એટલે કે દૈહિક કોષકેન્દ્રીય સ્થાનાંતરણ તકનીક દ્વારા બનાવવામાં આવી હતી.
આ પ્રક્રિયામાં, દાતા ઘેટાના દૈહિક કોષ (આંચળનો કોષ) માંથી કોષકેન્દ્રને બહાર કાઢવામાં આવ્યું હતું અને તેને બીજી ઘેટાના અંડકોષમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવ્યું હતું, જેમાંથી તેનું પોતાનું કોષકેન્દ્ર દૂર કરવામાં આવ્યું હતું.
આ પુનઃનિર્મિત અંડકોષને ત્યારબાદ સરોગેટ માતાના ગર્ભાશયમાં સ્થાપિત કરવામાં આવ્યો હતો, જેના પરિણામે "Dolly" નો જન્મ થયો, જે દાતા ઘેટાની આનુવંશિક પ્રતિકૃતિ (ક્લોન) હતી.
"Dolly" નામની ઘેટાને સોમેટિક સેલ ન્યુક્લિયર ટ્રાન્સફર $(SCNT)$ એટલે કે દૈહિક કોષકેન્દ્રીય સ્થાનાંતરણ તકનીક દ્વારા બનાવવામાં આવી હતી.
આ પ્રક્રિયામાં, દાતા ઘેટાના દૈહિક કોષ (આંચળનો કોષ) માંથી કોષકેન્દ્રને બહાર કાઢવામાં આવ્યું હતું અને તેને બીજી ઘેટાના અંડકોષમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવ્યું હતું, જેમાંથી તેનું પોતાનું કોષકેન્દ્ર દૂર કરવામાં આવ્યું હતું.
આ પુનઃનિર્મિત અંડકોષને ત્યારબાદ સરોગેટ માતાના ગર્ભાશયમાં સ્થાપિત કરવામાં આવ્યો હતો, જેના પરિણામે "Dolly" નો જન્મ થયો, જે દાતા ઘેટાની આનુવંશિક પ્રતિકૃતિ (ક્લોન) હતી.
0 likesView Solution
109
BiologyEasyMCQAIPMT · 1999
કોષની અતિસૂક્ષ્મ રચના (ultrastructure) નો અભ્યાસ કરવા માટે કયું સાધન શ્રેષ્ઠ છે?
A
ઓટોરેડિયોગ્રાફી
B
એક્સ-રે ડિફ્રેક્શન પદ્ધતિ
C
ફેઝ કોન્ટ્રાસ્ટ માઇક્રોસ્કોપ
D
ઇલેક્ટ્રોન માઇક્રોસ્કોપ
Solution
(D) અતિસૂક્ષ્મ રચના (ultrastructure) એટલે કોષો અને અંગિકાઓની એવી આંતરિક રચના જે માત્ર ખૂબ જ ઉચ્ચ વિવર્ધન (magnification) અને રિઝોલ્યુશન પર જ જોઈ શકાય છે.
ઇલેક્ટ્રોન માઇક્રોસ્કોપ પ્રકાશના સ્ત્રોત તરીકે પ્રવેગિત ઇલેક્ટ્રોનના કિરણોનો ઉપયોગ કરે છે,જેની તરંગલંબાઇ દ્રશ્ય પ્રકાશ કરતા ઘણી ઓછી હોય છે.
આના કારણે પ્રકાશ માઇક્રોસ્કોપની સરખામણીમાં તેની વિભેદન શક્તિ (resolving power) ઘણી વધારે હોય છે,જે તેને કોષીય ઘટકોની અતિસૂક્ષ્મ રચનાના અવલોકન માટે આદર્શ સાધન બનાવે છે.
ઇલેક્ટ્રોન માઇક્રોસ્કોપ પ્રકાશના સ્ત્રોત તરીકે પ્રવેગિત ઇલેક્ટ્રોનના કિરણોનો ઉપયોગ કરે છે,જેની તરંગલંબાઇ દ્રશ્ય પ્રકાશ કરતા ઘણી ઓછી હોય છે.
આના કારણે પ્રકાશ માઇક્રોસ્કોપની સરખામણીમાં તેની વિભેદન શક્તિ (resolving power) ઘણી વધારે હોય છે,જે તેને કોષીય ઘટકોની અતિસૂક્ષ્મ રચનાના અવલોકન માટે આદર્શ સાધન બનાવે છે.
0 likesView Solution
110
BiologyMediumMCQAIPMT · 1999
જો એક રંગઅંધ સ્ત્રી સામાન્ય દ્રષ્ટિ ધરાવતા પુરુષ સાથે લગ્ન કરે,તો તેમના પુત્રો કેવા હશે?
A
બધા જ રંગઅંધ
B
બધા જ સામાન્ય દ્રષ્ટિ ધરાવતા
C
અડધા રંગઅંધ અને અડધા સામાન્ય
D
ત્રણ-ચતુર્થાંશ રંગઅંધ અને એક-ચતુર્થાંશ સામાન્ય
Solution
(A) રંગઅંધતા એ $X$ રંગસૂત્ર પર રહેલા જનીન દ્વારા થતી પ્રચ્છન્ન લિંગ-સંલગ્ન ખામી છે.
ધારો કે $X^c$ એ રંગઅંધતા માટેનું જનીન છે અને $X$ એ સામાન્ય દ્રષ્ટિ માટેનું જનીન છે.
રંગઅંધ સ્ત્રીનું જનીન પ્રકાર $X^c X^c$ હોય છે.
સામાન્ય દ્રષ્ટિ ધરાવતા પુરુષનું જનીન પ્રકાર $XY$ હોય છે.
જ્યારે તેઓ પ્રજનન કરે છે,ત્યારે સંકરણ $X^c X^c \times XY$ થાય છે.
સંતતિ માટેના સંભવિત જનીન પ્રકારો $X^c X$ (વાહક પુત્રીઓ) અને $X^c Y$ (રંગઅંધ પુત્રો) છે.
કારણ કે બધા પુત્રો તેમનું $X$ રંગસૂત્ર તેમની માતા પાસેથી મેળવે છે,અને માતા રંગઅંધ $(X^c X^c)$ હોવાથી,બધા જ પુત્રો $X^c$ જનીન વારસામાં મેળવશે.
તેથી,બધા જ પુત્રો રંગઅંધ હશે.
ધારો કે $X^c$ એ રંગઅંધતા માટેનું જનીન છે અને $X$ એ સામાન્ય દ્રષ્ટિ માટેનું જનીન છે.
રંગઅંધ સ્ત્રીનું જનીન પ્રકાર $X^c X^c$ હોય છે.
સામાન્ય દ્રષ્ટિ ધરાવતા પુરુષનું જનીન પ્રકાર $XY$ હોય છે.
જ્યારે તેઓ પ્રજનન કરે છે,ત્યારે સંકરણ $X^c X^c \times XY$ થાય છે.
સંતતિ માટેના સંભવિત જનીન પ્રકારો $X^c X$ (વાહક પુત્રીઓ) અને $X^c Y$ (રંગઅંધ પુત્રો) છે.
કારણ કે બધા પુત્રો તેમનું $X$ રંગસૂત્ર તેમની માતા પાસેથી મેળવે છે,અને માતા રંગઅંધ $(X^c X^c)$ હોવાથી,બધા જ પુત્રો $X^c$ જનીન વારસામાં મેળવશે.
તેથી,બધા જ પુત્રો રંગઅંધ હશે.
0 likesView Solution
111
BiologyEasyMCQAIPMT · 1999
મચ્છરના નિયંત્રણ માટે ઉપયોગમાં લેવાતી માછલી,જેને લાર્વીસીડલ ફિશ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તે .............. છે.
A
ઇલ
B
કાર્પ
C
કેટફિશ
D
ગેમ્બુસીયા
Solution
(D) $Gambusia$ (ગેમ્બુસીયા) માછલી લાર્વીસીડલ ફિશ તરીકે વ્યાપકપણે જાણીતી છે.
તેનો ઉપયોગ મચ્છરોની વસ્તીને નિયંત્રિત કરવા માટે જૈવિક નિયંત્રણ એજન્ટ તરીકે થાય છે.
$Gambusia$ મચ્છરોના ડિંભ (larvae) ને ખાઈ જાય છે,જેનાથી તેઓ પુખ્ત અવસ્થા સુધી પહોંચતા અટકે છે અને મેલેરિયા તથા ડેન્ગ્યુ જેવા રોગોના ફેલાવાને ઘટાડે છે.
તેનો ઉપયોગ મચ્છરોની વસ્તીને નિયંત્રિત કરવા માટે જૈવિક નિયંત્રણ એજન્ટ તરીકે થાય છે.
$Gambusia$ મચ્છરોના ડિંભ (larvae) ને ખાઈ જાય છે,જેનાથી તેઓ પુખ્ત અવસ્થા સુધી પહોંચતા અટકે છે અને મેલેરિયા તથા ડેન્ગ્યુ જેવા રોગોના ફેલાવાને ઘટાડે છે.
0 likesView Solution
112
BiologyEasyMCQAIPMT · 1999
લીચીનો ખાઈ શકાય તેવો ભાગ કયો છે?
A
મધ્ય ફલાવરણ
B
માંસલ બીજાવરણ (Aril)
C
અંતઃ ફલાવરણ
D
ફલાવરણ
Solution
(B) લીચી $(Litchi chinensis)$ નો ખાઈ શકાય તેવો ભાગ માંસલ અને રસદાર હોય છે,જે અંડકના તલભાગમાંથી વિકસે છે,જેને બીજાવરણ અથવા 'એરિલ' $(Aril)$ કહેવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
0 likesView Solution
113
BiologyMediumMCQAIPMT · 1999
યુકેરિયોટિક જીનોમ,પ્રોકેરિયોટિક જીનોમથી અલગ છે કારણ કે . . . . . . .
A
પ્રોકેરિયોટ્સમાં $DNA$ હિસ્ટોન સાથે સંકળાયેલું હોય છે.
B
યુકેરિયોટ્સમાં પુનરાવર્તિત ક્રમ (repetitive sequences) હાજર હોય છે.
C
યુકેરિયોટ્સમાં જનીનો ઓપેરોન તરીકે આયોજિત હોય છે.
D
પ્રોકેરિયોટ્સમાં $DNA$ વલયાકાર અને એકસૂત્રી હોય છે.
