Gujarati

The Search for Genetic Material Questions in Gujarati

Class 12 Biology · Molecular Basis of Inheritance · The Search for Genetic Material

178+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 178 questions in Gujarati

101
MediumMCQ
જો ગરમીથી મૃત થયેલ $R$-સ્ટ્રેઇન અને જીવંત $S$-સ્ટ્રેઇન બેક્ટેરિયાને ઉંદરમાં દાખલ કરવામાં આવે,તો શું પરિણામ આવે?
A
ઉંદર જીવંત રહે છે.
B
ઉંદર મૃત્યુ પામે છે.
C
ઉંદરને ન્યુમોનિયા થાય છે પણ તે મૃત્યુ પામતો નથી.
D
$50\%$ ઉંદર મૃત્યુ પામે છે.

Solution

(B) ફ્રેડરિક ગ્રિફિથના રૂપાંતરણના પ્રયોગમાં,$S$-સ્ટ્રેઇન (સ્મૂધ સ્ટ્રેઇન) રોગકારક છે અને ન્યુમોનિયા પ્રેરે છે,જ્યારે $R$-સ્ટ્રેઇન (રફ સ્ટ્રેઇન) બિન-રોગકારક છે. જ્યારે જીવંત $S$-સ્ટ્રેઇન બેક્ટેરિયાને ઉંદરમાં દાખલ કરવામાં આવે છે,ત્યારે ઉંદરને ન્યુમોનિયા થાય છે અને તે મૃત્યુ પામે છે. જો તેમાં ગરમીથી મૃત થયેલ $R$-સ્ટ્રેઇન ઉમેરવામાં આવે તો પણ,જીવંત $S$-સ્ટ્રેઇનની હાજરી ઉંદરના મૃત્યુ માટે પૂરતી છે. તેથી,ઉંદર મૃત્યુ પામે છે.
102
MediumMCQ
ગ્રીફિથના રૂપાંતરણના પ્રયોગમાં નીચેનામાંથી કઈ પ્રક્રિયા થાય છે?
A
$S$-સ્ટ્રેઈનનું રૂપાંતરણ $R$-સ્ટ્રેઈનમાં થાય છે.
B
$R$-સ્ટ્રેઈનનું રૂપાંતરણ $S$-સ્ટ્રેઈનમાં થાય છે.
C
રૂપાંતરણ થતું નથી.
D
$A$ અને $B$ બંને.

Solution

(B) ફ્રેડરિક ગ્રીફિથના પ્રયોગમાં,તેમણે સ્ટ્રેપ્ટોકોકસ ન્યુમોની (Streptococcus pneumoniae) બેક્ટેરિયાની બે જાતોનો ઉપયોગ કર્યો હતો: $S$-સ્ટ્રેઈન (લીસી,રોગકારક) અને $R$-સ્ટ્રેઈન (ખરબચડી,બિન-રોગકારક).
જ્યારે ગરમીથી મૃત $S$-સ્ટ્રેઈન બેક્ટેરિયાને જીવંત $R$-સ્ટ્રેઈન બેક્ટેરિયા સાથે મિશ્ર કરીને ઉંદરના શરીરમાં દાખલ કરવામાં આવ્યા,ત્યારે ઉંદર મૃત્યુ પામ્યા.
ગ્રીફિથે અવલોકન કર્યું કે જીવંત $R$-સ્ટ્રેઈન બેક્ટેરિયાનું રૂપાંતરણ રોગકારક $S$-સ્ટ્રેઈન બેક્ટેરિયામાં થયું હતું.
આ પ્રક્રિયા,જેમાં મૃત $S$-સ્ટ્રેઈનમાંથી આનુવંશિક દ્રવ્ય જીવંત $R$-સ્ટ્રેઈન દ્વારા ગ્રહણ કરવામાં આવ્યું હતું,તેને બેક્ટેરિયલ રૂપાંતરણ (bacterial transformation) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
103
MediumMCQ
જો રૂપાંતરણ તત્વ $R$-સ્ટ્રેઈનમાં સ્થાનાંતરીત થાય,તો $R$-સ્ટ્રેઈન કયા લક્ષણો પ્રાપ્ત કરશે?
$(i)$ લીસા પોલિસેક્કેરાઈડના આવરણનું નિર્માણ
$(ii)$ બિનઝેરી બને
$(iii)$ ઝેરી બને
$(iv)$ લીસા પોલિસેક્કેરાઈડના આવરણનું નિર્માણ ન કરે
A
$(ii)$ અને $(iv)$
B
$(iii)$ અને $(iv)$
C
$(i)$ અને $(iii)$
D
$(i)$ અને $(ii)$

