Gujarati

Mix Examples - Surface Areas and Volumes Questions in Gujarati

Class 9 Mathematics · Surface Areas and Volumes · Mix Examples - Surface Areas and Volumes

210+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 210 questions in Gujarati

101
DifficultMCQ
ચાર ગોળાઓમાંથી ત્રણ ગોળાઓની ત્રિજ્યા અનુક્રમે $33 \, cm$,$44 \, cm$ અને $48 \, cm$ છે. જો ચોથા ગોળાની સપાટીનું ક્ષેત્રફળ પ્રથમ ત્રણ ગોળાઓની સપાટીના ક્ષેત્રફળના સરવાળા જેટલું હોય,તો ચોથા ગોળાની ત્રિજ્યા શોધો (સેમીમાં).
A
$43$
B
$33$
C
$53$
D
$73$

Solution

(D) ગોળાની સપાટીનું ક્ષેત્રફળ શોધવાનું સૂત્ર $S = 4 \pi r^2$ છે.
ધારો કે ત્રણ ગોળાઓની ત્રિજ્યા $r_1 = 33 \, cm$,$r_2 = 44 \, cm$ અને $r_3 = 48 \, cm$ છે.
ધારો કે ચોથા ગોળાની ત્રિજ્યા $R$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,ચોથા ગોળાની સપાટીનું ક્ષેત્રફળ એ પ્રથમ ત્રણ ગોળાઓની સપાટીના ક્ષેત્રફળના સરવાળા જેટલું છે:
$4 \pi R^2 = 4 \pi r_1^2 + 4 \pi r_2^2 + 4 \pi r_3^2$
બંને બાજુ $4 \pi$ વડે ભાગતા,આપણને મળે છે:
$R^2 = r_1^2 + r_2^2 + r_3^2$
$R^2 = (33)^2 + (44)^2 + (48)^2$
$R^2 = 1089 + 1936 + 2304$
$R^2 = 5329$
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા:
$R = \sqrt{5329} = 73 \, cm$.
આમ,ચોથા ગોળાની ત્રિજ્યા $73 \, cm$ છે.
102
MediumMCQ
દરેક લોખંડના પોલા બોક્સનું માપ $30 \, cm \times 15 \, cm \times 10 \, cm$ છે. આવા $60$ બોક્સ ધરાવતા કાર્ટનનું ઘનફળ કેટલું થાય? ($m^3$ માં)
A
$0.27$
B
$0.37$
C
$0.47$
D
$0.55$

Solution

(A) દરેક લોખંડના પોલા બોક્સ માટે: લંબાઈ $(l) = 30 \, cm$,પહોળાઈ $(b) = 15 \, cm$ અને ઊંચાઈ $(h) = 10 \, cm$.
દરેક લંબઘનનું ઘનફળ $= l \times b \times h$.
$= 30 \times 15 \times 10 \, cm^3 = 4500 \, cm^3$.
તેથી,$60$ આવા લોખંડના બોક્સ ધરાવતા કાર્ટનનું ઘનફળ $= 60 \times 4500 \, cm^3$.
$= 2,70,000 \, cm^3$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $1 \, m^3 = 1,000,000 \, cm^3$,તેથી ઘનફળને ઘન મીટરમાં ફેરવતા:
$= \frac{2,70,000}{1,000,000} \, m^3 = 0.27 \, m^3$.
103
MediumMCQ
એક સમઘનની ધાર $6 \, cm$ છે. સમઘનનું કુલ પૃષ્ઠફળ અને ઘનફળ શોધો.
A
$216 \, cm^2, 216 \, cm^3$
B
$144 \, cm^2, 216 \, cm^3$
C
$216 \, cm^2, 144 \, cm^3$
D
$108 \, cm^2, 108 \, cm^3$

Solution

(A) આપેલ છે કે,સમઘનની ધાર $a = 6 \, cm$ છે.
$1$. સમઘનનું કુલ પૃષ્ઠફળ:
સૂત્ર: $TSA = 6a^2$
$TSA = 6 \times (6)^2 = 6 \times 36 = 216 \, cm^2$.
$2$. સમઘનનું ઘનફળ:
સૂત્ર: $V = a^3$
$V = (6)^3 = 6 \times 6 \times 6 = 216 \, cm^3$.
104
MediumMCQ
છત વગરનો એક ઓરડો $12 \, m$ લાંબો,$4 \, m$ પહોળો અને $3 \, m$ ઊંચો છે. તે ઓરડામાં મૂકી શકાય તેવા સૌથી લાંબા સળિયાની લંબાઈ શોધો. ($m$ માં)
A
$12$
B
$11$
C
$13$
D
$14$

Solution

(C) આપેલ ઓરડા માટે,પરિમાણો છે: લંબાઈ $(l) = 12 \, m$,પહોળાઈ $(b) = 4 \, m$ અને ઊંચાઈ $(h) = 3 \, m$.
ઓરડામાં મૂકી શકાય તેવા સૌથી લાંબા સળિયાની લંબાઈ એ લંબઘનના વિકર્ણની લંબાઈ જેટલી હોય છે.
વિકર્ણની લંબાઈનું સૂત્ર $d = \sqrt{l^2 + b^2 + h^2}$ છે.
આપેલ કિંમતો મૂકતા:
$d = \sqrt{12^2 + 4^2 + 3^2} \, m$
$d = \sqrt{144 + 16 + 9} \, m$
$d = \sqrt{169} \, m$
$d = 13 \, m$.
આમ,સૌથી લાંબા સળિયાની લંબાઈ $13 \, m$ છે.
105
Difficult
એક લંબઘનના એક શિરોબિંદુએ મળતી ત્રણ સપાટીઓના ક્ષેત્રફળ અનુક્રમે $700 \, cm^2$,$300 \, cm^2$ અને $525 \, cm^2$ છે. લંબઘનના પરિમાણો અને ઘનફળ શોધો.

Solution

(N/A) ધારો કે લંબઘનની લંબાઈ,પહોળાઈ અને ઊંચાઈ અનુક્રમે $l \, cm$,$b \, cm$ અને $h \, cm$ છે.
એક શિરોબિંદુએ મળતી ત્રણ પાસપાસેની સપાટીઓના ક્ષેત્રફળ $lb$,$bh$ અને $hl$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.
આપેલ છે:
$lb = 700 \, cm^2$ --- $(i)$
$bh = 300 \, cm^2$ --- $(ii)$
$hl = 525 \, cm^2$ --- $(iii)$
$(i)$,$(ii)$ અને $(iii)$ નો ગુણાકાર કરતા:
$(lb) \times (bh) \times (hl) = 700 \times 300 \times 525$
$l^2 b^2 h^2 = 110,250,000$
$(lbh)^2 = (10,500)^2$
$lbh = 10,500 \, cm^3$ (આ લંબઘનનું ઘનફળ છે).
પરિમાણો શોધવા માટે:
$(i)$ અને $(iii)$ પરથી,$lb = 700$ અને $hl = 525$. $(i)$ ને $(iii)$ વડે ભાગતા $b/h = 700/525 = 4/3$ મળે,તેથી $b = 4h/3$.
$b$ ની કિંમત $(ii)$ માં મૂકતા:
$(4h/3) \times h = 300$
$h^2 = 300 \times 3 / 4 = 225$
$h = 15 \, cm$.
હવે,$b = 4(15)/3 = 20 \, cm$.
અને $l = 700/20 = 35 \, cm$.
આમ,લંબઘનના પરિમાણો $35 \, cm$,$20 \, cm$ અને $15 \, cm$ છે અને તેનું ઘનફળ $10,500 \, cm^3$ છે.
106
MediumMCQ
એક લંબઘન પાણીની ટાંકીની ક્ષમતા $60,000$ લિટર છે. જો તેની લંબાઈ $5$ મીટર અને પહોળાઈ $4$ મીટર હોય, તો તેની ઊંચાઈ મીટરમાં શોધો.
A
$3$
B
$2$
C
$3.5$
D
$4$

Solution

(A) આપેલ છે કે, ટાંકીની ક્ષમતા = $60,000$ લિટર.
$1$ મીટર$^3 = 1,000$ લિટર હોવાથી, ટાંકીનું ઘનફળ મીટર$^3$ માં $60,000 / 1,000 = 60$ મીટર$^3$ થાય.
લંબઘનનું ઘનફળ શોધવાનું સૂત્ર $V = \text{લંબાઈ} \times \text{પહોળાઈ} \times \text{ઊંચાઈ}$ છે.
આપેલ કિંમતો મૂકતા: $60 = 5 \times 4 \times h$.
$60 = 20 \times h$.
$h = 60 / 20 = 3$ મીટર.
તેથી, ટાંકીની ઊંચાઈ $3$ મીટર છે.
107
DifficultMCQ
$5000$ ની વસ્તી ધરાવતા એક નાના ગામને દરરોજ વ્યક્તિ દીઠ $130\, \text{લીટર}$ પાણીની જરૂર પડે છે. ગામમાં $20\, \text{મીટર} \times 13\, \text{મીટર} \times 10\, \text{મીટર}$ માપની એક ઓવરહેડ લંબઘન ટાંકી છે. આ ટાંકીનું પાણી કેટલા દિવસ ચાલશે?
A
$3$
B
$4$
C
$5$
D
$6$