Solution
(B) યુકેરિયોટિક જીનોમ પ્રોકેરિયોટિક જીનોમથી ઘણી રીતે અલગ પડે છે. એક મુખ્ય તફાવત એ છે કે યુકેરિયોટ્સમાં પુનરાવર્તિત $DNA$ ક્રમ જોવા મળે છે,જે પ્રોકેરિયોટ્સમાં ગેરહાજર હોય છે અથવા ખૂબ જ ઓછા હોય છે.
અન્ય વિકલ્પો વિશે:
વિકલ્પ $A$ ખોટો છે કારણ કે હિસ્ટોન પ્રોટીન યુકેરિયોટિક $DNA$ ની લાક્ષણિકતા છે,પ્રોકેરિયોટિકની નહીં.
વિકલ્પ $C$ ખોટો છે કારણ કે ઓપેરોન એ પ્રોકેરિયોટિક જનીન નિયમનની લાક્ષણિકતા છે,યુકેરિયોટિકની નહીં.
વિકલ્પ $D$ ખોટો છે કારણ કે પ્રોકેરિયોટિક $DNA$ વલયાકાર હોય છે પરંતુ તે દ્વિ-સૂત્રી (double-stranded) હોય છે,એકસૂત્રી નહીં.
અન્ય વિકલ્પો વિશે:
વિકલ્પ $A$ ખોટો છે કારણ કે હિસ્ટોન પ્રોટીન યુકેરિયોટિક $DNA$ ની લાક્ષણિકતા છે,પ્રોકેરિયોટિકની નહીં.
વિકલ્પ $C$ ખોટો છે કારણ કે ઓપેરોન એ પ્રોકેરિયોટિક જનીન નિયમનની લાક્ષણિકતા છે,યુકેરિયોટિકની નહીં.
વિકલ્પ $D$ ખોટો છે કારણ કે પ્રોકેરિયોટિક $DNA$ વલયાકાર હોય છે પરંતુ તે દ્વિ-સૂત્રી (double-stranded) હોય છે,એકસૂત્રી નહીં.
0 likesView Solution
114
BiologyMediumMCQAIPMT · 1999
કોર્પસ લ્યુટિયમ દ્વારા પ્રોજેસ્ટેરોનનો સ્રાવ કોના દ્વારા શરૂ થાય છે?
A
થાયરોક્સિન
B
$LH$
C
$MSH$
D
ટેસ્ટોસ્ટેરોન
Solution
(B) કોર્પસ લ્યુટિયમ એ માદા સસ્તન પ્રાણીઓમાં એક કામચલાઉ અંતઃસ્ત્રાવી રચના છે જે પ્રોજેસ્ટેરોનના પ્રમાણમાં ઉચ્ચ સ્તરના ઉત્પાદન સાથે સંકળાયેલ છે.
તેનું નિર્માણ અને તેના સ્ત્રાવના કાર્યની જાળવણી મુખ્યત્વે લ્યુટિનાઇઝિંગ હોર્મોન $(LH)$ દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે,જે અગ્ર પિટ્યુટરી ગ્રંથિ દ્વારા સ્ત્રવિત થાય છે.
$LH$ કોર્પસ લ્યુટિયમને પ્રોજેસ્ટેરોન ઉત્પન્ન કરવા માટે ઉત્તેજિત કરે છે,જે ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન ગર્ભાશયના અંતઃસ્તર (એન્ડોમેટ્રિયમ) ને જાળવી રાખવા માટે આવશ્યક છે.
તેનું નિર્માણ અને તેના સ્ત્રાવના કાર્યની જાળવણી મુખ્યત્વે લ્યુટિનાઇઝિંગ હોર્મોન $(LH)$ દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે,જે અગ્ર પિટ્યુટરી ગ્રંથિ દ્વારા સ્ત્રવિત થાય છે.
$LH$ કોર્પસ લ્યુટિયમને પ્રોજેસ્ટેરોન ઉત્પન્ન કરવા માટે ઉત્તેજિત કરે છે,જે ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન ગર્ભાશયના અંતઃસ્તર (એન્ડોમેટ્રિયમ) ને જાળવી રાખવા માટે આવશ્યક છે.
0 likesView Solution
115
BiologyMediumMCQAIPMT · 1999
પક્ષીઓ દ્વારા પરાગિત પુષ્પોમાં (ઓર્નિથોફિલી) સામાન્ય રીતે કયા લક્ષણો જોવા મળે છે?
A
ભૂરા રંગનાં પુષ્પો જે દલપત્રોના તલભાગે મધુરસગ્રંથિઓ ધરાવે છે.
B
લાલ અને મીઠી સુવાસ ધરાવતાં પુષ્પો જેમાં મધુરસગ્રંથિઓ હોય છે.
C
ચળકતા લાલ રંગના પુષ્પો જે ઘાટો પુષ્પવિન્યાસ ધરાવે છે.
D
સફેદ ફૂલો જે ખૂબ જ સુગંધીદાર હોય છે.
Solution
(C) પક્ષીઓ દ્વારા પરાગિત પુષ્પો,જેને ઓર્નિથોફિલસ પુષ્પો કહેવાય છે,તે પક્ષીઓને આકર્ષવા માટે ચોક્કસ અનુકૂલનો દર્શાવે છે.
$1$. પક્ષીઓમાં રંગ પારખવાની ક્ષમતા સારી હોય છે,ખાસ કરીને લાલ,નારંગી અને પીળા જેવા તેજસ્વી રંગો માટે.
$2$. આ પુષ્પો સામાન્ય રીતે મોટા,નળાકાર અથવા ગળણી આકારના હોય છે જેથી પક્ષીની ચાંચ તેમાં સરળતાથી પ્રવેશી શકે.
$3$. તેઓ પરાગવાહકોને પુરસ્કાર તરીકે પુષ્કળ પ્રમાણમાં મધુરસ ઉત્પન્ન કરે છે.
$4$. કીટકો દ્વારા પરાગિત પુષ્પોથી વિપરીત,પક્ષીઓ દ્વારા પરાગિત પુષ્પોમાં સામાન્ય રીતે તીવ્ર સુગંધનો અભાવ હોય છે,કારણ કે પક્ષીઓમાં ગંધ પારખવાની શક્તિ ઓછી હોય છે.
$5$. તેથી,ચળકતા લાલ રંગના પુષ્પો અને ઘાટો પુષ્પવિન્યાસ એ પક્ષી પરાગનયનનું મુખ્ય લક્ષણ છે.
$1$. પક્ષીઓમાં રંગ પારખવાની ક્ષમતા સારી હોય છે,ખાસ કરીને લાલ,નારંગી અને પીળા જેવા તેજસ્વી રંગો માટે.
$2$. આ પુષ્પો સામાન્ય રીતે મોટા,નળાકાર અથવા ગળણી આકારના હોય છે જેથી પક્ષીની ચાંચ તેમાં સરળતાથી પ્રવેશી શકે.
$3$. તેઓ પરાગવાહકોને પુરસ્કાર તરીકે પુષ્કળ પ્રમાણમાં મધુરસ ઉત્પન્ન કરે છે.
$4$. કીટકો દ્વારા પરાગિત પુષ્પોથી વિપરીત,પક્ષીઓ દ્વારા પરાગિત પુષ્પોમાં સામાન્ય રીતે તીવ્ર સુગંધનો અભાવ હોય છે,કારણ કે પક્ષીઓમાં ગંધ પારખવાની શક્તિ ઓછી હોય છે.
$5$. તેથી,ચળકતા લાલ રંગના પુષ્પો અને ઘાટો પુષ્પવિન્યાસ એ પક્ષી પરાગનયનનું મુખ્ય લક્ષણ છે.
0 likesView Solution
116
BiologyEasyMCQAIPMT · 1999
અંડકોષપાત (ovulation) પછી ગ્રાફીયન પુટિકા શેમાં ફેરવાય છે?
A
કૉર્પસ લ્યુટિયમ
B
કૉર્પસ કેલોસમ
C
કૉર્પસ આલ્બિકન્સ
D
કૉર્પસ એટ્રેટિકા
Solution
(A) અંડકોષપાતની પ્રક્રિયા પછી, તૂટેલી ગ્રાફીયન પુટિકા લ્યુટિનાઈઝેશન નામની પરિવર્તન પ્રક્રિયામાંથી પસાર થાય છે.
લ્યુટિનાઈઝિંગ હોર્મોન $(LH)$ ની અસર હેઠળ, બાકી રહેલા પુટિકાના કોષો (ગ્રેન્યુલોસા અને થીકા કોષો) એક ગ્રંથિમય રચનામાં વિભેદિત થાય છે જેને $Corpus$ luteum (પીતપિંડ) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે।
$Corpus$ luteum અંતઃસ્ત્રાવી ગ્રંથિ તરીકે કાર્ય કરે છે અને પ્રોજેસ્ટેરોનનો મોટો જથ્થો મુક્ત કરે છે, જે સંભવિત ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન ગર્ભાશયના અંતઃસ્તર (endometrium) ને જાળવી રાખવા માટે આવશ્યક છે।
લ્યુટિનાઈઝિંગ હોર્મોન $(LH)$ ની અસર હેઠળ, બાકી રહેલા પુટિકાના કોષો (ગ્રેન્યુલોસા અને થીકા કોષો) એક ગ્રંથિમય રચનામાં વિભેદિત થાય છે જેને $Corpus$ luteum (પીતપિંડ) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે।
$Corpus$ luteum અંતઃસ્ત્રાવી ગ્રંથિ તરીકે કાર્ય કરે છે અને પ્રોજેસ્ટેરોનનો મોટો જથ્થો મુક્ત કરે છે, જે સંભવિત ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન ગર્ભાશયના અંતઃસ્તર (endometrium) ને જાળવી રાખવા માટે આવશ્યક છે।
0 likesView Solution
117
BiologyEasyMCQAIPMT · 1999
માનવ શુક્રકોષનો મધ્યભાગ શું ધરાવે છે?
A
કણાભસૂત્રો અને તારાકેન્દ્ર
B
માત્ર કણાભસૂત્રો
C
માત્ર તારાકેન્દ્ર
D
કોષકેન્દ્ર અને કણાભસૂત્રો
Solution
(B) માનવ શુક્રકોષ શીર્ષ,ગ્રીવા,મધ્યભાગ અને પૂંછડીનો બનેલો હોય છે.