Solution

(C) ગ્રીફિથના રૂપાંતરણના પ્રયોગમાં,$S$-સ્ટ્રેઈન (લીસા) બેક્ટેરિયા પોલિસેક્કેરાઈડનું આવરણ ધરાવે છે જે તેમને ઝેરી (રોગકારક) બનાવે છે.
$R$-સ્ટ્રેઈન (ખરબચડા) બેક્ટેરિયામાં આ આવરણનો અભાવ હોય છે અને તે બિનઝેરી હોય છે.
જ્યારે ગરમીથી મૃત $S$-સ્ટ્રેઈનમાંથી રૂપાંતરણ તત્વ $(DNA)$ $R$-સ્ટ્રેઈનમાં સ્થાનાંતરીત થાય છે,ત્યારે $R$-સ્ટ્રેઈનનું $S$-સ્ટ્રેઈનમાં રૂપાંતરણ થાય છે.
પરિણામે,રૂપાંતરિત $R$-સ્ટ્રેઈન લીસા પોલિસેક્કેરાઈડના આવરણનું નિર્માણ કરવાની ક્ષમતા પ્રાપ્ત કરે છે $(i)$ અને તે ઝેરી બને છે $(iii)$.
104
MediumMCQ
ગ્રીફિથના પ્રયોગ પરથી શેના વિશે ખ્યાલ આવી શક્યો ન હતો?
A
આનુવંશિક દ્રવ્યની રાસાયણિક પ્રકૃતિ
B
ઉંદરના મૃત્યુનું કારણ
C
ઉંદર જીવંત રહ્યાનું કારણ
D
બેક્ટેરીયલ રૂપાંતરણ

Solution

(A) ફ્રેડરિક ગ્રીફિથના $1928$ ના પ્રયોગે બેક્ટેરીયલ રૂપાંતરણની ઘટના દર્શાવી હતી,જેમાં $S$-સ્ટ્રેન (રોગકારક) બેક્ટેરિયાએ $R$-સ્ટ્રેન (બિન-રોગકારક) બેક્ટેરિયાને રોગકારકમાં રૂપાંતરિત કર્યા હતા.
જોકે,ગ્રીફિથ આ ફેરફાર માટે જવાબદાર 'રૂપાંતરિત સિદ્ધાંત' (transforming principle) ની જૈવરાસાયણિક પ્રકૃતિ નક્કી કરી શક્યા ન હતા.
પાછળથી એવરી,મેકલીઓડ અને મેકકાર્ટી દ્વારા તેને $DNA$ તરીકે ઓળખવામાં આવ્યું હતું.
105
MediumMCQ
$Streptococcus$ $pneumoniae$ ના $S$ સ્ટ્રેઈન કયા લક્ષણો ધરાવે છે?
A
પોલિસેક્કેરાઈડનું આવરણ
B
ઝેરીપણું (Virulence)
C
બિનઝેરી
D
$A$ અને $B$ બંને

Solution

(D) $Streptococcus$ $pneumoniae$ નો $S$ સ્ટ્રેઈન (સ્મૂધ સ્ટ્રેઈન) પોલિસેક્કેરાઈડના આવરણ (શ્લેષ્મ આવરણ) ની હાજરી દ્વારા ઓળખાય છે.
આ પોલિસેક્કેરાઈડનું આવરણ બેક્ટેરિયાને યજમાનની રોગપ્રતિકારક શક્તિથી બચાવે છે,જેના કારણે $S$ સ્ટ્રેઈન ઝેરી (રોગકારક) બને છે,એટલે કે તે ન્યુમોનિયા ફેલાવે છે.
તેની સામે,$R$ સ્ટ્રેઈન (રફ સ્ટ્રેઈન) માં આ આવરણનો અભાવ હોય છે અને તે બિનઝેરી હોય છે.
તેથી,$S$ સ્ટ્રેઈન પોલિસેક્કેરાઈડનું આવરણ અને ઝેરીપણું એમ બંને લક્ષણો ધરાવે છે.
106
MediumMCQ
જો સ્ટ્રેપ્ટોકોકસ ન્યુમોનીના જીવંત $S$ સ્ટ્રેઈનને ઉંદરમાં દાખલ કરવામાં આવે તો શું થાય?
A
ઉંદર જીવંત રહે છે.
B
ઉંદર ન્યુમોનિયા થવાથી મૃત્યુ પામે છે.
C
ઉંદર મેલેરિયા થવાથી મૃત્યુ પામે છે.
D
ઉંદર ટાઈફોઈડ થવાથી મૃત્યુ પામે છે.

