Pollen Pistil Interaction Questions in Gujarati

(C) $\text{પરાગાસન}$ એ સ્ત્રીકેસરચક્રનો તે ભાગ છે જે પરાગરજની સુસંગત પ્રકૃતિ નક્કી કરે છે。
સ્ત્રીકેસરમાં યોગ્ય (સાચા પ્રકારની) અથવા અયોગ્ય (ખોટા પ્રકારની) પરાગરજને ઓળખવાની ક્ષમતા હોય છે。
જો પરાગરજ યોગ્ય પ્રકારની હોય, તો સ્ત્રીકેસર તેને સ્વીકારે છે અને પરાગનયન પછીની ઘટનાઓને પ્રોત્સાહન આપે છે જે ફલન તરફ દોરી જાય છે。
જો પરાગરજ ખોટા પ્રકારની હોય, તો સ્ત્રીકેસર તેને નકારી કાઢે છે。
સ્ત્રીકેસરની પરાગરજને ઓળખવાની અને ત્યારબાદ તેને સ્વીકારવાની કે નકારવાની ક્ષમતા એ પરાગરજ અને સ્ત્રીકેસર વચ્ચેના સતત રાસાયણિક સંવાદનું પરિણામ છે。

(N/A) સફળ પરાગનયન પછી,પરાગરજ પરાગાસન પર અંકુરિત થાય છે. પરાગરજના જનન છિદ્રમાંથી પરાગનલિકા બહાર આવે છે. પરાગનલિકા પરાગવાહિનીના પેશીઓમાંથી પસાર થઈને બીજાશય સુધી પહોંચે છે.
અંડક સુધી પહોંચ્યા પછી,પરાગનલિકા સામાન્ય રીતે અંડછિદ્ર દ્વારા ભ્રૂણપુટમાં પ્રવેશે છે. સહાયક કોષોના અંડછિદ્રીય છેડે આવેલા તંતુમય પ્રસાધન (filiform apparatus) પરાગનલિકાના પ્રવેશને માર્ગદર્શન આપે છે.
એકવાર સહાયક કોષમાં પ્રવેશ્યા પછી,પરાગનલિકા તૂટી જાય છે અને બે નર જન્યુઓ મુક્ત કરે છે. એક નર જન્યુ અંડકોષ સાથે જોડાઈને (સંયુગ્મન) ફલિતાંડ બનાવે છે,જ્યારે બીજો નર જન્યુ બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો સાથે જોડાઈને (ત્રિકીય જોડાણ) પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ બનાવે છે.
અંડકોષ ઉપકરણ બે સહાયક કોષો અને એક અંડકોષનું બનેલું હોય છે.

(C) પરાગનલિકા એ એક નલિકામય રચના છે જે પરાગરજ દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે જ્યારે તે સ્ત્રીકેસરના પરાગાસન પર અંકુરિત થાય છે. તેનું મુખ્ય કાર્ય પરાગરજમાંથી નર જન્યુઓને અંડક સુધી પહોંચાડવાનું છે,જ્યાં ફલનની પ્રક્રિયા થાય છે. તેથી,પરાગનલિકા નર જન્યુઓનું વહન કરે છે.

(B) પરાગરજની જીવિતતા એટલે તે સમયગાળો કે જેમાં પરાગરજ અંકુરિત થવા અને પરાગનલિકા ઉત્પન્ન કરવા માટે સક્ષમ હોય છે.
આ સમયગાળો ખૂબ જ પરિવર્તનશીલ છે અને મુખ્યત્વે પર્યાવરણીય પરિસ્થિતિઓ,ખાસ કરીને વાતાવરણના પ્રવર્તમાન તાપમાન અને ભેજ પર આધાર રાખે છે.
જ્યારે કેટલીક પરાગરજ (જેમ કે ઘઉં અને ચોખા) મુક્ત થયાના $30$ મિનિટમાં જ તેમની જીવિતતા ગુમાવે છે,ત્યારે અન્ય (જેમ કે રોઝેસી,લેગ્યુમિનોસી અને સોલેનેસી કુળના સભ્યો) મહિનાઓ સુધી જીવિત રહી શકે છે.
તેથી,આ સમયગાળાને અસર કરતું સાચું પરિબળ પ્રવર્તમાન તાપમાન અને ભેજ છે.