મધ્યભાગમાં અસંખ્ય કણાભસૂત્રો આવેલા હોય છે,જે સર્પાકાર રીતે ગોઠવાયેલા હોય છે (જેને ઘણીવાર $Nebelkern$ કહેવામાં આવે છે).
આ કણાભસૂત્રો પૂંછડીના હલનચલન માટે જરૂરી ઉર્જા પૂરી પાડે છે,જે શુક્રકોષની ગતિશીલતામાં મદદ કરે છે.
ગ્રીવામાં પ્રોક્સિમલ અને ડિસ્ટલ તારાકેન્દ્ર આવેલા હોય છે,જ્યારે મધ્યભાગ ખાસ કરીને કણાભસૂત્રોની હાજરી માટે જાણીતો છે.
મધ્યભાગમાં અસંખ્ય કણાભસૂત્રો આવેલા હોય છે,જે સર્પાકાર રીતે ગોઠવાયેલા હોય છે (જેને ઘણીવાર $Nebelkern$ કહેવામાં આવે છે).
આ કણાભસૂત્રો પૂંછડીના હલનચલન માટે જરૂરી ઉર્જા પૂરી પાડે છે,જે શુક્રકોષની ગતિશીલતામાં મદદ કરે છે.
ગ્રીવામાં પ્રોક્સિમલ અને ડિસ્ટલ તારાકેન્દ્ર આવેલા હોય છે,જ્યારે મધ્યભાગ ખાસ કરીને કણાભસૂત્રોની હાજરી માટે જાણીતો છે.
0 likesView Solution
118
BiologyMediumMCQAIPMT · 1999
ગર્ભનિરોધક ગોળીઓ ......... ધરાવે છે.
A
પ્રોજેસ્ટેરોન
B
$FSH$
C
$LH$
D
$(B)$ અને $(C)$ બંને
Solution
(A) ગર્ભનિરોધક ગોળીઓ,જેને સામાન્ય રીતે ઓરલ કોન્ટ્રાસેપ્ટિવ પિલ્સ (OCPs) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તેનો ઉપયોગ ગર્ભાવસ્થાને રોકવા માટે થાય છે.
આ ગોળીઓમાં સામાન્ય રીતે કૃત્રિમ પ્રોજેસ્ટેરોન અને ઇસ્ટ્રોજનનું મિશ્રણ અથવા ફક્ત પ્રોજેસ્ટેરોન (મિની-પિલ) હોય છે.
પ્રોજેસ્ટેરોન અગ્ર પિટ્યુટરી ગ્રંથિમાંથી ગોનાડોટ્રોપિન ($FSH$ અને $LH$) ના સ્ત્રાવને દબાવીને અંડપાત (ovulation) ને અટકાવે છે.
તેથી,સાચો જવાબ પ્રોજેસ્ટેરોન છે.
આ ગોળીઓમાં સામાન્ય રીતે કૃત્રિમ પ્રોજેસ્ટેરોન અને ઇસ્ટ્રોજનનું મિશ્રણ અથવા ફક્ત પ્રોજેસ્ટેરોન (મિની-પિલ) હોય છે.
પ્રોજેસ્ટેરોન અગ્ર પિટ્યુટરી ગ્રંથિમાંથી ગોનાડોટ્રોપિન ($FSH$ અને $LH$) ના સ્ત્રાવને દબાવીને અંડપાત (ovulation) ને અટકાવે છે.
તેથી,સાચો જવાબ પ્રોજેસ્ટેરોન છે.
0 likesView Solution
119
BiologyMediumMCQAIPMT · 1999
જ્યારે જનીનોની એક જોડ બીજી જોડની અસરને દબાવી દે છે,ત્યારે આ ઘટનાને શું કહેવામાં આવે છે?
A
એપિસ્ટાસિસ (પ્રબળતા)
B
પ્રભાવિતા
C
વિકૃતિ
D
આપેલ પૈકી એક પણ નહીં
Solution
(A) એપિસ્ટાસિસ (Epistasis) એ એક જનીનિક આંતરક્રિયા છે જેમાં એક જનીનની અભિવ્યક્તિ અન્ય એક અથવા વધુ જનીનોની હાજરી દ્વારા બદલાય છે અથવા દબાઈ જાય છે.
આ ઘટનામાં,જે જનીન બીજા જનીનની અસરને દબાવે છે તેને એપિસ્ટેટિક જનીન કહેવામાં આવે છે,અને જે જનીનની અસર દબાઈ જાય છે તેને હાયપોસ્ટેટિક જનીન કહેવામાં આવે છે.
પ્રભાવિતા (Dominance) થી વિપરીત,જેમાં એક જ જનીનના વિકલ્પો (alleles) વચ્ચેની આંતરક્રિયાનો સમાવેશ થાય છે,એપિસ્ટાસિસમાં અલગ-અલગ જનીન સ્થાન (loci) વચ્ચેની આંતરક્રિયાનો સમાવેશ થાય છે.
આ ઘટનામાં,જે જનીન બીજા જનીનની અસરને દબાવે છે તેને એપિસ્ટેટિક જનીન કહેવામાં આવે છે,અને જે જનીનની અસર દબાઈ જાય છે તેને હાયપોસ્ટેટિક જનીન કહેવામાં આવે છે.
પ્રભાવિતા (Dominance) થી વિપરીત,જેમાં એક જ જનીનના વિકલ્પો (alleles) વચ્ચેની આંતરક્રિયાનો સમાવેશ થાય છે,એપિસ્ટાસિસમાં અલગ-અલગ જનીન સ્થાન (loci) વચ્ચેની આંતરક્રિયાનો સમાવેશ થાય છે.
0 likesView Solution
120
BiologyEasyMCQAIPMT · 1999
નીચેનામાંથી કઈ જનીનિક વિકૃતિઓની મુખ્ય શ્રેણીઓ છે?
A
મેન્ડેલિયન વિકૃતિઓ
B
રંગસૂત્રીય વિકૃતિઓ
C
$A$ અને $B$ બંને
D
આપેલમાંથી એક પણ નહીં
Solution
(C) જનીનિક વિકૃતિઓને મુખ્યત્વે બે શ્રેણીઓમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે:
$1$. મેન્ડેલિયન વિકૃતિઓ: આ વિકૃતિઓ મુખ્યત્વે એક જ જનીનમાં ફેરફાર અથવા ઉત્પરિવર્તનને કારણે થાય છે. તેના ઉદાહરણોમાં હિમોફિલિયા,સિસ્ટિક ફાઈબ્રોસિસ,સિકલ-સેલ એનિમિયા વગેરેનો સમાવેશ થાય છે.
$2$. રંગસૂત્રીય વિકૃતિઓ: આ વિકૃતિઓ એક અથવા વધુ રંગસૂત્રોની ગેરહાજરી,વધારાના રંગસૂત્ર અથવા રંગસૂત્રોની અસામાન્ય ગોઠવણીને કારણે થાય છે. તેના ઉદાહરણોમાં ડાઉન્સ સિન્ડ્રોમ,ક્લાઈનફેલ્ટર્સ સિન્ડ્રોમ અને ટર્નર્સ સિન્ડ્રોમનો સમાવેશ થાય છે.
તેથી,$A$ અને $B$ બંને સાચી શ્રેણીઓ છે.
$1$. મેન્ડેલિયન વિકૃતિઓ: આ વિકૃતિઓ મુખ્યત્વે એક જ જનીનમાં ફેરફાર અથવા ઉત્પરિવર્તનને કારણે થાય છે. તેના ઉદાહરણોમાં હિમોફિલિયા,સિસ્ટિક ફાઈબ્રોસિસ,સિકલ-સેલ એનિમિયા વગેરેનો સમાવેશ થાય છે.
$2$. રંગસૂત્રીય વિકૃતિઓ: આ વિકૃતિઓ એક અથવા વધુ રંગસૂત્રોની ગેરહાજરી,વધારાના રંગસૂત્ર અથવા રંગસૂત્રોની અસામાન્ય ગોઠવણીને કારણે થાય છે. તેના ઉદાહરણોમાં ડાઉન્સ સિન્ડ્રોમ,ક્લાઈનફેલ્ટર્સ સિન્ડ્રોમ અને ટર્નર્સ સિન્ડ્રોમનો સમાવેશ થાય છે.
તેથી,$A$ અને $B$ બંને સાચી શ્રેણીઓ છે.
0 likesView Solution
121
BiologyMediumMCQAIPMT · 1999
એક હિમોફિલિક પુરુષ સામાન્ય સ્ત્રી સાથે લગ્ન કરે છે. તેમની સંતતિનું સ્વરૂપ કેવું હશે?
A
બધા પુત્રો હિમોફિલિક
B
બધા સામાન્ય
C
બધી પુત્રીઓ હિમોફિલિક
D
બધા હિમોફિલિક
Solution
(B) હિમોફિલિયા એ $X$-લિંક્ડ પ્રચ્છન્ન જનીનિક ખામી છે.
ધારો કે $X^H$ સામાન્ય જનીન છે અને $X^h$ હિમોફિલિક જનીન છે.
હિમોફિલિક પુરુષનું જનીન પ્રકાર $X^hY$ છે અને સામાન્ય સ્ત્રીનું જનીન પ્રકાર $X^HX^H$ છે.
જ્યારે તેમનું સંકરણ કરવામાં આવે: $X^hY \times X^HX^H$.
સંતતિના જનીન પ્રકારો $X^HX^h$ (વાહક પુત્રી) અને $X^HY$ (સામાન્ય પુત્ર) મળશે.
આમ,બધી પુત્રીઓ વાહક (સ્વરૂપલક્ષી રીતે સામાન્ય) છે અને બધા પુત્રો સામાન્ય છે,તેથી બધી સંતતિ સ્વરૂપલક્ષી રીતે સામાન્ય હશે.
ધારો કે $X^H$ સામાન્ય જનીન છે અને $X^h$ હિમોફિલિક જનીન છે.
હિમોફિલિક પુરુષનું જનીન પ્રકાર $X^hY$ છે અને સામાન્ય સ્ત્રીનું જનીન પ્રકાર $X^HX^H$ છે.
જ્યારે તેમનું સંકરણ કરવામાં આવે: $X^hY \times X^HX^H$.
સંતતિના જનીન પ્રકારો $X^HX^h$ (વાહક પુત્રી) અને $X^HY$ (સામાન્ય પુત્ર) મળશે.