Solution

(B) ફ્રેડરિક ગ્રિફિથના રૂપાંતરણ પ્રયોગમાં,સ્ટ્રેપ્ટોકોકસ ન્યુમોનીનો $S$ સ્ટ્રેઈન (સ્મૂથ સ્ટ્રેઈન) રોગકારક છે કારણ કે તેની પાસે પોલીસેકેરાઈડનું આવરણ (કેપ્સ્યુલ) હોય છે જે તેને યજમાનની રોગપ્રતિકારક શક્તિથી બચાવે છે. જ્યારે જીવંત $S$ સ્ટ્રેઈનને ઉંદરમાં દાખલ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે ન્યુમોનિયા પ્રેરે છે,જેના પરિણામે ઉંદરનું મૃત્યુ થાય છે. તેનાથી વિપરીત,$R$ સ્ટ્રેઈન (રફ સ્ટ્રેઈન) માં આ કેપ્સ્યુલનો અભાવ હોય છે અને તે રોગકારક નથી.
107
EasyMCQ
રૂપાંતરણીય સિદ્ધાંત (Transforming Principle) કોણે આપ્યો હતો?
A
એવરી
B
મેકલિઓડ
C
મેકકાટી
D
ગ્રીફિથ

Solution

(D) ફ્રેડરિક ગ્રીફિથે $1928$ માં $Streptococcus$ $\text{pneumoniae}$ બેક્ટેરિયા સાથે પ્રયોગોની શ્રેણી હાથ ધરી હતી. તેમણે અવલોકન કર્યું કે જ્યારે બિન-ઝેરી (non-virulent) બેક્ટેરિયાના સ્ટ્રેનને ગરમીથી મૃત ઝેરી (virulent) બેક્ટેરિયા સાથે મિશ્ર કરવામાં આવે છે, ત્યારે તે ઝેરી સ્ટ્રેનમાં રૂપાંતરિત થઈ શકે છે. તેમણે આ ઘટનાને 'રૂપાંતરણીય સિદ્ધાંત' (Transforming Principle) તરીકે ઓળખાવી હતી. જોકે તેઓ આ રૂપાંતરિત પદાર્થની જૈવરાસાયણિક પ્રકૃતિ ઓળખી શક્યા ન હતા, પરંતુ તેમના કાર્યએ $DNA$ એ જ આનુવંશિક દ્રવ્ય છે તેની શોધનો પાયો નાખ્યો હતો.
108
MediumMCQ
એવરી,મૈકલિઓડ અને મેકકાર્ટીના કાર્ય પહેલા જનીન દ્રવ્ય તરીકે કોને માનવામાં આવતું હતું?
A
પ્રોટીન
B
કાર્બોદિત
C
$RNA$
D
$DNA$

Solution

(A) ઓસ્વાલ્ડ એવરી,કોલિન મૈકલિઓડ અને મેકલિન મેકકાર્ટી દ્વારા $1944$ માં કરવામાં આવેલા પ્રયોગો પહેલા,વૈજ્ઞાનિક સમુદાયમાં એવી વ્યાપક માન્યતા હતી કે પ્રોટીન એ જનીન દ્રવ્ય છે. આનું કારણ એ હતું કે ન્યુક્લિક એસિડની સરખામણીમાં પ્રોટીન કોષોમાં વધુ જટિલ,વિવિધતાસભર અને વિપુલ પ્રમાણમાં જોવા મળે છે. તેમના પ્રયોગો પછી જ,જેમાં સાબિત થયું કે $DNA$ એ રૂપાંતરિત સિદ્ધાંત (transforming principle) છે,વૈજ્ઞાનિકોનો મત બદલાયો અને $DNA$ ને જનીન દ્રવ્ય તરીકે સ્વીકારવામાં આવ્યું.
109
MediumMCQ
$R$ કોષોનું $S$ કોષોમાં રૂપાંતરણ માટે નીચેનામાંથી શું જવાબદાર હતું?
A
પોલિસેકેરાઈડ
B
પોલિપેપ્ટાઈડ
C
રીબોન્યુક્લિઈક એસિડ
D
ડિઓક્સિરીબોન્યુક્લિઈક એસિડ