(D) $\text{તંતુમય}$ $\text{પ્રસાધન}$ ($filiform$ $apparatus$) એ સહાયક કોષોના અંડછિદ્રીય છેડે આવેલી વિશિષ્ટ કોષીય જાડાઈ છે। તેનું મુખ્ય કાર્ય એવા રાસાયણિક પદાર્થોનો સ્ત્રાવ કરવાનું છે જે આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં ફલનની પ્રક્રિયા દરમિયાન પરાગનલિકાને સહાયક કોષમાં પ્રવેશવા માટે માર્ગદર્શન આપે છે।

(A) પરાગરજ-સ્ત્રીકેસર આંતરક્રિયાની પ્રક્રિયામાં પરાગરજ અને સ્ત્રીકેસર વચ્ચે રાસાયણિક સંવાદ થાય છે।
પુષ્પનું $Stigma$ (પરાગાસન) પરાગરજ માટે ઉતરાણ મંચ તરીકે કાર્ય કરે છે।
તે પરાગરજને ઓળખવાની ક્ષમતા ધરાવે છે, ખાસ કરીને તે યોગ્ય પ્રકારની (સુસંગત) છે કે અયોગ્ય પ્રકારની (અસુસંગત) છે તે નક્કી કરે છે।
જો પરાગરજ સુસંગત હોય, તો $Stigma$ તેનો સ્વીકાર કરે છે અને પરાગનયન પછીની ઘટનાઓ જેવી કે પરાગનલિકાના અંકુરણને પ્રોત્સાહન આપે છે।
તેથી, સાચો જવાબ $A$ છે।

(B) જ્યારે પરાગરજ સંગત હોય છે,ત્યારે તે સ્ત્રીકેસરના પરાગાસન પર સ્થાપિત થાય છે અને પાણી તથા પોષક તત્વોનું શોષણ કરે છે.
આ પ્રક્રિયા પરાગરજના અંકુરણને પ્રેરે છે,જેના પરિણામે પરાગનલિકાનું નિર્માણ થાય છે.
આ પ્રક્રિયા પરાગનયન પશ્ચાતની ઘટનાઓનો એક મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે જે ફલન તરફ દોરી જાય છે.
તેથી,સ્ત્રીકેસર સંગત પરાગરજને સ્વીકારે છે અને પરાગનયન પશ્ચાતની ઘટનાઓને પ્રેરે છે.

(D) પરાગરજ-સ્ત્રીકેસર આંતરક્રિયા એ એક ગતિશીલ પ્રક્રિયા છે જેમાં પરાગરજની ઓળખ થયા બાદ પરાગરજને પ્રોત્સાહન અથવા અવરોધ આપવામાં આવે છે.
જો પરાગરજ અસંગત હોય (એટલે કે,અન્ય જાતિની હોય અથવા સ્વ-અસંગત હોય),તો સ્ત્રીકેસર પરાગરજને પરાગાસન પર અંકુરિત થતી અટકાવીને અથવા પરાગવાહિનીમાં પરાગનલિકાની વૃદ્ધિને અવરોધીને તેનો અસ્વીકાર કરે છે.
તેથી,$A$ અને $B$ બંને અસ્વીકારની સાચી પદ્ધતિઓ છે.

(C) પરાગરજ-સ્ત્રીકેસર આંતરક્રિયા એ એક ગતિશીલ પ્રક્રિયા છે જેમાં સ્ત્રીકેસર દ્વારા સુસંગત પરાગરજની ઓળખ થાય છે.
આ આંતરક્રિયા રાસાયણિક ઘટકો દ્વારા મધ્યસ્થી પામે છે.
સ્ત્રીકેસર પાસે પરાગરજને ઓળખવાની ક્ષમતા હોય છે કે તે યોગ્ય પ્રકારની (સુસંગત) છે કે અયોગ્ય પ્રકારની (અસુસંગત).
જો પરાગરજ સુસંગત હોય,તો સ્ત્રીકેસર તેને સ્વીકારે છે અને પરાગનયન પછીની ઘટનાઓને પ્રોત્સાહન આપે છે જે ફલન તરફ દોરી જાય છે.
આ ઓળખ પરાગરજ અને સ્ત્રીકેસર વચ્ચેના સતત સંવાદ દ્વારા પ્રાપ્ત થાય છે,જે પરાગરજ અને સ્ત્રીકેસર દ્વારા મુક્ત થતા રાસાયણિક ઘટકો દ્વારા મધ્યસ્થી પામે છે.

