Gujarati

First Order reaction Questions in Gujarati

Class 12 Chemistry · Chemical Kinetics · First Order reaction

534+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 534 questions in Gujarati

201
MediumMCQ
આપેલ પ્રક્રિયા ક્રમ માટે નીચેનામાંથી કયો સંબંધ સાચો છે?
A
$t_{3/4} / t_{1/2} = 2$ (પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા)
B
$t_{7/8} / t_{1/2} = 3$ (પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા)
C
$t_{7/8} / t_{1/2} = 7$ (શૂન્ય ક્રમની પ્રક્રિયા)
D
$t_{15/16} / t_{1/2} = 4$ (પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા)

Solution

(B) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,$x$ જેટલો અંશ પૂર્ણ કરવા માટે લાગતો સમય $t_x = \frac{1}{k} \ln(\frac{1}{1-x})$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$t_{1/2}$ માટે,$x = 1/2$,તેથી $t_{1/2} = \frac{\ln 2}{k}$.
$t_{3/4}$ માટે,$x = 3/4$,તેથી $t_{3/4} = \frac{1}{k} \ln(\frac{1}{1-3/4}) = \frac{\ln 4}{k} = \frac{2 \ln 2}{k} = 2 t_{1/2}$. આમ,$t_{3/4} / t_{1/2} = 2$.
$t_{7/8}$ માટે,$x = 7/8$,તેથી $t_{7/8} = \frac{1}{k} \ln(\frac{1}{1-7/8}) = \frac{\ln 8}{k} = \frac{3 \ln 2}{k} = 3 t_{1/2}$. આમ,$t_{7/8} / t_{1/2} = 3$.
$t_{15/16}$ માટે,$x = 15/16$,તેથી $t_{15/16} = \frac{1}{k} \ln(\frac{1}{1-15/16}) = \frac{\ln 16}{k} = \frac{4 \ln 2}{k} = 4 t_{1/2}$. આમ,$t_{15/16} / t_{1/2} = 4$.
બધા વિકલ્પો $A, B, D$ પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે સાચા છે.
202
DifficultMCQ
એઝો આઈસોપ્રોપેન નીચેના સમીકરણ મુજબ વિઘટન પામે છે:
$((CH_3)_2CHN)_2N_{2(g)} \xrightarrow{250 - 290 \ ^oC} N_{2(g)} + C_6H_{14(g)}$
તે પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા છે. જો શરૂઆતનું દબાણ $P_o$ હોય અને સમય $t$ પર મિશ્રણનું કુલ દબાણ $P_t$ હોય,તો વેગ અચળાંક $K$ શું થશે?
A
$K = \frac{2.303}{t} \log \frac{P_o}{2P_o - P_t}$
B
$K = \frac{2.303}{t} \log \frac{P_o - P_t}{P_o}$
C
$K = \frac{2.303}{t} \log \frac{P_o}{P_o - P_t}$
D
$K = \frac{2.303}{t} \log \frac{2P_o}{2P_o - P_t}$

Solution

(A) પ્રક્રિયા માટે: $((CH_3)_2CHN)_2N_{2(g)} \rightarrow N_{2(g)} + C_6H_{14(g)}$
ધારો કે $t = 0$ સમયે પ્રક્રિયકનું શરૂઆતનું દબાણ $P_o$ છે.
સમય $t$ પર,ધારો કે પ્રક્રિયકનું વિઘટન થયેલ દબાણ $x$ છે.
શરૂઆતમાં: $P_o, 0, 0$
સમય $t$ પર: $(P_o - x), x, x$
કુલ દબાણ $P_t = (P_o - x) + x + x = P_o + x$.
તેથી,$x = P_t - P_o$.
સમય $t$ પર બાકી રહેલ પ્રક્રિયકનું દબાણ $P_{reactant} = P_o - x = P_o - (P_t - P_o) = 2P_o - P_t$.
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,વેગ અચળાંક $K$ નીચે મુજબ છે:
$K = \frac{2.303}{t} \log \frac{P_{initial}}{P_{remaining}}$
$K = \frac{2.303}{t} \log \frac{P_o}{2P_o - P_t}$
203
DifficultMCQ
એક સમાંગ વાયુરૂપ પ્રક્રિયા $A_{(g)} \to 3B_{(g)}$ માટે,જો સમય $t$ પછી દબાણ $P_t$ હોય અને પ્રક્રિયા પૂર્ણ થયા પછી દબાણ $P_\infty$ હોય,તો વેગ અચળાંક $K$ માટે સાચો સંબંધ પસંદ કરો.
A
$K = \frac{1}{t} \ln \left( \frac{P_\infty}{3(P_\infty - P_t)} \right)$
B
$K = \frac{1}{t} \ln \left( \frac{3P_\infty}{2(P_\infty - P_t)} \right)$
C
$K = \frac{1}{t} \ln \left( \frac{3P_\infty}{2P_\infty - P_t} \right)$
D
$K = \frac{1}{t} \ln \left( \frac{2P_\infty}{3(P_\infty - P_t)} \right)$

Solution

(D) પ્રક્રિયા $A_{(g)} \to 3B_{(g)}$ માટે:
$t = 0$ સમયે: $P_A = P_0$,$P_B = 0$. કુલ દબાણ $P_0$.
$t = t$ સમયે: $P_A = P_0 - x$,$P_B = 3x$. કુલ દબાણ $P_t = P_0 + 2x$.
$t = \infty$ સમયે: $P_A = 0$,$P_B = 3P_0$. કુલ દબાણ $P_\infty = 3P_0$,તેથી $P_0 = \frac{P_\infty}{3}$.
$P_t = P_0 + 2x$ પરથી,$x = \frac{P_t - P_0}{2}$.
સમય $t$ પર $A$ નું આંશિક દબાણ $P_A = P_0 - x = \frac{3P_0 - P_t}{2}$.
$P_0 = \frac{P_\infty}{3}$ મૂકતા,$P_A = \frac{P_\infty - P_t}{2}$.
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,$K = \frac{1}{t} \ln \left( \frac{P_0}{P_A} \right)$.
કિંમતો મૂકતા: $K = \frac{1}{t} \ln \left( \frac{2P_\infty}{3(P_\infty - P_t)} \right)$.
204
MediumMCQ
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયાનો વેગ અચળાંક $15 \times 10^{-3} \ s^{-1}$ છે. આ પ્રક્રિયકનો $5.0 \ g$ જથ્થો $3.0 \ g$ થવા માટે કેટલો સમય (સેકન્ડમાં) લાગશે?
A
$34.07$
B
$7.57$
C
$10.10$
D
$17$

Solution

(A) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,સંકલિત વેગ સમીકરણ:
$t = \frac{2.303}{k} \log \frac{[A]_0}{[A]_t}$
આપેલ છે:
$k = 15 \times 10^{-3} \ s^{-1}$
$[A]_0 = 5.0 \ g$
$[A]_t = 3.0 \ g$
કિંમતો મૂકતા:
$t = \frac{2.303}{15 \times 10^{-3}} \log \left( \frac{5.0}{3.0} \right)$
$t = 153.53 \times 0.2218$
$t \approx 34.07 \ s$
205
MediumMCQ
ડાયનાઈટ્રોજન પેન્ટોક્સાઈડ $(N_2O_5)$ નું વિઘટન પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયાના વેગ નિયમનું પાલન કરે છે. આપેલા ડેટા પરથી વેગ અચળાંક શું હશે?
$t = 800 \ s$ સમયે,$[N_2O_5] = 1.45 \ mol \ L^{-1}$
$t = 1600 \ s$ સમયે,$[N_2O_5] = 0.88 \ mol \ L^{-1}$
A
$3.12 \times 10^{-4} \ s^{-1}$
B
$6.24 \times 10^{-4} \ s^{-1}$
C
$2.84 \times 10^{-4} \ s^{-1}$
D
$8.14 \times 10^{-4} \ s^{-1}$

Solution

(B) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,વેગ અચળાંક $K$ નું સૂત્ર નીચે મુજબ છે:
$K = \frac{2.303}{(t_2 - t_1)} \log \frac{[A_1]}{[A_2]}$
આપેલ કિંમતો મૂકતા:
$K = \frac{2.303}{(1600 - 800)} \log \frac{1.45}{0.88}$
$K = \frac{2.303}{800} \log(1.6477)$
$K = \frac{2.303}{800} \times 0.2169$
$K = 6.24 \times 10^{-4} \ s^{-1}$
206
MediumMCQ
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયામાં,પ્રક્રિયકની સાંદ્રતા એક કલાકમાં $25\%$ ઘટી જાય છે. પ્રક્રિયાનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય કેટલો છે ($hr$ માં)?
A
$2$
B
$4$
C
$0.5$
D
$0.25$

