Gujarati

HCF and LCM Questions in Gujarati

Competitive Exam Quantitative Aptitude · HCF and LCM · HCF and LCM

136+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 136 questions in Gujarati

1
EasyMCQ
બે સંખ્યાઓનો સરવાળો $468$ છે અને તેમનો ગુ.સા.અ. $(HCF)$ $39$ છે. આવી સંખ્યાઓની કેટલી જોડીઓ બનાવી શકાય?
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(B) ધારો કે બે સંખ્યાઓ $39x$ અને $39y$ છે,જ્યાં $x$ અને $y$ પરસ્પર અવિભાજ્ય છે (એટલે કે $gcd(x, y) = 1$).
આપેલ છે કે સંખ્યાઓનો સરવાળો $468$ છે,તેથી $39x + 39y = 468$.
$39$ વડે ભાગતા,આપણને $x + y = \frac{468}{39} = 12$ મળે છે.
આપણે એવી પરસ્પર અવિભાજ્ય સંખ્યાઓની જોડી $(x, y)$ શોધવાની છે જેનો સરવાળો $12$ થાય અને $x < y$ હોય.
$12$ સરવાળો ધરાવતી શક્ય જોડીઓ $(x, y)$ નીચે મુજબ છે:
$(1, 11)$ જ્યાં $gcd(1, 11) = 1$ (માન્ય)
$(2, 10)$ જ્યાં $gcd(2, 10) = 2$ (અમાન્ય)
$(3, 9)$ જ્યાં $gcd(3, 9) = 3$ (અમાન્ય)
$(4, 8)$ જ્યાં $gcd(4, 8) = 4$ (અમાન્ય)
$(5, 7)$ જ્યાં $gcd(5, 7) = 1$ (માન્ય)
$(6, 6)$ જ્યાં $gcd(6, 6) = 6$ (અમાન્ય)
આમ,આવી $2$ જોડીઓ શક્ય છે: $(1, 11)$ અને $(5, 7)$.
2
EasyMCQ
$500$ અને $700$ ની વચ્ચેની એવી સંખ્યાઓનો સરવાળો શોધો કે જેને $6, 8$ અને $12$ વડે ભાગતા શેષ વધતી નથી.
A
$3200$
B
$4600$
C
$5300$
D
$5400$

Solution

(D) $6, 8$ અને $12$ વડે ભાગી શકાય તેવી સૌથી નાની સંખ્યા એ $6, 8$ અને $12$ નો લ.સા.અ. $(LCM)$ છે,જે $24$ છે.
આપણે $500$ અને $700$ ની વચ્ચેની એવી સંખ્યાઓ શોધવાની છે જે $24$ ના ગુણક હોય.
$500$ ને $24$ વડે ભાગતા: $500 = 24 \times 20 + 20$. તેથી $500$ થી મોટી $24$ ની પ્રથમ ગુણક સંખ્યા $24 \times 21 = 504$ છે.
$700$ ને $24$ વડે ભાગતા: $700 = 24 \times 29 + 4$. તેથી $700$ થી નાની $24$ ની છેલ્લી ગુણક સંખ્યા $24 \times 29 = 696$ છે.
આ સંખ્યાઓ સમાંતર શ્રેણી બનાવે છે: $504, 528, 552, \dots, 696$.
અહીં,પ્રથમ પદ $a = 504$,છેલ્લું પદ $l = 696$ અને સામાન્ય તફાવત $d = 24$ છે.
પદોની સંખ્યા $n$ શોધવા માટે સૂત્ર $l = a + (n - 1)d$ નો ઉપયોગ કરતા: $696 = 504 + (n - 1)24$.
$192 = (n - 1)24 \implies n - 1 = 8 \implies n = 9$.
સરવાળો $S_n = \frac{n}{2}(a + l) = \frac{9}{2}(504 + 696) = \frac{9}{2}(1200) = 9 \times 600 = 5400$.
3
EasyMCQ
શું $1,000$ ને બે ભાગમાં એવી રીતે વિભાજિત કરવું શક્ય છે કે જેથી તેમનો $HCF$ $15$ હોય?
A
હા,તે શક્ય છે
B
ના,તે ક્યારેક શક્ય છે
C
હા,તે શક્ય હોઈ શકે છે
D
ક્યારેય શક્ય નથી

Solution

(D) ધારો કે બે ભાગ $15x$ અને $15y$ છે,જ્યાં $x$ અને $y$ પરસ્પર અવિભાજ્ય પૂર્ણાંકો છે.
તેમનો સરવાળો $15x + 15y = 1000$ છે.
$15$ વડે ભાગતા,આપણને $x + y = 1000 / 15 = 200 / 3$ મળે છે.
કારણ કે $x$ અને $y$ પૂર્ણાંકો હોવા જોઈએ,તેમનો સરવાળો $x + y$ પણ પૂર્ણાંક હોવો જોઈએ.
જોકે,$200 / 3$ એ પૂર્ણાંક નથી $(66.66...)$.
તેથી,$1000$ ને બે ભાગમાં એવી રીતે વિભાજિત કરવું શક્ય નથી કે જેથી તેમનો $HCF$ $15$ હોય.
આથી,સાચો જવાબ $(d)$ છે.
4
MediumMCQ
એક શાળામાં,$442$ છોકરાઓ અને $374$ છોકરીઓને શક્ય તેટલા મોટા સમાન વર્ગોમાં વહેંચવામાં આવ્યા છે,જેથી છોકરાઓના દરેક વર્ગમાં છોકરીઓના દરેક વર્ગ જેટલી જ સંખ્યા હોય. તો વર્ગોની કુલ સંખ્યા કેટલી છે?
A
$16$
B
$18$
C
$20$
D
$24$

Solution

(D) છોકરાઓની સંખ્યા $= 442$; છોકરીઓની સંખ્યા $= 374$.
દરેક વર્ગમાં વિદ્યાર્થીઓની શક્ય તેટલી મોટી સમાન સંખ્યા શોધવા માટે,આપણે $442$ અને $374$ નો ગુ.સા.અ. $(HCF)$ શોધીશું.
$442$ ના અવિભાજ્ય અવયવો $= 2 \times 13 \times 17$.
$374$ ના અવિભાજ્ય અવયવો $= 2 \times 11 \times 17$.
$HCF(442, 374) = 2 \times 17 = 34$.
તેથી,દરેક વર્ગમાં $34$ વિદ્યાર્થીઓ છે.
છોકરાઓના વર્ગોની સંખ્યા $= 442 \div 34 = 13$.
છોકરીઓના વર્ગોની સંખ્યા $= 374 \div 34 = 11$.
વર્ગોની કુલ સંખ્યા $= 13 + 11 = 24$.
5
MediumMCQ
$4$ અંકની સૌથી મોટી સંખ્યા અને $5$ અંકની સૌથી નાની સંખ્યા શોધો જેનો ગુ.સા.અ. $(HCF)$ $196$ હોય.
A
$9998, 10184$
B
$9996, 10192$
C
$9994, 10194$
D
$9998, 10196$

Solution

(B) $4$ અંકની સૌથી મોટી સંખ્યા $9999$ છે.
$9999$ ને $196$ વડે ભાગતા,આપણને $9999 = 196 \times 51 + 3$ મળે છે. શેષ $3$ વધે છે.
તેથી,$196$ વડે ભાગી શકાય તેવી $4$ અંકની સૌથી મોટી સંખ્યા $9999 - 3 = 9996$ છે.
$5$ અંકની સૌથી નાની સંખ્યા $10000$ છે.
$10000$ ને $196$ વડે ભાગતા,આપણને $10000 = 196 \times 51 + 4$ મળે છે. શેષ $4$ વધે છે.
$196$ વડે ભાગી શકાય તેવી $5$ અંકની સૌથી નાની સંખ્યા શોધવા માટે,આપણે $10000$ માં $(196 - 4)$ ઉમેરીશું.
તેથી,જરૂરી $5$ અંકની સંખ્યા $10000 + (196 - 4) = 10000 + 192 = 10192$ છે.
6
MediumMCQ
બે સંખ્યાઓનો ગુણાકાર $4212$ છે અને તેમનો $HCF$ (ગુ.સા.અ.) $9$ છે. સંખ્યાઓની શક્ય જોડી શોધો.
A
$32, 121$
B
$36, 117$
C
$42, 114$
D
$45, 110$