(B) ઘણી આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,પરાગરજ $2$-કોષીય અવસ્થાએ મુક્ત થાય છે. આ બે કોષોમાં એક વાનસ્પતિક કોષ અને એક જનન કોષ હોય છે.
જ્યારે આ પરાગરજ સ્ત્રીકેસરના પરાગાસન પર સ્થાપિત થાય છે,ત્યારે તે અંકુરિત થઈને પરાગનલિકા ઉત્પન્ન કરે છે.
જનન કોષ પરાગનલિકાની અંદર સમભાજન દ્વારા વિભાજન પામીને બે નરજન્યુઓનું નિર્માણ કરે છે.
તેથી,નરજન્યુઓ પરાગનલિકામાં સર્જાય છે.

(B) તંતુમય ઘટકો (Filiform apparatus) એ આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓના ભ્રૂણપુટમાં સહાયક કોષોના અંડછિદ્રીય છેડે આવેલી વિશિષ્ટ કોષીય રચના છે.
તેનું મુખ્ય કાર્ય એવા રાસાયણિક પદાર્થોનો સ્ત્રાવ કરવાનું છે જે ફલનની પ્રક્રિયા દરમિયાન પરાગનલિકાને સહાયક કોષમાં પ્રવેશવા માટે માર્ગદર્શન આપે છે.
આથી,તે પરાગ-સ્ત્રીકેસર આંતરક્રિયામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.

(D) પરાગરજનું પરાગાસન પર સ્થાપન થાય ત્યારથી લઈને પરાગનલિકા અંડકમાં પ્રવેશ કરે ત્યાં સુધીની ઘટનાઓને સામૂહિક રીતે $Pollen-Pistil$ (પરાગરજ-સ્ત્રીકેસર) આંતરક્રિયા કહેવામાં આવે છે.
આ એક ગતિશીલ પ્રક્રિયા છે જેમાં પરાગરજની ઓળખ અને ત્યારબાદ પરાગનલિકાની વૃદ્ધિને પ્રોત્સાહન અથવા અવરોધવાની પ્રક્રિયાનો સમાવેશ થાય છે.
આ પરાગરજ અને સ્ત્રીકેસર વચ્ચેનો એક સંવાદ છે,જે પરાગરજના રાસાયણિક ઘટકો અને સ્ત્રીકેસરના ઘટકો વચ્ચેની આંતરક્રિયા દ્વારા થાય છે.

(A) પ્રયોગશાળામાં,પરાગરજના અંકુરણને પોષક માધ્યમમાં મૂકીને અવલોકન કરી શકાય છે. $10 \%$ શર્કરા (સુક્રોઝ) નું દ્રાવણ પરાગરજને અંકુરિત થવા અને પરાગનલિકા ઉત્પન્ન કરવા માટે જરૂરી આસૃતિ દબાણ અને ઉર્જાનો સ્ત્રોત પૂરો પાડે છે. આ પ્રક્રિયા ફૂલના સ્ત્રીકેસરના પરાગાસન પર જોવા મળતી પરિસ્થિતિઓની નકલ કરે છે.

(B) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં બેવડા ફલનની પ્રક્રિયા દરમિયાન,પરાગનલિકા અંડકમાં અંડછિદ્ર દ્વારા પ્રવેશે છે.
અંડકમાં પ્રવેશ્યા પછી,પરાગનલિકા તંતુમય પ્રસાધન (filiform apparatus) દ્વારા બે સહાયક કોષોમાંથી એકમાં પ્રવેશે છે.
સહાયક કોષમાં પ્રવેશ્યા પછી,પરાગનલિકા તૂટે છે અને બંને નરજન્યુઓને સહાયક કોષના કોષરસમાં મુક્ત કરે છે.
ત્યાંથી,એક નરજન્યુ અંડકોષ તરફ ગતિ કરીને યુગ્મનજ બનાવે છે અને બીજો નરજન્યુ કેન્દ્રસ્થ કોષ તરફ ગતિ કરીને પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ બનાવે છે.