આમ,બધી પુત્રીઓ વાહક (સ્વરૂપલક્ષી રીતે સામાન્ય) છે અને બધા પુત્રો સામાન્ય છે,તેથી બધી સંતતિ સ્વરૂપલક્ષી રીતે સામાન્ય હશે.
0 likesView Solution
122
BiologyMediumMCQAIPMT · 1999
$Tt \times tt$ વચ્ચેના સંકરણથી ઉત્પન્ન થતી સંતતિનું સ્વરૂપ પ્રકારનું પ્રમાણ (phenotypic ratio) શું હશે?
A
$1 : 1$
B
$1 : 2 : 1$
C
$1 : 2$
D
$4 : 1$
Solution
(A) $Tt \times tt$ વચ્ચેનું સંકરણ એ વિષમયુગ્મી પ્રભાવી અને સમયુગ્મી પ્રચ્છન્ન પિતૃ વચ્ચેનું કસોટી સંકરણ (test cross) છે.
જ્યારે આપણે આ સંકરણ માટે પ્યુનેટ સ્ક્વેરનો ઉપયોગ કરીએ છીએ:
- $Tt$ દ્વારા ઉત્પન્ન થતા જન્યુઓ $T$ અને $t$ છે.
- $tt$ દ્વારા ઉત્પન્ન થતા જન્યુઓ $t$ અને $t$ છે.
પરિણામી જનીન પ્રકારો $Tt, Tt, tt, tt$ મળે છે.
આના પરિણામે $2$ ઊંચા $(Tt)$ અને $2$ નીચા $(tt)$ સંતતિ મળે છે.
તેથી,સ્વરૂપ પ્રકારનું પ્રમાણ $2 : 2$ મળે છે,જેનું સાદું રૂપ $1 : 1$ થાય છે.
જ્યારે આપણે આ સંકરણ માટે પ્યુનેટ સ્ક્વેરનો ઉપયોગ કરીએ છીએ:
- $Tt$ દ્વારા ઉત્પન્ન થતા જન્યુઓ $T$ અને $t$ છે.
- $tt$ દ્વારા ઉત્પન્ન થતા જન્યુઓ $t$ અને $t$ છે.
પરિણામી જનીન પ્રકારો $Tt, Tt, tt, tt$ મળે છે.
આના પરિણામે $2$ ઊંચા $(Tt)$ અને $2$ નીચા $(tt)$ સંતતિ મળે છે.
તેથી,સ્વરૂપ પ્રકારનું પ્રમાણ $2 : 2$ મળે છે,જેનું સાદું રૂપ $1 : 1$ થાય છે.
0 likesView Solution
123
BiologyMediumMCQAIPMT · 1999
યુકેરિઓટામાં પ્રોટીન સંશ્લેષણ માટેનો પ્રારંભિક સંકેત (initiation codon) કયો છે?
A
$GUA$
B
$GCA$
C
$CCA$
D
$AUG$
Solution
(D) પ્રોટીન સંશ્લેષણમાં,ભાષાંતર (translation) ની પ્રક્રિયા પ્રારંભિક સંકેત (initiation codon) થી શરૂ થાય છે.
પ્રોકેરિઓટ્સ અને યુકેરિઓટ્સ બંને માટે,$AUG$ સંકેત પ્રારંભિક સંકેત તરીકે કાર્ય કરે છે.
$AUG$ એ મિથિઓનાઇન (Methionine) એમિનો એસિડ માટે સંકેત આપે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
પ્રોકેરિઓટ્સ અને યુકેરિઓટ્સ બંને માટે,$AUG$ સંકેત પ્રારંભિક સંકેત તરીકે કાર્ય કરે છે.
$AUG$ એ મિથિઓનાઇન (Methionine) એમિનો એસિડ માટે સંકેત આપે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
0 likesView Solution
124
BiologyMediumMCQAIPMT · 1999
$DNA$ માં જ્યારે શૃંખલા $AGCT$ હોય,ત્યારે તેની પૂરક શૃંખલાનો ક્રમ કયો હોય?
A
$ACGT$
B
$AGCT$
C
$TCGA$
D
ઉપરોક્ત બધા
Solution
(C) $DNA$ ના બેઝ-જોડીના નિયમો (ચાર્ગાફના નિયમો) મુજબ,એડેનાઇન $(A)$ હંમેશા થાઇમિન $(T)$ સાથે અને ગ્વાનિન $(G)$ હંમેશા સાયટોસિન $(C)$ સાથે જોડાય છે.
આપેલ શૃંખલા $AGCT$ માટે:
- $A$ એ $T$ સાથે જોડાય છે.
- $G$ એ $C$ સાથે જોડાય છે.
- $C$ એ $G$ સાથે જોડાય છે.
- $T$ એ $A$ સાથે જોડાય છે.
તેથી,પૂરક શૃંખલાનો ક્રમ $TCGA$ થાય છે.
આપેલ શૃંખલા $AGCT$ માટે:
- $A$ એ $T$ સાથે જોડાય છે.
- $G$ એ $C$ સાથે જોડાય છે.
- $C$ એ $G$ સાથે જોડાય છે.
- $T$ એ $A$ સાથે જોડાય છે.
તેથી,પૂરક શૃંખલાનો ક્રમ $TCGA$ થાય છે.
0 likesView Solution
125
BiologyMediumMCQAIPMT · 1999
ન્યુમોકોકસ પ્રયોગ સાબિત કરે છે કે...
A
$DNA$ એ જનીન દ્રવ્ય છે.
B
$RNA$ ક્યારેક $DNA$ અને પ્રોટીનના સંશ્લેષણનું નિયમન કરે છે.
C
બૅક્ટરિયા દ્વિભાજન દ્વારા પ્રજનન કરે છે.
D
બૅક્ટરિયા લિંગી પ્રજનન કરતા નથી.
Solution
(A) ન્યુમોકોકસ પ્રયોગ,જે ગ્રિફિથના રૂપાંતરણ પ્રયોગ તરીકે જાણીતો છે,તેણે દર્શાવ્યું કે ગરમીથી મૃત $S$-સ્ટ્રેન બૅક્ટરિયામાંથી કોઈ 'રૂપાંતરણ સિદ્ધાંત' (transforming principle) બિન-ઝેરી $R$-સ્ટ્રેન બૅક્ટરિયાને ઝેરી $S$-સ્ટ્રેન બૅક્ટરિયામાં રૂપાંતરિત કરી શકે છે. ત્યારબાદ,એવરી,મેકલીઓડ અને મેકકાર્ટીએ આ 'રૂપાંતરણ સિદ્ધાંત' $DNA$ હોવાનું ઓળખ્યું હતું. આ પ્રયોગે પ્રથમ મજબૂત પુરાવો આપ્યો કે $DNA$ એ જનીન દ્રવ્ય છે.
0 likesView Solution
126
BiologyMediumMCQAIPMT · 1999
ઍન્ટિબૉડી ........ છે.
A
જંતુઓ
B
કાર્બોદિત
C
પ્રોટીન્સ
D
લિપિડ્સ
Solution
(C) ઍન્ટિબૉડી,જેને ઇમ્યુનોગ્લોબ્યુલિન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે વિશિષ્ટ $Y$-આકારના પ્રોટીન છે જે રોગપ્રતિકારક તંત્ર દ્વારા ઍન્ટિજન (બેક્ટેરિયા અથવા વાયરસ જેવા વિદેશી પદાર્થો) ની હાજરીના પ્રતિભાવમાં ઉત્પન્ન થાય છે.
આ પ્રોટીન ચોક્કસ ઍન્ટિજનને ઓળખે છે અને તેની સાથે જોડાય છે જેથી તેમને નિષ્ક્રિય કરી શકાય અથવા અન્ય રોગપ્રતિકારક કોષો દ્વારા વિનાશ માટે ચિહ્નિત કરી શકાય.
તેથી,ઍન્ટિબૉડીને પ્રોટીન તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
આ પ્રોટીન ચોક્કસ ઍન્ટિજનને ઓળખે છે અને તેની સાથે જોડાય છે જેથી તેમને નિષ્ક્રિય કરી શકાય અથવા અન્ય રોગપ્રતિકારક કોષો દ્વારા વિનાશ માટે ચિહ્નિત કરી શકાય.
તેથી,ઍન્ટિબૉડીને પ્રોટીન તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
0 likesView Solution
127
BiologyMediumMCQAIPMT · 1999
સમમૂલક (રચનાસદ્રશ) અંગો ............. છે.
A
કીટકોની પાંખો અને ચામાચીડિયાની પાંખો
B
માછલીની ઝાલરો અને સસલાનાં ફેફસાં
C
વ્હેલના હલેસા (ફ્લિપર) અને ઘોડાના અગ્ર ઉપાંગો
D
તીતીઘોડાની પાંખો અને કાગડાની પાંખો
Solution
(C) સમમૂલક અંગો એવા અંગો છે જે સમાન મૂળભૂત રચના અને વિકાસલક્ષી ઉદ્ભવ ધરાવે છે,પરંતુ અલગ-અલગ કાર્યો કરે છે.
આ અંગો અપસારી ઉત્ક્રાંતિ (divergent evolution) સૂચવે છે.
વ્હેલના હલેસા અને ઘોડાના અગ્ર ઉપાંગો સમમૂલક છે કારણ કે તેઓ સમાન અસ્થિબંધારણ (હ્યુમરસ,રેડિયસ,અલ્ના,કાર્પલ્સ,મેટાકાર્પલ્સ અને ફેલેન્જીસ) ધરાવે છે,જોકે તેઓ અનુક્રમે તરવા અને દોડવા માટે અનુકૂલિત થયેલા છે.
તેની સામે,કીટકો અને ચામાચીડિયાની પાંખો,અથવા તીતીઘોડા અને કાગડાની પાંખો એ કાર્યસદ્રશ (analogous) અંગો છે કારણ કે તેઓ સમાન કાર્ય (ઉડવાનું) કરે છે પરંતુ તેમનો ઉત્ક્રાંતિનો ઉદ્ભવ અલગ છે.
આ અંગો અપસારી ઉત્ક્રાંતિ (divergent evolution) સૂચવે છે.