Solution

(B) ધારો કે બે સંખ્યાઓ $9a$ અને $9b$ છે,જ્યાં $a$ અને $b$ પરસ્પર અવિભાજ્ય સંખ્યાઓ છે.
આપેલ છે કે સંખ્યાઓનો ગુણાકાર $4212$ છે.
તેથી,$(9a) \times (9b) = 4212$.
$81ab = 4212$.
$ab = \frac{4212}{81} = 52$.
હવે,આપણે $52$ ના પરસ્પર અવિભાજ્ય અવયવોની જોડી શોધીએ. $52$ ના અવયવો $(1, 52)$ અને $(4, 13)$ છે.
કિસ્સો $1$: જો $a=1, b=52$ હોય,તો સંખ્યાઓ $9 \times 1 = 9$ અને $9 \times 52 = 468$ થાય.
કિસ્સો $2$: જો $a=4, b=13$ હોય,તો સંખ્યાઓ $9 \times 4 = 36$ અને $9 \times 13 = 117$ થાય.
આપેલા વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,જોડી $(36, 117)$ સાચી છે.
7
MediumMCQ
બે સંખ્યાઓનો $HCF$ (ગુ.સા.અ.) અને $LCM$ (લ.સા.અ.) અનુક્રમે $36$ અને $756$ છે. તો તે સંખ્યાઓની શક્ય જોડ શોધો.
A
$72, 378$
B
$108, 252$
C
$144, 658$
D
$180, 622$

Solution

(B) આપેલ છે કે $HCF = 36$ અને $LCM = 756$.
આપણે જાણીએ છીએ કે બે સંખ્યાઓનો ગુણાકાર તેમના $HCF$ અને $LCM$ ના ગુણાકાર જેટલો હોય છે.
ધારો કે બે સંખ્યાઓ $36a$ અને $36b$ છે,જ્યાં $a$ અને $b$ પરસ્પર અવિભાજ્ય સંખ્યાઓ છે.
તેથી,$HCF \times LCM = 36a \times 36b = 36 \times 756$.
બંને બાજુ $36^2$ વડે ભાગતા,આપણને $a \times b = \frac{756}{36} = 21$ મળે છે.
$21$ ના પરસ્પર અવિભાજ્ય અવયવોની શક્ય જોડો $(1, 21)$ અને $(3, 7)$ છે.
કિસ્સો $1$: જો $(a, b) = (1, 21)$ હોય,તો સંખ્યાઓ $(36 \times 1, 36 \times 21) = (36, 756)$ થાય.
કિસ્સો $2$: જો $(a, b) = (3, 7)$ હોય,તો સંખ્યાઓ $(36 \times 3, 36 \times 7) = (108, 252)$ થાય.
આપેલા વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,$(108, 252)$ જોડ ઉપલબ્ધ છે.
8
EasyMCQ
$6 \, m$,$4 \, m \, 75 \, cm$,અને $10 \, m \, 25 \, cm$ લંબાઈને ચોકસાઈપૂર્વક માપવા માટે ઉપયોગમાં લઈ શકાય તેવી મહત્તમ લંબાઈ શોધો. ($, cm$ માં)
A
$20$
B
$25$
C
$30$
D
$35$

Solution

(B) આપેલ લંબાઈને ચોકસાઈપૂર્વક માપી શકાય તેવી મહત્તમ લંબાઈ શોધવા માટે,આપણે લંબાઈઓનો $HCF$ (ગુરૂત્તમ સામાન્ય અવયવ - ગુ.સા.અ.) શોધવો પડશે.
સૌ પ્રથમ,બધી લંબાઈઓને સેન્ટિમીટરમાં $(cm)$ ફેરવો:
$6 \, m = 600 \, cm$
$4 \, m \, 75 \, cm = 475 \, cm$
$10 \, m \, 25 \, cm = 1025 \, cm$
હવે,$600$,$475$,અને $1025$ નો $HCF$ શોધો:
$600$ ના અવિભાજ્ય અવયવો $= 2^3 \times 3 \times 5^2$
$475$ ના અવિભાજ્ય અવયવો $= 5^2 \times 19$
$1025$ ના અવિભાજ્ય અવયવો $= 5^2 \times 41$
સૌથી નાની ઘાત ધરાવતો સામાન્ય અવયવ $5^2 = 25$ છે.
તેથી,મહત્તમ શક્ય લંબાઈ $25 \, cm$ છે.
9
MediumMCQ
બે સંખ્યાઓનો $LCM$ $1008$ છે અને તેમનો $HCF$ $36$ છે. જો બે સંખ્યાઓમાંથી એક સંખ્યા $144$ હોય,તો બીજી સંખ્યા શોધો.
A
$288$
B
$252$
C
$576$
D
$504$

Solution

(B) ધારો કે બીજી સંખ્યા $x$ છે.
બે સંખ્યાઓનો ગુણાકાર તેમના $HCF$ અને $LCM$ ના ગુણાકાર જેટલો હોય છે.
$x \times 144 = 36 \times 1008$
$x = \frac{36 \times 1008}{144}$
કારણ કે $144 = 36 \times 4$,તેથી:
$x = \frac{36 \times 1008}{36 \times 4} = \frac{1008}{4} = 252$
તેથી,બીજી સંખ્યા $252$ છે.
10
EasyMCQ
ત્રણ ઘંટ એકસાથે વાગે છે અને તેઓ અનુક્રમે $6$ સેકન્ડ,$7$ સેકન્ડ અને $8$ સેકન્ડના અંતરે વાગે છે. કેટલા સમય પછી તેઓ ફરીથી એકસાથે વાગશે? (સેકન્ડમાં)
A
$178$
B
$174$
C
$168$
D
$164$

Solution

(C) ત્રણ ઘંટ અનુક્રમે $6$ સેકન્ડ,$7$ સેકન્ડ અને $8$ સેકન્ડના અંતરે વાગતા હોવાથી,તેઓ ફરીથી એકસાથે $6, 7$ અને $8$ સેકન્ડના લઘુત્તમ સામાન્ય અવયવી $(LCM)$ જેટલા સમય પછી વાગશે.
$6, 7$ અને $8$ નો $LCM$ શોધવા માટે:
$6 = 2 \times 3$
$7 = 7 \times 1$
$8 = 2^3$
$LCM = 2^3 \times 3 \times 7 = 8 \times 3 \times 7 = 24 \times 7 = 168$.
તેથી,જરૂરી સમય $168$ સેકન્ડ છે.
11
MediumMCQ
$17 \, m \, 55 \, cm$ લાંબા અને $8 \, m \, 10 \, cm$ પહોળા હોલની છતને પાથરવા માટે જરૂરી ચોરસ ટાઇલ્સની ન્યૂનતમ સંખ્યા શોધો.
A
$78$
B
$64$
C
$84$
D
$92$

Solution

(A) ચોરસ ટાઇલ્સની ન્યૂનતમ સંખ્યા શોધવા માટે,આપણે સૌ પ્રથમ ચોરસ ટાઇલનું મહત્તમ કદ નક્કી કરવું જોઈએ જે હોલના પરિમાણોમાં સંપૂર્ણ રીતે બંધબેસતું હોય.
ચોરસ ટાઇલની મહત્તમ બાજુની લંબાઈ એ હોલની લંબાઈ અને પહોળાઈનો $HCF$ (ગુ.સા.અ.) છે.
લંબાઈ $= 17 \, m \, 55 \, cm = 1755 \, cm$.
પહોળાઈ $= 8 \, m \, 10 \, cm = 810 \, cm$.
હવે,$1755$ અને $810$ નો $HCF$ શોધો:
$1755 = 135 \times 13$
$810 = 135 \times 6$
તેથી,$HCF = 135 \, cm$.
જરૂરી ટાઇલ્સની સંખ્યા $= \frac{\text{હોલનું ક્ષેત્રફળ}}{\text{એક ટાઇલનું ક્ષેત્રફળ}} = \frac{1755 \times 810}{135 \times 135}$.
$= \frac{1755}{135} \times \frac{810}{135} = 13 \times 6 = 78$.
12
EasyMCQ
$6, 8, 15, 18$ અને $24$ વડે નિઃશેષ ભાગી શકાય તેવી સૌથી નાની પૂર્ણ સંખ્યા શોધો.
A
$120$
B
$240$
C
$740$
D
$360$