(A) પરાગનલિકાની શોધ સૌપ્રથમ જીઓવાની બાપ્તિસ્તા એમિસી $(Giovanni Battista Amici)$ દ્વારા $1824$ માં કરવામાં આવી હતી, જ્યારે તેઓ ઓર્કિડના છોડમાં ફલનની પ્રક્રિયાનો અભ્યાસ કરી રહ્યા હતા. તેમણે પરાગરજમાંથી અંડક તરફ પરાગનલિકાની વૃદ્ધિનું અવલોકન કર્યું હતું.

(D) પરાગનલિકાની વૃદ્ધિ $Boron$ ની હાજરી દ્વારા નોંધપાત્ર રીતે ઉત્તેજિત થાય છે.
$Boron$ એ પરાગરજના અંકુરણ અને પરાગનલિકાના લંબાઈમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે,કારણ કે તે શર્કરાના શોષણ અને તેના સ્થળાંતરમાં મદદ કરે છે.
તે અંડક તરફ પરાગનલિકાની ઝડપી વૃદ્ધિ માટે જરૂરી કોષદીવાલના ઘટકોના સંશ્લેષણમાં પણ મદદ કરે છે.

(B) પુષ્પી વનસ્પતિઓમાં સ્ત્રીકેસરચક્ર સ્ત્રીકેસર અથવા મહાબીજાણુપર્ણનું બનેલું હોય છે. સ્ત્રીકેસરના ત્રણ ભાગો છે: પરાગાસન,પરાગવાહિની અને અંડાશય. પરાગનયનની પ્રક્રિયા દરમિયાન પરાગાસન એ પરાગરજ માટે ગાદી (landing platform) તરીકે કાર્ય કરે છે.

(C) જ્યારે પરાગરજ સ્ત્રીકેસરના પરાગાસન પર સ્થાપિત થાય છે,ત્યારે તે ભેજ અને પોષક તત્વોનું શોષણ કરે છે. આ પ્રક્રિયા પરાગરજના અંકુરણને ઉત્તેજિત કરે છે,જેના પરિણામે પરાગનલિકાનું નિર્માણ થાય છે. પરાગનલિકા પરાગવાહિનીમાંથી પસાર થઈને બીજાશય સુધી પહોંચે છે અને ફલન માટે નર જન્યુઓને ભ્રૂણપુટ સુધી લઈ જાય છે.

(B) પરાગનલિકા સહાયક કોષો પૈકીના એક દ્વારા ભ્રૂણપુટમાં પ્રવેશ કરે છે.
આ પ્રવેશ તંતુમય પ્રસાધન (filiform apparatus) દ્વારા માર્ગદર્શન પામે છે,જે સહાયક કોષોના અંડછિદ્રીય છેડે આવેલી વિશિષ્ટ કોષીય જાડાઈ છે.
સહાયક કોષો અંડકના અંડછિદ્રીય છેડે આવેલા હોય છે.

(A) પરાગરજને $-196^{\circ} C$ તાપમાને સંગ્રહિત કરવામાં આવે છે,જે પ્રવાહી નાઈટ્રોજનનું તાપમાન છે.
આ પ્રક્રિયાને ક્રાયોપ્રિઝર્વેશન (Cryopreservation) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ અત્યંત નીચા તાપમાને પરાગરજની ચયાપચયની પ્રક્રિયાઓ અટકી જાય છે,જેના કારણે તે લાંબા સમય સુધી જીવંત રહી શકે છે.
આ રીતે સંગ્રહિત પરાગરજનો ઉપયોગ પાક સંવર્ધનના પ્રયોગો અને સંરક્ષણ હેતુઓ માટે સીડ બેંકની જેમ પોલેન બેંકમાં કરી શકાય છે.

(B) પરાગનલિકાનો અંડકમાં પ્રવેશ વિવિધ માર્ગો દ્વારા થઈ શકે છે:
$1$. $Porogamy$ (અંડછિદ્ર પ્રવેશ): પરાગનલિકા અંડછિદ્ર દ્વારા પ્રવેશ કરે છે. આ સૌથી સામાન્ય પદ્ધતિ છે.
$2$. $Chalazogamy$ (અંડતલીય પ્રવેશ): પરાગનલિકા અંડતલ (chalaza) દ્વારા પ્રવેશ કરે છે.
$3$. $Mesogamy$ (અંડાવરણ પ્રવેશ): પરાગનલિકા અંડાવરણ અથવા અંડનાલ દ્વારા પ્રવેશ કરે છે.
પ્રશ્નમાં અંડછિદ્ર દ્વારા પ્રવેશનો ઉલ્લેખ હોવાથી,સાચો શબ્દ $Porogamy$ છે.