વ્હેલના હલેસા અને ઘોડાના અગ્ર ઉપાંગો સમમૂલક છે કારણ કે તેઓ સમાન અસ્થિબંધારણ (હ્યુમરસ,રેડિયસ,અલ્ના,કાર્પલ્સ,મેટાકાર્પલ્સ અને ફેલેન્જીસ) ધરાવે છે,જોકે તેઓ અનુક્રમે તરવા અને દોડવા માટે અનુકૂલિત થયેલા છે.
તેની સામે,કીટકો અને ચામાચીડિયાની પાંખો,અથવા તીતીઘોડા અને કાગડાની પાંખો એ કાર્યસદ્રશ (analogous) અંગો છે કારણ કે તેઓ સમાન કાર્ય (ઉડવાનું) કરે છે પરંતુ તેમનો ઉત્ક્રાંતિનો ઉદ્ભવ અલગ છે.
0 likesView Solution
128
BiologyMediumMCQAIPMT · 1999
ડાર્વિનની ફીન્ચીસ ઉદવિકાસના સંદર્ભમાં એક ઉત્તમ ઉદાહરણ પૂરું પાડે છે. આ પુરાવો કયા ક્ષેત્રમાંથી આવ્યો છે?
A
બાયોજીઓગ્રાફી (જૈવભૌગોલિકી)
B
શરીરરચનાવિદ્યા
C
ગર્ભવિદ્યા
D
અશ્મિભૂતવિદ્યા
Solution
(A) ડાર્વિનની ફીન્ચીસ એ ગાલાપાગોસ ટાપુઓ પર જોવા મળતી અનુકૂલી પ્રસરણ (Adaptive radiation) નું એક ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.
આ પુરાવો જાતિઓના ભૌગોલિક વિતરણ પર આધારિત છે,જેને બાયોજીઓગ્રાફી (જૈવભૌગોલિકી) કહેવામાં આવે છે.
ડાર્વિને અવલોકન કર્યું હતું કે ફીન્ચીસની વિવિધ જાતિઓ ટાપુઓ પરના વિવિધ નિવસનતંત્રમાં અનુકૂલન સાધવા માટે એક સામાન્ય પૂર્વજમાંથી ઉદવિકાસ પામી છે,જે દર્શાવે છે કે કેવી રીતે ભૌગોલિક અલગતા જાતિ નિર્માણ તરફ દોરી જાય છે.
આ પુરાવો જાતિઓના ભૌગોલિક વિતરણ પર આધારિત છે,જેને બાયોજીઓગ્રાફી (જૈવભૌગોલિકી) કહેવામાં આવે છે.
ડાર્વિને અવલોકન કર્યું હતું કે ફીન્ચીસની વિવિધ જાતિઓ ટાપુઓ પરના વિવિધ નિવસનતંત્રમાં અનુકૂલન સાધવા માટે એક સામાન્ય પૂર્વજમાંથી ઉદવિકાસ પામી છે,જે દર્શાવે છે કે કેવી રીતે ભૌગોલિક અલગતા જાતિ નિર્માણ તરફ દોરી જાય છે.
0 likesView Solution
129
BiologyMediumMCQAIPMT · 1999
કોચની ધારણાઓ (Koch's postulates) નીચેનામાંથી કોના માટે લાગુ પડતી નથી?
A
કોલેરા
B
લેપ્રોસી (કુષ્ઠરોગ)
C
ટીબી (ક્ષય)
D
ડિપ્થેરિયા
Solution
(B) કોચની ધારણાઓ એ સૂક્ષ્મજીવ અને રોગ વચ્ચેના કારણભૂત સંબંધને સ્થાપિત કરવા માટેના માપદંડોનો સમૂહ છે.
જોકે, તે તમામ રોગકારકો માટે લાગુ કરી શકાતી નથી.
લેપ્રોસી (જે $Mycobacterium leprae$ દ્વારા થાય છે) એ એક એવું ઉદાહરણ છે જ્યાં કોચની ધારણાઓ લાગુ પડતી નથી, કારણ કે આ રોગકારકને કોષ-મુક્ત સંવર્ધન માધ્યમમાં ઉછેરી શકાતો નથી (તે ફરજિયાત અંતઃકોષીય પરોપજીવી છે).
તેથી, સાચો જવાબ $B$ છે.
જોકે, તે તમામ રોગકારકો માટે લાગુ કરી શકાતી નથી.
લેપ્રોસી (જે $Mycobacterium leprae$ દ્વારા થાય છે) એ એક એવું ઉદાહરણ છે જ્યાં કોચની ધારણાઓ લાગુ પડતી નથી, કારણ કે આ રોગકારકને કોષ-મુક્ત સંવર્ધન માધ્યમમાં ઉછેરી શકાતો નથી (તે ફરજિયાત અંતઃકોષીય પરોપજીવી છે).
તેથી, સાચો જવાબ $B$ છે.
0 likesView Solution
130
BiologyMediumMCQAIPMT · 1999
હાઇબ્રીડોમા કોષો ..... છે.
A
બેક્ટેરિયામાં બીજાણુ નિર્માણની નીપજ
B
માયેલોમા કોષોમાંથી ઉત્પન્ન થયેલા હાઇબ્રિડ કોષો
C
દેડકાના ચેતાકોષો
D
કેન્સરકારક જનીનો ધરાવતા કોષો
Solution
(B) હાઇબ્રીડોમા કોષો ચોક્કસ એન્ટિબોડી ઉત્પન્ન કરતા $B$-કોષ (લિમ્ફોસાઇટ) અને માયેલોમા કોષ (એક પ્રકારનો કેન્સર કોષ) ના સંલયન દ્વારા બનાવવામાં આવે છે.
આ હાઇબ્રિડ કોષો ચોક્કસ એન્ટિબોડી ઉત્પન્ન કરવાની ક્ષમતા ($B$-કોષમાંથી) અને સંવર્ધનમાં અનિશ્ચિત સમય સુધી વિભાજન પામવાની ક્ષમતા (માયેલોમા કોષમાંથી) ધરાવે છે.
તેથી,હાઇબ્રીડોમા કોષો એ માયેલોમા કોષોમાંથી ઉત્પન્ન થયેલા હાઇબ્રિડ કોષો છે.
આ હાઇબ્રિડ કોષો ચોક્કસ એન્ટિબોડી ઉત્પન્ન કરવાની ક્ષમતા ($B$-કોષમાંથી) અને સંવર્ધનમાં અનિશ્ચિત સમય સુધી વિભાજન પામવાની ક્ષમતા (માયેલોમા કોષમાંથી) ધરાવે છે.
તેથી,હાઇબ્રીડોમા કોષો એ માયેલોમા કોષોમાંથી ઉત્પન્ન થયેલા હાઇબ્રિડ કોષો છે.
0 likesView Solution
131
BiologyEasyMCQAIPMT · 1999
વનસ્પતિની નવી જાતો .......... દ્વારા ઉત્પન્ન કરવામાં આવે છે.
A
પસંદગી અને સંકરણ
B
પસંદગી અને પરિચય
C
ઉત્પરિવર્તન અને પસંદગી
D
પરિચય અને ઉત્પરિવર્તન
Solution
(A) વનસ્પતિ સંવર્ધન (Plant breeding) એ વનસ્પતિની જાતિઓમાં હેતુપૂર્વક કરવામાં આવતો ફેરફાર છે,જેથી ખેતી માટે વધુ અનુકૂળ,વધુ ઉત્પાદન આપતી અને રોગપ્રતિકારક ક્ષમતા ધરાવતી નવી જાતો વિકસાવી શકાય. વનસ્પતિ સંવર્ધન માટે વપરાતી મુખ્ય પદ્ધતિઓ પસંદગી (Selection) અને સંકરણ (Hybridization) છે. પસંદગીમાં ઇચ્છિત લક્ષણો ધરાવતી વનસ્પતિઓની પસંદગી કરવામાં આવે છે,જ્યારે સંકરણમાં બે આનુવંશિક રીતે ભિન્ન સજીવો વચ્ચે પ્રજનન કરાવીને તેમના અનુકૂળ લક્ષણોને એકત્રિત કરવામાં આવે છે.
0 likesView Solution
132
BiologyEasyMCQAIPMT · 1999
નીચેનામાંથી કયું જૈવિક ખાતર છે જેનાથી ખેડૂતો પાસે $50\%$ થી વધુ ચોખાનું ઉત્પાદન થયાનો અહેવાલ છે?
A
માયકોરાઈઝા
B
અઝોલા પિનાટા
C
સાયનોબૅક્ટરિયા
D
લેગ્યુમ-રાઇઝોબિયમ સહજીવન
Solution
(B) $Azolla$ $pinnata$ (અઝોલા પિનાટા) એ એક નાની જલીય ફર્ન છે જે નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન કરતા સાયનોબૅક્ટરિયા $Anabaena$ $azollae$ સાથે સહજીવન ધરાવે છે.
આ ફર્નનો ઉપયોગ ડાંગરના ખેતરોમાં જૈવિક ખાતર તરીકે વ્યાપકપણે થાય છે કારણ કે તે વાતાવરણીય નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન કરે છે અને તેને ડાંગરના છોડને પૂરો પાડે છે.
અભ્યાસો દર્શાવે છે કે જમીનમાં નાઈટ્રોજનનું પ્રમાણ વધવાને કારણે $Azolla$ ના ઉપયોગથી ડાંગરના ઉત્પાદનમાં $50\%$ થી વધુ વધારો થઈ શકે છે.
આ ફર્નનો ઉપયોગ ડાંગરના ખેતરોમાં જૈવિક ખાતર તરીકે વ્યાપકપણે થાય છે કારણ કે તે વાતાવરણીય નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન કરે છે અને તેને ડાંગરના છોડને પૂરો પાડે છે.
અભ્યાસો દર્શાવે છે કે જમીનમાં નાઈટ્રોજનનું પ્રમાણ વધવાને કારણે $Azolla$ ના ઉપયોગથી ડાંગરના ઉત્પાદનમાં $50\%$ થી વધુ વધારો થઈ શકે છે.
0 likesView Solution
133
BiologyEasyMCQAIPMT · 1999
કઈ જલજ હંસરાજ (aquatic fern) ખૂબ જ સારું જૈવિક ખાતર માનવામાં આવે છે?