Solution

(B) $1$. ટાંકીનું કુલ ઘનફળ શોધો: $V = \text{લંબાઈ} \times \text{પહોળાઈ} \times \text{ઊંચાઈ} = 20\, \text{મીટર} \times 13\, \text{મીટર} \times 10\, \text{મીટર} = 2600\, \text{મીટર}^3$.
$2$. ઘનફળને લીટરમાં ફેરવો: $1\, \text{મીટર}^3 = 1000\, \text{લીટર}$ હોવાથી, કુલ ક્ષમતા $2600 \times 1000 = 2,600,000\, \text{લીટર}$ થાય.
$3$. ગામની દૈનિક પાણીની જરૂરિયાત શોધો: $5000 \times 130\, \text{લીટર/દિવસ} = 650,000\, \text{લીટર/દિવસ}$.
$4$. પાણી કેટલા દિવસ ચાલશે તે શોધો: $\frac{2,600,000}{650,000} = 4\, \text{દિવસ}$.
108
Medium
એક સમઘનનું ઘનફળ $3375\, cm^{3}$ છે. તેની બાજુનું માપ અને કુલ પૃષ્ઠફળ શોધો.

Solution

(N/A) ધારો કે સમઘનની બાજુનું માપ $a$ છે. સમઘનનું ઘનફળ $V = a^{3}$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
આપેલ છે કે $a^{3} = 3375\, cm^{3}$.
બંને બાજુ ઘનમૂળ લેતા,$a = \sqrt[3]{3375} = 15\, cm$.
સમઘનનું કુલ પૃષ્ઠફળ $TSA = 6a^{2}$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
$TSA = 6 \times (15)^{2} = 6 \times 225 = 1350\, cm^{2}$.
આમ,સમઘનની બાજુનું માપ $15\, cm$ અને કુલ પૃષ્ઠફળ $1350\, cm^{2}$ છે.
109
Medium
એક લંબઘનની લંબાઈ અને પહોળાઈ અનુક્રમે $30\, cm$ અને $25\, cm$ છે. જો લંબઘનનું કુલ પૃષ્ઠફળ તેના પાર્શ્વ પૃષ્ઠફળ કરતાં બમણું હોય,તો તેની ઊંચાઈ અને ઘનફળ શોધો.

Solution

(N/A) ધારો કે લંબાઈ $l = 30\, cm$,પહોળાઈ $b = 25\, cm$ અને ઊંચાઈ $h\, cm$ છે.
લંબઘનનું પાર્શ્વ પૃષ્ઠફળ $(LSA)$ $= 2h(l + b) = 2h(30 + 25) = 110h\, cm^2$.
લંબઘનનું કુલ પૃષ્ઠફળ $(TSA)$ $= 2(lb + bh + lh) = 2(30 \times 25 + 25h + 30h) = 2(750 + 55h) = 1500 + 110h\, cm^2$.
પ્રશ્ન મુજબ,$TSA = 2 \times LSA$.
$1500 + 110h = 2(110h)$.
$1500 + 110h = 220h$.
$110h = 1500$.
$h = \frac{1500}{110} = \frac{150}{11}\, cm$.
ઘનફળ $V = l \times b \times h = 30 \times 25 \times \frac{150}{11} = 750 \times \frac{150}{11} = \frac{112500}{11}\, cm^3$.
110
Medium
જો $V$ એ $a, b, c$ પરિમાણો ધરાવતા લંબઘનનું ઘનફળ હોય અને $S$ તેનું કુલ પૃષ્ઠફળ હોય,તો સાબિત કરો કે $\frac{1}{V} = \frac{2}{S} \left( \frac{1}{a} + \frac{1}{b} + \frac{1}{c} \right)$.

Solution

(N/A) $a, b, c$ પરિમાણો ધરાવતા લંબઘનનું ઘનફળ $V = abc$ છે.
લંબઘનનું કુલ પૃષ્ઠફળ $S = 2(ab + bc + ca)$ છે.
હવે,પદની જમણી બાજુ $(RHS)$ ધ્યાનમાં લો:
$RHS = \frac{2}{S} \left( \frac{1}{a} + \frac{1}{b} + \frac{1}{c} \right)$
$S$ ની કિંમત મૂકતા:
$RHS = \frac{2}{2(ab + bc + ca)} \left( \frac{bc + ac + ab}{abc} \right)$
પદનું સાદું રૂપ આપતા:
$RHS = \frac{1}{ab + bc + ca} \cdot \frac{ab + bc + ca}{abc}$
સામાન્ય પદ $(ab + bc + ca)$ ને છેદતા:
$RHS = \frac{1}{abc}$
કારણ કે $V = abc$,તેથી:
$RHS = \frac{1}{V}$
આમ,$\frac{1}{V} = \frac{2}{S} \left( \frac{1}{a} + \frac{1}{b} + \frac{1}{c} \right)$ સાબિત થાય છે.
111
Medium
એક લંબઘનના એક શિરોબિંદુ પર મળતી ત્રણ પાસપાસેની સપાટીઓનું ક્ષેત્રફળ અનુક્રમે $4000 \, cm^2$,$2000 \, cm^2$ અને $3200 \, cm^2$ છે. લંબઘનના પરિમાણો અને ઘનફળ શોધો.

Solution

(A) ધારો કે લંબઘનના પરિમાણો $l, b$ અને $h$ છે. ત્રણ પાસપાસેની સપાટીઓના ક્ષેત્રફળ $lb = 4000$,$bh = 2000$ અને $hl = 3200$ આપેલા છે.
આ ત્રણેય સમીકરણોનો ગુણાકાર કરતા: $(lb)(bh)(hl) = 4000 \times 2000 \times 3200$.
$(lbh)^2 = 25,600,000,000$.
$lbh = \sqrt{25,600,000,000} = 160,000 \, cm^3$.
હવે,પરિમાણો શોધવા માટે:
$l = (lbh) / (bh) = 160,000 / 2000 = 80 \, cm$.
$b = (lbh) / (hl) = 160,000 / 3200 = 50 \, cm$.
$h = (lbh) / (lb) = 160,000 / 4000 = 40 \, cm$.
આમ,લંબઘનના પરિમાણો $80 \, cm, 50 \, cm, 40 \, cm$ છે અને તેનું ઘનફળ $160,000 \, cm^3$ છે.
112
MediumMCQ
એક લંબઘનની બાજુઓનું પ્રમાણ $4: 3: 1$ છે. જો તેનું કુલ પૃષ્ઠફળ $3800 \, cm^{2}$ હોય,તો તેનું ઘનફળ $cm^{3}$ માં શોધો.
A
$10000$
B
$11000$
C
$12000$
D
$12500$

Solution

(C) ધારો કે લંબઘનની બાજુઓ $4x$,$3x$ અને $1x$ છે.
લંબઘનનું કુલ પૃષ્ઠફળ શોધવાનું સૂત્ર: $TSA = 2(lb + bh + lh)$.
આપેલ કિંમતો મૂકતા: $3800 = 2((4x)(3x) + (3x)(x) + (4x)(x))$.
$3800 = 2(12x^{2} + 3x^{2} + 4x^{2})$.
$3800 = 2(19x^{2})$.
$3800 = 38x^{2}$.
$x^{2} = 100$,જેનો અર્થ છે કે $x = 10 \, cm$.
તેથી બાજુઓ $4(10) = 40 \, cm$,$3(10) = 30 \, cm$ અને $1(10) = 10 \, cm$ છે.
લંબઘનનું ઘનફળ $V = l \times b \times h = 40 \times 30 \times 10 = 12,000 \, cm^{3}$ થાય.
113
MediumMCQ
$5 \,cm \times 4 \,cm \times 3 \,cm$ માપના લાકડાના લંબઘનમાંથી $1 \,cm$ ધારવાળા કેટલા સમઘન કાપી શકાય? લંબઘનનું કુલ પૃષ્ઠફળ અને બધા સમઘનોના કુલ પૃષ્ઠફળનો ગુણોત્તર શોધો.
A
$60, 47:180$
B
$60, 180:47$
C
$20, 47:180$
D
$60, 94:180$