(D) તંતુમય પ્રસાધન એ સહાયક કોષોના અંડકછિદ્ર છેડે આવેલા વિશિષ્ટ કોષીય જાડાણ છે. તેનું મુખ્ય કાર્ય પરાગનલિકાને સહાયક કોષમાં પ્રવેશવા માટે માર્ગદર્શન આપતા રાસાયણિક પદાર્થોનો સ્ત્રાવ કરવાનું છે. તેથી,વિધાન $(a)$ અને $(c)$ બંને સાચા છે.

(A) પરાગનલિકાની ભ્રૂણપુટ તરફની ગતિને રસાયણાનુવર્તન (Chemotropism) કહેવામાં આવે છે. આ ગતિ ચોક્કસ રાસાયણિક પદાર્થો જેવા કે કેલ્શિયમ આયનો,બોરોન અને કાર્બોદિતોના પ્રતિભાવમાં થાય છે,જે અંડકમાં આવેલા સહાયક કોષો દ્વારા મુક્ત કરવામાં આવે છે.

(C) અંડકમાં પ્રવેશ્યા પછી, પરાગનલિકા અંડછિદ્ર તરફ આકર્ષાય છે. આ આકર્ષક પદાર્થ તંતુમય પ્રસાધન (filiform apparatus) દ્વારા સ્ત્રાવ પામે છે. પરાગનલિકા બે સહાયક કોષોમાંથી એકમાં પ્રવેશ કરે છે અને તેના જન્યુઓને મુક્ત કરે છે. બે નર જન્યુઓમાંથી એક અંડકોષ સાથે જોડાઈને ફલન (syngamy) કરે છે, જે દ્વિતીય ફલિતાંડ (zygote) બનાવે છે. બીજા નર જન્યુનું કોષકેન્દ્ર બે એકકીય ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો સાથે જોડાઈને ત્રિકીય ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર બનાવે છે. આ બીજા ફલનને વાનસ્પતિક ફલન કહેવામાં આવે છે.

(A) સહાયક કોષોની લાક્ષણિકતા એ છે કે તેમાં આંગળી જેવા પ્રવર્ધો હોય છે જેને ફિલિફોર્મ એપરેટસ કહેવામાં આવે છે,જે અંડછિદ્ર તરફની તેમની દીવાલ સાથે જોડાયેલા હોય છે. આ ફિલિફોર્મ એપરેટસનું મુખ્ય કાર્ય પરાગનલિકાને આકર્ષવાનું અને તેને સહાયક કોષમાં પ્રવેશવા માટે માર્ગદર્શન આપવાનું છે.

(D) $\text{તંતુમય } \theta \text{ext{ } } \text{પ્રસાધન }(Filiform apparatus)$ એ ભ્રૂણપુટમાં સહાયક કોષોના અંડછિદ્રીય છેડે આવેલી વિશિષ્ટ કોષીય જાડાઈ છે।
તેનું મુખ્ય કાર્ય એવા રાસાયણિક પદાર્થોનો સ્ત્રાવ કરવાનું છે જે પરાગનલિકાને આકર્ષે છે અને તેને સહાયક કોષોમાં પ્રવેશવા માટે માર્ગદર્શન આપે છે।
તેથી, સાચો જવાબ $D$ છે।

(D) પરાગરજ-સ્ત્રીકેસર આંતરક્રિયા એ એક ગતિશીલ પ્રક્રિયા છે જેમાં પરાગરજ અને સ્ત્રીકેસર વચ્ચે રાસાયણિક સંકેતોની આપ-લે થાય છે. તે એક જનીનિક રીતે નિયંત્રિત પ્રક્રિયા પણ છે,જેમાં સ્ત્રીકેસર સુસંગત પરાગરજને ઓળખે છે. આમ,રાસાયણિક મધ્યસ્થતા અને જનીનિક નિયંત્રણ બંને તેમાં સામેલ હોવાથી,સાચો જવાબ 'એક કરતા વધુ વિકલ્પ સાચા છે' તે છે.