Solution

(C) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,વેગ અચળાંક $k = \frac{2.303}{t} \log \frac{[A]_0}{[A]_t}$ છે.
અહીં $t = 1 \ hr$ અને $[A]_t = 25\% \text{ of } [A]_0$ હોવાથી,$\frac{[A]_0}{[A]_t} = \frac{100}{25} = 4$.
$k = \frac{2.303}{1} \log 4 = 2.303 \times 0.6020 = 1.386 \ hr^{-1}$.
અર્ધ-આયુષ્ય સમય $t_{1/2} = \frac{0.693}{k}$ છે.
$t_{1/2} = \frac{0.693}{1.386} = 0.5 \ hr$.
207
MediumMCQ
જો પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયાની સાંદ્રતા $x$ ગણી વધારવામાં આવે,તો વેગ અચળાંક $(k)$ કેટલો થશે?
A
$e^{-k/x}$
B
$\frac{x}{k}$
C
$k$
D
$e^{k/x}$

Solution

(C) વેગ અચળાંક $(k)$ એ આપેલ તાપમાને પ્રક્રિયાનો લાક્ષણિક ગુણધર્મ છે.
તે પ્રક્રિયકોની સાંદ્રતા પર આધાર રાખતું નથી.
તેથી,જો પ્રક્રિયકોની સાંદ્રતા $x$ ના ગુણાંકમાં વધારવામાં આવે,તો વેગ અચળાંક $(k)$ બદલાતો નથી,એટલે કે તે $k$ જ રહે છે.
208
MediumMCQ
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા $A \to B$ માં,જો $k$ એ વેગ અચળાંક હોય અને પ્રક્રિયક $A$ ની પ્રારંભિક સાંદ્રતા $0.5 \ M$ હોય,તો અર્ધ-આયુષ્ય સમય કેટલો થાય?
A
$\frac{\ln 2}{k}$
B
$\frac{0.693}{0.5 \ k}$
C
$\frac{\log 2}{k}$
D
$\frac{\log 2}{k \ \sqrt{0.5}}$

Solution

(A) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,અર્ધ-આયુષ્ય સમય $(t_{1/2})$ નું સૂત્ર: $t_{1/2} = \frac{\ln 2}{k}$ છે.
કારણ કે $\ln 2 \approx 0.693$,તેથી તેને $t_{1/2} = \frac{0.693}{k}$ તરીકે પણ લખી શકાય છે.
નોંધો કે પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,અર્ધ-આયુષ્ય સમય પ્રક્રિયકની પ્રારંભિક સાંદ્રતા પર આધારિત નથી. તેથી,$0.5 \ M$ નું મૂલ્ય અર્ધ-આયુષ્ય સમયને અસર કરતું નથી.
209
MediumMCQ
પ્રક્રિયા,$N_2O_5 \longrightarrow 2NO_2 + \frac{1}{2} O_2$ એ $N_2O_5$ માટે પ્રથમ ક્રમની છે,જેનો વેગ અચળાંક $6.2 \times 10^{-4} \ s^{-1}$ છે. જ્યારે $[N_2O_5] = 1.25 \ mol \ L^{-1}$ હોય ત્યારે પ્રક્રિયાના વેગનું મૂલ્ય શું હશે?
A
$5.15 \times 10^{-5} \ mol \ L^{-1} \ s^{-1}$
B
$6.35 \times 10^{-3} \ mol \ L^{-1} \ s^{-1}$
C
$7.75 \times 10^{-4} \ mol \ L^{-1} \ s^{-1}$
D
$3.85 \times 10^{-4} \ mol \ L^{-1} \ s^{-1}$

Solution

(C) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,વેગનો નિયમ આ મુજબ છે: $r = k[N_2O_5]$.
આપેલ છે,$k = 6.2 \times 10^{-4} \ s^{-1}$ અને $[N_2O_5] = 1.25 \ mol \ L^{-1}$.
કિંમતો મૂકતા: $r = (6.2 \times 10^{-4} \ s^{-1}) \times (1.25 \ mol \ L^{-1})$.
$r = 7.75 \times 10^{-4} \ mol \ L^{-1} \ s^{-1}$.
210
MediumMCQ
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયાનો વેગ અચળાંક $10^{-2} \ sec^{-1}$ છે. જો પ્રક્રિયકની પ્રારંભિક સાંદ્રતા $1 \ M$ હોય,તો $1 \ minute$ પછી પ્રક્રિયાનો વેગ શું હશે?
A
$2.6 \times 10^{-3} \ mol \ L^{-1} \ sec^{-1}$
B
$3.7 \times 10^{-3} \ mol \ L^{-1} \ sec^{-1}$
C
$5.5 \times 10^{-3} \ mol \ L^{-1} \ sec^{-1}$
D
$1.9 \times 10^{-3} \ mol \ L^{-1} \ sec^{-1}$

Solution

(C) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,$t$ સમયે સાંદ્રતા $[A]_t = [A]_0 e^{-kt}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ છે: $[A]_0 = 1 \ M$,$k = 10^{-2} \ sec^{-1}$,$t = 1 \ minute = 60 \ sec$.
$[A]_t = 1 \times e^{-(10^{-2} \times 60)} = e^{-0.6}$.
$e^{-0.6} \approx 0.5488 \ M$ નો ઉપયોગ કરતા.
$t$ સમયે પ્રક્રિયાનો વેગ $Rate = k[A]_t$ છે.
$Rate = 10^{-2} \ sec^{-1} \times 0.5488 \ M = 5.488 \times 10^{-3} \ mol \ L^{-1} \ sec^{-1} \approx 5.5 \times 10^{-3} \ mol \ L^{-1} \ sec^{-1}$.
211
MediumMCQ
નીચેના આલેખોમાં,કયો આલેખ (આલેખો) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે છે?
Question diagram
A
$(i), (iii)$
B
$(i), (ii), (iii)$
C
માત્ર $(i)$
D
$(iii), (ii)$

Solution

(A) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,અર્ધ-આયુષ્ય સમય $t_{1/2} = \frac{0.693}{k}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે. આ દર્શાવે છે કે $t_{1/2}$ એ પ્રારંભિક સાંદ્રતા $[A_0]$ થી સ્વતંત્ર છે,જે આલેખ $(i)$ ને અનુરૂપ છે.
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે સંકલિત વેગ સમીકરણ $\log \frac{[A_0]}{[A]} = \frac{kt}{2.303}$ છે. $\log \frac{[A_0]}{[A]}$ વિરુદ્ધ સમય $t$ નો આલેખ દોરતા ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતી સીધી રેખા મળે છે જેનો ઢાળ $\frac{k}{2.303}$ છે,જે આલેખ $(iii)$ ને અનુરૂપ છે.
આલેખ $(ii)$ શૂન્ય ક્રમની પ્રક્રિયા દર્શાવે છે જ્યાં $t_{1/2} \propto [A_0]$.
તેથી,આલેખ $(i)$ અને $(iii)$ પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે છે.
212
MediumMCQ
$N_2O_5$ નું વિઘટન એ પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા છે જે $N_2O_5 \to N_2O_4 + \frac{1}{2} O_2$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે. $15 \ min$ પછી ઉત્પન્ન થયેલ $O_2$ નું કદ $9 \ mL$ છે અને પ્રક્રિયાના અંતે તે $35 \ mL$ છે. તો વેગ અચળાંક કેટલો થશે?
A
$\frac{1}{15} \ln \frac{35}{44}$
B
$\frac{1}{15} \ln \frac{44}{26}$
C
$\frac{1}{15} \ln \frac{44}{35}$
D
$\frac{1}{15} \ln \frac{35}{26}$

Solution

(D) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,વેગ અચળાંક $k = \frac{1}{t} \ln \left( \frac{V_{\infty}}{V_{\infty} - V_t} \right)$ સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં,$V_{\infty}$ એ પ્રક્રિયાના અંતે ઉત્પન્ન થયેલ $O_2$ નું કુલ કદ $(35 \ mL)$ છે અને $V_t$ એ $t = 15 \ min$ સમયે ઉત્પન્ન થયેલ $O_2$ નું કદ $(9 \ mL)$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $k = \frac{1}{15} \ln \left( \frac{35}{35 - 9} \right)$.
$k = \frac{1}{15} \ln \left( \frac{35}{26} \right)$.
213
MediumMCQ
$A_{(g)} \to 2B_{(g)}$ પ્રકારની પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયામાં,શરૂઆતનું દબાણ $P_i$ છે અને $t$ સમયે કુલ દબાણ $P_t$ છે. વેગ અચળાંક $k$ ને કેવી રીતે દર્શાવી શકાય?
A
$k = \frac{1}{t} \ln \frac{P_i}{2P_i - P_t}$
B
$k = \frac{1}{t} \ln \frac{P_i}{P_i - P_t}$
C
$k = \frac{1}{t} \ln \frac{P_i}{P_t - P_i}$
D
$k = \frac{1}{t} \ln \frac{P_i}{P_t}$