Solution

(D) $R$ કોષોનું $S$ કોષોમાં રૂપાંતરણ ઓસ્વાલ્ડ એવરી,કોલિન મેકલીઓડ અને મેકલિન મેકકાર્ટી દ્વારા દર્શાવવામાં આવ્યું હતું.
તેમણે ગરમીથી મૃત $S$ કોષોમાંથી જૈવિક અણુઓ (પ્રોટીન,$DNA$,$RNA$) ને શુદ્ધ કર્યા જેથી જાણી શકાય કે કયો અણુ જીવંત $R$ કોષોને $S$ કોષોમાં રૂપાંતરિત કરી શકે છે.
તેમણે શોધ્યું કે માત્ર $S$ બેક્ટેરિયામાંથી મેળવેલ $DNA$ જ $R$ બેક્ટેરિયાને રૂપાંતરિત કરવા માટે જવાબદાર હતું.
તેમણે એ પણ જોયું કે પ્રોટીનનું પાચન કરતા ઉત્સેચકો (પ્રોટીએઝ) અને $RNA$ નું પાચન કરતા ઉત્સેચકો (RNases) રૂપાંતરણ પર અસર કરતા નથી,તેથી રૂપાંતરણ માટે જવાબદાર પદાર્થ પ્રોટીન કે $RNA$ નહોતા.
DNase સાથે પાચન કરવાથી રૂપાંતરણ અટકી ગયું હતું,જે સૂચવે છે કે $DNA$ જ રૂપાંતરણ માટે જવાબદાર હતું.
110
MediumMCQ
કયો ઉત્સેચક બેક્ટેરીયલ રૂપાંતરણ (bacterial transformation) પર અસર કરતો નથી?
A
પ્રોટીએઝ
B
રીબોન્યુક્લિએઝ
C
લાઈપેઝ
D
આપેલ તમામ

Solution

(D) એવરી,મેકલીઓડ અને મેકકાર્ટી દ્વારા કરવામાં આવેલા પ્રખ્યાત પ્રયોગમાં,તેઓએ મૃત $S$ સ્ટ્રેઈન બેક્ટેરિયામાંથી જૈવ-રાસાયણિક પદાર્થો (પ્રોટીન,$DNA$,$RNA$) ને શુદ્ધ કર્યા હતા જેથી જાણી શકાય કે કયો પદાર્થ જીવંત $R$ સ્ટ્રેઈન બેક્ટેરિયાને $S$ સ્ટ્રેઈનમાં રૂપાંતરિત કરી શકે છે.
તેઓએ શોધી કાઢ્યું કે પ્રોટીનનું પાચન કરતા ઉત્સેચકો (પ્રોટીએઝ) અને $RNA$ નું પાચન કરતા ઉત્સેચકો (RNases) દ્વારા પ્રક્રિયા કરવા છતાં રૂપાંતરણ પર કોઈ અસર થઈ નહીં,જેનો અર્થ એ છે કે રૂપાંતરણ માટે જવાબદાર પદાર્થ પ્રોટીન કે $RNA$ નથી.
$DNA$ નું પાચન કરતા ઉત્સેચકો (DNases) દ્વારા પ્રક્રિયા કરવાથી રૂપાંતરણ અટકી ગયું,જે સાબિત કરે છે કે $DNA$ એ જ આનુવંશિક દ્રવ્ય છે.
આમ,પ્રોટીએઝ,RNases અને લાઈપેઝ રૂપાંતરણની પ્રક્રિયા પર અસર કરતા નથી,તેથી સાચો જવાબ $D$ છે.
111
MediumMCQ
કયા ઉત્સેચક દ્વારા રૂપાંતરણની પ્રક્રિયા અવરોધાય છે?
A
$RNase$
B
પ્રોટીએઝ
C
$DNase$
D
લાઈપેઝ