Solution

(A) $1$. લંબઘનનું ઘનફળ = $\text{લંબાઈ }\times \text{પહોળાઈ }\times \text{ઊંચાઈ }= 5 \,cm \times 4 \,cm \times 3 \,cm = 60 \,cm^3$.
$2$. એક સમઘનનું ઘનફળ = $(\text{બાજુ})^3 = (1 \,cm)^3 = 1 \,cm^3$.
$3$. સમઘનોની સંખ્યા = $\frac{\text{લંબઘનનું ઘનફળ}}{\text{એક સમઘનનું ઘનફળ}} = \frac{60 \,cm^3}{1 \,cm^3} = 60$.
$4$. લંબઘનનું કુલ પૃષ્ઠફળ = $2(lb + bh + lh) = 2(5 \times 4 + 4 \times 3 + 3 \times 5) = 2(20 + 12 + 15) = 2(47) = 94 \,cm^2$.
$5$. એક સમઘનનું કુલ પૃષ્ઠફળ = $6(\text{બાજુ})^2 = 6(1)^2 = 6 \,cm^2$.
$6$. $60$ સમઘનોનું કુલ પૃષ્ઠફળ = $60 \times 6 \,cm^2 = 360 \,cm^2$.
$7$. ગુણોત્તર = $\frac{94}{360} = \frac{47}{180}$ અથવા $47:180$.
114
MediumMCQ
એક ધાતુના લંબઘન (cuboid) ની લંબાઈ,પહોળાઈ અને ઊંચાઈ અનુક્રમે $10\, cm$,$6\, cm$ અને $4\, cm$ છે. જો ધાતુની ઘનતા $7.8\, g/cm^3$ હોય,તો લંબઘનનું દળ શોધો ( $g$ માં).
A
$1872$
B
$1972$
C
$2072$
D
$2172$

Solution

(A) આપેલ છે:
લંબાઈ $(l)$ = $10\, cm$
પહોળાઈ $(b)$ = $6\, cm$
ઊંચાઈ $(h)$ = $4\, cm$
ઘનતા $( ho)$ = $7.8\, g/cm^3$
પગલું $1$: લંબઘનનું ઘનફળ $(V)$ શોધો.
$V = l \times b \times h$
$V = 10\, cm \times 6\, cm \times 4\, cm = 240\, cm^3$
પગલું $2$: લંબઘનનું દળ $(m)$ શોધો.
દળ = ઘનતા $\times$ ઘનફળ
$m = 7.8\, g/cm^3 \times 240\, cm^3$
$m = 1872\, g$
આમ,લંબઘનનું દળ $1872\, g$ છે.
115
DifficultMCQ
ચાર સમઘનમાંથી ત્રણ સમઘનની ધાર અનુક્રમે $1\, cm, 9\, cm$ અને $10\, cm$ છે. જો $9\, cm$ અને $10\, cm$ ધારવાળા બે સમઘનનું કુલ ઘનફળ બાકીના બે સમઘનના ઘનફળના સરવાળા જેટલું હોય,તો ચોથા સમઘનની ધાર શોધો ( $cm$ માં).
A
$11$
B
$12$
C
$13$
D
$14$

Solution

(B) ધારો કે ચોથા સમઘનની ધાર $x\, cm$ છે.
સમઘનનું ઘનફળ $V = a^3$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
આપેલ સમઘનનું ઘનફળ $1^3 = 1\, cm^3$,$9^3 = 729\, cm^3$ અને $10^3 = 1000\, cm^3$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,$9\, cm$ અને $10\, cm$ ધારવાળા સમઘનનું કુલ ઘનફળ એ $1\, cm$ અને $x\, cm$ ધારવાળા સમઘનના ઘનફળના સરવાળા જેટલું છે.
તેથી,$9^3 + 10^3 = 1^3 + x^3$.
$729 + 1000 = 1 + x^3$.
$1729 = 1 + x^3$.
$x^3 = 1728$.
બંને બાજુ ઘનમૂળ લેતા,$x = \sqrt[3]{1728} = 12\, cm$.
આમ,ચોથા સમઘનની ધાર $12\, cm$ છે.
116
EasyMCQ
એક નક્કર નળાકારનું ઘનફળ $4620 \, cm^{3}$ છે અને તેની ત્રિજ્યા $7 \, cm$ છે. તેની ઊંચાઈ $cm$ માં શોધો.
A
$46$
B
$20.5$
C
$30$
D
$40$

Solution

(C) નક્કર નળાકાર માટે આપેલ છે:
ત્રિજ્યા $(r) = 7 \, cm$
ઘનફળ $(V) = 4620 \, cm^{3}$
નળાકારના ઘનફળનું સૂત્ર $V = \pi r^{2} h$ છે.
આપેલ કિંમતો મૂકતા:
$4620 = \frac{22}{7} \times (7)^{2} \times h$
$4620 = \frac{22}{7} \times 49 \times h$
$4620 = 22 \times 7 \times h$
$4620 = 154 \times h$
ઊંચાઈ $(h)$ શોધતા:
$h = \frac{4620}{154}$
$h = 30 \, cm$
આમ,નળાકારની ઊંચાઈ $30 \, cm$ છે.
117
MediumMCQ
એક નળાકારની વક્ર સપાટીનું ક્ષેત્રફળ $4400 \, cm^2$ છે અને તેના પાયાની ત્રિજ્યા $14 \, cm$ છે. નળાકારનું ઘનફળ $cm^3$ માં શોધો.
A
$39800$
B
$32400$
C
$31500$
D
$30800$

Solution

(D) નળાકાર માટે આપેલ છે: ત્રિજ્યા $(r) = 14 \, cm$ અને વક્ર સપાટીનું ક્ષેત્રફળ $(CSA) = 4400 \, cm^2$.
નળાકારની વક્ર સપાટીના ક્ષેત્રફળનું સૂત્ર $CSA = 2 \pi r h$ છે.
આપેલ કિંમતો મૂકતા: $4400 = 2 \times \frac{22}{7} \times 14 \times h$.
સમીકરણનું સાદું રૂપ આપતા: $4400 = 2 \times 22 \times 2 \times h = 88 \times h$.
તેથી,$h = \frac{4400}{88} = 50 \, cm$.
નળાકારના ઘનફળનું સૂત્ર $V = \pi r^2 h$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $V = \frac{22}{7} \times 14 \times 14 \times 50$.
$V = 22 \times 2 \times 14 \times 50 = 44 \times 700 = 30800 \, cm^3$.
118
Medium
એક નળાકારની વક્ર સપાટીનું ક્ષેત્રફળ $3960 \, cm^{2}$ છે અને તેનું ઘનફળ $41580 \, cm^{3}$ છે. નળાકારની ત્રિજ્યા અને ઊંચાઈ શોધો.

Solution

(N/A) નળાકાર માટે આપેલ છે:
વક્ર સપાટીનું ક્ષેત્રફળ $(CSA)$ $= 3960 \, cm^{2}$
ઘનફળ $(V)$ $= 41580 \, cm^{3}$
આપણે જાણીએ છીએ કે:
$CSA = 2 \pi r h = 3960 \, cm^{2}$ --- $(1)$
$V = \pi r^{2} h = 41580 \, cm^{3}$ --- $(2)$
સમીકરણ $(2)$ ને સમીકરણ $(1)$ વડે ભાગતા:
$\frac{V}{CSA} = \frac{\pi r^{2} h}{2 \pi r h} = \frac{41580}{3960}$
$\frac{r}{2} = 10.5$
$r = 21 \, cm$
હવે,$r = 21 \, cm$ ની કિંમત સમીકરણ $(1)$ માં મૂકતા:
$2 \times \frac{22}{7} \times 21 \times h = 3960$
$2 \times 22 \times 3 \times h = 3960$
$132 \times h = 3960$
$h = \frac{3960}{132} = 30 \, cm$
આમ,નળાકારની ત્રિજ્યા $21 \, cm$ અને ઊંચાઈ $30 \, cm$ છે.
119
MediumMCQ
એક નળાકાર સિક્કાની ત્રિજ્યા અને ઊંચાઈ અનુક્રમે $1.4 \, cm$ અને $0.1 \, cm$ છે. આવા $60$ સિક્કાઓને એકબીજા પર ગોઠવીને એક મોટો નળાકાર સ્તંભ બનાવવામાં આવે છે. આ મોટા નળાકારનું ઘનફળ શોધો (સેમી$^3$ માં).
A
$35$
B
$36.96$
C
$45.56$
D
$12.23$

Solution

(B) એક નળાકાર સિક્કા માટે:
ત્રિજ્યા $(r) = 1.4 \, cm = \frac{14}{10} \, cm$
ઊંચાઈ $(h) = 0.1 \, cm = \frac{1}{10} \, cm$
એક સિક્કાનું ઘનફળ $= \pi r^2 h = \frac{22}{7} \times (\frac{14}{10})^2 \times \frac{1}{10} \, cm^3$
$= \frac{22}{7} \times \frac{196}{100} \times \frac{1}{10} = \frac{22 \times 28}{1000} = \frac{616}{1000} \, cm^3 = 0.616 \, cm^3$
આવા $60$ સિક્કાઓને એકબીજા પર ગોઠવીને મોટો નળાકાર બનાવવામાં આવે છે,તેથી કુલ ઘનફળ:
કુલ ઘનફળ $= 60 \times 0.616 \, cm^3 = 36.96 \, cm^3$.
120
EasyMCQ
એક નળાકારની ત્રિજ્યા અને ઊંચાઈ અનુક્રમે $10 \, cm$ અને $20 \, cm$ છે. નળાકારનું ઘનફળ શોધો. $(\pi = 3.14)$ ($cm^3$ માં)
A
$6180$
B
$6000$
C
$6280$
D
$6540$