Solution

(A) પ્રક્રિયા $A_{(g)} \to 2B_{(g)}$ માટે,ધારો કે $t = 0$ સમયે $A$ નું શરૂઆતનું દબાણ $P_i$ છે.
$t$ સમયે,ધારો કે $A$ નું દબાણ $x$ જેટલું ઘટે છે.
તેથી,$A$ નું દબાણ $(P_i - x)$ થાય છે અને $B$ નું દબાણ $2x$ થાય છે.
કુલ દબાણ $P_t = (P_i - x) + 2x = P_i + x$.
તેથી,$x = P_t - P_i$.
$t$ સમયે $A$ નું દબાણ $P_A = P_i - x = P_i - (P_t - P_i) = 2P_i - P_t$.
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,$k = \frac{1}{t} \ln \frac{P_i}{P_A}$.
$P_A$ ની કિંમત મૂકતા,આપણને $k = \frac{1}{t} \ln \frac{P_i}{2P_i - P_t}$ મળે છે.
214
DifficultMCQ
એક કાર્બનિક સંયોજન પ્રથમ ક્રમનું વિઘટન અનુભવે છે. તેના પ્રારંભિક સાંદ્રતાના $\frac{1}{8}$ અને $\frac{1}{10}$ ભાગ સુધી વિઘટન થવા માટે લાગતો સમય અનુક્રમે $t_{1/8}$ અને $t_{1/10}$ છે. $\frac{t_{1/8}}{t_{1/10}}$ નું મૂલ્ય શું છે? $[\log 2 = 0.30]$
A
$0.09$
B
$0.9$
C
$9$
D
$90$

Solution

(B) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,વેગ અચળાંક $k = \frac{2.303}{t} \log \frac{[A]_0}{[A]_t}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$t_{1/8}$ માટે,બાકી રહેલી સાંદ્રતા પ્રારંભિક સાંદ્રતા $[A]_0$ ના $\frac{1}{8}$ છે,તેથી $[A]_t = \frac{[A]_0}{8}$.
$k t_{1/8} = 2.303 \log \frac{[A]_0}{[A]_0/8} = 2.303 \log 8 = 2.303 \times 3 \log 2$.
$t_{1/10}$ માટે,બાકી રહેલી સાંદ્રતા પ્રારંભિક સાંદ્રતા $[A]_0$ ના $\frac{1}{10}$ છે,તેથી $[A]_t = \frac{[A]_0}{10}$.
$k t_{1/10} = 2.303 \log \frac{[A]_0}{[A]_0/10} = 2.303 \log 10 = 2.303 \times 1$.
બંને સમીકરણોનો ભાગાકાર કરતા:
$\frac{t_{1/8}}{t_{1/10}} = \frac{3 \log 2}{1} = 3 \times 0.30 = 0.9$.
215
MediumMCQ
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે $t_{1/4}$ સમયનું ગાણિતિક નિરૂપણ નીચેનામાંથી કયું છે?
A
$t_{1/4} = \frac{2.303}{k} \log 4$
B
$t_{1/4} = \frac{2.303}{k} \log 3$
C
$t_{1/4} = \frac{2.303}{k} \log \left( \frac{4}{3} \right)$
D
$t_{1/4} = \frac{2.303}{k} \log \left( \frac{3}{4} \right)$

Solution

(C) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,વેગ અચળાંક $k = \frac{2.303}{t} \log \left( \frac{[A]_0}{[A]_t} \right)$ છે.
$t_{1/4}$ સમયે,પ્રક્રિયકનો વપરાયેલ જથ્થો પ્રારંભિક સાંદ્રતા $[A]_0$ ના $\frac{1}{4}$ ભાગ જેટલો હોય છે.
તેથી,બાકી રહેલી સાંદ્રતા $[A]_t = [A]_0 - \frac{1}{4}[A]_0 = \frac{3}{4}[A]_0$ થાય.
આ કિંમતોને સમીકરણમાં મૂકતા:
$k = \frac{2.303}{t_{1/4}} \log \left( \frac{[A]_0}{\frac{3}{4}[A]_0} \right)$
$k = \frac{2.303}{t_{1/4}} \log \left( \frac{4}{3} \right)$
તેથી,$t_{1/4} = \frac{2.303}{k} \log \left( \frac{4}{3} \right)$ મળે છે.
216
MediumMCQ
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,અર્ધ-આયુષ્ય $14 \, sec$ છે. પ્રારંભિક સાંદ્રતા તેના મૂલ્યના $\frac{1}{8}$ ભાગ સુધી ઘટવા માટે જરૂરી સમય .......... $sec$ છે.
A
$28$
B
$42$
C
$(14)^3$
D
$(14)^2$

Solution

(B) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,અર્ધ-આયુષ્ય $t_{1/2} = \frac{\ln 2}{k} = 14 \, sec$ છે.
તેથી,$k = \frac{\ln 2}{14}$.
સાંદ્રતા તેના પ્રારંભિક મૂલ્યના $\frac{1}{8}$ ભાગ સુધી ઘટવા માટે જરૂરી સમય $t$ $(a_t = \frac{a_0}{8})$ સંકલિત વેગ સમીકરણ દ્વારા મળે છે:
$k = \frac{1}{t} \ln \left( \frac{a_0}{a_t} \right) = \frac{1}{t} \ln \left( \frac{a_0}{a_0/8} \right) = \frac{1}{t} \ln 8$.
કારણ કે $\ln 8 = \ln(2^3) = 3 \ln 2$,તેથી:
$k = \frac{3 \ln 2}{t}$.
$k$ માટેના બંને સમીકરણોને સરખાવતા:
$\frac{\ln 2}{14} = \frac{3 \ln 2}{t}$.
$t$ માટે ઉકેલતા:
$t = 14 \times 3 = 42 \, sec$.
217
MediumMCQ
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયાનો વેગ અચળાંક $1.5 \times 10^{-3} \ s^{-1}$ છે. આ પ્રક્રિયકનો $5.0 \ g$ જથ્થો ઘટીને $3.0 \ g$ થવા માટે કેટલો સમય લાગશે?
A
$15.08$
B
$20.84$
C
$29.81$
D
$34.07$

Solution

(D) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,વેગ સમીકરણ: $k = \frac{2.303}{t} \log \frac{[A]_0}{[A]_t}$
આપેલ છે: $k = 1.5 \times 10^{-3} \ s^{-1}$,$[A]_0 = 5.0 \ g$,$[A]_t = 3.0 \ g$
કિંમતો મૂકતા: $1.5 \times 10^{-3} = \frac{2.303}{t} \log \frac{5.0}{3.0}$
$t = \frac{2.303}{1.5 \times 10^{-3}} \log(1.666)$
$t = 1535.33 \times 0.2218 \approx 340.5 \ s$
નોંધ: જો વેગ અચળાંક $15 \times 10^{-3} \ s^{-1}$ હોય,તો $t \approx 34.05 \ s$ મળે છે. તેથી સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
218
DifficultMCQ
$500\,^oC$ તાપમાને સાયક્લોપ્રોપીનનું પ્રોપેનમાં રૂપાંતર થાય છે. આ પ્રક્રિયા પ્રથમ ક્રમની છે અને વેગ અચળાંક $6.7 \times 10^{-4}\,s^{-1}$ છે. જો સાયક્લોપ્રોપીનની શરૂઆતની સાંદ્રતા $0.05\, M$ હોય,તો $30\, min$ પછી સાયક્લોપ્રોપીનની મોલારિટી કેટલી થશે ($, M$ માં)?
A
$0.15$
B
$0.015$
C
$0.046$
D
$0.084$

Solution

(B) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,સંકલિત વેગ સમીકરણ: $\ln([A]_t / [A]_0) = -kt$ છે.
આપેલ છે:
શરૂઆતની સાંદ્રતા $[A]_0 = 0.05\, M$.
વેગ અચળાંક $k = 6.7 \times 10^{-4}\,s^{-1}$.
સમય $t = 30\, min = 30 \times 60\, s = 1800\, s$.
કિંમતો મૂકતા:
$\ln([A]_t / 0.05) = -(6.7 \times 10^{-4}\,s^{-1}) \times (1800\, s)$.
$\ln([A]_t / 0.05) = -1.206$.
બંને બાજુ એક્સપોનેન્શિયલ લેતા:
$[A]_t / 0.05 = e^{-1.206} \approx 0.299$.
$[A]_t = 0.05 \times 0.299 \approx 0.01495\, M \approx 0.015\, M$.
219
MediumMCQ
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે $t_{3/4}$ અને $t_{1/2}$ નો ગુણોત્તર ... થશે.
A
$1 : 1$
B
$1 : 2$
C
$2 : 1$
D
$3 : 2$

Solution

(C) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,પ્રક્રિયા પૂર્ણ થવા માટે જરૂરી સમય $t = \frac{2.303}{k} \log \frac{[A]_0}{[A]_t}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$t_{1/2}$ (અર્ધ-આયુષ્ય) માટે,$[A]_t = \frac{[A]_0}{2}$,તેથી $t_{1/2} = \frac{0.693}{k}$.
$t_{3/4}$ માટે,બાકી રહેલી સાંદ્રતા $[A]_t = [A]_0 - \frac{3}{4}[A]_0 = \frac{1}{4}[A]_0$ છે.
આમ,$t_{3/4} = \frac{2.303}{k} \log \frac{[A]_0}{[A]_0 / 4} = \frac{2.303}{k} \log 4 = \frac{2.303}{k} \times 2 \log 2$.
જેથી $t_{3/4} = 2 \times t_{1/2}$.
તેથી,ગુણોત્તર $\frac{t_{3/4}}{t_{1/2}} = 2 : 1$ થાય છે.
220
MediumMCQ
જો પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયાનો અર્ધઆયુષ્ય સમય $4 \ min$ હોય,તો કેટલા મિનિટ પછી પ્રક્રિયા $99.9 \%$ પૂર્ણ થશે?
A
$40$
B
$80$
C
$32$
D
$56$