(A) ફિલિફોર્મ એપરેટસ એ સહાયક કોષોની કોષદીવાલના આંગળી જેવા પ્રવર્ધો ધરાવે છે જે સહાયક કોષના કોષરસમાં વિસ્તરેલા હોય છે.
આ રચનાઓ સહાયક કોષોના અંડછિદ્રના છેડે આવેલી હોય છે.
તેમનું મુખ્ય કાર્ય રાસાયણિક પદાર્થો (રસાયણાનુવર્તી ઉત્તેજના) નો સ્ત્રાવ કરીને પરાગનલિકાને સહાયક કોષોમાં પ્રવેશવા માટે માર્ગદર્શન આપવાનું છે.
તેથી,વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.

(C) પરાગનલિકાની પ્રારંભિક વૃદ્ધિ પરાગરજમાં રહેલા ખોરાકના સંગ્રહનો ઉપયોગ કરીને થાય છે.
જેમ જેમ પરાગનલિકા પરાગાસન અને પરાગવાહિનીમાંથી આગળ વધે છે,તેમ તે સ્ત્રીકેસરના પેશીઓમાં ઉપલબ્ધ પોષક તત્વોનો ઉપયોગ કરે છે.
તેથી,વિધાન સાચું છે.
પરાગનલિકા પરાગવાહિનીમાંથી અંડક તરફ વૃદ્ધિ પામે છે,જે અંડકમાં રહેલા સહાયક કોષો દ્વારા મુક્ત થતા રાસાયણિક સંકેતો (રસાયણાનુવર્તી) દ્વારા માર્ગદર્શન મેળવે છે.
તે સામાન્ય રીતે પરાગવાહિનીના આંતરકોષીય અવકાશ (intercellular spaces) માંથી પસાર થાય છે,કોષની અંદરથી નહીં.
આમ,કારણ ખોટું છે કારણ કે ગતિ આંતરકોષીય છે,અંતઃકોષીય નથી.

(A) પરાગરજ-સ્ત્રીકેસર આંતરક્રિયા એ પરાગરજ અને સ્ત્રીકેસર વચ્ચે થતી રાસાયણિક સંવાદની એક ગતિશીલ પ્રક્રિયા છે.
$A$: તે એક સ્થાપિત તથ્ય છે કે પરાગરજની સપાટી પર હાજર વિશિષ્ટ પ્રોટીન સુસંગતતા નક્કી કરવા માટે સ્ત્રીકેસર સાથે આંતરક્રિયા કરે છે.
$R$: આ સુસંગતતા દર્શાવતા પ્રોટીન ખરેખર પરાગરજની દીવાલના બહારના સ્તરમાં આવેલા હોય છે,જેને એકટેક્સાઇન (ektexine) કહેવામાં આવે છે.
આમ,પરાગરજ અને સ્ત્રીકેસર વચ્ચેની આંતરક્રિયા આ પ્રોટીન દ્વારા થાય છે જે એકટેક્સાઇનમાં સ્થિત હોય છે,તેથી કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.

(A) બોરોન એ વનસ્પતિઓ માટે એક આવશ્યક લઘુપોષક તત્વ છે. તે પરાગનલિકાની વૃદ્ધિ અને પરાગરજના અંકુરણમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. બોરોનની ઉણપને કારણે પરાગરજનું અંકુરણ થતું નથી અને ફળ કે બીજનું નિર્માણ યોગ્ય રીતે થતું નથી.

(D) પરાગરજની જીવિતતા તાપમાન અને ભેજ પર આધાર રાખે છે.
ઘઉં અને ચોખા જેવા કેટલાક ધાન્ય પાકોમાં,પરાગરજ મુક્ત થયા પછી $30$ મિનિટમાં તેમની જીવિતતા ગુમાવે છે.
તેની સામે,રોઝેસી,લેગ્યુમિનોસી અને સોલેનેસી જેવી કેટલીક વનસ્પતિ કુળના સભ્યોમાં પરાગરજ મહિનાઓ સુધી જીવિત રહી શકે છે.
તેથી,સાચો ક્રમ ઘઉં/ચોખા માટે $30$ મિનિટ અને ઉલ્લેખિત કુળ માટે મહિનાઓ છે.