Solution

(C) નળાકારના ઘનફળનું સૂત્ર $V = \pi r^2 h$ છે.
આપેલ છે:
ત્રિજ્યા $(r) = 10 \, cm$
ઊંચાઈ $(h) = 20 \, cm$
$\pi = 3.14$
સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા:
$V = 3.14 \times (10)^2 \times 20$
$V = 3.14 \times 100 \times 20$
$V = 314 \times 20$
$V = 6280 \, cm^3$
તેથી,નળાકારનું ઘનફળ $6280 \, cm^3$ છે.
121
EasyMCQ
એક નળાકારની ત્રિજ્યા અને ઘનફળ અનુક્રમે $3.5\,cm$ અને $2310\,cm^3$ છે. તેની ઊંચાઈ $cm$ માં શોધો.
A
$60$
B
$40$
C
$50$
D
$30$

Solution

(A) નળાકારના ઘનફળનું સૂત્ર $V = \pi r^2 h$ છે,જ્યાં $r$ એ ત્રિજ્યા અને $h$ એ ઊંચાઈ છે.
આપેલ છે: $r = 3.5\,cm = \frac{7}{2}\,cm$ અને $V = 2310\,cm^3$.
સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા:
$2310 = \frac{22}{7} \times (\frac{7}{2})^2 \times h$
$2310 = \frac{22}{7} \times \frac{49}{4} \times h$
$2310 = \frac{11 \times 7}{2} \times h$
$2310 = 38.5 \times h$
$h = \frac{2310}{38.5} = 60\,cm$.
તેથી,નળાકારની ઊંચાઈ $60\,cm$ છે.
122
EasyMCQ
એક નળાકાર ટાંકીની ત્રિજ્યા અને ઊંચાઈ અનુક્રમે $70 \,cm$ અને $1.5 \,m$ છે. તો તે ટાંકીમાં કેટલા લિટર પાણી સમાઈ શકે?
A
$2100$
B
$2310$
C
$2350$
D
$2390$

Solution

(B) આપેલ છે: ત્રિજ્યા $r = 70 \,cm = 0.7 \,m$ અને ઊંચાઈ $h = 1.5 \,m$.
નળાકારનું ઘનફળ $V$ શોધવાનું સૂત્ર $V = \pi r^2 h$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $V = \frac{22}{7} \times (0.7)^2 \times 1.5$.
$V = \frac{22}{7} \times 0.49 \times 1.5 = 22 \times 0.07 \times 1.5 = 1.54 \times 1.5 = 2.31 \,m^3$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $1 \,m^3 = 1000 \,\text{લિટર}$,તેથી ટાંકીની ક્ષમતા $2.31 \times 1000 = 2310 \,\text{લિટર}$ થશે.
123
MediumMCQ
એક નળાકારની વક્ર સપાટીનું ક્ષેત્રફળ $8800 \, cm^2$ છે. જો નળાકારની ત્રિજ્યા $28 \, cm$ હોય,તો તેનું ઘનફળ $cm^3$ માં શોધો.
A
$123400$
B
$223200$
C
$123200$
D
$133300$

Solution

(C) આપેલ છે:
નળાકારની વક્ર સપાટીનું ક્ષેત્રફળ $(CSA)$ = $8800 \, cm^2$
ત્રિજ્યા $(r)$ = $28 \, cm$
નળાકારની વક્ર સપાટીનું સૂત્ર = $2 \pi r h$
$2 \times \frac{22}{7} \times 28 \times h = 8800$
$2 \times 22 \times 4 \times h = 8800$
$176 \times h = 8800$
$h = \frac{8800}{176} = 50 \, cm$
હવે,નળાકારનું ઘનફળ = $\pi r^2 h$
ઘનફળ = $\frac{22}{7} \times 28 \times 28 \times 50$
ઘનફળ = $22 \times 4 \times 28 \times 50$
ઘનફળ = $88 \times 1400 = 1,23,200 \, cm^3$.
124
MediumMCQ
$14\, cm$ ત્રિજ્યા ધરાવતું નળાકાર પાત્ર આંશિક રીતે પાણીથી ભરેલું છે. તેમાં $22\, cm \times 16\, cm \times 7\, cm$ માપનો લોખંડનો એક નક્કર લંબઘન ડૂબાડવામાં આવે છે. જ્યારે આ નક્કર પદાર્થ સંપૂર્ણપણે ડૂબી જાય ત્યારે પાણીની સપાટીમાં થતો વધારો શોધો. ($cm$ માં)
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(D) ડૂબાડવામાં આવેલા લંબઘનનું ઘનફળ $V = 22\, cm \times 16\, cm \times 7\, cm = 2464\, cm^3$ છે.
જ્યારે લંબઘનને ડૂબાડવામાં આવે છે,ત્યારે વિસ્થાપિત થયેલા પાણીનું ઘનફળ લંબઘનના ઘનફળ જેટલું હોય છે.
ધારો કે પાણીની સપાટીમાં થતો વધારો $h\, cm$ છે.
નળાકાર પાત્રમાં વિસ્થાપિત થયેલા પાણીનું ઘનફળ $\pi r^2 h$ દ્વારા મળે છે,જ્યાં $r = 14\, cm$ છે.
તેથી,$\pi r^2 h = 2464$.
$\pi = \frac{22}{7}$ લેતા,$\frac{22}{7} \times 14 \times 14 \times h = 2464$.
$22 \times 2 \times 14 \times h = 2464$.
$616 \times h = 2464$.
$h = \frac{2464}{616} = 4\, cm$.
આમ,પાણીની સપાટીમાં થતો વધારો $4\, cm$ છે.
125
DifficultMCQ
$44 \, cm$ લાંબા કાગળના ચોરસ ટુકડાને તેની લંબાઈની દિશામાં વાળીને નળાકાર બનાવવામાં આવે છે. આ રીતે બનેલા નળાકારનું ઘનફળ શોધો. ($cm^3$ માં)
A
$6776$
B
$5645$
C
$3245$
D
$5612$

Solution

(A) આપેલ છે કે કાગળનો ટુકડો ચોરસ છે જેની બાજુની લંબાઈ $s = 44 \, cm$ છે.
જ્યારે તેને તેની લંબાઈની દિશામાં વાળીને નળાકાર બનાવવામાં આવે છે,ત્યારે કાગળની લંબાઈ નળાકારના પાયાનો પરિઘ બને છે.
તેથી,પરિઘ $C = 2 \pi r = 44 \, cm$.
$\pi = 22/7$ લેતા,$2 \times (22/7) \times r = 44$.
આનું સાદું રૂપ આપતા $(44/7) \times r = 44$,જે આપણને $r = 7 \, cm$ આપે છે.
નળાકારની ઊંચાઈ $h$ એ ચોરસની બાજુ જેટલી જ રહેશે,તેથી $h = 44 \, cm$.
નળાકારનું ઘનફળ $V = \pi r^2 h$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
$V = (22/7) \times (7)^2 \times 44$.
$V = (22/7) \times 49 \times 44 = 22 \times 7 \times 44$.
$V = 154 \times 44 = 6776 \, cm^3$.
126
EasyMCQ
એક નળાકાર પાત્રના પાયાનો પરિઘ $440\, cm$ છે અને તેની ઊંચાઈ $80\, cm$ છે. તો નળાકારનું ઘનફળ $m^3$ માં શોધો.
A
$2.432$
B
$1.232$
C
$3.242$
D
$4.234$

Solution

(B) આપેલ છે: પાયાનો પરિઘ $(C)$ = $440\, cm$,ઊંચાઈ $(h)$ = $80\, cm$.
પગલું $1$: $C = 2\pi r$ નો ઉપયોગ કરીને ત્રિજ્યા $(r)$ શોધો.
$440 = 2 \times (22/7) \times r$
$r = (440 \times 7) / 44 = 70\, cm$.
પગલું $2$: માપને મીટરમાં $(m)$ ફેરવો: $r = 0.7\, m$,$h = 0.8\, m$.
પગલું $3$: $V = \pi r^2 h$ નો ઉપયોગ કરીને ઘનફળ $(V)$ શોધો.
$V = (22/7) \times (0.7)^2 \times 0.8$
$V = (22/7) \times 0.49 \times 0.8$
$V = 22 \times 0.07 \times 0.8 = 1.232\, m^3$.
127
MediumMCQ
એક ધાતુની નળીની જાડાઈ $5 \, mm$ છે અને નળીનો આંતરિક વ્યાસ $10 \, cm$ છે. જો ધાતુની ઘનતા $8 \, g/cm^3$ હોય,તો $70 \, cm$ લાંબી નળીનું દળ શોધો। ($g$ માં)
A
$8240$
B
$7240$
C
$9240$
D
$6440$