Solution

(D) આપેલ સંખ્યાઓ વડે નિઃશેષ ભાગી શકાય તેવી સૌથી નાની પૂર્ણ સંખ્યા શોધવા માટે,આપણે તે સંખ્યાઓનો લઘુત્તમ સામાન્ય અવયવી $(LCM)$ શોધવો પડે.
પગલું $1$: દરેક સંખ્યાના અવિભાજ્ય અવયવો પાડો:
$6 = 2 \times 3$
$8 = 2^3$
$15 = 3 \times 5$
$18 = 2 \times 3^2$
$24 = 2^3 \times 3$
પગલું $2$: દરેક અવિભાજ્ય અવયવની સૌથી મોટી ઘાત નક્કી કરો:
અહીં અવિભાજ્ય અવયવો $2, 3,$ અને $5$ છે.
$2$ ની સૌથી મોટી ઘાત $= 2^3 = 8$
$3$ ની સૌથી મોટી ઘાત $= 3^2 = 9$
$5$ ની સૌથી મોટી ઘાત $= 5^1 = 5$
પગલું $3$: $LCM$ શોધવા માટે આ સૌથી મોટી ઘાતોનો ગુણાકાર કરો:
$LCM = 8 \times 9 \times 5 = 72 \times 5 = 360$.
આમ,$6, 8, 15, 18$ અને $24$ વડે ભાગી શકાય તેવી સૌથી નાની પૂર્ણ સંખ્યા $360$ છે.
13
MediumMCQ
$36$ અને $84$ નો ગુરુત્તમ સામાન્ય અવયવ $(HCF)$ શોધો.
A
$4$
B
$6$
C
$12$
D
$18$

Solution

(C) $36$ અને $84$ નો ગુરુત્તમ સામાન્ય અવયવ $(HCF)$ શોધવા માટે,આપણે બંને સંખ્યાઓનું અવિભાજ્ય અવયવીકરણ કરીએ છીએ:
$36 = 2 \times 2 \times 3 \times 3 = 2^2 \times 3^2$
$84 = 2 \times 2 \times 3 \times 7 = 2^2 \times 3^1 \times 7^1$
$HCF$ એ સામાન્ય અવિભાજ્ય અવયવોની સૌથી નાની ઘાતનો ગુણાકાર છે:
$HCF = 2^2 \times 3^1 = 4 \times 3 = 12$
તેથી,$36$ અને $84$ નો ગુરુત્તમ સામાન્ય અવયવ $12$ છે.
14
MediumMCQ
$24, 36$ અને $40$ નો લઘુત્તમ સામાન્ય અવયવી $(LCM)$ શોધો.
A
$120$
B
$240$
C
$360$
D
$480$

Solution

(C) $24, 36$ અને $40$ નો લઘુત્તમ સામાન્ય અવયવી $(LCM)$ શોધવા માટે,આપણે અવિભાજ્ય અવયવીકરણની રીત અથવા ભાગાકારની રીતનો ઉપયોગ કરીએ છીએ.
ભાગાકારની રીતનો ઉપયોગ કરતા:
$\begin{array}{c|ccc} 2 & 24, & 36, & 40 \\ \hline 2 & 12, & 18, & 20 \\ \hline 2 & 6, & 9, & 10 \\ \hline 3 & 3, & 9, & 5 \\ \hline & 1, & 3, & 5 \end{array}$
$\therefore LCM = 2 \times 2 \times 2 \times 3 \times 3 \times 5 = 360$
આમ,$24, 36$ અને $40$ નો $LCM$ $360$ છે.
15
EasyMCQ
બે સંખ્યાઓનો ગુણોત્તર $3:4$ છે અને તેમનો ગુ.સા.અ. $(HCF)$ $4$ છે. તેમનો લ.સા.અ. $(LCM)$ કેટલો થાય?
A
$12$
B
$16$
C
$24$
D
$48$

Solution

(D) ધારો કે બે સંખ્યાઓ $3x$ અને $4x$ છે,જ્યાં $x$ એ સામાન્ય અવયવ છે.
આપેલ છે કે સંખ્યાઓનો ગુ.સા.અ. $(HCF)$ $4$ છે,તેથી $x = 4$ થાય.
તેથી,તે સંખ્યાઓ $3 \times 4 = 12$ અને $4 \times 4 = 16$ છે.
બે સંખ્યાઓનો લ.સા.અ. $(LCM)$ એ ગુણોત્તરના પદો અને ગુ.સા.અ. નો ગુણાકાર છે: $LCM = 3 \times 4 \times 4 = 48$.
16
MediumMCQ
બે સંખ્યાઓનો ગુણાકાર $4107$ છે. જો આ સંખ્યાઓનો $HCF$ (ગુ.સા.અ.) $37$ હોય,તો મોટી સંખ્યા કઈ છે?
A
$101$
B
$107$
C
$111$
D
$185$

Solution

(C) ધારો કે બે સંખ્યાઓ $37x$ અને $37y$ છે,જ્યાં $x$ અને $y$ પરસ્પર અવિભાજ્ય સંખ્યાઓ છે.
આપેલ છે કે સંખ્યાઓનો ગુણાકાર $4107$ છે.
તેથી,$(37x) \times (37y) = 4107$.
$1369 \times (xy) = 4107$.
$xy = \frac{4107}{1369} = 3$.
કારણ કે $x$ અને $y$ પરસ્પર અવિભાજ્ય છે,તેથી $(x, y)$ માટે શક્ય જોડી $(1, 3)$ છે.
તેથી,સંખ્યાઓ $37 \times 1 = 37$ અને $37 \times 3 = 111$ છે.
મોટી સંખ્યા $111$ છે.
17
EasyMCQ
બે સંખ્યાઓનો $HCF$ (ગુ.સા.અ.) અને $LCM$ (લ.સા.અ.) અનુક્રમે $21$ અને $84$ છે. જો તે બે સંખ્યાઓનો ગુણોત્તર $1:4$ હોય,તો તે બે સંખ્યાઓમાંથી મોટી સંખ્યા કઈ છે?
A
$12$
B
$48$
C
$84$
D
$108$

Solution

(C) આપેલ છે: $HCF = 21$ અને $LCM = 84$.
ધારો કે બે સંખ્યાઓ $21x$ અને $21y$ છે,જ્યાં $x$ અને $y$ પરસ્પર અવિભાજ્ય છે.
સંખ્યાઓનો ગુણોત્તર $1:4$ આપેલ છે,તેથી $\frac{21x}{21y} = \frac{1}{4}$,જેનો અર્થ છે કે $\frac{x}{y} = \frac{1}{4}$.
આપણે જાણીએ છીએ કે: બે સંખ્યાઓનો ગુણાકાર $= HCF \times LCM$.
તેથી,$(21x) \times (21y) = 21 \times 84$.
$441(xy) = 1764$.
$xy = \frac{1764}{441} = 4$.
કારણ કે $\frac{x}{y} = \frac{1}{4}$,તેથી $y = 4x$. આ કિંમત $xy = 4$ માં મૂકતા,$x(4x) = 4$,એટલે કે $4x^2 = 4$,જેનો અર્થ છે $x^2 = 1$,તેથી $x = 1$.
તેથી $y = 4(1) = 4$.
આમ,સંખ્યાઓ $21(1) = 21$ અને $21(4) = 84$ છે.
તેથી મોટી સંખ્યા $84$ છે.
18
MediumMCQ
બે સંખ્યાઓનો $HCF$ (ગુ.સા.અ.) $8$ છે. નીચેનામાંથી કઈ સંખ્યા તેમનો $LCM$ (લ.સા.અ.) ક્યારેય હોઈ શકે નહીં?
A
$24$
B
$48$
C
$56$
D
$60$

Solution

(D) બે સંખ્યાઓનો $HCF$ (ગુ.સા.અ.) હંમેશા તેમના $LCM$ (લ.સા.અ.) ને નિઃશેષ ભાગે છે.
આપેલ છે કે $HCF = 8$ છે,તેથી $LCM$ એ $8$ નો ગુણક હોવો જોઈએ.
વિકલ્પો તપાસતા:
$24 \div 8 = 3$ (વિભાજ્ય છે)
$48 \div 8 = 6$ (વિભાજ્ય છે)
$56 \div 8 = 7$ (વિભાજ્ય છે)
$60 \div 8 = 7.5$ (વિભાજ્ય નથી)
તેથી,$60$ એ એવી બે સંખ્યાઓનો $LCM$ ક્યારેય ન હોઈ શકે જેનો $HCF$ $8$ હોય.
19
MediumMCQ
બે સંખ્યાઓ,જે બંને $29$ કરતા મોટી છે,તેમનો $HCF$ $29$ અને $LCM$ $4147$ છે. તો તે સંખ્યાઓનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$666$
B
$669$
C
$696$
D
$966$