Solution

(A) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,વેગ અચળાંક $k = \frac{0.693}{t_{1/2}}$ છે.
આપેલ છે કે $t_{1/2} = 4 \ min$,તેથી $k = \frac{0.693}{4} \ min^{-1}$.
પ્રક્રિયા પૂર્ણ થવા માટે જરૂરી સમય $t = \frac{2.303}{k} \log \frac{[A]_0}{[A]_t}$ છે.
$99.9 \%$ પૂર્ણતા માટે,$[A]_t = [A]_0 - 0.999[A]_0 = 0.001[A]_0$.
તેથી,$\frac{[A]_0}{[A]_t} = \frac{1}{0.001} = 1000 = 10^3$.
કિંમતો મૂકતા: $t = \frac{2.303 \times 4}{0.693} \log(10^3) = \frac{2.303 \times 4}{0.693} \times 3$.
કારણ કે $\frac{2.303}{0.693} \approx 3.32$,તેથી $t \approx 3.32 \times 4 \times 3 \approx 39.84 \approx 40 \ min$.
221
MediumMCQ
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયાનો વેગ અચળાંક $10^{-3} \ min^{-1}$ છે અને પ્રક્રિયકની પ્રારંભિક સાંદ્રતા $0.2 \ mol \ dm^{-3}$ છે. $200 \ min$ માં કેટલા ટકા પ્રક્રિયકનું નીપજમાં રૂપાંતર થશે?
A
$8$
B
$12$
C
$18$
D
$38$

Solution

(C) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે સંકલિત વેગ સમીકરણ: $k = \frac{2.303}{t} \log \frac{[A]_0}{[A]_t}$
આપેલ છે: $k = 10^{-3} \ min^{-1}$,$t = 200 \ min$.
કિંમતો મૂકતા: $10^{-3} = \frac{2.303}{200} \log \frac{[A]_0}{[A]_t}$
$\log \frac{[A]_0}{[A]_t} = \frac{10^{-3} \times 200}{2.303} = \frac{0.2}{2.303} \approx 0.0868$
બંને બાજુ એન્ટિલોગ લેતા: $\frac{[A]_0}{[A]_t} = 10^{0.0868} \approx 1.221$
તેથી,$[A]_t = \frac{[A]_0}{1.221} \approx 0.819 [A]_0$
પ્રક્રિયા પામેલ પ્રક્રિયકનો અંશ = $1 - \frac{[A]_t}{[A]_0} = 1 - 0.819 = 0.181$
રૂપાંતરિત ટકાવારી = $0.181 \times 100 = 18.1 \% \approx 18 \%$.
222
MediumMCQ
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયાનો વેગ અચળાંક $6 \ min^{-1}$ છે. જો પ્રક્રિયકની શરૂઆતની સાંદ્રતા $0.5 \ mol \ L^{-1}$ હોય,તો કેટલા મિનિટ પછી પ્રક્રિયકની સાંદ્રતા $0.05 \ mol \ L^{-1}$ થશે?
A
$0.38$
B
$0.15$
C
$3$
D
$3.84$

Solution

(A) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે વેગ સમીકરણ:
$k = \frac{2.303}{t} \log \frac{[R]_0}{[R]}$
આપેલ છે:
$k = 6 \ min^{-1}$
$[R]_0 = 0.5 \ mol \ L^{-1}$
$[R] = 0.05 \ mol \ L^{-1}$
સમીકરણમાં કિંમતો મૂકતા:
$6 = \frac{2.303}{t} \log \frac{0.5}{0.05}$
$6 = \frac{2.303}{t} \log(10)$
$\log(10) = 1$ હોવાથી:
$6 = \frac{2.303}{t} \times 1$
$t = \frac{2.303}{6} \ min$
$t \approx 0.3838 \ min$
બે દશાંશ સ્થળ સુધી રાઉન્ડિંગ કરતા,$t \approx 0.38 \ min$.
223
MediumMCQ
પ્રથમ ક્રમની એક પ્રક્રિયા $15 \ min$ માં $75\%$ પૂર્ણ થાય,તો પ્રક્રિયાને $90\%$ પૂર્ણ થતા ........... $min$ લાગશે.
A
$20$
B
$25$
C
$30$
D
$125$

Solution

(B) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,વેગ અચળાંક $k = \frac{2.303}{t} \log \frac{[A]_0}{[A]_t}$ છે.
પગલું $1$: આપેલ માહિતી ($15 \ min$ માં $75\%$ પૂર્ણ) નો ઉપયોગ કરીને $k$ શોધો.
$[A]_t = [A]_0 - 0.75[A]_0 = 0.25[A]_0$.
$k = \frac{2.303}{15} \log \frac{[A]_0}{0.25[A]_0} = \frac{2.303}{15} \log 4 = \frac{2.303 \times 0.602}{15} \approx 0.0924 \ min^{-1}$.
પગલું $2$: $90\%$ પૂર્ણ થવા માટેનો સમય $t$ શોધો.
$[A]_t = [A]_0 - 0.90[A]_0 = 0.10[A]_0$.
$t = \frac{2.303}{k} \log \frac{[A]_0}{0.10[A]_0} = \frac{2.303}{k} \log 10 = \frac{2.303}{k}$.
$k = \frac{2.303 \log 4}{15}$ મૂકતા:
$t = \frac{2.303 \times 15}{2.303 \log 4} = \frac{15}{0.602} \approx 24.92 \ min \approx 25 \ min$.
224
MediumMCQ
$H_2O_2$ ના વિઘટનની પ્રક્રિયાનો વેગ અચળાંક $3.66 \times 10^{-3} \ s^{-1}$ છે. જો $H_2O_2$ ની શરૂઆતની સાંદ્રતા $0.882 \ M$ હોય,તો કેટલા સેકન્ડમાં તેની સાંદ્રતા $0.600 \ M$ થશે?
A
$105$
B
$56$
C
$218$
D
$115$

Solution

(A) $H_2O_2$ નું વિઘટન પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયાને અનુસરે છે.
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટેનું સંકલિત વેગ સમીકરણ: $k = \frac{2.303}{t} \log \frac{[A]_0}{[A]_t}$
આપેલ છે:
$k = 3.66 \times 10^{-3} \ s^{-1}$
$[A]_0 = 0.882 \ M$
$[A]_t = 0.600 \ M$
કિંમતો મૂકતા:
$3.66 \times 10^{-3} = \frac{2.303}{t} \log \frac{0.882}{0.600}$
$3.66 \times 10^{-3} = \frac{2.303}{t} \log(1.47)$
$3.66 \times 10^{-3} = \frac{2.303}{t} \times 0.1673$
$t = \frac{2.303 \times 0.1673}{3.66 \times 10^{-3}}$
$t = \frac{0.3853}{0.00366} \approx 105.27 \ s$
આમ,જરૂરી સમય આશરે $105 \ s$ છે.
225
MediumMCQ
ધુમ્મસના ઘટક પેરોક્સિ એસિટાઇલ નાઇટ્રેટ $(PAN)$ નુ વિઘટન પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા મુજબ પેરોક્સિ એસિટાઇલ રેડિકલ અને $NO_{2(g)}$ માં થાય છે,જેનો અર્ધઆયુષ્ય સમય $32 \ min$ છે.
$CH_3COONO_2 \to CH_3COO^{\bullet} + NO_2$
જો હવાના નમૂનામાં $PAN$ ની શરૂઆતની સાંદ્રતા $5.0 \times 10^{14} \ molecules/L$ હોય તો $1.5 \ hr$ પછી સાંદ્રતા કેટલી થશે?
A
$4.6 \times 10^{12} \ molecules/L$
B
$3.56 \times 10^{13} \ molecules/L$
C
$7.1 \times 10^{13} \ molecules/L$
D
$2.86 \times 10^{6} \ molecules/L$

Solution

(C) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,વેગ અચળાંક $k = \frac{0.693}{t_{1/2}}$ છે.
અહીં $t_{1/2} = 32 \ min$ આપેલ છે,તેથી $k = \frac{0.693}{32} \ min^{-1} = 0.021656 \ min^{-1}$.
સમય $1.5 \ hr = 90 \ min$ છે.
$t$ સમયે સાંદ્રતા $[A]_t = [A]_0 \times e^{-kt}$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
$[A]_t = 5.0 \times 10^{14} \times e^{-(0.021656 \times 90)}$.
$[A]_t = 5.0 \times 10^{14} \times e^{-1.949}$.
$[A]_t = 5.0 \times 10^{14} \times 0.1424 = 7.12 \times 10^{13} \ molecules/L$.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
226
DifficultMCQ
એક ફ્લાસ્કમાં $AB$ અને $XY$ સંયોજનોનું મિશ્રણ છે. ગરમ કરવા પર બંને પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા મુજબ વિઘટન પામે છે. જો $AB$ અને $XY$ ના અર્ધ-આયુષ્ય સમય અનુક્રમે $30 \ min$ અને $10 \ min$ હોય,તો $AB$ ની સાંદ્રતા $XY$ ની સાંદ્રતા કરતા ચાર ગણી થતા કેટલો સમય $(min)$ લાગશે? (ધારો કે $AB$ અને $XY$ ની પ્રારંભિક સાંદ્રતા સમાન છે.)
A
$54$
B
$40$
C
$60$
D
$30$