A
અઝોલા
B
ટેરીડીયમ
C
સાલ્વીનીયા
D
મારસીલીયા
Solution
(A) $Azolla$ (અઝોલા) એ એક નાની જલજ હંસરાજ છે જે નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન કરતા સાયનોબેક્ટેરિયા $Anabaena$ $azollae$ સાથે સહજીવન ધરાવે છે.
આ જોડાણને કારણે $Azolla$ વાતાવરણીય નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન કરી શકે છે,જે તેને ડાંગરના ખેતરો માટે એક ઉત્તમ જૈવિક ખાતર બનાવે છે.
તેનો ઉપયોગ ખેતીમાં જમીનની ફળદ્રુપતા કુદરતી રીતે વધારવા માટે વ્યાપકપણે થાય છે.
આ જોડાણને કારણે $Azolla$ વાતાવરણીય નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન કરી શકે છે,જે તેને ડાંગરના ખેતરો માટે એક ઉત્તમ જૈવિક ખાતર બનાવે છે.
તેનો ઉપયોગ ખેતીમાં જમીનની ફળદ્રુપતા કુદરતી રીતે વધારવા માટે વ્યાપકપણે થાય છે.
0 likesView Solution
134
BiologyEasyMCQAIPMT · 1999
નીચેનામાંથી શું જનીન ઇજનેરીવિદ્યા (Genetic Engineering) સાથે સંબંધિત છે?
A
વિકૃતિ (Mutation)
B
પ્લાઝમિડ (Plasmid)
C
રંજકકણો (Plastids)
D
સંકર ઓજસ (Heterosis)
Solution
(B) જનીન ઇજનેરીવિદ્યામાં સજીવના લક્ષણો બદલવા માટે $DNA$ માં ફેરફાર કરવામાં આવે છે.
પ્લાઝમિડ એ નાના,ગોળાકાર,બેવડી શૃંખલા ધરાવતા $DNA$ અણુઓ છે જે કોષના રંગસૂત્રીય $DNA$ થી અલગ હોય છે.
તેનો ઉપયોગ જનીન ઇજનેરીવિદ્યામાં વાહક (vector) તરીકે વ્યાપકપણે થાય છે,જે ક્લોનિંગ અથવા અભિવ્યક્તિ માટે વિદેશી જનીનોને યજમાન કોષમાં લઈ જાય છે.
તેથી,પ્લાઝમિડ એ જનીન ઇજનેરીવિદ્યાના પાયાના સાધનો છે.
પ્લાઝમિડ એ નાના,ગોળાકાર,બેવડી શૃંખલા ધરાવતા $DNA$ અણુઓ છે જે કોષના રંગસૂત્રીય $DNA$ થી અલગ હોય છે.
તેનો ઉપયોગ જનીન ઇજનેરીવિદ્યામાં વાહક (vector) તરીકે વ્યાપકપણે થાય છે,જે ક્લોનિંગ અથવા અભિવ્યક્તિ માટે વિદેશી જનીનોને યજમાન કોષમાં લઈ જાય છે.
તેથી,પ્લાઝમિડ એ જનીન ઇજનેરીવિદ્યાના પાયાના સાધનો છે.
0 likesView Solution
135
BiologyMediumMCQAIPMT · 1999
પ્લાસ્મિડ $DNA$ માં સ્વયંજનનની પ્રક્રિયાનું નિયમન,સ્વયંજનન ઉદભવસ્થાન (origin of replication) સિવાય,કોના દ્વારા થાય છે?
A
કણાભસૂત્રીય જનીન
B
બૅક્ટરિયાનું જનીન
C
પ્લાસ્મિડ જનીન
D
આપેલ પૈકી એક પણ નહીં
Solution
(C) પ્લાસ્મિડ $DNA$ માં સ્વયંજનનની શરૂઆત સ્વયંજનન ઉદભવસ્થાન $(ori)$ પરથી થાય છે.
જોકે,સ્વયંજનનની પ્રક્રિયાનું નિયમન,જેમ કે કોપી નંબરનું નિયંત્રણ,પ્લાસ્મિડમાં રહેલા જનીનો દ્વારા કરવામાં આવે છે.
આ જનીનો એવા પ્રોટીનનું સંકેતન કરે છે જે $ori$ સ્થાન સાથે પ્રતિક્રિયા આપીને નક્કી કરે છે કે યજમાન કોષમાં પ્લાસ્મિડ કેટલી વાર સ્વયંજનન પામશે.
તેથી,આ નિયમન પ્લાસ્મિડ જનીન દ્વારા થાય છે.
જોકે,સ્વયંજનનની પ્રક્રિયાનું નિયમન,જેમ કે કોપી નંબરનું નિયંત્રણ,પ્લાસ્મિડમાં રહેલા જનીનો દ્વારા કરવામાં આવે છે.
આ જનીનો એવા પ્રોટીનનું સંકેતન કરે છે જે $ori$ સ્થાન સાથે પ્રતિક્રિયા આપીને નક્કી કરે છે કે યજમાન કોષમાં પ્લાસ્મિડ કેટલી વાર સ્વયંજનન પામશે.
તેથી,આ નિયમન પ્લાસ્મિડ જનીન દ્વારા થાય છે.
0 likesView Solution
136
BiologyEasyMCQAIPMT · 1999
વિશ્વના કયા ભાગમાં જાતિઓની વસતિ ઘનતા સૌથી વધુ છે?
A
સમશીતોષ્ણ પાનખર જંગલો
B
ઘાસનાં મેદાનો
C
સવાના
D
ઉષ્ણકટિબંધનાં વર્ષા જંગલો
Solution
(D) ઉષ્ણકટિબંધનાં વર્ષા જંગલો,જેમ કે એમેઝોન,પૃથ્વી પર સૌથી વધુ જૈવવિવિધતા અને જાતિઓની ઘનતા ધરાવવા માટે જાણીતા છે. આનું મુખ્ય કારણ આખા વર્ષ દરમિયાન સ્થિર,ગરમ આબોહવા અને પુષ્કળ વરસાદ છે,જે વનસ્પતિ અને પ્રાણીઓની વિશાળ વિવિધતાને ટેકો આપે છે.
0 likesView Solution
137
BiologyMediumMCQAIPMT · 1999
વાતાવરણનું તાપમાન બદલાય તો તેની સૌથી વધુ અસર કયાં પ્રાણીઓમાં થાય છે?
A
સમતાપી
B
જલજ
C
અસમતાપી
D
રણપ્રદેશમાં રહેતાં
Solution
(C) અસમતાપી (Poikilotherms) પ્રાણીઓ એવા પ્રાણીઓ છે જેમના શરીરનું આંતરિક તાપમાન પર્યાવરણના તાપમાન સાથે બદલાતું રહે છે. સમતાપી (Homeotherms) પ્રાણીઓથી વિપરીત,જેઓ ચયાપચયની પ્રક્રિયાઓ દ્વારા શરીરનું તાપમાન સ્થિર રાખે છે,અસમતાપી પ્રાણીઓમાં આવી આંતરિક નિયમનકારી પ્રણાલીઓનો અભાવ હોય છે. તેથી,તેમની શારીરિક પ્રક્રિયાઓ અને ચયાપચયનો દર સીધી રીતે બાહ્ય તાપમાનના ફેરફારોથી પ્રભાવિત થાય છે,જેના કારણે તેઓ સૌથી વધુ અસરગ્રસ્ત જૂથ છે.
0 likesView Solution
138
BiologyMediumMCQAIPMT · 1999
કીટનાશક તરીકે $DDT$ ની મુખ્ય ત્રુટિ શું છે?
A
તે થોડા સમય પછી બિનઅસરકારક બની જાય છે.
B
તે અન્ય કરતા ઓછું અસરકારક છે.
C
તે કુદરતમાં જૈવ-વિઘટનીય (biodegradable) નથી.
D
તે ખૂબ મોંઘું છે.
Solution
(C) $DDT$ (ડાયક્લોરોડાયફિનાઈલટ્રાયક્લોરોઈથેન) એ એક સ્થાયી કાર્બનિક પ્રદૂષક છે.
તે જૈવ-વિઘટનીય નથી,જેનો અર્થ છે કે પર્યાવરણમાં રહેલા સૂક્ષ્મજીવો દ્વારા તેનું સરળતાથી વિઘટન થઈ શકતું નથી.
આ ગુણધર્મને કારણે,તે સજીવોના પેશીઓમાં જમા થાય છે અને આહાર શૃંખલા દ્વારા જૈવ-વિસ્તૃતીકરણ (biomagnification) પામે છે,જે લાંબા ગાળે પર્યાવરણીય નુકસાન પહોંચાડે છે.
તે જૈવ-વિઘટનીય નથી,જેનો અર્થ છે કે પર્યાવરણમાં રહેલા સૂક્ષ્મજીવો દ્વારા તેનું સરળતાથી વિઘટન થઈ શકતું નથી.
આ ગુણધર્મને કારણે,તે સજીવોના પેશીઓમાં જમા થાય છે અને આહાર શૃંખલા દ્વારા જૈવ-વિસ્તૃતીકરણ (biomagnification) પામે છે,જે લાંબા ગાળે પર્યાવરણીય નુકસાન પહોંચાડે છે.
0 likesView Solution
139
BiologyMediumMCQAIPMT · 1999
એક પોષક સ્તરથી બીજા પોષક સ્તરમાં શક્તિનું વહન થર્મોડાયનેમિક્સના બીજા નિયમ અનુસાર થાય છે. તૃણાહારીઓથી માંસાહારીઓમાં શક્તિ વહનની સરેરાશ કાર્યક્ષમતા કેટલી હોય છે ($\%$ માં)?
A
$5$
B
$10$
C
$25$
D
$50$
Solution
(B) પરિસ્થિતિકીય તંત્રમાં શક્તિના વહન માટેના $10\%$ ના નિયમ મુજબ,જે $Lindeman$ $(1942)$ દ્વારા આપવામાં આવ્યો હતો,એક પોષક સ્તરે ઉપલબ્ધ શક્તિના માત્ર $10\%$ જેટલો જ ભાગ બીજા પોષક સ્તરમાં વહન પામે છે.
આવું એટલા માટે થાય છે કારણ કે થર્મોડાયનેમિક્સના બીજા નિયમ મુજબ,ચયાપચયની પ્રક્રિયાઓ દરમિયાન મોટાભાગની શક્તિ ઉષ્મા સ્વરૂપે વ્યય પામે છે.