Solution

(C) ધારો કે બે સંખ્યાઓ $29x$ અને $29y$ છે,જ્યાં $x$ અને $y$ પરસ્પર અવિભાજ્ય સંખ્યાઓ છે.
આપેલ છે કે $LCM = 29 \times x \times y = 4147$.
તેથી,$xy = \frac{4147}{29} = 143$.
$143$ ના અવયવો $(1, 143)$ અને $(11, 13)$ છે.
જો આપણે $(1, 143)$ લઈએ,તો સંખ્યાઓ $29 \times 1 = 29$ અને $29 \times 143 = 4147$ મળે. પરંતુ પ્રશ્નમાં આપેલ છે કે બંને સંખ્યાઓ $29$ કરતા મોટી હોવી જોઈએ.
જો આપણે $(11, 13)$ લઈએ,તો સંખ્યાઓ $29 \times 11 = 319$ અને $29 \times 13 = 377$ મળે.
$319$ અને $377$ બંને $29$ કરતા મોટી છે.
તેથી,સંખ્યાઓનો સરવાળો $319 + 377 = 696$ થાય.
20
MediumMCQ
સૌથી નાની સંખ્યા કઈ છે જેને $5, 6, 7$ અને $8$ વડે ભાગતા શેષ $3$ વધે છે,પરંતુ $9$ વડે ભાગતા કોઈ શેષ વધતી નથી?
A
$1677$
B
$1683$
C
$2523$
D
$3363$

Solution

(B) સૌ પ્રથમ,$5, 6, 7$ અને $8$ નો લ.સા.અ. $(LCM)$ શોધો.
$\begin{array}{c|cccc} 2 & 5, & 6, & 7, & 8 \\ \hline & 5, & 3, & 7, & 4 \end{array}$
$LCM = 2 \times 5 \times 3 \times 7 \times 4 = 840$.
સંખ્યા $840k + 3$ સ્વરૂપમાં હોવી જોઈએ,જ્યાં $k$ એક ધન પૂર્ણાંક છે.
આપણે $k$ ની એવી સૌથી નાની કિંમત શોધવાની છે જેના માટે $(840k + 3)$ એ $9$ વડે વિભાજ્ય હોય.
$840k + 3 = (837k + 3k) + 3 = 9(93k) + 3k + 3$.
$(840k + 3)$ એ $9$ વડે વિભાજ્ય બને તે માટે,$(3k + 3)$ એ $9$ વડે વિભાજ્ય હોવું જોઈએ.
જો $k = 1$ હોય,તો $3(1) + 3 = 6$ ($9$ વડે વિભાજ્ય નથી).
જો $k = 2$ હોય,તો $3(2) + 3 = 9$ ($9$ વડે વિભાજ્ય છે).
તેથી,જરૂરી સંખ્યા $840(2) + 3 = 1680 + 3 = 1683$ છે.
21
MediumMCQ
$7$ નો નાનામાં નાનો ગુણક કયો છે,જેને $6, 9, 15$ અને $18$ વડે ભાગતા શેષ $4$ વધે?
A
$74$
B
$94$
C
$184$
D
$364$

Solution

(D) સૌ પ્રથમ,$6, 9, 15$ અને $18$ નો લ.સા.અ. $(LCM)$ શોધો.
$\begin{array}{c|cccc} 2 & 6, & 9, & 15, & 18 \\ \hline 3 & 3, & 9, & 15, & 9 \\ \hline 3 & 1, & 3, & 5, & 3 \\ \hline & 1, & 1, & 5, & 1 \end{array}$
$LCM = 2 \times 3 \times 3 \times 5 = 90$.
ધારો કે સંખ્યા $90k + 4$ ના સ્વરૂપમાં છે,જ્યાં $k$ એ ધન પૂર્ણાંક છે.
આપણને આપેલ છે કે આ સંખ્યા $7$ વડે વિભાજ્ય છે. તેથી,$90k + 4 \equiv 0 \pmod{7}$.
$90 \pmod{7}$ નું સાદું રૂપ આપતા: $90 = 7 \times 12 + 6$,તેથી $90 \equiv 6 \equiv -1 \pmod{7}$.
આમ,$-k + 4 \equiv 0 \pmod{7}$,જેનો અર્થ છે કે $k \equiv 4 \pmod{7}$.
$k$ ની સૌથી નાની ધન પૂર્ણાંક કિંમત $4$ છે.
$k = 4$ ને $90k + 4$ માં મૂકતા:
જરૂરી સંખ્યા $= 90(4) + 4 = 360 + 4 = 364$.
22
DifficultMCQ
સૌથી નાની સંખ્યા કઈ છે જેને $12, 15, 20$ અને $54$ વડે ભાગતા દરેક કિસ્સામાં $8$ શેષ વધે?
A
$504$
B
$536$
C
$544$
D
$548$

Solution

(D) $12, 15, 20$ અને $54$ વડે ભાગતા $8$ શેષ વધે તેવી સૌથી નાની સંખ્યા શોધવા માટે, આપણે સૌ પ્રથમ આ સંખ્યાઓનો લઘુત્તમ સામાન્ય અવયવી $(LCM)$ શોધીશું.
$\begin{array}{r|rrrr} 2 & 12, & 15, & 20, & 54 \\ \hline 2 & 6, & 15, & 10, & 27 \\ \hline 3 & 3, & 15, & 5, & 27 \\ \hline 3 & 1, & 5, & 5, & 9 \\ \hline 5 & 1, & 1, & 1, & 3 \end{array}$
$LCM = 2 \times 2 \times 3 \times 3 \times 5 \times 3 = 540$.
જરૂરી સંખ્યા = $LCM + \text{શેષ} = 540 + 8 = 548$.
23
DifficultMCQ
સૌથી નાની સંખ્યા કઈ છે જેને $7$ વડે ઘટાડતા તે $12, 16, 18, 21$ અને $28$ વડે વિભાજ્ય હોય?
A
$1008$
B
$1015$
C
$1022$
D
$1032$

Solution

(B) સૌથી નાની સંખ્યા શોધવા માટે જેને $7$ વડે ઘટાડતા તે $12, 16, 18, 21$ અને $28$ વડે વિભાજ્ય હોય,આપણે સૌ પ્રથમ આ સંખ્યાઓનો લઘુત્તમ સામાન્ય અવયવી $(LCM)$ શોધવો પડશે.
પગલું $1$: દરેક સંખ્યાનું અવિભાજ્ય અવયવીકરણ શોધો:
$12 = 2^2 \times 3$
$16 = 2^4$
$18 = 2 \times 3^2$
$21 = 3 \times 7$
$28 = 2^2 \times 7$
પગલું $2$: $LCM$ એ તમામ અવિભાજ્ય અવયવોની સૌથી મોટી ઘાતનો ગુણાકાર છે:
$LCM = 2^4 \times 3^2 \times 7 = 16 \times 9 \times 7 = 1008$
પગલું $3$: જે સંખ્યાને $7$ વડે ઘટાડતા $1008$ મળે તે સંખ્યા $1008 + 7 = 1015$ છે.
તેથી,જરૂરી સંખ્યા $1015$ છે.
24
DifficultMCQ
તેવી નાનીમાં નાની સંખ્યા કઈ હશે જેને બમણી કરવાથી તે $12, 18, 21$ અને $30$ વડે નિઃશેષ ભાગી શકાય?
A
$196$
B
$630$
C
$1260$
D
$2520$

Solution

(B) તેવી નાનીમાં નાની સંખ્યા શોધવા માટે જેને બમણી કરવાથી તે $12, 18, 21$ અને $30$ વડે નિઃશેષ ભાગી શકાય,આપણે સૌ પ્રથમ આ સંખ્યાઓનો લઘુત્તમ સામાન્ય અવયવી $(LCM)$ શોધવો પડશે.
$12, 18, 21, 30$ નો $LCM$:
$2$$12, 18, 21, 30$
$3$$6, 9, 21, 15$
$2, 3, 7, 5$

$LCM = 2 \times 3 \times 2 \times 3 \times 7 \times 5 = 1260$.
ધારો કે જરૂરી સંખ્યા $x$ છે. પ્રશ્ન મુજબ,$2x$ એ $1260$ વડે વિભાજ્ય હોવી જોઈએ.
તેથી,$2x = 1260$.
$x = \frac{1260}{2} = 630$.
આમ,જરૂરી સંખ્યા $630$ છે.
25
MediumMCQ
સૌથી મોટી સંખ્યા શોધો જે $1657$ અને $2037$ ને ભાગતા અનુક્રમે $6$ અને $5$ શેષ વધે.
A
$123$
B
$127$
C
$235$
D
$305$