Solution

(C) આપેલ છે: નળીની જાડાઈ = $5 \, mm = 0.5 \, cm$. આંતરિક ત્રિજ્યા $(r)$ = $10 \, cm / 2 = 5 \, cm$. લંબાઈ $(h)$ = $70 \, cm$. બાહ્ય ત્રિજ્યા $(R)$ = $r + \text{જાડાઈ} = 5 \, cm + 0.5 \, cm = 5.5 \, cm$. ધાતુનું ઘનફળ = $\pi(R^2 - r^2)h = \frac{22}{7} \times ((5.5)^2 - (5)^2) \times 70 = 22 \times (30.25 - 25) \times 10 = 22 \times 5.25 \times 10 = 1155 \, cm^3$. દળ = $\text{ઘનફળ} \times \text{ઘનતા} = 1155 \, cm^3 \times 8 \, g/cm^3 = 9240 \, g$.
128
MediumMCQ
$14\, m$ આંતરિક વ્યાસ ધરાવતો એક કૂવો $50\, m$ ઊંડો ખોદવામાં આવે છે. તેમાંથી નીકળેલી માટીને $110\, m$ લંબાઈ અને $100\, m$ પહોળાઈ ધરાવતા લંબચોરસ ખેતરમાં સમાન રીતે પાથરવામાં આવે છે. ખેતરની ઊંચાઈમાં થતો વધારો શોધો (સેમીમાં).
A
$40$
B
$50$
C
$60$
D
$70$

Solution

(D) $1$. કૂવામાંથી બહાર કાઢેલી માટીનું ઘનફળ નળાકારના ઘનફળ જેટલું હોય છે: $V = \pi r^2 h$.
$2$. આપેલ વ્યાસ $d = 14\, m$,તેથી ત્રિજ્યા $r = 7\, m$. ઊંડાઈ $h = 50\, m$.
$3$. $V = \frac{22}{7} \times 7 \times 7 \times 50 = 22 \times 7 \times 50 = 7700\, m^3$.
$4$. આ માટીને $110\, m \times 100\, m = 11000\, m^2$ ક્ષેત્રફળ ધરાવતા લંબચોરસ ખેતરમાં પાથરવામાં આવે છે.
$5$. ધારો કે ઊંચાઈમાં થતો વધારો $H$ છે. તેથી,$V = A \times H$.
$6$. $7700 = 11000 \times H$.
$7$. $H = \frac{7700}{11000} = 0.7\, m$.
$8$. સેમીમાં ફેરવતા: $0.7 \times 100 = 70\, cm$.
129
MediumMCQ
એક શંકુના પાયાની ત્રિજ્યા $10 \, cm$ છે અને તેની તિર્યક ઊંચાઈ $26 \, cm$ છે. શંકુનું ઘનફળ શોધો. $(\pi = 3.14)$ ($cm^3$ માં)
A
$2512$
B
$2412$
C
$2322$
D
$2645$

Solution

(A) આપેલ શંકુ માટે:
ત્રિજ્યા $(r) = 10 \, cm$ અને તિર્યક ઊંચાઈ $(l) = 26 \, cm$.
સંબંધ $l^2 = r^2 + h^2$ નો ઉપયોગ કરીને,આપણે ઊંચાઈ $(h)$ શોધીએ:
$h^2 = l^2 - r^2$
$h^2 = (26)^2 - (10)^2$
$h^2 = 676 - 100 = 576$
$h = \sqrt{576} = 24 \, cm$.
શંકુનું ઘનફળ શોધવાનું સૂત્ર $V = \frac{1}{3} \pi r^2 h$ છે.
$V = \frac{1}{3} \times 3.14 \times (10)^2 \times 24$
$V = 3.14 \times 100 \times 8$
$V = 314 \times 8 = 2512 \, cm^3$.
130
MediumMCQ
એક શંકુની વક્ર સપાટીનું ક્ષેત્રફળ $550 \, cm^2$ છે. જો શંકુની ત્રિજ્યા $7 \, cm$ હોય,તો તેનું ઘનફળ $cm^3$ માં શોધો.
A
$1200$
B
$1232$
C
$1423$
D
$1632$

Solution

(B) શંકુ માટે આપેલ છે: ત્રિજ્યા $(r) = 7 \, cm$ અને વક્ર સપાટીનું ક્ષેત્રફળ $= 550 \, cm^2$.
શંકુની વક્ર સપાટીના ક્ષેત્રફળનું સૂત્ર $\pi r l$ છે.
તેથી,$550 = \frac{22}{7} \times 7 \times l$.
$550 = 22 \times l \implies l = \frac{550}{22} = 25 \, cm$.
સંબંધ $l^2 = r^2 + h^2$ નો ઉપયોગ કરીને,આપણે ઊંચાઈ $(h)$ શોધીએ છીએ:
$h^2 = l^2 - r^2 = (25)^2 - (7)^2 = 625 - 49 = 576$.
$h = \sqrt{576} = 24 \, cm$.
શંકુનું ઘનફળ $V = \frac{1}{3} \pi r^2 h$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$V = \frac{1}{3} \times \frac{22}{7} \times 7 \times 7 \times 24$.
$V = 22 \times 7 \times 8 = 1232 \, cm^3$.
131
DifficultMCQ
એક શંકુની ત્રિજ્યા અને તિર્યક ઊંચાઈનો ગુણોત્તર $3:5$ છે અને તેની વક્ર સપાટીનું ક્ષેત્રફળ $423.9 \, cm^2$ છે. તેનું ઘનફળ શોધો. $(\pi = 3.14)$ ($cm^3$ માં)
A
$2365.48$
B
$1562.36$
C
$1017.36$
D
$2027.36$

Solution

(C) આપેલ શંકુ માટે,વક્ર સપાટીનું ક્ષેત્રફળ $= 423.9 \, cm^2$ છે.
ત્રિજ્યા : તિર્યક ઊંચાઈ $= 3:5$.
ધારો કે ત્રિજ્યા $r = 3x \, cm$ અને તિર્યક ઊંચાઈ $l = 5x \, cm$ છે.
શંકુની વક્ર સપાટીનું ક્ષેત્રફળ $= \pi rl$ છે.
તેથી,$423.9 = 3.14 \times 3x \times 5x$.
$423.9 = 3.14 \times 15x^2$.
$x^2 = \frac{423.9}{47.1} = 9$.
તેથી,$x = 3$.
આમ,ત્રિજ્યા $r = 3(3) = 9 \, cm$ અને તિર્યક ઊંચાઈ $l = 5(3) = 15 \, cm$ મળે.
સંબંધ $l^2 = h^2 + r^2$ નો ઉપયોગ કરીને,ઊંચાઈ $h$ શોધીએ:
$h^2 = l^2 - r^2 = 15^2 - 9^2 = 225 - 81 = 144$.
$h = \sqrt{144} = 12 \, cm$.
શંકુનું ઘનફળ $V = \frac{1}{3} \pi r^2 h$ છે.
$V = \frac{1}{3} \times 3.14 \times 9^2 \times 12$.
$V = 3.14 \times 81 \times 4 = 1017.36 \, cm^3$.
132
EasyMCQ
એક શંકુના પાયાની ત્રિજ્યા $14 \, cm$ છે અને તેની તિર્યક ઊંચાઈ $50 \, cm$ છે. શંકુનું ઘનફળ શોધો ($cm^3$ માં).
A
$8123$
B
$5656$
C
$9776$
D
$9856$

Solution

(D) આપેલ છે: પાયાની ત્રિજ્યા $(r)$ = $14 \, cm$,તિર્યક ઊંચાઈ $(l)$ = $50 \, cm$.
સૌ પ્રથમ,આપણે શંકુની ઊંચાઈ $(h)$ સંબંધ $r^2 + h^2 = l^2$ નો ઉપયોગ કરીને શોધીશું.
$14^2 + h^2 = 50^2$
$196 + h^2 = 2500$
$h^2 = 2500 - 196 = 2304$
$h = \sqrt{2304} = 48 \, cm$.
શંકુના ઘનફળનું સૂત્ર $V = \frac{1}{3} \pi r^2 h$ છે.
$V = \frac{1}{3} \times \frac{22}{7} \times 14 \times 14 \times 48$
$V = \frac{1}{3} \times 22 \times 2 \times 14 \times 48$
$V = 22 \times 2 \times 14 \times 16$
$V = 9856 \, cm^3$.
તેથી,શંકુનું ઘનફળ $9856 \, cm^3$ છે.
133
MediumMCQ
એક શંકુની ઊંચાઈ $9 \, cm$ છે. તેના પાયાનું ક્ષેત્રફળ $1386 \, cm^2$ છે,તો તેનું ઘનફળ શોધો ($cm^3$ માં).
A
$4158$
B
$5158$
C
$4145$
D
$6541$