Solution

(D) $AB$ અને $XY$ બંનેની પ્રારંભિક સાંદ્રતા $C_0$ ધારો.
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,$t$ સમયે સાંદ્રતા $C_t = C_0 \times (1/2)^{t/t_{1/2}}$ છે.
$AB$ માટે: $C_{AB} = C_0 \times (1/2)^{t/30}$.
$XY$ માટે: $C_{XY} = C_0 \times (1/2)^{t/10}$.
આપેલ છે કે $C_{AB} = 4 \times C_{XY}$.
કિંમતો મૂકતા: $C_0 \times (1/2)^{t/30} = 4 \times C_0 \times (1/2)^{t/10}$.
$(1/2)^{t/30} = 2^2 \times (1/2)^{t/10}$.
$(1/2)^{t/30} = (1/2)^{-2} \times (1/2)^{t/10}$.
$(1/2)^{t/30} = (1/2)^{(t/10) - 2}$.
ઘાતાંકોને સરખાવતા: $t/30 = t/10 - 2$.
$30$ વડે ગુણતા: $t = 3t - 60$.
$2t = 60 \implies t = 30 \ min$.
227
DifficultMCQ
$100\,^oC$ તાપમાને પ્રથમ ક્રમની એક પ્રક્રિયાનો વેગ અચળાંક $K = 1.5 \times 10^{-2} \, s^{-1}$ છે. જો પ્રક્રિયકની શરૂઆતની સાંદ્રતા $100 \, mol \, L^{-1}$ હોય,તો $10 \, min$ પછી પ્રક્રિયકની સાંદ્રતા કેટલી થશે?
A
$10^{-7} \, mol \, L^{-1}$
B
$10^{-5} \, mol \, L^{-1}$
C
$10^{-6} \, mol \, L^{-1}$
D
$10^{-2} \, mol \, L^{-1}$

Solution

(D) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,સંકલિત વેગ સમીકરણ:
$ln([A]_t / [A]_0) = -Kt$
આપેલ છે:
$K = 1.5 \times 10^{-2} \, s^{-1}$
$t = 10 \, min = 600 \, s$
$[A]_0 = 100 \, mol \, L^{-1}$
કિંમતો મૂકતા:
$ln([A]_t / 100) = -(1.5 \times 10^{-2} \, s^{-1}) \times (600 \, s)$
$ln([A]_t / 100) = -9$
$[A]_t / 100 = e^{-9}$
$[A]_t = 100 \times e^{-9} \approx 1.23 \times 10^{-2} \, mol \, L^{-1}$
ગણતરી કરેલ મૂલ્ય આશરે $10^{-2} \, mol \, L^{-1}$ હોવાથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
228
MediumMCQ
પ્રક્રિયા $A \to B$ પ્રથમ ક્રમની ગતિકીને અનુસરે છે. $0.80 \ mole$ $A$ માંથી $0.60 \ mole$ $B$ બનવા માટે $1 \ hr$ લાગે છે. તો $0.90 \ mole$ $A$ માંથી $0.675 \ mole$ $B$ બનવા માટે કેટલો સમય ($hr$ માં) લાગશે?
A
$0.5$
B
$0.75$
C
$1$
D
$2.5$

Solution

(C) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,વેગ અચળાંક $k = \frac{2.303}{t} \log \frac{[A]_0}{[A]_t}$ છે.
પ્રથમ કિસ્સામાં,પ્રારંભિક જથ્થો $[A]_0 = 0.80 \ mole$ અને $B$ નો જથ્થો $0.60 \ mole$ બને છે,તેથી બાકી રહેલ જથ્થો $[A]_t = 0.80 - 0.60 = 0.20 \ mole$.
$k = \frac{2.303}{1} \log \frac{0.80}{0.20} = 2.303 \log 4$.
બીજા કિસ્સામાં,પ્રારંભિક જથ્થો $[A]_0 = 0.90 \ mole$ અને $B$ નો જથ્થો $0.675 \ mole$ બને છે,તેથી બાકી રહેલ જથ્થો $[A]_t = 0.90 - 0.675 = 0.225 \ mole$.
$k = \frac{2.303}{t} \log \frac{0.90}{0.225} = \frac{2.303}{t} \log 4$.
$k$ અચળ હોવાથી,$2.303 \log 4 = \frac{2.303}{t} \log 4$.
તેથી,$t = 1 \ hr$.
229
MediumMCQ
$320\, ^\circ C$ તાપમાને પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા $SO_2Cl_2 \to SO_2 + Cl_2$ નો વેગ અચળાંક $2.2 \times 10^{-5}\, s^{-1}$ છે. આ વાયુને $90\, min$ સુધી ગરમ કરતા કેટલા $(\%)$ ટકા $SO_2Cl_2$ નું વિઘટન થશે?
A
$11.2$
B
$10.2$
C
$13.5$
D
$88.8$

Solution

(A) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,સંકલિત વેગ સમીકરણ $k = \frac{2.303}{t} \log \frac{[A]_0}{[A]_t}$ છે.
આપેલ છે: $k = 2.2 \times 10^{-5}\, s^{-1}$,$t = 90\, min = 90 \times 60 = 5400\, s$.
કિંમતો મૂકતા: $2.2 \times 10^{-5} = \frac{2.303}{5400} \log \frac{[A]_0}{[A]_t}$.
$\log \frac{[A]_0}{[A]_t} = \frac{2.2 \times 10^{-5} \times 5400}{2.303} = \frac{0.1188}{2.303} \approx 0.05158$.
$\frac{[A]_0}{[A]_t} = \text{antilog}(0.05158) \approx 1.126$.
$[A]_t = \frac{[A]_0}{1.126} \approx 0.888[A]_0$.
વિઘટન પામેલ જથ્થો $[A]_0 - [A]_t = [A]_0 - 0.888[A]_0 = 0.112[A]_0$.
વિઘટન ટકાવારી $= 0.112 \times 100 = 11.2\%$.
230
MediumMCQ
વાયુરૂપ પ્રક્રિયા $A_{(g)} \to 2B_{(g)} + C_{(g)}$ એ પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા છે. જો પ્રક્રિયાની શરૂઆતમાં $P_A = 90 \ mm \ Hg$ હોય અને $10 \ min$ બાદ કુલ દબાણ $180 \ mm \ Hg$ જણાય,તો પ્રક્રિયાનો વેગઅચળાંક શોધો.
A
$1.15 \times 10^{-3} \ s^{-1}$
B
$1.15 \times 10^{-2} \ s^{-1}$
C
$2.15 \times 10^{-3} \ s^{-1}$
D
$1.15 \times 10^{-4} \ s^{-1}$

Solution

(A) પ્રક્રિયા $A_{(g)} \to 2B_{(g)} + C_{(g)}$ માટે,શરૂઆતનું દબાણ $P_0 = 90 \ mm \ Hg$ છે.
$t = 10 \ min$ સમયે,ધારો કે $A$ ના દબાણમાં ઘટાડો $x$ છે.
તેથી,આંશિક દબાણ: $P_A = P_0 - x$,$P_B = 2x$,અને $P_C = x$ થશે.
કુલ દબાણ $P_t = P_A + P_B + P_C = P_0 + 2x$.
આપેલ છે કે $P_t = 180 \ mm \ Hg$ અને $P_0 = 90 \ mm \ Hg$,તેથી $180 = 90 + 2x$,જેનો અર્થ છે $2x = 90$,એટલે કે $x = 45 \ mm \ Hg$.
$t$ સમયે $A$ નું દબાણ $P_A = 90 - 45 = 45 \ mm \ Hg$ થશે.
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે વેગઅચળાંક $k = \frac{2.303}{t} \log \left( \frac{P_0}{P_A} \right)$.
સમયને સેકન્ડમાં ફેરવતા: $t = 10 \ min = 600 \ s$.
$k = \frac{2.303}{600} \log \left( \frac{90}{45} \right) = \frac{2.303}{600} \log(2) = \frac{2.303 \times 0.3010}{600} \approx 1.155 \times 10^{-3} \ s^{-1}$.
231
MediumMCQ
સમીકરણ $2N_2O_5(g) \to 4NO_2(g) + O_2(g)$ મુજબ $N_2O_5$ નું વિઘટન એ પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા છે. બંધ પાત્રમાં પ્રક્રિયાની શરૂઆત થયા બાદ $30 \, \min$ ના અંતે કુલ દબાણ $305.5 \, mm \, Hg$ હોય અને સંપૂર્ણ વિઘટનના અંતે કુલ દબાણ $587.5 \, mm \, Hg$ જણાય,તો પ્રક્રિયાનો વેગઅચળાંક જણાવો.
A
$3.72 \times 10^{-3} \, \min^{-1}$
B
$3.72 \times 10^{-2} \, \min^{-1}$
C
$2.15 \times 10^{-3} \, s^{-1}$
D
$1.15 \times 10^{-4} \, s^{-1}$