Solution

(B) સૌથી મોટી સંખ્યા શોધવા માટે જે $1657$ અને $2037$ ને ભાગતા અનુક્રમે $6$ અને $5$ શેષ વધે,આપણે $(1657 - 6)$ અને $(2037 - 5)$ નો ગુ.સા.અ. $(HCF)$ શોધવો પડશે.
પગલું $1$: સંખ્યાઓમાંથી શેષ બાદ કરો.
$1657 - 6 = 1651$
$2037 - 5 = 2032$
પગલું $2$: ભાગાકારની રીતનો ઉપયોગ કરીને $1651$ અને $2032$ નો ગુ.સા.અ. શોધો.
$2032 = 1651 \times 1 + 381$
$1651 = 381 \times 4 + 127$
$381 = 127 \times 3 + 0$
અહીં શેષ $0$ હોવાથી,ગુ.સા.અ. $127$ છે.
તેથી,સૌથી મોટી સંખ્યા $127$ છે.
Solution diagram
26
MediumMCQ
ધારો કે $N$ એ સૌથી મોટી સંખ્યા છે જે $1305, 4665$ અને $6905$ ને ભાગતા દરેક કિસ્સામાં સમાન શેષ વધે છે. તો $N$ ના અંકોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$4$
B
$5$
C
$6$
D
$8$

Solution

(A) સમાન શેષ વધે તેવી સૌથી મોટી સંખ્યા $N$ શોધવા માટે,આપણે સંખ્યાઓના તફાવતનો ગુ.સા.અ. $(HCF)$ શોધીએ છીએ: $(b-a), (c-b),$ અને $(c-a)$.
અહીં,$a = 1305, b = 4665, c = 6905$.
તફાવત નીચે મુજબ છે:
$4665 - 1305 = 3360$
$6905 - 4665 = 2240$
$6905 - 1305 = 5600$
હવે,$3360, 2240$ અને $5600$ નો ગુ.સા.અ. શોધો.
$3360 = 1120 \times 3$
$2240 = 1120 \times 2$
$5600 = 1120 \times 5$
આમ,$N = HCF(3360, 2240, 5600) = 1120$.
$N$ ના અંકોનો સરવાળો $= 1 + 1 + 2 + 0 = 4$.
27
EasyMCQ
$43, 91$ અને $183$ ને ભાગતી વખતે દરેક કિસ્સામાં સમાન શેષ વધે તેવી સૌથી મોટી સંખ્યા શોધો.
A
$4$
B
$7$
C
$9$
D
$13$

Solution

(A) $43, 91$ અને $183$ ને ભાગતા સમાન શેષ વધે તેવી સૌથી મોટી સંખ્યા શોધવા માટે,આપણે સંખ્યાઓ વચ્ચેનો તફાવત શોધીશું:
$91 - 43 = 48$
$183 - 91 = 92$
$183 - 43 = 140$
હવે,આપણે આ તફાવતોનો ગુ.સા.અ. $(HCF)$ શોધીશું: $48, 92$ અને $140$.
$48$ ના અવિભાજ્ય અવયવો $= 2^4 \times 3$
$92$ ના અવિભાજ્ય અવયવો $= 2^2 \times 23$
$140$ ના અવિભાજ્ય અવયવો $= 2^2 \times 5 \times 7$
સૌથી ઓછી ઘાત ધરાવતો સામાન્ય અવયવ $2^2 = 4$ છે.
તેથી,સૌથી મોટી સંખ્યા $4$ છે.
28
MediumMCQ
વિદ્યાર્થીઓની મહત્તમ સંખ્યા શોધો કે જેમની વચ્ચે $1001$ પેન અને $910$ પેન્સિલ એવી રીતે વહેંચી શકાય કે જેથી દરેક વિદ્યાર્થીને સમાન સંખ્યામાં પેન અને સમાન સંખ્યામાં પેન્સિલ મળે:
A
$91$
B
$910$
C
$1001$
D
$1911$

Solution

(A) વિદ્યાર્થીઓની મહત્તમ સંખ્યા શોધવા માટે,આપણે $1001$ અને $910$ નો ગુરુત્તમ સામાન્ય અવયવ $(HCF)$ શોધવો પડશે.
ભાગાકારની રીતનો ઉપયોગ કરતા:
$1001 = 910 \times 1 + 91$
$910 = 91 \times 10 + 0$
અહીં શેષ $0$ હોવાથી,$1001$ અને $910$ નો $HCF$ $91$ છે.
તેથી,વિદ્યાર્થીઓની મહત્તમ સંખ્યા $91$ છે.
Solution diagram
29
MediumMCQ
$7 \ m$,$3 \ m \ 85 \ cm$ અને $12 \ m \ 95 \ cm$ લંબાઈને ચોકસાઈપૂર્વક માપવા માટે ઉપયોગમાં લઈ શકાય તેવી મહત્તમ લંબાઈ .......... $cm$ છે.
A
$15$
B
$25$
C
$35$
D
$42$

Solution

(C) આપેલ લંબાઈઓને ચોકસાઈપૂર્વક માપી શકાય તેવી મહત્તમ લંબાઈ શોધવા માટે,આપણે આપેલ મૂલ્યોનો ગુરુત્તમ સામાન્ય અવયવ $(HCF)$ શોધવો પડશે.
સૌ પ્રથમ,બધી લંબાઈઓને સેન્ટિમીટરમાં $(cm)$ ફેરવો:
$7 \ m = 700 \ cm$
$3 \ m \ 85 \ cm = 385 \ cm$
$12 \ m \ 95 \ cm = 1295 \ cm$
હવે,$700$,$385$ અને $1295$ નો $HCF$ શોધો.
ભાગાકારની રીતનો ઉપયોગ કરતા:
$700$ અને $385$ નો $HCF$:
$700 = 385 \times 1 + 315$
$385 = 315 \times 1 + 70$
$315 = 70 \times 4 + 35$
$70 = 35 \times 2 + 0$
તેથી,$700$ અને $385$ નો $HCF$ $35$ છે.
હવે,$35$ અને $1295$ નો $HCF$ શોધો:
$1295 = 35 \times 37 + 0$
આમ,$700$,$385$ અને $1295$ નો $HCF$ $35$ છે.
તેથી,મહત્તમ શક્ય લંબાઈ $35 \ cm$ છે.
Solution diagram
30
MediumMCQ
બે સંખ્યાઓનો $HCF$ (ગુ.સા.અ.) અને $LCM$ (લ.સા.અ.) અનુક્રમે $11$ અને $385$ છે. જો એક સંખ્યા $75$ અને $125$ ની વચ્ચે હોય,તો તે સંખ્યા કઈ છે?
A
$77$
B
$88$
C
$99$
D
$110$

Solution

(A) ધારો કે બે સંખ્યાઓ $a$ અને $b$ છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે બે સંખ્યાઓનો ગુણાકાર તેમના $HCF$ અને $LCM$ ના ગુણાકાર જેટલો હોય છે,તેથી $a \times b = HCF \times LCM$.
અહીં $HCF = 11$ અને $LCM = 385$ આપેલ છે.
તેથી,$a \times b = 11 \times 385 = 11 \times (5 \times 7 \times 11) = (11 \times 5) \times (11 \times 7) = 55 \times 77$.
બંને સંખ્યાઓ $HCF$ $(11)$ ના ગુણક હોવી જોઈએ,તેથી શક્ય અવયવો $11 \times 1, 11 \times 5, 11 \times 7, 11 \times 35$ છે.
આમ,બે સંખ્યાઓ $55$ અને $77$ મળે છે.
પ્રશ્નમાં આપેલ છે કે એક સંખ્યા $75$ અને $125$ ની વચ્ચે છે.
$77$ એ $75$ અને $125$ ની વચ્ચે આવે છે,તેથી માંગેલ સંખ્યા $77$ છે.
31
MediumMCQ
બે સંખ્યાઓનો $HCF$ $23$ છે અને તેમના $LCM$ ના અન્ય બે અવયવો $13$ અને $14$ છે. તો તે બે સંખ્યાઓમાંથી મોટી સંખ્યા કઈ છે?
A
$276$
B
$299$
C
$322$
D
$345$

Solution

(C) ધારો કે બે સંખ્યાઓ $a$ અને $b$ છે.
આપેલ છે કે બે સંખ્યાઓનો $HCF$ $23$ છે.
કોઈપણ બે સંખ્યાઓને $a = HCF \times x$ અને $b = HCF \times y$ તરીકે દર્શાવી શકાય છે,જ્યાં $x$ અને $y$ પરસ્પર અવિભાજ્ય અવયવો છે.
આ બે સંખ્યાઓનો $LCM$ $LCM = HCF \times x \times y$ દ્વારા મળે છે.
આપણને આપેલ છે કે $LCM$ ના અન્ય બે અવયવો $13$ અને $14$ છે,તેથી $x = 13$ અને $y = 14$ છે.
તેથી બે સંખ્યાઓ નીચે મુજબ છે:
$a = 23 \times 13 = 299$
$b = 23 \times 14 = 322$
બંને સંખ્યાઓની સરખામણી કરતા,મોટી સંખ્યા $322$ છે.
32
EasyMCQ
બે સહ-અવિભાજ્ય સંખ્યાઓનો ગુણાકાર $117$ છે. તેમનો $LCM$ કેટલો થાય?
A
$1$
B
$117$
C
તેમના $HCF$ જેટલો
D
ગણી શકાય નહીં