(A) પરાગરજને લાંબા સમય સુધી સાચવવા માટે તેને $-196^{\circ} C$ તાપમાને પ્રવાહી નાઈટ્રોજનમાં સંગ્રહિત કરવામાં આવે છે.
આ પદ્ધતિને ક્રાયોપ્રિઝર્વેશન (Cryopreservation) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ તકનીક દ્વારા પરાગરજ વર્ષો સુધી જીવંત રહી શકે છે,જે પાક સંવર્ધન કાર્યક્રમો અને જનીન બેંકોમાં ઉપયોગી છે.

(B) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં બેવડા ફલનની પ્રક્રિયા દરમિયાન,પરાગનલિકા અંડકમાં પ્રવેશીને ભ્રૂણપુટ સુધી પહોંચે છે.
ભ્રૂણપુટમાં પહોંચ્યા પછી,પરાગનલિકા તંતુમય પ્રસાધન (filiform apparatus) દ્વારા બે સહાયક કોષો પૈકીના એકમાં પ્રવેશે છે.
ત્યારબાદ બે નરજન્યુઓ આ ચોક્કસ સહાયક કોષના કોષરસમાં મુક્ત થાય છે.
ત્યાંથી,એક નરજન્યુ અંડકોષ તરફ ગતિ કરીને યુગ્મનજ બનાવે છે અને બીજો નરજન્યુ મધ્યસ્થ કોષ તરફ ગતિ કરીને પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ બનાવે છે.

(D) પરાગરજ-સ્ત્રીકેસર આંતરક્રિયા એ એક ગતિશીલ પ્રક્રિયા છે જેમાં પરાગરજની ઓળખ અને ત્યારબાદ પરાગરજને પ્રોત્સાહન અથવા અવરોધવાની પ્રક્રિયાનો સમાવેશ થાય છે. આ ઓળખ પરાગરજના રાસાયણિક ઘટકો અને સ્ત્રીકેસરના ઘટકો વચ્ચેની આંતરક્રિયા દ્વારા થાય છે. ખાસ કરીને,સ્ત્રીકેસર પરાગરજને ઓળખવાની ક્ષમતા ધરાવે છે કે તે યોગ્ય પ્રકારની (સુસંગત) છે કે ખોટા પ્રકારની (અસંગત). આ ઓળખ પરાગરજ અને પરાગાસન વચ્ચેના સતત રાસાયણિક સંવાદ દ્વારા પ્રાપ્ત થાય છે,જેમાં પરાગરજ અને પરાગાસનની સપાટી પર હાજર વિશિષ્ટ પ્રોટીન વચ્ચેની આંતરક્રિયાનો સમાવેશ થાય છે.

(B) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,પરાગરજ જ્યારે મુક્ત થાય છે ત્યારે તે સામાન્ય રીતે $2$-કોષીય અવસ્થામાં હોય છે,જેમાં એક વાનસ્પતિક કોષ અને એક જનન કોષ હોય છે.
જેમ જેમ પરાગનલિકા સ્ત્રીકેસરના પરાગવાહિનીમાંથી પસાર થાય છે,તેમ જનન કોષ સમભાજન પામીને $2$ નર જન્યુઓ બનાવે છે.
આ $2$ નર જન્યુઓ બેવડા ફલનની પ્રક્રિયામાં ભાગ લે છે,જેમાં એક અંડકોષ સાથે અને બીજો મધ્યસ્થ કોષ સાથે જોડાય છે.

(B) પરાગરજ-સ્ત્રીકેસર આંતરક્રિયાની પ્રક્રિયા ચોક્કસ ક્રમમાં થાય છે:
$1$. સૌ પ્રથમ,પરાગરજ સ્ત્રીકેસરના પરાગાસન પર સ્થાપિત થાય છે $(b)$.
$2$. સ્થાપિત થયા પછી,પરાગરજ અંકુરિત થાય છે અને પરાગનલિકા બનાવે છે $(c)$.
$3$. ત્યારબાદ,પરાગનલિકા પરાગાસન અને પરાગવાહિનીના પેશીઓમાંથી વૃદ્ધિ પામીને અંડક સુધી પહોંચે છે $(a)$.
$4$. અંતે,$2$ નર જન્યુઓ ધરાવતી પરાગનલિકા ફલન માટે અંડકમાં પ્રવેશ કરે છે $(d)$.
તેથી,સાચો ક્રમ $b \rightarrow c \rightarrow a \rightarrow d$ છે.