Solution

(A) પ્રક્રિયા $2N_2O_5(g) \to 4NO_2(g) + O_2(g)$ છે.
ધારો કે $N_2O_5$ નું પ્રારંભિક દબાણ $P_0$ છે. $t=0$ સમયે,$P(N_2O_5) = P_0$,$P(NO_2) = 0$,$P(O_2) = 0$. કુલ દબાણ $P_i = P_0$.
$t=30 \, \min$ સમયે,$P(N_2O_5) = P_0 - 2x$,$P(NO_2) = 4x$,$P(O_2) = x$. કુલ દબાણ $P_t = P_0 + 3x = 305.5 \, mm \, Hg$.
$t = \infty$ સમયે,$P(N_2O_5) = 0$,$P(NO_2) = 2P_0$,$P(O_2) = 0.5P_0$. કુલ દબાણ $P_{\infty} = 2.5P_0 = 587.5 \, mm \, Hg$.
તેથી,$P_0 = 587.5 / 2.5 = 235 \, mm \, Hg$.
$P_0 + 3x = 305.5$ પરથી,$3x = 305.5 - 235 = 70.5$,તેથી $x = 23.5 \, mm \, Hg$.
$t=30 \, \min$ સમયે $N_2O_5$ નું દબાણ $P = P_0 - 2x = 235 - 2(23.5) = 188 \, mm \, Hg$.
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,$k = \frac{2.303}{t} \log(\frac{P_0}{P}) = \frac{2.303}{30} \log(\frac{235}{188}) = \frac{2.303}{30} \log(1.25) \approx 7.43 \times 10^{-3} \, \min^{-1}$.
232
MediumMCQ
પ્રક્રિયા $CH_3COCH_{3(g)} \to C_2H_{4(g)} + H_{2(g)} + CO_{(g)}$ એ પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા છે. જો પ્રક્રિયાની શરૂઆતમાં દબાણ $0.40 \ atm$ હોય અને $10 \ min$ બાદ કુલ દબાણ $0.50 \ atm$ હોય,તો પ્રક્રિયાનો વેગઅચળાંક શોધો. $(\log 3.5 = 0.5441)$
A
$0.0133 \ min^{-1}$
B
$0.4 \ s^{-1}$
C
$10 \ s^{-1}$
D
$0.6 \ min^{-1}$

Solution

(A) પ્રક્રિયા માટે: $CH_3COCH_{3(g)} \to C_2H_{4(g)} + H_{2(g)} + CO_{(g)}$
શરૂઆતનું દબાણ $(t=0)$: $P_0 = 0.40 \ atm$,નીપજો = $0$
$t=10 \ min$ સમયે: $(0.40 - x)$,$x$,$x$,$x$
કુલ દબાણ $P_t = (0.40 - x) + x + x + x = 0.40 + 2x$
આપેલ છે $P_t = 0.50 \ atm$,તેથી $0.40 + 2x = 0.50 \implies 2x = 0.10 \implies x = 0.05 \ atm$
$t=10 \ min$ સમયે પ્રક્રિયકનું દબાણ $P = 0.40 - 0.05 = 0.35 \ atm$
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,$k = \frac{2.303}{t} \log \frac{P_0}{P}$
$k = \frac{2.303}{10} \log \frac{0.40}{0.35} \approx 0.0133 \ min^{-1}$
233
MediumMCQ
પદાર્થ $A$ નું દ્રાવણમાં વિઘટન પ્રથમ ક્રમની ગતિકીને અનુસરે છે. પાત્ર-$I$ માં $1 \ L$ નું $1 \ M$ સાંદ્રતા ધરાવતું $A$ નું દ્રાવણ છે. પાત્ર-$II$ માં $100 \ mL$ નું $0.6 \ M$ સાંદ્રતા ધરાવતું $A$ નું દ્રાવણ છે. જો $8 \ hr$ માં પાત્ર-$I$ માં $A$ ની સાંદ્રતા $0.25 \ M$ થતી હોય,તો પાત્ર-$II$ માં $A$ ની સાંદ્રતા $0.3 \ M$ થવા માટે લાગતો સમય ......... $hr$ છે.
A
$0.4$
B
$2.4$
C
$4.0$
D
વેગ અચળાંક આપેલો ન હોવાથી કહી શકાય નહિ
234
MediumMCQ
એક પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયાને $90\%$ પૂર્ણ થવા લાગતો સમય આશરે ......... હોય છે.
A
$t_{1/2}$ ના $1.1$ ગણો
B
$t_{1/2}$ ના $2.2$ ગણો
C
$t_{1/2}$ ના $3.3$ ગણો
D
$t_{1/2}$ ના $4.4$ ગણો

Solution

(C) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,વેગ અચળાંક $k = \frac{2.303}{t} \log \frac{[A]_0}{[A]_t}$ છે.
$90\%$ પૂર્ણતા માટે,$[A]_t = 0.10[A]_0$.
કિંમતો મૂકતા: $k = \frac{2.303}{t_{90\%}} \log(10) = \frac{2.303}{t_{90\%}}$.
તેથી,$t_{90\%} = \frac{2.303}{k}$.
આપણે જાણીએ છીએ કે અર્ધ-આયુષ્ય $t_{1/2} = \frac{0.693}{k}$,તેથી $k = \frac{0.693}{t_{1/2}}$.
$t_{90\%}$ ના સમીકરણમાં $k$ ની કિંમત મૂકતા: $t_{90\%} = \frac{2.303}{0.693} \times t_{1/2} \approx 3.32 \times t_{1/2}$.
આમ,લાગતો સમય આશરે $t_{1/2}$ ના $3.3$ ગણો છે.
235
MediumMCQ
$KMnO_4$ દ્વારા હાઇડ્રોજન પેરોક્સાઇડના ઓક્સિડેશન માટેનો વેગ અચળાંક $6.93 \times 10^{-5} \ s^{-1}$ છે. પ્રમાણિત $KMnO_4$ ના દ્રાવણનું કદ $20 \ mL$ થી ઘટીને $8 \ mL$ થવા માટે કેટલો સમય લાગશે?
A
$1.326 \times 10^4 \ s$
B
$7.3 \times 10^3 \ s$
C
$4.6 \times 10^5 \ s$
D
$3.8 \times 10^3 \ s$

Solution

(A) આ પ્રક્રિયા પ્રથમ ક્રમની ગતિશાસ્ત્રને અનુસરે છે કારણ કે વેગ અચળાંકનો એકમ $s^{-1}$ છે.
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટેનું સૂત્ર: $k = \frac{2.303}{t} \log \frac{[A]_0}{[A]_t}$.
અહીં,$[A]_0 = 20 \ mL$,$[A]_t = 8 \ mL$,અને $k = 6.93 \times 10^{-5} \ s^{-1}$.
કિંમતો મૂકતા: $6.93 \times 10^{-5} = \frac{2.303}{t} \log \frac{20}{8}$.
$6.93 \times 10^{-5} = \frac{2.303}{t} \log(2.5)$.
$\log(2.5) \approx 0.3979$ હોવાથી,$t = \frac{2.303 \times 0.3979}{6.93 \times 10^{-5}}$.
$t = \frac{0.91636}{6.93 \times 10^{-5}} \approx 1.322 \times 10^4 \ s$.
આમ,લાગતો સમય આશરે $1.326 \times 10^4 \ s$ છે.
236
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કઈ પ્રક્રિયા માટે અર્ધઆયુષ્ય સમય $(t_{1/2})$ પ્રક્રિયકની શરૂઆતની સાંદ્રતાથી સ્વતંત્ર છે?
A
પ્રથમ ક્રમની
B
દ્વિતીય ક્રમની
C
શૂન્ય ક્રમની
D
તૃતીય ક્રમની

Solution

(A) $n$ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે અર્ધઆયુષ્ય સમય $(t_{1/2})$ નું સૂત્ર: $t_{1/2} \propto \frac{1}{[R]_0^{n-1}}$ છે.
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા $(n = 1)$ માટે,$t_{1/2} \propto \frac{1}{[R]_0^{1-1}} = \frac{1}{[R]_0^0} = \text{અચળ}$.
આમ,પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે અર્ધઆયુષ્ય સમય પ્રક્રિયકની શરૂઆતની સાંદ્રતાથી સ્વતંત્ર છે.
237
EasyMCQ
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા $A \to B$ માટે,$t$ વિરુદ્ધ $\log(a - x)$ ના આલેખનો ઢાળ શું થશે?
A
$-K / 2.303$
B
$2.303 / K$
C
$-2.303 / K$
D
$K / 2.303$