Solution

(B) બે સંખ્યાઓ સહ-અવિભાજ્ય (co-prime) કહેવાય છે જો તેમનો $HCF$ (ગુરૂત્તમ સામાન્ય અવયવ) $1$ હોય.
આપણે જાણીએ છીએ કે બે સંખ્યાઓ,તેમના $HCF$ અને તેમના $LCM$ (લઘુત્તમ સામાન્ય અવયવી) વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે:
$\text{બે સંખ્યાઓનો ગુણાકાર} = HCF \times LCM$
અહીં આપેલ છે કે બે સહ-અવિભાજ્ય સંખ્યાઓનો ગુણાકાર $117$ છે અને તેમનો $HCF$ $1$ છે,તેથી:
$117 = 1 \times LCM$
તેથી,$LCM = 117$.
33
DifficultMCQ
જો બે સંખ્યાઓનો સરવાળો $55$ હોય અને આ સંખ્યાઓનો ગુ.સા.અ. $(HCF)$ અને લ.સા.અ. $(LCM)$ અનુક્રમે $5$ અને $120$ હોય,તો તે સંખ્યાઓના વ્યસ્તનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$\frac{55}{601}$
B
$\frac{601}{55}$
C
$\frac{11}{120}$
D
$\frac{120}{11}$

Solution

(C) ધારો કે બે સંખ્યાઓ $x$ અને $y$ છે.
આપેલ છે કે સંખ્યાઓનો સરવાળો $x + y = 55$ છે $....(1)$
આપણને $HCF = 5$ અને $LCM = 120$ આપેલ છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે કોઈપણ બે સંખ્યાઓ માટે,સંખ્યાઓનો ગુણાકાર તેમના $HCF$ અને $LCM$ ના ગુણાકાર જેટલો હોય છે:
$x \times y = HCF \times LCM$
$x \times y = 5 \times 120 = 600$ $....(2)$
આપણે સંખ્યાઓના વ્યસ્તનો સરવાળો શોધવાનો છે,જે $\frac{1}{x} + \frac{1}{y}$ છે.
$\frac{1}{x} + \frac{1}{y} = \frac{x + y}{x \times y}$
સમીકરણ $(1)$ અને $(2)$ માંથી કિંમતો મૂકતા:
$\frac{1}{x} + \frac{1}{y} = \frac{55}{600}$
અંશ અને છેદને $5$ વડે ભાગતા:
$\frac{55 \div 5}{600 \div 5} = \frac{11}{120}$
34
DifficultMCQ
બે સંખ્યાઓનો $LCM$ $495$ છે અને તેમનો $HCF$ $5$ છે. જો સંખ્યાઓનો સરવાળો $100$ હોય,તો તેમનો તફાવત કેટલો થાય?
A
$10$
B
$46$
C
$70$
D
$90$

Solution

(A) ધારો કે બે સંખ્યાઓ $x$ અને $y$ છે.
આપેલ છે કે સંખ્યાઓનો સરવાળો $x + y = 100$ $....(1)$
આપણે જાણીએ છીએ કે કોઈપણ બે સંખ્યાઓ માટે,સંખ્યાઓનો ગુણાકાર તેમના $LCM$ અને $HCF$ ના ગુણાકાર જેટલો હોય છે.
$x \times y = LCM \times HCF$
$x \times y = 495 \times 5 = 2475$ $....(2)$
આપણે તફાવત $|x - y|$ શોધવાનો છે.
બીજગણિતીય નિત્યસમ $(x - y)^2 = (x + y)^2 - 4xy$ નો ઉપયોગ કરતા:
$(x - y)^2 = (100)^2 - 4(2475)$
$(x - y)^2 = 10000 - 9900$
$(x - y)^2 = 100$
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા,આપણને મળે છે:
$x - y = \sqrt{100} = 10$
તેથી,બે સંખ્યાઓ વચ્ચેનો તફાવત $10$ છે.
35
MediumMCQ
બે સંખ્યાઓનો $HCF$ $11$ છે અને તેમનો $LCM$ $7700$ છે. જો એક સંખ્યા $275$ હોય,તો બીજી સંખ્યા કઈ છે?
A
$279$
B
$283$
C
$308$
D
$318$

Solution

(C) આપેલ છે: $HCF = 11$,$LCM = 7700$,અને એક સંખ્યા $x = 275$ છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે: $\text{બે સંખ્યાઓનો ગુણાકાર} = HCF \times LCM$.
ધારો કે બીજી સંખ્યા $y$ છે.
તેથી,$275 \times y = 11 \times 7700$.
$y = \frac{11 \times 7700}{275}$.
$275$ ને $11$ વડે ભાગતા,આપણને $25$ મળે છે.
$y = \frac{7700}{25}$.
$y = 308$.
તેથી,બીજી સંખ્યા $308$ છે.
36
MediumMCQ
બે સંખ્યાઓનો ગુણાકાર $2028$ છે અને તેમનો $HCF$ (ગુ.સા.અ.) $13$ છે. આવી જોડીઓની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(B) ધારો કે બે સંખ્યાઓ $x$ અને $y$ છે.
આપેલ છે કે ગુણાકાર $x \times y = 2028$ અને $HCF = 13$.
$HCF$ એ બંને સંખ્યાઓનો અવયવ હોવાથી,આપણે $x = 13a$ અને $y = 13b$ લખી શકીએ,જ્યાં $a$ અને $b$ પરસ્પર અવિભાજ્ય સંખ્યાઓ છે (એટલે કે $gcd(a, b) = 1$).
આ કિંમતોને ગુણાકારના સમીકરણમાં મૂકતા: $(13a) \times (13b) = 2028$.
$169 \times ab = 2028$.
$ab = \frac{2028}{169} = 12$.
હવે,આપણે $(a, b)$ ના એવા અવયવોની જોડી શોધીએ જેનો ગુણાકાર $12$ હોય અને તે પરસ્પર અવિભાજ્ય હોય:
$1$. $(1, 12)$ જ્યાં $gcd(1, 12) = 1$.
$2$. $(3, 4)$ જ્યાં $gcd(3, 4) = 1$.
નોંધ: $(2, 6)$ ને ધ્યાનમાં લેવામાં આવશે નહીં કારણ કે $gcd(2, 6) = 2 \neq 1$.
આમ,આવી સંખ્યાઓની $2$ જોડીઓ શક્ય છે.
37
MediumMCQ
બે સંખ્યાઓનો સરવાળો $528$ છે અને તેમનો ગુ.સા.અ. $(HCF)$ $33$ છે. ઉપરની શરતોનું પાલન કરતી સંખ્યાઓની જોડીઓની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$4$
B
$6$
C
$8$
D
$12$

Solution

(A) ધારો કે બે સંખ્યાઓ $33a$ અને $33b$ છે,જ્યાં $a$ અને $b$ પરસ્પર અવિભાજ્ય સંખ્યાઓ છે (એટલે કે $gcd(a, b) = 1$).
આપેલ છે કે સંખ્યાઓનો સરવાળો $528$ છે,તેથી $33a + 33b = 528$.
$33$ વડે ભાગતા,આપણને $a + b = \frac{528}{33} = 16$ મળે છે.
આપણે એવી જોડીઓ $(a, b)$ શોધવાની છે કે જેથી $a + b = 16$ અને $gcd(a, b) = 1$ થાય (કારણ કે ગુ.સા.અ. $33$ છે):
શક્ય જોડીઓ $(a, b)$ જ્યાં $a < b$ હોય તે $(1, 15), (3, 13), (5, 11), (7, 9)$ છે.
નોંધ: $(2, 14), (4, 12), (6, 10), (8, 8)$ ને બાકાત રાખવામાં આવે છે કારણ કે તેમનો $1$ સિવાયનો સામાન્ય અવયવ છે.
આમ,આવી કુલ $4$ જોડીઓ મળે છે.
38
MediumMCQ
ત્રણ સંખ્યાઓ $1:2:3$ ના ગુણોત્તરમાં છે અને તેમનો ગુ.સા.અ. $(HCF)$ $12$ છે. તો તે સંખ્યાઓ કઈ છે?
A
$4, 8, 12$
B
$5, 10, 15$
C
$10, 20, 30$
D
$12, 24, 36$