તેથી,જ્યારે શક્તિનું વહન તૃણાહારીઓ (પ્રાથમિક ઉપભોક્તાઓ) થી માંસાહારીઓ (દ્વિતીય ઉપભોક્તાઓ) માં થાય છે,ત્યારે શક્તિ વહનની સરેરાશ કાર્યક્ષમતા $10\%$ હોય છે.
આવું એટલા માટે થાય છે કારણ કે થર્મોડાયનેમિક્સના બીજા નિયમ મુજબ,ચયાપચયની પ્રક્રિયાઓ દરમિયાન મોટાભાગની શક્તિ ઉષ્મા સ્વરૂપે વ્યય પામે છે.
તેથી,જ્યારે શક્તિનું વહન તૃણાહારીઓ (પ્રાથમિક ઉપભોક્તાઓ) થી માંસાહારીઓ (દ્વિતીય ઉપભોક્તાઓ) માં થાય છે,ત્યારે શક્તિ વહનની સરેરાશ કાર્યક્ષમતા $10\%$ હોય છે.
0 likesView Solution
140
BiologyMediumMCQAIPMT · 1999
નીચેનામાંથી કયા જલજ નિવસનતંત્રમાં મહત્તમ જૈવ વિશાલન (Biomagnification) જોવા મળે છે?
A
માછલીઓ
B
વનસ્પતિ પ્લવકો
C
પક્ષીઓ
D
પ્રાણી પ્લવકો
Solution
(C) જૈવ વિશાલન એટલે આહાર શૃંખલામાં ક્રમિક પોષક સ્તરો પર જૈવ-અવિઘટનીય પદાર્થો (જેમ કે $DDT$ અથવા પારો) ની સાંદ્રતામાં થતો વધારો.
જલજ નિવસનતંત્રમાં, આહાર શૃંખલા સામાન્ય રીતે આ ક્રમમાં હોય છે: $\text{વનસ્પતિ પ્લવકો} \rightarrow \text{પ્રાણી પ્લવકો} \rightarrow \text{નાની માછલી} \rightarrow \text{મોટી માછલી} \rightarrow \text{માછલી ખાનારા પક્ષીઓ}$.
જેમ જેમ આપણે ઉચ્ચ પોષક સ્તરો તરફ જઈએ છીએ તેમ ઝેરી પદાર્થોની સાંદ્રતા વધતી જાય છે, તેથી સૌથી ઉચ્ચ પોષક સ્તરે રહેલા સજીવમાં મહત્તમ સાંદ્રતા એકઠી થાય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી, માછલી ખાનારા પક્ષીઓ સૌથી ઉચ્ચ પોષક સ્તર ધરાવે છે, તેથી તેઓમાં મહત્તમ જૈવ વિશાલન જોવા મળે છે.
જલજ નિવસનતંત્રમાં, આહાર શૃંખલા સામાન્ય રીતે આ ક્રમમાં હોય છે: $\text{વનસ્પતિ પ્લવકો} \rightarrow \text{પ્રાણી પ્લવકો} \rightarrow \text{નાની માછલી} \rightarrow \text{મોટી માછલી} \rightarrow \text{માછલી ખાનારા પક્ષીઓ}$.
જેમ જેમ આપણે ઉચ્ચ પોષક સ્તરો તરફ જઈએ છીએ તેમ ઝેરી પદાર્થોની સાંદ્રતા વધતી જાય છે, તેથી સૌથી ઉચ્ચ પોષક સ્તરે રહેલા સજીવમાં મહત્તમ સાંદ્રતા એકઠી થાય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી, માછલી ખાનારા પક્ષીઓ સૌથી ઉચ્ચ પોષક સ્તર ધરાવે છે, તેથી તેઓમાં મહત્તમ જૈવ વિશાલન જોવા મળે છે.
0 likesView Solution
141
BiologyMediumMCQAIPMT · 1999
નીચેનામાંથી શું વન્યજીવોના લુપ્ત થવા માટે જવાબદાર છે?
A
નિવાસસ્થાનનો નાશ
B
હવા અને પાણીનું પ્રદૂષણ
C
માંસ માટે શિકાર
D
આપેલ તમામ
Solution
(D) વન્યજીવોનું લુપ્ત થવું એ માનવસર્જિત વિવિધ પરિબળોને કારણે થાય છે.
$1$. નિવાસસ્થાનનો નાશ અને ટુકડા થવા એ પ્રાણીઓ અને વનસ્પતિઓના લુપ્ત થવાનું સૌથી મહત્વનું કારણ છે.
$2$. હવા અને પાણીનું પ્રદૂષણ ઇકોસિસ્ટમના અધઃપતન તરફ દોરી જાય છે,જે તેમને અસ્તિત્વ ટકાવી રાખવા માટે અયોગ્ય બનાવે છે.
$3$. અતિશય શોષણ,જેમ કે માંસ માટે શિકાર અથવા વેપાર,વસ્તીના કદમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો કરે છે,જે લુપ્તતા તરફ દોરી જાય છે.
તેથી,ઉપર જણાવેલ તમામ પરિબળો જૈવવિવિધતાના નુકસાન અને વન્યજીવોના લુપ્ત થવા માટે જવાબદાર છે.
$1$. નિવાસસ્થાનનો નાશ અને ટુકડા થવા એ પ્રાણીઓ અને વનસ્પતિઓના લુપ્ત થવાનું સૌથી મહત્વનું કારણ છે.
$2$. હવા અને પાણીનું પ્રદૂષણ ઇકોસિસ્ટમના અધઃપતન તરફ દોરી જાય છે,જે તેમને અસ્તિત્વ ટકાવી રાખવા માટે અયોગ્ય બનાવે છે.
$3$. અતિશય શોષણ,જેમ કે માંસ માટે શિકાર અથવા વેપાર,વસ્તીના કદમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો કરે છે,જે લુપ્તતા તરફ દોરી જાય છે.
તેથી,ઉપર જણાવેલ તમામ પરિબળો જૈવવિવિધતાના નુકસાન અને વન્યજીવોના લુપ્ત થવા માટે જવાબદાર છે.
0 likesView Solution
142
BiologyEasyMCQAIPMT · 1999
$1984$ માં ભોપાલ ગેસ દુર્ઘટના ......... ના લીકેજને કારણે સર્જાઈ હતી.
A
પોટેશિયમ આઇસોસાયનેટ
B
સોડિયમ મોનોક્સાઇડ
C
સોડિયમ થાયોસાયનેટ
D
મિથાઇલ આઇસોસાયનેટ
Solution
(D) ભોપાલ ગેસ દુર્ઘટના,જે $2-3$ ડિસેમ્બર $1984$ ની રાત્રે બની હતી,તે એક મોટી ઔદ્યોગિક હોનારત હતી.
આ દુર્ઘટના ભોપાલ,મધ્યપ્રદેશમાં આવેલી યુનિયન કાર્બાઇડ ઇન્ડિયા લિમિટેડ $(UCIL)$ ના જંતુનાશક પ્લાન્ટમાંથી મિથાઇલ આઇસોસાયનેટ $(MIC)$ નામની અત્યંત ઝેરી ગેસના અચાનક લીકેજને કારણે થઈ હતી.
આ ગેસ લીકેજને કારણે હજારો લોકોના મૃત્યુ થયા હતા અને ઘણા અન્ય લોકો માટે લાંબા ગાળાની સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ સર્જાઈ હતી.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
આ દુર્ઘટના ભોપાલ,મધ્યપ્રદેશમાં આવેલી યુનિયન કાર્બાઇડ ઇન્ડિયા લિમિટેડ $(UCIL)$ ના જંતુનાશક પ્લાન્ટમાંથી મિથાઇલ આઇસોસાયનેટ $(MIC)$ નામની અત્યંત ઝેરી ગેસના અચાનક લીકેજને કારણે થઈ હતી.
આ ગેસ લીકેજને કારણે હજારો લોકોના મૃત્યુ થયા હતા અને ઘણા અન્ય લોકો માટે લાંબા ગાળાની સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ સર્જાઈ હતી.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
0 likesView Solution
143
BiologyEasyMCQAIPMT · 1999
$DDT$ એ . . . . . છે.
A
અવિઘટનીય પ્રદૂષક
B
પ્રતિજૈવિક (Antibiotic)
C
જૈવવિઘટનીય પ્રદૂષક
D
પ્રદૂષક નથી
Solution
(A) $DDT$ (ડાયક્લોરોડાયફિનાઈલ ટ્રાયક્લોરોઈથેન) એ એક કૃત્રિમ ઓર્ગેનોક્લોરિન રાસાયણિક સંયોજન છે.
તે અત્યંત સ્થાયી છે અને સૂક્ષ્મજીવો દ્વારા થતા પર્યાવરણીય વિઘટન સામે પ્રતિરોધક છે.
તે કુદરતી જૈવિક પ્રક્રિયાઓ દ્વારા સરળતાથી તોડી શકાતું ન હોવાથી,તે પર્યાવરણમાં અને સજીવોના પેશીઓમાં એકઠું થાય છે,જેને જૈવિક વિશાલન (Biomagnification) કહેવામાં આવે છે.
તેથી,તેને અવિઘટનીય પ્રદૂષક તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
તે અત્યંત સ્થાયી છે અને સૂક્ષ્મજીવો દ્વારા થતા પર્યાવરણીય વિઘટન સામે પ્રતિરોધક છે.
તે કુદરતી જૈવિક પ્રક્રિયાઓ દ્વારા સરળતાથી તોડી શકાતું ન હોવાથી,તે પર્યાવરણમાં અને સજીવોના પેશીઓમાં એકઠું થાય છે,જેને જૈવિક વિશાલન (Biomagnification) કહેવામાં આવે છે.
તેથી,તેને અવિઘટનીય પ્રદૂષક તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
0 likesView Solution
144
BiologyEasyMCQAIPMT · 1999
ગ્રીનહાઉસ અસર એટલે શું?
A
ધાન્યનું ઉત્પાદન
B
પૃથ્વીનું ઠંડું પડવું
C
$UV$ કિરણોનું શોષણ
D
પૃથ્વીને ગરમ રાખવી
Solution
(D) ગ્રીનહાઉસ અસર એ એક કુદરતી પ્રક્રિયા છે જે પૃથ્વીની સપાટીને ગરમ રાખે છે.