(A) આકૃતિ પરાગરજના અંકુરણને દર્શાવે છે.
વિધાન $i$ સાચું છે: આકૃતિ પરાગરજના અંકુરણની પ્રક્રિયા દર્શાવે છે.
વિધાન $ii$ ખોટું છે: આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓના નર જન્યુઓ અચલિત હોય છે.
વિધાન $iii$ ખોટું છે: પરાગનલિકામાં બે નર જન્યુઓ અને એક નલિકા કેન્દ્ર હોય છે,માદા જન્યુ નહીં.
વિધાન $iv$ ખોટું છે: પરાગનલિકા એ અંતઃઆવરણનું વિસ્તરણ છે,પરંતુ બાહ્ય આવરણ પરાગરજ પર જ રહે છે.
વિધાન $v$ સાચું છે: નલિકા કેન્દ્ર સામાન્ય રીતે વિકસતી પરાગનલિકાના અગ્ર ભાગે જોવા મળે છે.
તેથી,વિધાન $i$ અને $v$ સાચા છે.

(D) પરાગરજ-સ્ત્રીકેસર આંતરક્રિયા એ એક ગતિશીલ પ્રક્રિયા છે જેમાં પરાગરજની ઓળખ અને ત્યારબાદ તેનું પ્રોત્સાહન અથવા અવરોધ સામેલ છે.
$1$. પરાગરજનું પરાગાસન પર સ્થાપન એ આ આંતરક્રિયાનું પ્રથમ પગલું છે.
$2$. પરાગરજનું અંકુરણ અને પરાગનલિકાની પરાગવાહિનીમાં વૃદ્ધિ એ આ આંતરક્રિયાની મુખ્ય ઘટનાઓ છે.
$3$. પરાગનલિકાનું અંડકમાં પ્રવેશવું એ પરાગરજ-સ્ત્રીકેસર આંતરક્રિયાનો અંતિમ તબક્કો છે.
$4$. ભ્રૂણનો વિકાસ એ ફલન (સંયુગ્મન અને ત્રિ-કીય જોડાણ) પછી થાય છે અને તે પરાગરજ-સ્ત્રીકેસર આંતરક્રિયાનો ભાગ નથી.

(D) $Parthenium$ (પાર્થિનિયમ),જેને ગાજર ઘાસ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે એક આક્રમક નીંદણ છે જે આયાતી ઘઉં સાથે અશુદ્ધિ તરીકે ભારતમાં દાખલ થયું હતું. તેની પરાગરજ મનુષ્યોમાં શ્વસન સંબંધી એલર્જી અને હે ફીવર (hay fever) નું મુખ્ય કારણ છે.

(C) સાચો જવાબ $C$ છે.
ફિલિફોર્મ એપરેટસ એ સહાયક કોષોના અંડછિદ્રીય છેડે આવેલા વિશિષ્ટ કોષીય જાડાણ છે.
તેનું મુખ્ય કાર્ય એવા રાસાયણિક પદાર્થોનો સ્ત્રાવ કરવાનું છે જે ફલનની પ્રક્રિયા દરમિયાન પરાગનલિકાને સહાયક કોષોમાં પ્રવેશવા માટે માર્ગદર્શન આપે છે.

(C) પરાગરજ-સ્ત્રીકેસર આંતરક્રિયાની પ્રક્રિયા ચોક્કસ ક્રમમાં થાય છે:
$1$. $II.$ પરાગાસન પર પરાગરજનું સ્થાપન.
$2$. $IV.$ પરાગવાહિનીમાં પરાગનલિકાનો વિકાસ.
$3$. $V.$ અંડકછિદ્ર દ્વારા અંડકમાં પરાગનલિકાનો પ્રવેશ.
$4$. $III.$ ભ્રૂણપુટ (સહાયક કોષો) માં પરાગનલિકાનો પ્રવેશ.
$5$. $I.$ ફલન માટે ભ્રૂણપુટમાં નર જન્યુઓનું મુક્ત થવું.
તેથી,સાચો ક્રમ $II \to IV \to V \to III \to I$ છે.