Solution

(A) શંકુના ઘનફળનું સૂત્ર $V = \frac{1}{3} \pi r^2 h$ છે,જ્યાં $\pi r^2$ એ પાયાનું ક્ષેત્રફળ છે.
આપેલ છે કે,પાયાનું ક્ષેત્રફળ $(A)$ = $1386 \, cm^2$ અને ઊંચાઈ $(h)$ = $9 \, cm$.
આ કિંમતોને સૂત્રમાં મૂકતા:
$V = \frac{1}{3} \times A \times h$
$V = \frac{1}{3} \times 1386 \times 9$
$V = 1386 \times 3$
$V = 4158 \, cm^3$.
તેથી,શંકુનું ઘનફળ $4158 \, cm^3$ છે.
134
EasyMCQ
એક શંકુ આકારના પાત્રની ત્રિજ્યા અને તિર્યક ઊંચાઈ અનુક્રમે $7 \, cm$ અને $25 \, cm$ છે. તો તેની ક્ષમતા લિટરમાં કેટલી હશે?
A
$2.432$
B
$1.232$
C
$4.332$
D
$6.432$

Solution

(B) આપેલ છે: ત્રિજ્યા $(r) = 7 \, cm$, તિર્યક ઊંચાઈ $(l) = 25 \, cm$.
સૌ પ્રથમ, $l^2 = r^2 + h^2$ સંબંધનો ઉપયોગ કરીને શિરોલંબ ઊંચાઈ $(h)$ શોધો.
$h^2 = l^2 - r^2 = 25^2 - 7^2 = 625 - 49 = 576$.
$h = \sqrt{576} = 24 \, cm$.
શંકુનું ઘનફળ $(V) = \frac{1}{3} \pi r^2 h$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
$V = \frac{1}{3} \times \frac{22}{7} \times 7 \times 7 \times 24 = 22 \times 7 \times 8 = 1232 \, cm^3$.
કારણ કે $1000 \, cm^3 = 1 \, \text{લિટર}$, તેથી ક્ષમતા $\frac{1232}{1000} = 1.232 \, \text{લિટર}$ થાય.
135
MediumMCQ
એક શંકુ આકારના પાત્રની ત્રિજ્યા અને તિર્યક ઊંચાઈ અનુક્રમે $21 \,cm$ અને $29 \,cm$ છે. તેની ક્ષમતા લિટરમાં કેટલી હશે?
A
$8.321$
B
$7.456$
C
$9.240$
D
$4.751$

Solution

(C) આપેલ છે: ત્રિજ્યા $(r)$ = $21 \,cm$,તિર્યક ઊંચાઈ $(l)$ = $29 \,cm$.
સૌ પ્રથમ,$l^2 = r^2 + h^2$ સંબંધનો ઉપયોગ કરીને શંકુની ઊંચાઈ $(h)$ શોધો.
$h^2 = l^2 - r^2 = 29^2 - 21^2 = 841 - 441 = 400$.
$h = \sqrt{400} = 20 \,cm$.
શંકુનું ઘનફળ $(V)$ શોધવાનું સૂત્ર $V = \frac{1}{3} \pi r^2 h$ છે.
$V = \frac{1}{3} \times \frac{22}{7} \times 21 \times 21 \times 20 = 22 \times 3 \times 7 \times 20 = 9240 \,cm^3$.
કારણ કે $1000 \,cm^3 = 1 \,\text{લિટર}$,તેથી ક્ષમતા $9240 / 1000 = 9.240 \,\text{લિટર}$ થશે.
136
MediumMCQ
એક શંકુની ત્રિજ્યા અને તિર્યક ઊંચાઈનો ગુણોત્તર $5:13$ છે. જો તેની વક્ર સપાટીનું ક્ષેત્રફળ $1836.9 \, cm^2$ હોય,તો તેનું ઘનફળ શોધો. $(\pi = 3.14)$ ($cm^3$ માં)
A
$2348$
B
$6578$
C
$9578$
D
$8478$

Solution

(D) ધારો કે ત્રિજ્યા $r = 5x$ અને તિર્યક ઊંચાઈ $l = 13x$ છે.
શંકુની વક્ર સપાટીનું ક્ષેત્રફળ $(CSA)$ $\pi rl = 1836.9 \, cm^2$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
કિંમતો મૂકતા: $3.14 \times 5x \times 13x = 1836.9$.
$3.14 \times 65x^2 = 1836.9$.
$204.1x^2 = 1836.9$.
$x^2 = \frac{1836.9}{204.1} = 9$.
$x = 3$.
તેથી,$r = 5 \times 3 = 15 \, cm$ અને $l = 13 \times 3 = 39 \, cm$.
શંકુની ઊંચાઈ $h = \sqrt{l^2 - r^2} = \sqrt{39^2 - 15^2} = \sqrt{1521 - 225} = \sqrt{1296} = 36 \, cm$.
શંકુનું ઘનફળ $V = \frac{1}{3} \pi r^2 h = \frac{1}{3} \times 3.14 \times 15^2 \times 36$.
$V = 3.14 \times 225 \times 12 = 3.14 \times 2700 = 8478 \, cm^3$.
137
MediumMCQ
એક શંકુ આકારના પાત્રની ત્રિજ્યા અને તિર્યક ઊંચાઈ અનુક્રમે $35 \,cm$ અને $91 \,cm$ છે. તેની ક્ષમતા લિટરમાં કેટલી હશે ($.8$ માં)?
A
$107$
B
$207$
C
$357$
D
$485$

Solution

(A) આપેલ છે: ત્રિજ્યા $(r)$ = $35 \,cm$,તિર્યક ઊંચાઈ $(l)$ = $91 \,cm$.
સૌ પ્રથમ,$l^2 = r^2 + h^2$ સંબંધનો ઉપયોગ કરીને શિરોલંબ ઊંચાઈ $(h)$ શોધો.
$h = \sqrt{l^2 - r^2} = \sqrt{91^2 - 35^2} = \sqrt{(91 - 35)(91 + 35)} = \sqrt{56 \times 126} = \sqrt{7056} = 84 \,cm$.
શંકુનું ઘનફળ $(V)$ $V = \frac{1}{3} \pi r^2 h$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
$V = \frac{1}{3} \times \frac{22}{7} \times 35 \times 35 \times 84 = 22 \times 35 \times 5 \times 84 / 3 = 22 \times 35 \times 5 \times 28 = 107800 \,cm^3$.
$1000 \,cm^3 = 1 \,litre$ હોવાથી,ક્ષમતા $107800 / 1000 = 107.8 \,litres$ થાય.
138
Difficult
$\Delta ABC$ માં,$\angle B = 90^{\circ}$,$AB = 6.3 \, cm$ અને $BC = 8.4 \, cm$ છે. જો આ ત્રિકોણને બાજુ $AB$ ની આસપાસ પરિભ્રમણ કરાવવામાં આવે,તો મળતા શંકુનું ઘનફળ શોધો. તેવી જ રીતે,જો ત્રિકોણ $ABC$ ને બાજુ $BC$ ની આસપાસ પરિભ્રમણ કરાવવામાં આવે,તો મળતા શંકુનું ઘનફળ શોધો.

Solution

(N/A) જ્યારે $\Delta ABC$ ને બાજુ $AB$ ની આસપાસ પરિભ્રમણ કરાવવામાં આવે,ત્યારે શંકુની ઊંચાઈ $h = AB = 6.3 \, cm$ અને ત્રિજ્યા $r = BC = 8.4 \, cm$ થાય છે. ઘનફળ $V_1 = \frac{1}{3} \pi r^2 h = \frac{1}{3} \times \frac{22}{7} \times (8.4)^2 \times 6.3 = 465.696 \, cm^3$. જ્યારે $\Delta ABC$ ને બાજુ $BC$ ની આસપાસ પરિભ્રમણ કરાવવામાં આવે,ત્યારે શંકુની ઊંચાઈ $h = BC = 8.4 \, cm$ અને ત્રિજ્યા $r = AB = 6.3 \, cm$ થાય છે. ઘનફળ $V_2 = \frac{1}{3} \pi r^2 h = \frac{1}{3} \times \frac{22}{7} \times (6.3)^2 \times 8.4 = 349.272 \, cm^3$.
139
EasyMCQ
$2.1 \, cm$ ત્રિજ્યા ધરાવતા ગોલકનું ઘનફળ શોધો. ($cm^3$ માં)
A
$14.858$
B
$84.412$
C
$38.808$
D
$48.808$