Solution

(C) એવરી,મેકલીઓડ અને મેકકાર્ટી દ્વારા કરવામાં આવેલા પ્રયોગમાં,તેઓએ ગરમીથી મૃત $S$ સ્ટ્રેન બેક્ટેરિયામાંથી જૈવ-રાસાયણિક પદાર્થો (પ્રોટીન,$DNA$,$RNA$ વગેરે) શુદ્ધ કર્યા હતા જેથી જાણી શકાય કે કયો પદાર્થ જીવંત $R$ સ્ટ્રેન બેક્ટેરિયાને $S$ સ્ટ્રેન બેક્ટેરિયામાં રૂપાંતરિત કરી શકે છે.
તેઓએ શોધી કાઢ્યું કે પ્રોટીએઝ અને $RNase$ દ્વારા પાચન કરવાથી રૂપાંતરણની પ્રક્રિયા પર કોઈ અસર થતી નથી,જેનો અર્થ છે કે રૂપાંતરણ માટે જવાબદાર પદાર્થ પ્રોટીન કે $RNA$ નથી.
જોકે,$DNase$ દ્વારા પાચન કરવાથી રૂપાંતરણની પ્રક્રિયા અવરોધાય છે,જે સૂચવે છે કે $DNA$ રૂપાંતરણ માટે જવાબદાર છે.
112
MediumMCQ
એવરી,મેકલિઓડ અને મેકકાર્ટીએ તેમના પ્રયોગ પરથી શું તારણ કાઢયું?
A
$DNA$ જનીન દ્રવ્ય છે.
B
$DNA$ જનીન દ્રવ્ય નથી.
C
$RNA$ જનીન દ્રવ્ય છે.
D
પ્રોટીન જનીન દ્રવ્ય છે.

Solution

(A) ઓસ્વાલ્ડ એવરી,કોલિન મેકલિઓડ અને મેકલિન મેકકાર્ટીએ ફ્રેડરિક ગ્રિફિથ દ્વારા ઓળખવામાં આવેલા 'રૂપાંતરણ સિદ્ધાંત' (transforming principle) ના જૈવરાસાયણિક સ્વભાવને નક્કી કરવા માટે કામ કર્યું હતું.
તેમણે સ્ટ્રેપ્ટોકોકસ ન્યુમોનીના ગરમીથી મૃત $S$ સ્ટ્રેનમાંથી જૈવરાસાયણિક પદાર્થો (પ્રોટીન,$DNA$ અને $RNA$) શુદ્ધ કર્યા હતા.
તેમણે શોધી કાઢ્યું કે પ્રોટીએઝ અને $RNase$ ઉત્સેચકો રૂપાંતરણની પ્રક્રિયાને અસર કરતા નથી,જેનો અર્થ એ છે કે પ્રોટીન અને $RNA$ રૂપાંતરણ માટે જવાબદાર કારકો નથી.
જોકે,$DNase$ વડે પાચન કરવાથી રૂપાંતરણની પ્રક્રિયા અટકી ગઈ હતી.
તેથી,તેમણે તારણ કાઢ્યું કે $DNA$ એ આનુવંશિક દ્રવ્ય છે જે રૂપાંતરણ માટે જવાબદાર છે.
113
EasyMCQ
કોના પ્રયોગ પરથી સ્પષ્ટ સાબિત થયું કે $DNA$ જનીન દ્રવ્ય છે?
A
ગ્રીફીથ
B
હર્શી અને ચેઈઝ
C
એવરી,મેકલિઓડ અને મેકકાર્ટી
D
મેસેલસન અને સ્ટાલ

Solution

(B) આલ્ફ્રેડ હર્શી અને માર્થા ચેઈઝ દ્વારા $1952$ માં કરવામાં આવેલા પ્રયોગે સ્પષ્ટ સાબિત કર્યું કે $DNA$ એ જનીન દ્રવ્ય છે.
તેમણે બેક્ટેરિયોફેજ પર કામ કર્યું હતું,જે બેક્ટેરિયાને ચેપ લગાડતા વાયરસ છે.
રેડિયોએક્ટિવ આઈસોટોપ્સ ($DNA$ ને લેબલ કરવા માટે $^{32}P$ અને પ્રોટીનને લેબલ કરવા માટે $^{35}S$) નો ઉપયોગ કરીને,તેમણે દર્શાવ્યું કે ચેપ દરમિયાન માત્ર $DNA$ જ બેક્ટેરિયલ કોષમાં પ્રવેશ કરે છે,જ્યારે પ્રોટીનનું આવરણ બહાર રહે છે.
આનાથી પુષ્ટિ થઈ કે $DNA$ એ જનીનિક માહિતીનું વહન કરતું અણુ છે.
114
MediumMCQ
હર્શી અને ચેઈજે વાઈરસને કયા માધ્યમોમાં ઉછેર્યા હતા?
A
રેડિયોએક્ટિવ ફોસ્ફરસ
B
રેડિયોએક્ટિવ સલ્ફર
C
રેડિયોએક્ટિવ કાર્બન
D
$A$ અને $B$ બંને