Solution

(A) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે સંકલિત વેગ સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$K = \frac{2.303}{t} \log \frac{a}{a - x}$
સમીકરણને ગોઠવતા:
$Kt = 2.303 \log a - 2.303 \log(a - x)$
$2.303 \log(a - x) = -Kt + 2.303 \log a$
$\log(a - x) = -\frac{K}{2.303} t + \log a$
આ સમીકરણને સુરેખાના સમીકરણ $y = mx + c$ સાથે સરખાવતા,જ્યાં $y = \log(a - x)$,$x = t$,અને $m$ એ ઢાળ છે:
ઢાળ $(m) = -\frac{K}{2.303}$
238
EasyMCQ
$25\,^oC$ તાપમાને પ્રથમ ક્રમની એક પ્રક્રિયાનો અર્ધઆયુષ્ય સમય $248\,s$ છે. તો આ તાપમાને વેગ અચળાંકનું મૂલ્ય કેટલું થશે?
A
$2.8 \times 10^{-3}\,s^{-1}$
B
$2.46 \times 10^{-4}\,s^{-1}$
C
$3.46 \times 10^{-4}\,s^{-1}$
D
$4.62 \times 10^{-4}\,s^{-1}$

Solution

(A) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,વેગ અચળાંક $(k)$ અને અર્ધઆયુષ્ય સમય $(t_{1/2})$ વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે: $k = \frac{0.693}{t_{1/2}}$.
અહીં $t_{1/2} = 248\,s$ આપેલ છે.
સૂત્રમાં કિંમત મૂકતા: $k = \frac{0.693}{248\,s}$.
$k \approx 2.794 \times 10^{-3}\,s^{-1}$.
આપેલા વિકલ્પો મુજબ નજીકની કિંમત $2.8 \times 10^{-3}\,s^{-1}$ છે.
239
MediumMCQ
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા $A \to B$ માટે,$0.01 \, M$ સાંદ્રતાએ પ્રક્રિયાનો વેગ $2.0 \times 10^{-5} \, mol \, L^{-1} \, s^{-1}$ છે. તો પ્રક્રિયાનો અર્ધઆયુષ્ય સમય .... $s$ થશે.
A
$400$
B
$368$
C
$347$
D
$198$
240
MediumMCQ
પ્રથમ ક્રમની એક પ્રક્રિયા પ્રક્રિયકના ડેસીમોલર દ્રાવણથી શરૂ થાય છે. $8$ મિનિટ બાદ તેની સાંદ્રતા $M/100$ થાય,તો પ્રક્રિયાનો વેગ અચળાંક ગણો.
A
$2.303 \times 10^{-5} \ s^{-1}$
B
$2.303 \times 10^{-4} \ s^{-1}$
C
$4.606 \times 10^{-3} \ s^{-1}$
D
$2.606 \times 10^{-4} \ s^{-1}$

Solution

(C) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે વેગ અચળાંક $K = \frac{2.303}{t} \log \frac{[A]_0}{[A]_t}$ છે.
આપેલ છે: પ્રારંભિક સાંદ્રતા $[A]_0 = \frac{M}{10} = 0.1 \ M$,અંતિમ સાંદ્રતા $[A]_t = \frac{M}{100} = 0.01 \ M$,અને સમય $t = 8 \ \text{મિનિટ} = 480 \ s$.
કિંમતો મૂકતા: $K = \frac{2.303}{480} \log \frac{0.1}{0.01} = \frac{2.303}{480} \log 10$.
$\log 10 = 1$ હોવાથી,$K = \frac{2.303}{480} \approx 4.8 \times 10^{-3} \ s^{-1}$.
નોંધ: આપેલા વિકલ્પો મુજબ,સૌથી નજીકનો જવાબ $4.606 \times 10^{-3} \ s^{-1}$ (વિકલ્પ $C$) છે,જે $t = 500 \ s$ લેતા મળે છે.
241
MediumMCQ
પ્રક્રિયા ${N_2}{O_{5(g)}} \to 2N{O_{2(g)}} + \frac{1}{2}{O_{2(g)}}$ માટે વેગ અચળાંકનું મૂલ્ય $2.3 \times 10^{-2} \ s^{-1}$ છે. નીચેનામાંથી કયું સમીકરણ સમય સાથે $[{N_2}{O_5}]$ નો ફેરફાર દર્શાવે છે?
A
$[{N_2}{O_5}]_t = [{N_2}{O_5}]_0 \ e^{-Kt}$
B
$\ln \frac{[{N_2}{O_5}]_0}{[{N_2}{O_5}]_t} = Kt$
C
$\log_{10} [{N_2}{O_5}]_t = \log_{10} [{N_2}{O_5}]_0 - \frac{Kt}{2.303}$
D
$[{N_2}{O_5}]_t = [{N_2}{O_5}]_0 + Kt$

Solution

(B) આપેલ પ્રક્રિયા પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા છે કારણ કે વેગ અચળાંકનો એકમ $s^{-1}$ છે.
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,સંકલિત વેગ સમીકરણ $\ln \frac{[{A}]_0}{[{A}]_t} = Kt$ અથવા $[{A}]_t = [{A}]_0 \ e^{-Kt}$ છે.
આપેલ વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,વિકલ્પ $B$ સાચું સંકલિત વેગ સમીકરણ દર્શાવે છે: $\ln \frac{[{N_2}{O_5}]_0}{[{N_2}{O_5}]_t} = Kt$.
242
MediumMCQ
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા $C_2H_4O_{(g)} \to CH_{4(g)} + CO_{(g)}$ માટે અર્ધ-આયુષ્ય સમયની ગણતરી કરો. જો $C_2H_4O_{(g)}$ નું પ્રારંભિક દબાણ $80 \ mm$ હોય અને $20 \ \text{minutes}$ ના અંતે કુલ દબાણ $120 \ mm$ હોય,તો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $\text{min}$ માં શોધો.
A
$40$
B
$120$
C
$20$
D
$80$

Solution

(C) પ્રક્રિયા $C_2H_4O_{(g)} \to CH_{4(g)} + CO_{(g)}$ છે.
પ્રારંભિક દબાણ $(t=0)$: $P_0 = 80 \ mm$,$P_{CH_4} = 0$,$P_{CO} = 0$.
$t = 20 \ min$ સમયે: $(80-x) + x + x = 120 \ mm \implies 80 + x = 120 \implies x = 40 \ mm$.
બાકી રહેલ $C_2H_4O$ નું દબાણ $80 - 40 = 40 \ mm$ છે.
દબાણ $20 \ minutes$ માં અડધું ($80 \ mm$ થી $40 \ mm$) થઈ જતું હોવાથી,અર્ધ-આયુષ્ય સમય $t_{1/2} = 20 \ min$ છે.
આમ,વિકલ્પ $C$ સાચો છે.
243
MediumMCQ
એક ચોક્કસ પ્રક્રિયા માટે વેગ અચળાંક $k = 2.303 \ min^{-1}$ છે અને પ્રક્રિયકની પ્રારંભિક સાંદ્રતા $1 \ mol/L$ છે. તો $1 \ minute$ પછી પ્રક્રિયાનો વેગ કેટલો હશે?
A
$2.303 \ M \ min^{-1}$
B
$0.2303 \ M \ min^{-1}$
C
$0.1 \ M \ min^{-1}$
D
કોઈ નહીં

Solution

(B) આ $1^{st}$ ક્રમની પ્રક્રિયા છે કારણ કે વેગ અચળાંકનો એકમ $min^{-1}$ છે.
$1^{st}$ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,સંકલિત વેગ સમીકરણ $k = \frac{2.303}{t} \log \frac{[A_0]}{[A]}$ છે.
આપેલ છે: $k = 2.303 \ min^{-1}$,$[A_0] = 1 \ mol/L$,અને $t = 1 \ min$.
કિંમતો મૂકતા: $2.303 = \frac{2.303}{1} \log \frac{1}{[A]}$.
આથી $1 = \log \frac{1}{[A]}$,જેનો અર્થ છે કે $\frac{1}{[A]} = 10^1 = 10$.
તેથી,$[A] = 0.1 \ mol/L$.
પ્રક્રિયાનો વેગ $Rate = k \times [A]$ દ્વારા મળે છે.
$Rate = 2.303 \ min^{-1} \times 0.1 \ M = 0.2303 \ M \ min^{-1}$.
244
MediumMCQ
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,ધન ઢાળ મેળવવા માટે,આપણે $...$ નો આલેખ દોરવો જોઈએ જ્યાં $[A]$ એ પ્રક્રિયક $A$ ની સાંદ્રતા છે.
A
$-\log_{10}[A]$ વિરુદ્ધ $t$
B
$-\log_{e}[A]$ વિરુદ્ધ $t$
C
$\log_{10}[A]$ વિરુદ્ધ $\log t$
D
$[A]$ વિરુદ્ધ $t$