Solution

(C) આપેલ ગોલક માટે,ત્રિજ્યા $(r) = 2.1 \, cm = \frac{21}{10} \, cm$ છે.
ગોલકના ઘનફળનું સૂત્ર $V = \frac{4}{3} \pi r^3$ છે.
કિંમતો મૂકતા:
$V = \frac{4}{3} \times \frac{22}{7} \times \left(\frac{21}{10}\right)^3 \, cm^3$
$V = \frac{4}{3} \times \frac{22}{7} \times \frac{21}{10} \times \frac{21}{10} \times \frac{21}{10} \, cm^3$
$V = 4 \times 22 \times \frac{1}{1} \times \frac{1}{1} \times \frac{0.1}{1} \times 2.1 \times 2.1 \, cm^3$ (અંશમાં રહેલા $21$ ને છેદના $3 \times 7 = 21$ સાથે ઉડાડતા)
$V = 88 \times 0.1 \times 4.41 \, cm^3$
$V = 8.8 \times 4.41 \, cm^3 = 38.808 \, cm^3$.
140
EasyMCQ
$12 \, cm$ વ્યાસ ધરાવતા અર્ધગોલકનું ઘનફળ શોધો. $(\pi = 3.14)$ ($cm^3$ માં) ($.16$ માં)
A
$123$
B
$632$
C
$952$
D
$452$

Solution

(D) આપેલ અર્ધગોલક માટે:
ત્રિજ્યા $(r) = \frac{\text{વ્યાસ}}{2} = \frac{12}{2} = 6 \, cm$.
અર્ધગોલકનું ઘનફળ $= \frac{2}{3} \pi r^3$.
કિંમતો મૂકતા:
ઘનફળ $= \frac{2}{3} \times 3.14 \times (6)^3 \, cm^3$.
ઘનફળ $= \frac{2}{3} \times 3.14 \times 216 \, cm^3$.
ઘનફળ $= 2 \times 3.14 \times 72 \, cm^3$.
ઘનફળ $= 452.16 \, cm^3$.
141
MediumMCQ
એક ગોળાની ત્રિજ્યા $6\, cm$ છે. તેને ઓગાળીને $1\, cm$ વ્યાસવાળા તારમાં ફેરવવામાં આવે છે. તો તારની લંબાઈ શોધો ( $m$ માં).
A
$11.52$
B
$15.56$
C
$18.23$
D
$19.62$

Solution

(A) આપેલ ગોળા માટે,ત્રિજ્યા $(r) = 6\, cm$ છે.
આપેલ નળાકાર તાર માટે,વ્યાસ $1\, cm$ છે,તેથી ત્રિજ્યા $(R) = \frac{1}{2}\, cm$ થાય.
ધારો કે તારની લંબાઈ $H\, cm$ છે.
જ્યારે ગોળાને ઓગાળીને તાર બનાવવામાં આવે ત્યારે તેનું ઘનફળ સમાન રહે છે:
નળાકારનું ઘનફળ = ગોળાનું ઘનફળ
$\pi R^2 H = \frac{4}{3} \pi r^3$
કિંમતો મૂકતા:
$R^2 H = \frac{4}{3} r^3$
$(\frac{1}{2})^2 \times H = \frac{4}{3} \times (6)^3$
$\frac{1}{4} \times H = \frac{4}{3} \times 216$
$\frac{1}{4} \times H = 4 \times 72$
$\frac{1}{4} \times H = 288$
$H = 288 \times 4 = 1152\, cm$.
લંબાઈને મીટરમાં ફેરવતા:
$H = \frac{1152}{100} = 11.52\, m$.
આમ,તારની લંબાઈ $11.52\, m$ છે.
142
Difficult
ઘરની આગળની કમ્પાઉન્ડ વોલને $21\, cm$ વ્યાસ ધરાવતા લાકડાના ગોળાઓથી શણગારવામાં આવી છે,જે આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ નાના ટેકા પર મૂકવામાં આવ્યા છે. આ હેતુ માટે આવા આઠ ગોળાઓનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે અને તેમને સિલ્વર રંગ કરવાનો છે. દરેક ટેકો $1.5\, cm$ ત્રિજ્યા અને $7\, cm$ ઊંચાઈ ધરાવતો નળાકાર છે અને તેને કાળો રંગ કરવાનો છે. જો સિલ્વર રંગનો ખર્ચ $25$ પૈસા પ્રતિ $cm^{2}$ અને કાળા રંગનો ખર્ચ $5$ પૈસા પ્રતિ $cm^{2}$ હોય,તો જરૂરી રંગનો કુલ ખર્ચ શોધો.
Question diagram

Solution

(D) $1$. લાકડાના ગોળાની ત્રિજ્યા $(R) = \frac{21}{2} = 10.5\, cm$.
$2$. એક ગોળાની સપાટીનું ક્ષેત્રફળ $= 4\pi R^2 = 4 \times \frac{22}{7} \times 10.5 \times 10.5 = 1386\, cm^2$.
$3$. ગોળા પર નળાકાર ટેકા દ્વારા રોકાયેલ ક્ષેત્રફળ $= \pi r^2 = \frac{22}{7} \times 1.5 \times 1.5 \approx 7.07\, cm^2$.
$4$. એક ગોળા માટે સિલ્વર રંગવાનું ક્ષેત્રફળ $= 1386 - 7.07 = 1378.93\, cm^2$.
$5$. $8$ ગોળાઓ માટે કુલ ક્ષેત્રફળ $= 8 \times 1378.93 = 11031.44\, cm^2$.
$6$. સિલ્વર રંગનો ખર્ચ $= 11031.44 \times 0.25 = ₹ 2757.86$.
$7$. એક નળાકાર ટેકાની વક્ર સપાટીનું ક્ષેત્રફળ $= 2\pi rh = 2 \times \frac{22}{7} \times 1.5 \times 7 = 66\, cm^2$.
$8$. $8$ ટેકાઓ માટે કાળો રંગવાનું કુલ ક્ષેત્રફળ $= 8 \times 66 = 528\, cm^2$.
$9$. કાળા રંગનો ખર્ચ $= 528 \times 0.05 = ₹ 26.40$.
$10$. કુલ ખર્ચ $= 2757.86 + 26.40 = ₹ 2784.26$.
143
MediumMCQ
$28 \, cm$ વ્યાસ ધરાવતા ગોલકની સપાટીનું ક્ષેત્રફળ અને ઘનફળ શોધો.
A
$2464 \, cm^2, 11498.67 \, cm^3$
B
$2464 \, cm^2, 11498 \frac{2}{3} \, cm^3$
C
$1232 \, cm^2, 5749 \frac{1}{3} \, cm^3$
D
$2464 \, cm^2, 11500 \, cm^3$

Solution

(B) આપેલ વ્યાસ $d = 28 \, cm$,તેથી ત્રિજ્યા $r = \frac{d}{2} = 14 \, cm$.
ગોલકની સપાટીનું ક્ષેત્રફળ $= 4 \pi r^2 = 4 \times \frac{22}{7} \times 14 \times 14 = 88 \times 28 = 2464 \, cm^2$.
ગોલકનું ઘનફળ $= \frac{4}{3} \pi r^3 = \frac{4}{3} \times \frac{22}{7} \times 14 \times 14 \times 14 = \frac{4}{3} \times 22 \times 2 \times 14 \times 14 = \frac{34496}{3} = 11498 \frac{2}{3} \, cm^3$.
144
Medium
$42\, cm$ વ્યાસ ધરાવતા અર્ધગોલકની વક્ર સપાટીનું ક્ષેત્રફળ,કુલ સપાટીનું ક્ષેત્રફળ અને ઘનફળ શોધો.

Solution

(N/A) આપેલ છે: વ્યાસ $d = 42\, cm$,તેથી ત્રિજ્યા $r = \frac{42}{2} = 21\, cm$.
$1$. અર્ધગોલકની વક્ર સપાટીનું ક્ષેત્રફળ $(CSA)$ $= 2\pi r^2$
$= 2 \times \frac{22}{7} \times 21 \times 21 = 2 \times 22 \times 3 \times 21 = 2772\, cm^2$.
$2$. અર્ધગોલકની કુલ સપાટીનું ક્ષેત્રફળ $(TSA)$ $= 3\pi r^2$
$= 3 \times \frac{22}{7} \times 21 \times 21 = 3 \times 22 \times 3 \times 21 = 4158\, cm^2$.
$3$. અર્ધગોલકનું ઘનફળ $= \frac{2}{3}\pi r^3$
$= \frac{2}{3} \times \frac{22}{7} \times 21 \times 21 \times 21 = 2 \times 22 \times 21 \times 21 = 19404\, cm^3$.
145
MediumMCQ
એક ગોળાની સપાટીનું ક્ષેત્રફળ $5544 \, cm^2$ છે. તેનું ઘનફળ $cm^3$ માં શોધો.
A
$38808$
B
$48808$
C
$58808$
D
$95808$