Solution

(D) ધારો કે ત્રણ સંખ્યાઓ $x, 2x,$ અને $3x$ છે,જ્યાં $x$ એ સામાન્ય અવયવ છે.
આપેલ છે કે આ સંખ્યાઓનો ગુ.સા.અ. $(HCF)$ $12$ છે,તેથી સામાન્ય અવયવ $x = 12$ થશે.
હવે $x$ ની કિંમત પદોમાં મૂકતા:
પ્રથમ સંખ્યા $= 1 \times 12 = 12$
બીજી સંખ્યા $= 2 \times 12 = 24$
ત્રીજી સંખ્યા $= 3 \times 12 = 36$
આમ,તે સંખ્યાઓ $12, 24,$ અને $36$ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(d)$ છે.
39
DifficultMCQ
$22, 54, 108, 135$ અને $198$ નો લ.સા.અ. $(LCM)$ શોધો.
A
$330$
B
$1980$
C
$5940$
D
$11880$

Solution

(C) $22, 54, 108, 135$ અને $198$ નો લ.સા.અ. શોધવા માટે,આપણે અવિભાજ્ય અવયવીકરણ કરીએ:
$22 = 2 \times 11$
$54 = 2 \times 3^3$
$108 = 2^2 \times 3^3$
$135 = 3^3 \times 5$
$198 = 2 \times 3^2 \times 11$
લ.સા.અ. એ તમામ અવિભાજ્ય અવયવોની મહત્તમ ઘાતનો ગુણાકાર છે:
$LCM = 2^2 \times 3^3 \times 5 \times 11 = 4 \times 27 \times 5 \times 11 = 5940$
વૈકલ્પિક રીતે,ભાગાકારની રીતનો ઉપયોગ કરતા:
$2$$22, 54, 108, 135, 198$
$2$$11, 27, 54, 135, 99$
$3$$11, 27, 27, 135, 99$
$3$$11, 9, 9, 45, 33$
$3$$11, 3, 3, 15, 11$
$5$$11, 1, 1, 5, 11$
$11$$11, 1, 1, 1, 11$
$1, 1, 1, 1, 1$

$LCM = 2 \times 2 \times 3 \times 3 \times 3 \times 5 \times 11 = 5940$.
40
MediumMCQ
$4 \times 27 \times 3125$,$8 \times 9 \times 25 \times 7$ અને $16 \times 81 \times 5 \times 11 \times 49$ નો $HCF$ શોધો.
A
$180$
B
$360$
C
$540$
D
$1260$

Solution

(A) સૌ પ્રથમ,દરેક સંખ્યાને તેના અવિભાજ્ય અવયવોના ગુણાકાર સ્વરૂપે દર્શાવો:
$4 \times 27 \times 3125 = 2^2 \times 3^3 \times 5^5$
$8 \times 9 \times 25 \times 7 = 2^3 \times 3^2 \times 5^2 \times 7^1$
$16 \times 81 \times 5 \times 11 \times 49 = 2^4 \times 3^4 \times 5^1 \times 11^1 \times 7^2$
$HCF$ શોધવા માટે,ત્રણેય સંખ્યાઓમાં સામાન્ય હોય તેવા અવિભાજ્ય અવયવોની સૌથી નાની ઘાતનો ગુણાકાર કરો:
સામાન્ય અવિભાજ્ય અવયવો $2, 3$ અને $5$ છે.
$2$ ની સૌથી નાની ઘાત $2^2 = 4$ છે.
$3$ ની સૌથી નાની ઘાત $3^2 = 9$ છે.
$5$ ની સૌથી નાની ઘાત $5^1 = 5$ છે.
તેથી,$HCF = 2^2 \times 3^2 \times 5 = 4 \times 9 \times 5 = 180$.
41
MediumMCQ
અપૂર્ણાંક $\frac{1095}{1168}$ ને તેના અતિસંક્ષિપ્ત રૂપમાં દર્શાવતા શું મળે?
A
$\frac{13}{16}$
B
$\frac{15}{16}$
C
$\frac{17}{26}$
D
$\frac{25}{26}$

Solution

(B) અપૂર્ણાંક $\frac{1095}{1168}$ ને સરળ બનાવવા માટે,આપણે $1095$ અને $1168$ નો ગુરુત્તમ સામાન્ય અવયવ (ગુ.સા.અ.) શોધવો પડશે.
યુક્લિડની ભાગવિધિનો ઉપયોગ કરતા:
$1168 = 1 \times 1095 + 73$
$1095 = 15 \times 73 + 0$
આમ,ગુ.સા.અ. $73$ છે.
હવે,અંશ અને છેદ બંનેને $73$ વડે ભાગતા:
$\frac{1095 \div 73}{1168 \div 73} = \frac{15}{16}$.
42
DifficultMCQ
ત્રણ સંખ્યાઓ જે એકબીજા સાથે સહ-અવિભાજ્ય (co-prime) છે,તેવી છે કે પ્રથમ બેનો ગુણાકાર $551$ છે અને છેલ્લી બેનો ગુણાકાર $1073$ છે. તો આ ત્રણ સંખ્યાઓનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$75$
B
$81$
C
$85$
D
$89$

Solution

(C) ધારો કે ત્રણ સહ-અવિભાજ્ય સંખ્યાઓ $x, y,$ અને $z$ છે.
આપેલ છે કે પ્રથમ બેનો ગુણાકાર $xy = 551$ અને છેલ્લી બેનો ગુણાકાર $yz = 1073$ છે.
અહીં $y$ એ બંને ગુણાકારનો સામાન્ય અવયવ હોવાથી,આપણે $551$ અને $1073$ નો ગુરુત્તમ સામાન્ય અવયવ $(HCF)$ શોધીશું.
ભાગાકારની રીતનો ઉપયોગ કરતા:
$1073 = 551 \times 1 + 522$
$551 = 522 \times 1 + 29$
$522 = 29 \times 18 + 0$
આમ,$HCF$ $29$ છે,જેનો અર્થ છે કે $y = 29$.
હવે,$x$ અને $z$ શોધો:
$x = 551 / 29 = 19$
$z = 1073 / 29 = 37$
આમ,ત્રણ સંખ્યાઓ $19, 29,$ અને $37$ છે. આ સંખ્યાઓ એકબીજા સાથે સહ-અવિભાજ્ય છે.
ત્રણ સંખ્યાઓનો સરવાળો $19 + 29 + 37 = 85$ થાય છે.
Solution diagram
43
MediumMCQ
બે સંખ્યાઓનો $LCM$ $48$ છે. સંખ્યાઓનો ગુણોત્તર $2:3$ છે. તો તે સંખ્યાઓનો સરવાળો શોધો.
A
$28$
B
$32$
C
$40$
D
$64$

Solution

(C) આપેલ છે કે બે સંખ્યાઓનો $LCM$ $48$ છે અને સંખ્યાઓનો ગુણોત્તર $2:3$ છે.
ધારો કે બે સંખ્યાઓ $2x$ અને $3x$ છે,જ્યાં $x$ એ સામાન્ય અવયવ છે.
$2x$ અને $3x$ નો $LCM$ $2 \times 3 \times x = 6x$ થાય.
પ્રશ્ન મુજબ,$6x = 48$.
$x$ માટે ઉકેલતા,આપણને $x = 48 / 6 = 8$ મળે છે.
તેથી,સંખ્યાઓ $2 \times 8 = 16$ અને $3 \times 8 = 24$ છે.
સંખ્યાઓનો સરવાળો $16 + 24 = 40$ થાય છે.
44
MediumMCQ
ત્રણ સંખ્યાઓ $3: 4: 5$ ના ગુણોત્તરમાં છે અને તેમનો લ.સા.અ. $(LCM)$ $2400$ છે. તેમનો ગુ.સા.અ. $(HCF)$ કેટલો થાય?
A
$40$
B
$80$
C
$120$
D
$200$

Solution

(A) ધારો કે ત્રણ સંખ્યાઓ $3x, 4x,$ અને $5x$ છે, જ્યાં $x$ એ સંખ્યાઓનો ગુ.સા.અ. છે.
આ સંખ્યાઓનો લ.સા.અ. એ સામાન્ય અવયવ $x$ અને બાકીના ગુણોત્તર $(3, 4, 5)$ ના લ.સા.અ. નો ગુણાકાર છે.
લ.સા.અ. $= x \times \text{લ.સા.અ.}(3, 4, 5) = x \times 60 = 60x$.
આપેલ છે કે લ.સા.અ. $2400$ છે, તેથી:
$60x = 2400$.
$x$ માટે ઉકેલતા:
$x = 2400 / 60 = 40$.
જે $x$ એ ગુ.સા.અ. દર્શાવે છે, તેથી સંખ્યાઓનો ગુ.સા.અ. $40$ છે.
45
DifficultMCQ
બે અવિભાજ્ય સંખ્યાઓ $x$ અને $y$ $(x > y)$ નો લ.સા.અ. $(LCM)$ $161$ છે. $3y - x$ ની કિંમત શોધો.
A
$-2$
B
$-1$
C
$1$
D
$2$