જ્યારે સૂર્યની ઉર્જા પૃથ્વીના વાતાવરણમાં પહોંચે છે,ત્યારે તેનો કેટલોક ભાગ અવકાશમાં પાછો પરાવર્તિત થાય છે અને બાકીનો ભાગ ગ્રીનહાઉસ વાયુઓ દ્વારા શોષાય છે અને ફરીથી ઉત્સર્જિત થાય છે.
આ વાયુઓ,જેમ કે $CO_2$,$CH_4$ અને પાણીની વરાળ,વાતાવરણમાં ગરમીને જકડી રાખે છે,જેનાથી પૃથ્વીનું તાપમાન સજીવો માટે યોગ્ય રહે છે.
જો આ અસર ન હોત,તો પૃથ્વી એટલી ઠંડી હોત કે જીવન શક્ય ન બનત.
જ્યારે સૂર્યની ઉર્જા પૃથ્વીના વાતાવરણમાં પહોંચે છે,ત્યારે તેનો કેટલોક ભાગ અવકાશમાં પાછો પરાવર્તિત થાય છે અને બાકીનો ભાગ ગ્રીનહાઉસ વાયુઓ દ્વારા શોષાય છે અને ફરીથી ઉત્સર્જિત થાય છે.
આ વાયુઓ,જેમ કે $CO_2$,$CH_4$ અને પાણીની વરાળ,વાતાવરણમાં ગરમીને જકડી રાખે છે,જેનાથી પૃથ્વીનું તાપમાન સજીવો માટે યોગ્ય રહે છે.
જો આ અસર ન હોત,તો પૃથ્વી એટલી ઠંડી હોત કે જીવન શક્ય ન બનત.
0 likesView Solution
145
BiologyEasyMCQAIPMT · 1999
નીચેનામાંથી કયું દ્વિતીયક પ્રદૂષક છે?
A
એરોસોલ
B
$CO$
C
$PAN$
D
$CO_2$
Solution
(C) દ્વિતીયક પ્રદૂષક એ છે જે સીધું વાતાવરણમાં ઉત્સર્જિત થતું નથી,પરંતુ જ્યારે પ્રાથમિક પ્રદૂષકો વાતાવરણમાં પ્રતિક્રિયા આપે છે ત્યારે તે બને છે.
$PAN$ (પેરોક્સિએસીટાઇલ નાઇટ્રેટ) એ દ્વિતીયક પ્રદૂષકનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે,જે સૂર્યપ્રકાશની હાજરીમાં નાઇટ્રોજન ઓક્સાઇડ અને બાષ્પશીલ કાર્બનિક સંયોજનોની ફોટોકેમિકલ પ્રતિક્રિયા દ્વારા બને છે.
$CO$,$CO_2$ અને એરોસોલને સામાન્ય રીતે પ્રાથમિક પ્રદૂષકો માનવામાં આવે છે કારણ કે તે સીધા સ્ત્રોતોમાંથી ઉત્સર્જિત થાય છે.
$PAN$ (પેરોક્સિએસીટાઇલ નાઇટ્રેટ) એ દ્વિતીયક પ્રદૂષકનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે,જે સૂર્યપ્રકાશની હાજરીમાં નાઇટ્રોજન ઓક્સાઇડ અને બાષ્પશીલ કાર્બનિક સંયોજનોની ફોટોકેમિકલ પ્રતિક્રિયા દ્વારા બને છે.
$CO$,$CO_2$ અને એરોસોલને સામાન્ય રીતે પ્રાથમિક પ્રદૂષકો માનવામાં આવે છે કારણ કે તે સીધા સ્ત્રોતોમાંથી ઉત્સર્જિત થાય છે.
0 likesView Solution
146
BiologyMediumMCQAIPMT · 1999
નીચેનામાંથી કયો પ્રદૂષણ આધારિત રોગ છે?
A
ફ્લોરોસિસ
B
લેપ્રોસી (કોઢ)
C
ન્યુમોનિકોસિસ
D
સિલિકોસિસ
Solution
(A) પ્રદૂષણ આધારિત રોગો પર્યાવરણમાં હાનિકારક પદાર્થોની હાજરીને કારણે થાય છે.
$1$. ફ્લોરોસિસ પીવાના પાણીમાં ફ્લોરાઈડના વધુ પડતા સેવનને કારણે થાય છે.
$2$. ન્યુમોનિકોસિસ અને સિલિકોસિસ એ વ્યવસાયિક ફેફસાના રોગો છે જે ઔદ્યોગિક વાતાવરણમાં ધૂળના કણો (જેમ કે સિલિકા) શ્વાસમાં લેવાથી થાય છે.
જોકે,સામાન્ય પર્યાવરણીય પ્રદૂષણના સંદર્ભમાં,$Fluorosis$ એ જળ પ્રદૂષણથી થતા રોગનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.
$Leprosy$ (કોઢ) એ $Mycobacterium leprae$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થતો ચેપી રોગ છે અને તે પર્યાવરણીય પ્રદૂષણને કારણે થતો નથી.
ફ્લોરોસિસ અને સિલિકોસિસ બંને પ્રદૂષણ સાથે સંબંધિત હોવાથી,પર્યાવરણીય અભ્યાસમાં ફ્લોરોસિસને મુખ્યત્વે જળ પ્રદૂષણ સંબંધિત રોગ તરીકે ગણવામાં આવે છે.
$1$. ફ્લોરોસિસ પીવાના પાણીમાં ફ્લોરાઈડના વધુ પડતા સેવનને કારણે થાય છે.
$2$. ન્યુમોનિકોસિસ અને સિલિકોસિસ એ વ્યવસાયિક ફેફસાના રોગો છે જે ઔદ્યોગિક વાતાવરણમાં ધૂળના કણો (જેમ કે સિલિકા) શ્વાસમાં લેવાથી થાય છે.
જોકે,સામાન્ય પર્યાવરણીય પ્રદૂષણના સંદર્ભમાં,$Fluorosis$ એ જળ પ્રદૂષણથી થતા રોગનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.
$Leprosy$ (કોઢ) એ $Mycobacterium leprae$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થતો ચેપી રોગ છે અને તે પર્યાવરણીય પ્રદૂષણને કારણે થતો નથી.
ફ્લોરોસિસ અને સિલિકોસિસ બંને પ્રદૂષણ સાથે સંબંધિત હોવાથી,પર્યાવરણીય અભ્યાસમાં ફ્લોરોસિસને મુખ્યત્વે જળ પ્રદૂષણ સંબંધિત રોગ તરીકે ગણવામાં આવે છે.
0 likesView Solution
147
BiologyEasyMCQAIPMT · 1999
વિશ્વના કયા ભાગમાં સજીવોની ઘનતા વધુ હોય છે?
A
પાનખર જંગલો
B
ઘાસના મેદાનો
C
ઉષ્ણકટિબંધીય વર્ષાવનો
D
સવાના
Solution
(C) ઉષ્ણકટિબંધીય વર્ષાવનોમાં સજીવોની ઘનતા સૌથી વધુ હોય છે.
ઉષ્ણકટિબંધીય વર્ષાવનો મુખ્યત્વે મધ્ય અમેરિકા,દક્ષિણ અમેરિકા,આફ્રિકાના કોંગો નદીના બેસિન અને દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયામાં જોવા મળે છે.
આ જીવમમાં વરસાદ અને ગરમી પુષ્કળ પ્રમાણમાં હોય છે,જેના કારણે વનસ્પતિનો વિકાસ ખૂબ જ સારો થાય છે.
આ જીવમ વિશ્વની અડધાથી વધુ વનસ્પતિ અને પ્રાણીસૃષ્ટિ ધરાવે છે.
અહીં ઉત્પાદકતા ખૂબ જ ઊંચી છે અને જીવનની વિવિધતા એટલી બધી છે કે જંગલના એક હેક્ટરમાં $200$ જેટલી વૃક્ષોની પ્રજાતિઓ હોઈ શકે છે.
વિશ્વના તમામ કીટકોમાંથી આશરે $70-80\%$ અને તમામ પક્ષીઓમાંથી $80-85\%$ પ્રજાતિઓ ઉષ્ણકટિબંધીય વર્ષાવનોમાં જોવા મળે છે.
ઉષ્ણકટિબંધીય વર્ષાવનો મુખ્યત્વે મધ્ય અમેરિકા,દક્ષિણ અમેરિકા,આફ્રિકાના કોંગો નદીના બેસિન અને દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયામાં જોવા મળે છે.
આ જીવમમાં વરસાદ અને ગરમી પુષ્કળ પ્રમાણમાં હોય છે,જેના કારણે વનસ્પતિનો વિકાસ ખૂબ જ સારો થાય છે.
આ જીવમ વિશ્વની અડધાથી વધુ વનસ્પતિ અને પ્રાણીસૃષ્ટિ ધરાવે છે.
અહીં ઉત્પાદકતા ખૂબ જ ઊંચી છે અને જીવનની વિવિધતા એટલી બધી છે કે જંગલના એક હેક્ટરમાં $200$ જેટલી વૃક્ષોની પ્રજાતિઓ હોઈ શકે છે.
વિશ્વના તમામ કીટકોમાંથી આશરે $70-80\%$ અને તમામ પક્ષીઓમાંથી $80-85\%$ પ્રજાતિઓ ઉષ્ણકટિબંધીય વર્ષાવનોમાં જોવા મળે છે.
0 likesView Solution
Vedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real AIPMT style covering Biology with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D Biology papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Run live AIPMT mock exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See DemoFrequently Asked Questions
How many Biology questions are in AIPMT 1999?
There are 213 Biology questions from the AIPMT 1999 paper on Vedclass, each with a detailed step-by-step solution in Gujarati.
Are AIPMT 1999 Biology solutions available in Gujarati?
Yes. All solutions on this page are in Gujarati. You can also switch to English or Hindi using the language buttons above the questions.
Can I practice AIPMT 1999 Biology as a timed test?
Yes. Use the Vedclass Test Series to attempt a full AIPMT mock test covering Biology with time limits and instant score analysis.
Can teachers create Biology papers from AIPMT previous year questions?
Yes. The Vedclass Exam Paper Generator lets teachers mix AIPMT Biology questions and generate Set A/B/C/D papers in minutes.
For Teachers & Institutes
Build a Custom Biology Paper
Pick AIPMT 1999 Biology questions, set difficulty, and generate Set A/B/C/D in 2 minutes.