Solution

(A) ગોળાની સપાટીનું ક્ષેત્રફળ શોધવાનું સૂત્ર $A = 4 \pi r^2$ છે.
આપેલ છે કે $A = 5544 \, cm^2$,તેથી $4 \times \frac{22}{7} \times r^2 = 5544$.
$r^2 = \frac{5544 \times 7}{4 \times 22} = \frac{5544 \times 7}{88} = 63 \times 7 = 441$.
આમ,$r = \sqrt{441} = 21 \, cm$.
ગોળાનું ઘનફળ શોધવાનું સૂત્ર $V = \frac{4}{3} \pi r^3$ છે.
$V = \frac{4}{3} \times \frac{22}{7} \times (21)^3 = \frac{4}{3} \times \frac{22}{7} \times 21 \times 21 \times 21$.
$V = 4 \times 22 \times 21 \times 21 = 88 \times 441 = 38808 \, cm^3$.
146
MediumMCQ
એક ગોળાની સપાટીનું ક્ષેત્રફળ અને અર્ધગોળાની વક્ર સપાટીનું ક્ષેત્રફળ સમાન છે. તેમની ત્રિજ્યાઓનો ગુણોત્તર શોધો.
A
$2: \sqrt{2}$
B
$1: \sqrt{2}$
C
$3: \sqrt{2}$
D
$4: \sqrt{3}$

Solution

(B) ધારો કે ગોળાની ત્રિજ્યા $r_1$ છે અને અર્ધગોળાની ત્રિજ્યા $r_2$ છે.
ગોળાની સપાટીનું ક્ષેત્રફળ $4\pi r_1^2$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અર્ધગોળાની વક્ર સપાટીનું ક્ષેત્રફળ $2\pi r_2^2$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
પ્રશ્ન મુજબ,સપાટીના ક્ષેત્રફળ સમાન છે:
$4\pi r_1^2 = 2\pi r_2^2$
બંને બાજુને $2\pi$ વડે ભાગતા,આપણને મળે છે:
$2r_1^2 = r_2^2$
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા:
$\sqrt{2}r_1 = r_2$
તેથી,તેમની ત્રિજ્યાઓનો ગુણોત્તર છે:
$\frac{r_1}{r_2} = \frac{1}{\sqrt{2}}$
આમ,ગુણોત્તર $1: \sqrt{2}$ છે.
147
DifficultMCQ
$20\, cm$ ત્રિજ્યા ધરાવતા ધાતુના ગોળાને ઓગાળીને $5\, cm$ ત્રિજ્યા ધરાવતા નાના અર્ધગોળાઓમાં ઢાળવામાં આવે છે. તો મળતા અર્ધગોળાઓની સંખ્યા શોધો.
A
$108$
B
$118$
C
$128$
D
$138$

Solution

(C) $R = 20\, cm$ ત્રિજ્યા ધરાવતા મોટા ગોળાનું ઘનફળ $V_s = \frac{4}{3} \pi R^3 = \frac{4}{3} \pi (20)^3 = \frac{4}{3} \pi (8000)\, cm^3$ છે.
$r = 5\, cm$ ત્રિજ્યા ધરાવતા એક નાના અર્ધગોળાનું ઘનફળ $V_h = \frac{2}{3} \pi r^3 = \frac{2}{3} \pi (5)^3 = \frac{2}{3} \pi (125)\, cm^3$ છે.
અર્ધગોળાઓની સંખ્યા $n$ એ ગોળાના ઘનફળ અને એક અર્ધગોળાના ઘનફળના ગુણોત્તર દ્વારા મળે છે:
$n = \frac{V_s}{V_h} = \frac{\frac{4}{3} \pi (8000)}{\frac{2}{3} \pi (125)} = \frac{4 \times 8000}{2 \times 125} = \frac{32000}{250} = 128$.
આમ,મળતા અર્ધગોળાઓની કુલ સંખ્યા $128$ છે.
148
DifficultMCQ
ત્રણ ધાતુના ગોળાઓની ત્રિજ્યા અનુક્રમે $3 \,cm, 4 \,cm$ અને $5 \,cm$ છે. તેમને ઓગાળીને એક મોટો નક્કર ગોળો બનાવવામાં આવે છે. નવા નક્કર ગોળાની ત્રિજ્યા શોધો (સેમીમાં).
A
$3$
B
$4$
C
$5$
D
$6$

Solution

(D) ગોળાના ઘનફળનું સૂત્ર $V = \frac{4}{3} \pi r^3$ છે.
ધારો કે ત્રણ ગોળાઓની ત્રિજ્યા $r_1 = 3 \,cm, r_2 = 4 \,cm$ અને $r_3 = 5 \,cm$ છે.
ત્રણેય ગોળાઓનું કુલ ઘનફળ $V_{total} = \frac{4}{3} \pi (r_1^3 + r_2^3 + r_3^3)$ થશે.
$V_{total} = \frac{4}{3} \pi (3^3 + 4^3 + 5^3) = \frac{4}{3} \pi (27 + 64 + 125) = \frac{4}{3} \pi (216)$.
ધારો કે નવા ગોળાની ત્રિજ્યા $R$ છે. તેનું ઘનફળ $V_{new} = \frac{4}{3} \pi R^3$ થશે.
ઘનફળનું સંરક્ષણ થતું હોવાથી,$V_{new} = V_{total}$.
$\frac{4}{3} \pi R^3 = \frac{4}{3} \pi (216)$.
$R^3 = 216$.
$R = \sqrt[3]{216} = 6 \,cm$.
149
MediumMCQ
$18\, cm$ ત્રિજ્યા ધરાવતો એક અર્ધગોળાકાર વાટકો દવાથી સંપૂર્ણ ભરેલો છે. આ દવાને $2\, cm$ ત્રિજ્યા અને $4\, cm$ ઊંચાઈ ધરાવતી નળાકાર બોટલોમાં ભરવાની છે. વાટકો ખાલી કરવા માટે કેટલી બોટલોની જરૂર પડશે?
A
$243$
B
$143$
C
$193$
D
$456$

Solution

(A) અર્ધગોળાકાર વાટકાનું ઘનફળ $V_h = \frac{2}{3} \pi r^3$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $r = 18\, cm$ છે.
$V_h = \frac{2}{3} \times \pi \times (18)^3 = \frac{2}{3} \times \pi \times 5832 = 3888\pi\, cm^3$.
એક નળાકાર બોટલનું ઘનફળ $V_c = \pi R^2 h$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $R = 2\, cm$ અને $h = 4\, cm$ છે.
$V_c = \pi \times (2)^2 \times 4 = \pi \times 4 \times 4 = 16\pi\, cm^3$.
જરૂરી બોટલોની સંખ્યા $n = \frac{V_h}{V_c} = \frac{3888\pi}{16\pi} = 243$ છે.
તેથી,$243$ બોટલોની જરૂર પડશે.
150
DifficultMCQ
$9 \,cm$ ત્રિજ્યા ધરાવતા એક ધાતુના ગોળાને ઓગાળીને ત્રણ નાના ગોળાઓમાં રૂપાંતરિત કરવામાં આવે છે. જો બે ગોળાઓની ત્રિજ્યા $1 \,cm$ અને $6 \,cm$ હોય,તો ત્રીજા ગોળાની ત્રિજ્યા શોધો (સેમીમાં).
A
$1$
B
$8$
C
$16$
D
$64$

Solution

(B) ગોળાના ઘનફળનું સૂત્ર $V = \frac{4}{3} \pi r^3$ છે.
ધારો કે મૂળ ગોળાની ત્રિજ્યા $R = 9 \,cm$ છે.
ત્રણ નાના ગોળાઓની ત્રિજ્યા $r_1 = 1 \,cm$,$r_2 = 6 \,cm$ અને $r_3$ (અજ્ઞાત ત્રિજ્યા) છે.
ઓગાળવાની અને ફરીથી બનાવવા દરમિયાન ઘનફળ સમાન રહેતું હોવાથી,મૂળ ગોળાનું ઘનફળ એ ત્રણ નાના ગોળાઓના ઘનફળના સરવાળા જેટલું થાય:
$\frac{4}{3} \pi R^3 = \frac{4}{3} \pi r_1^3 + \frac{4}{3} \pi r_2^3 + \frac{4}{3} \pi r_3^3$
બંને બાજુ $\frac{4}{3} \pi$ વડે ભાગતા,આપણને મળે:
$R^3 = r_1^3 + r_2^3 + r_3^3$
આપેલ કિંમતો મૂકતા:
$9^3 = 1^3 + 6^3 + r_3^3$
$729 = 1 + 216 + r_3^3$
$729 = 217 + r_3^3$
$r_3^3 = 729 - 217$
$r_3^3 = 512$
બંને બાજુ ઘનમૂળ લેતા:
$r_3 = \sqrt[3]{512} = 8 \,cm$.
આમ,ત્રીજા ગોળાની ત્રિજ્યા $8 \,cm$ છે.

Surface Areas and Volumes — Mix Examples - Surface Areas and Volumes · Frequently Asked Questions

1Are these Surface Areas and Volumes questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Surface Areas and Volumes Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.