Solution

(A) આપેલ છે કે બે અવિભાજ્ય સંખ્યાઓ $x$ અને $y$ નો લ.સા.અ. $(LCM)$ $161$ છે.
અવિભાજ્ય સંખ્યાઓ હોવાથી,તેમનો ગુ.સા.અ. $(HCF)$ $1$ થાય.
આપણે જાણીએ છીએ કે કોઈપણ બે સંખ્યાઓ માટે,$LCM \times HCF = \text{સંખ્યાઓનો ગુણાકાર}$.
તેથી,$x \times y = 161$.
$161$ ના અવિભાજ્ય અવયવો પાડતા,$161 = 7 \times 23$ મળે છે.
અહીં $x > y$ હોવાથી,$x = 23$ અને $y = 7$ લેતા.
હવે,$3y - x$ ની કિંમત શોધતા:
$3(7) - 23 = 21 - 23 = -2$.
46
DifficultMCQ
સૌથી નાની સંખ્યા શોધો, જેને $48, 60, 72, 108$ અને $140$ વડે ભાગતા અનુક્રમે $38, 50, 62, 98$ અને $130$ શેષ વધે છે.
A
$11115$
B
$15110$
C
$15120$
D
$15210$

Solution

(B) પ્રથમ, દરેક ભાજક અને તેની અનુરૂપ શેષ વચ્ચેનો તફાવત જુઓ:
$48 - 38 = 10$
$60 - 50 = 10$
$72 - 62 = 10$
$108 - 98 = 10$
$140 - 130 = 10$
તફાવત સમાન $(10)$ હોવાથી, જરૂરી સંખ્યા $= (48, 60, 72, 108, 140 \text{ નો } LCM) - 10$ થશે.
અવિભાજ્ય અવયવીકરણ:
$48 = 2^4 \times 3$
$60 = 2^2 \times 3 \times 5$
$72 = 2^3 \times 3^2$
$108 = 2^2 \times 3^3$
$140 = 2^2 \times 5 \times 7$
$LCM = 2^4 \times 3^3 \times 5 \times 7 = 16 \times 27 \times 35 = 15120$.
તેથી, જરૂરી સંખ્યા $= 15120 - 10 = 15110$.
47
MediumMCQ
ધારો કે $N$ એ છ અંકની એવી સૌથી નાની સંખ્યા છે જેને $4, 6, 10$ અને $15$ વડે ભાગતા દરેક કિસ્સામાં $2$ શેષ વધે છે. $N$ ના અંકોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$3$
B
$4$
C
$5$
D
$6$

Solution

(C) સૌ પ્રથમ,$4, 6, 10$ અને $15$ નો લ.સા.અ. $(LCM)$ શોધો.
$4 = 2^2$
$6 = 2 \times 3$
$10 = 2 \times 5$
$15 = 3 \times 5$
$LCM = 2^2 \times 3 \times 5 = 60$.
છ અંકની સૌથી નાની સંખ્યા $100000$ છે.
$100000$ ને $60$ વડે ભાગતા:
$100000 = 60 \times 1666 + 40$.
$60$ વડે નિઃશેષ ભાગી શકાય તેવી છ અંકની સૌથી નાની સંખ્યા મેળવવા માટે,આપણે $100000$ માં $(60 - 40) = 20$ ઉમેરીશું.
તેથી,તે સંખ્યા $100000 + 20 = 100020$ છે.
કારણ કે સંખ્યાને દરેક કિસ્સામાં $2$ શેષ વધવી જોઈએ,તેથી આપણે આ પરિણામમાં $2$ ઉમેરીશું:
$N = 100020 + 2 = 100022$.
$N$ ના અંકોનો સરવાળો $1 + 0 + 0 + 0 + 2 + 2 = 5$ થાય છે.
Solution diagram
48
DifficultMCQ
$12, 16, 18$ અને $27$ વડે નિઃશેષ ભાગી શકાય તેવી પાંચ અંકની સૌથી નાની સંખ્યા શોધો.
A
$10432$
B
$10342$
C
$10368$
D
$10638$

Solution

(C) પાંચ અંકની સૌથી નાની સંખ્યા $10000$ છે.
પ્રથમ,$12, 16, 18$ અને $27$ નો લ.સા.અ. $(LCM)$ શોધો:
$12 = 2^2 \times 3$
$16 = 2^4$
$18 = 2 \times 3^2$
$27 = 3^3$
$LCM = 2^4 \times 3^3 = 16 \times 27 = 432$.
હવે,શેષ શોધવા માટે $10000$ ને $432$ વડે ભાગો:
$10000 \div 432 = 23$ અને શેષ $64$ મળે છે.
$432$ વડે નિઃશેષ ભાગી શકાય તેવી પાંચ અંકની સૌથી નાની સંખ્યા શોધવા માટે,આપણે ભાજકમાંથી શેષ બાદ કરીશું અને તેને પાંચ અંકની સૌથી નાની સંખ્યામાં ઉમેરીશું:
જરૂરી સંખ્યા $= 10000 - 64 + 432 = 10368$.
49
DifficultMCQ
$14, 24, 27$ અને $32$ વડે નિઃશેષ ભાગી શકાય તેવી ચાર અંકની સૌથી મોટી સંખ્યા શોધો.
A
$9968$
B
$9048$
C
$6048$
D
$6408$

Solution

(C) ચાર અંકની સૌથી મોટી સંખ્યા $9999$ છે.
$14, 24, 27$ અને $32$ વડે નિઃશેષ ભાગી શકાય તેવી સંખ્યા શોધવા માટે,આપણે પહેલા તેમનો લ.સા.અ. $(LCM)$ શોધીશું:
$14 = 2 \times 7$
$24 = 2^{3} \times 3$
$27 = 3^{3}$
$32 = 2^{5}$
$LCM = 2^{5} \times 3^{3} \times 7 = 32 \times 27 \times 7 = 6048$.
હવે,ચાર અંકની સૌથી મોટી સંખ્યાને $LCM$ વડે ભાગતા:
$9999 \div 6048 = 1$ અને શેષ $3951$ વધે છે.
$6048$ વડે ભાગી શકાય તેવી ચાર અંકની સૌથી મોટી સંખ્યા શોધવા માટે,આપણે $9999$ માંથી શેષ બાદ કરીશું:
$9999 - 3951 = 6048$.
તેથી,$14, 24, 27$ અને $32$ વડે નિઃશેષ ભાગી શકાય તેવી ચાર અંકની સૌથી મોટી સંખ્યા $6048$ છે.
50
MediumMCQ
$2^{2} \times 3^{2} \times 5 \times 11$,$2^{4} \times 3^{4} \times 5^{2} \times 7$ અને $2^{5} \times 3^{3} \times 5^{2} \times 7^{2} \times 11$ નો લ.સા.અ. $(LCM)$ શોધો.
A
$2^{3} \times 3^{2} \times 5$
B
$2^{5} \times 3^{4} \times 5^{2} \times 7^{2} \times 11$
C
$2^{2} \times 3^{2} \times 5 \times 7 \times 11$
D
$2^{5} \times 3^{4} \times 5^{2} \times 7^{2} \times 11$

Solution

(B) અવિભાજ્ય અવયવીકરણ સ્વરૂપમાં આપેલી સંખ્યાઓનો લ.સા.અ. $(LCM)$ શોધવા માટે,આપણે દરેક અવિભાજ્ય અવયવની સૌથી મોટી ઘાત લઈએ છીએ.
આપેલી સંખ્યાઓ છે:
$1) \ 2^{2} \times 3^{2} \times 5^{1} \times 11^{1}$
$2) \ 2^{4} \times 3^{4} \times 5^{2} \times 7^{1}$
$3) \ 2^{5} \times 3^{3} \times 5^{2} \times 7^{2} \times 11^{1}$
દરેક અવિભાજ્ય અવયવની સૌથી મોટી ઘાત ઓળખતા:
- $2$ માટે: સૌથી મોટી ઘાત $2^{5}$ છે.
- $3$ માટે: સૌથી મોટી ઘાત $3^{4}$ છે.
- $5$ માટે: સૌથી મોટી ઘાત $5^{2}$ છે.
- $7$ માટે: સૌથી મોટી ઘાત $7^{2}$ છે.
- $11$ માટે: સૌથી મોટી ઘાત $11^{1}$ છે.
તેથી,લ.સા.અ. $(LCM)$ $= 2^{5} \times 3^{4} \times 5^{2} \times 7^{2} \times 11^{1}$ થાય.

HCF and LCM — HCF and LCM · Frequently Asked Questions

1Are these HCF and LCM questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a HCF and LCM Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.