Solution

(B) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,સંકલિત વેગ સમીકરણ $\ln[A] = -kt + \ln[A]_0$ છે.
આને ફરીથી ગોઠવતા $-\ln[A] = kt - \ln[A]_0$ મળે છે.
આને સીધી રેખાના સમીકરણ $y = mx + c$ સાથે સરખાવતા,જ્યાં $y = -\ln[A]$ અને $x = t$ છે,ઢાળ $m$ એ $k$ જેટલો થાય છે,જે ધન મૂલ્ય છે.
તેથી,$-\log_{e}[A]$ વિરુદ્ધ $t$ નો આલેખ દોરવાથી ધન ઢાળ મળે છે.
245
MediumMCQ
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે $T_{50} = 10 \ min$ છે. જો શરૂઆતની સાંદ્રતા $10 \ mol \ L^{-1}$ હોય,તો $20 \ min$ પછીનો વેગ કેટલો હશે?
A
$0.0693 \ mol \ L^{-1} \ min^{-1}$
B
$0.0693 \times 2.5 \ mol \ L^{-1} \ min^{-1}$
C
$0.0693 \times 5 \ mol \ L^{-1} \ min^{-1}$
D
$0.0693 \times 10 \ mol \ L^{-1} \ min^{-1}$

Solution

(B) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,અર્ધ-આયુષ્ય $t_{1/2} = 10 \ min$ છે.
શરૂઆતની સાંદ્રતા $[A]_0 = 10 \ mol \ L^{-1}$ છે.
$20 \ min$ પછી (જે $2 \times t_{1/2}$ છે),સાંદ્રતા $[A]$ નીચે મુજબ થશે:
$[A] = [A]_0 \times (1/2)^n = 10 \times (1/2)^2 = 10 / 4 = 2.5 \ mol \ L^{-1}$.
વેગ અચળાંક $k = \frac{0.693}{t_{1/2}} = \frac{0.693}{10} = 0.0693 \ min^{-1}$.
પ્રક્રિયાનો વેગ $Rate = k \times [A]$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
કિંમતો મૂકતા: $Rate = 0.0693 \times 2.5 \ mol \ L^{-1} \ min^{-1}$.
246
MediumMCQ
પ્રક્રિયક $A$ ના સંદર્ભમાં પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયાનો વેગ અચળાંક $6 \, min^{-1}$ છે. જો આપણે $[A] = 0.5 \, mol \, L^{-1}$ થી શરૂઆત કરીએ,તો $[A]$ નું મૂલ્ય $0.05 \, mol \, L^{-1}$ ક્યારે થશે?
A
$0.38$
B
$0.15$
C
$3$
D
$3.84$

Solution

(A) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે સંકલિત વેગ સમીકરણ:
$t = \frac{2.303}{k} \log \frac{[A]_0}{[A]_t}$
આપેલ છે:
$k = 6 \, min^{-1}$
$[A]_0 = 0.5 \, mol \, L^{-1}$
$[A]_t = 0.05 \, mol \, L^{-1}$
કિંમતો મૂકતા:
$t = \frac{2.303}{6} \log \frac{0.5}{0.05}$
$t = \frac{2.303}{6} \log(10)$
$\log(10) = 1$ હોવાથી,
$t = \frac{2.303}{6} \approx 0.384 \, min$.
247
MediumMCQ
જો પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે વેગ અચળાંક $k$ હોય,તો પ્રક્રિયાના $99\%$ પૂર્ણ થવા માટે જરૂરી સમય $(t)$ નીચેનામાંથી કયો છે?
A
$t = 0.693 / k$
B
$t = 6.909 / k$
C
$t = 4.606 / k$
D
$t = 2.303 / k$

Solution

(C) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,સંકલિત વેગ સમીકરણ $t = \frac{2.303}{k} \log\left(\frac{[A]_0}{[A]_t}\right)$ છે.
$99\%$ પૂર્ણતા માટે,ધારો કે $[A]_0 = 100$,તો $[A]_t = 100 - 99 = 1$.
સમીકરણમાં કિંમતો મૂકતા:
$t = \frac{2.303}{k} \log\left(\frac{100}{1}\right)$
$t = \frac{2.303}{k} \log(10^2)$
$t = \frac{2.303 \times 2}{k} \log(10)$
કારણ કે $\log(10) = 1$,તેથી $t = \frac{4.606}{k}$ મળે છે.
248
MediumMCQ
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયાનો વેગ અચળાંક $2.303 \times 10^{-3} \; s^{-1}$ છે. આ પ્રક્રિયકનો $40 \; g$ જથ્થો ઘટીને $10 \; g$ થવા માટે લાગતો સમય .....$s$ થશે.
[આપેલ છે કે $\log_{10} 2 = 0.3010$]
A
$230.3$
B
$301$
C
$2000$
D
$602$

Solution

(D) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,સંકલિત વેગ સમીકરણ: $t = \frac{2.303}{k} \log \frac{[A]_0}{[A]_t}$
આપેલ છે: $k = 2.303 \times 10^{-3} \; s^{-1}$,$[A]_0 = 40 \; g$,$[A]_t = 10 \; g$
કિંમતો મૂકતા: $t = \frac{2.303}{2.303 \times 10^{-3}} \log \frac{40}{10}$
$t = \frac{1}{10^{-3}} \log 4$
$t = 1000 \times \log(2^2) = 1000 \times 2 \times \log 2$
$t = 2000 \times 0.3010 = 602 \; s$
249
Medium
$N_2O_{5(g)} \rightarrow 2NO_{2(g)} + 1/2O_{2(g)}$ પ્રક્રિયા માટે $318 \, K$ તાપમાને $N_2O_5$ ની પ્રારંભિક સાંદ્રતા $1.24 \times 10^{-2} \, mol \, L^{-1}$ હતી. $60 \, minutes$ પછી $N_2O_5$ ની સાંદ્રતા $0.20 \times 10^{-2} \, mol \, L^{-1}$ થઈ. $318 \, K$ તાપમાને પ્રક્રિયાનો વેગ અચળાંક ગણો.

Solution

(N/A) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,વેગ અચળાંક $k$ નીચે મુજબ છે:
$k = \frac{2.303}{t} \log \frac{[A]_0}{[A]_t}$
આપેલ છે:
$[A]_0 = 1.24 \times 10^{-2} \, mol \, L^{-1}$
$[A]_t = 0.20 \times 10^{-2} \, mol \, L^{-1}$
$t = 60 \, min$
કિંમતો મૂકતા:
$k = \frac{2.303}{60} \log \left( \frac{1.24 \times 10^{-2}}{0.20 \times 10^{-2}} \right)$
$k = \frac{2.303}{60} \log(6.2)$
$k = \frac{2.303}{60} \times 0.7924$
$k \approx 0.0304 \, min^{-1}$
250
Difficult
અચળ કદ પર $N_{2}O_{5(g)}$ ના પ્રથમ ક્રમના ઉષ્મીય વિઘટન દરમિયાન નીચે મુજબનો ડેટા મેળવવામાં આવ્યો હતો:
$2N_{2}O_{5(g)} \rightarrow 2N_{2}O_{4(g)} + O_{2(g)}$
$S.No.$ સમય $/$ $s$ કુલ દબાણ $/$ $atm$
$1.$ $0$ $0.5$
$2.$ $100$ $0.512$

વેગ અચળાંકની ગણતરી કરો.

Solution

(N/A) $N_{2}O_{5(g)}$ નું પ્રારંભિક દબાણ $P_0 = 0.5 \ atm$ ધારો. સમય $t$ પર $N_{2}O_{5(g)}$ નું દબાણ $2x \ atm$ જેટલું ઘટે છે.
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ: $2N_{2}O_{5(g)} \rightarrow 2N_{2}O_{4(g)} + O_{2(g)}$.
સમય તબક્કો પ્રક્રિયા: $2N_{2}O_{5(g)} \rightarrow 2N_{2}O_{4(g)} + O_{2(g)}$
$t=0$ $0.5 \ atm \rightarrow 0 \ atm + 0 \ atm$
$t=100 \ s$ $(0.5 - 2x) \ atm \rightarrow 2x \ atm + x \ atm$

સમય $t$ પર કુલ દબાણ $p_t$ નીચે મુજબ છે:
$p_t = p_{N_2O_5} + p_{N_2O_4} + p_{O_2} = (0.5 - 2x) + 2x + x = 0.5 + x$.
તેથી,$x = p_t - 0.5$.
$t = 100 \ s$ પર,$p_t = 0.512 \ atm$,તેથી $x = 0.512 - 0.5 = 0.012 \ atm$.
$t = 100 \ s$ પર $N_2O_5$ નું આંશિક દબાણ:
$p_{N_2O_5} = 0.5 - 2x = 0.5 - 2(0.012) = 0.5 - 0.024 = 0.476 \ atm$.
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,વેગ અચળાંક $k$:
$k = \frac{2.303}{t} \log \frac{P_0}{p_{N_2O_5}} = \frac{2.303}{100} \log \frac{0.5}{0.476}$.
$k = \frac{2.303}{100} \log(1.0504) \approx 4.92 \times 10^{-4} \ s^{-1}$.

Chemical Kinetics — First Order reaction · Frequently Asked Questions

1Are these Chemical Kinetics questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Chemical Kinetics Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.