Solution

(D) આલ્ફ્રેડ હર્શી અને માર્થા ચેઈજે એ સાબિત કરવા માટે બેક્ટેરિયોફેજ પર પ્રયોગો કર્યા હતા કે $DNA$ એ જ આનુવંશિક દ્રવ્ય છે.
તેમણે $DNA$ ને લેબલ કરવા માટે રેડિયોએક્ટિવ ફોસ્ફરસ $(^{32}P)$ ધરાવતા માધ્યમમાં કેટલાક વાઈરસ ઉછેર્યા હતા,કારણ કે $DNA$ માં ફોસ્ફરસ હોય છે પરંતુ સલ્ફર હોતું નથી.
તેમણે પ્રોટીનને લેબલ કરવા માટે રેડિયોએક્ટિવ સલ્ફર $(^{35}S)$ ધરાવતા માધ્યમમાં અન્ય વાઈરસ ઉછેર્યા હતા,કારણ કે પ્રોટીનમાં સલ્ફર (મિથિઓનાઈન અને સિસ્ટીન જેવા એમિનો એસિડમાં) હોય છે પરંતુ ફોસ્ફરસ હોતું નથી.
તેથી,તેમણે $DNA$ અને પ્રોટીન વચ્ચે તફાવત કરવા માટે રેડિયોએક્ટિવ ફોસ્ફરસ અને રેડિયોએક્ટિવ સલ્ફર બંનેનો ઉપયોગ કર્યો હતો.
115
MediumMCQ
વાઈરસનો ઉછેર કયા માધ્યમમાં કરવાથી રેડિયોએક્ટિવ $DNA$ મળે છે?
A
રેડિયોએક્ટિવ પોટેશિયમ
B
રેડિયોએક્ટિવ આયોડિન
C
રેડિયોએક્ટિવ ફોસ્ફરસ
D
રેડિયોએક્ટિવ સલ્ફર

Solution

(C) $DNA$ અણુમાં શર્કરા-ફોસ્ફેટની કરોડરજ્જુ હોય છે,જેમાં ફોસ્ફરસ એક મુખ્ય ઘટક છે.
બીજી તરફ,પ્રોટીનમાં સલ્ફર હોય છે (મિથિઓનાઈન અને સિસ્ટીન જેવા એમિનો એસિડમાં) પરંતુ તેમાં ફોસ્ફરસ હોતું નથી.
વાઈરસનો રેડિયોએક્ટિવ ફોસ્ફરસ $(^{32}P)$ ધરાવતા માધ્યમમાં ઉછેર કરવાથી,વાઈરસ આ આઈસોટોપને તેના $DNA$ માં સમાવિષ્ટ કરે છે.
તેનાથી વિપરીત,રેડિયોએક્ટિવ સલ્ફર $(^{35}S)$ ધરાવતા માધ્યમમાં વાઈરસનો ઉછેર કરવાથી વાયરલ પ્રોટીન લેબલ થાય છે.
તેથી,રેડિયોએક્ટિવ $DNA$ મેળવવા માટે,વાઈરસનો ઉછેર રેડિયોએક્ટિવ ફોસ્ફરસ ધરાવતા માધ્યમમાં કરવો જોઈએ.
116
MediumMCQ
જો વાઈરસનો ઉછેર રેડિયોએક્ટિવ સલ્ફર યુક્ત માધ્યમમાં કરવામાં આવે,તો નીચેનામાંથી શું રેડિયોએક્ટિવ બનશે?
A
$DNA$
B
$RNA$
C
કાર્બોદિત
D
પ્રોટીન

Solution

(D) $1$. વાઈરસ આનુવંશિક દ્રવ્ય ($DNA$ અથવા $RNA$) અને પ્રોટીન કવચના બનેલા હોય છે.
$2$. રેડિયોએક્ટિવ સલ્ફર $(^{35}S)$ સલ્ફર ધરાવતા એમિનો એસિડમાં દાખલ થાય છે,જેમ કે મિથિઓનાઈન અને સિસ્ટીન.
$3$. આ એમિનો એસિડ પ્રોટીનના બંધારણીય ઘટકો છે.
$4$. $DNA$ અને $RNA$ માં સલ્ફર હોતું નથી,તેથી તેઓ રેડિયોએક્ટિવ બનશે નહીં.
$5$. આથી,જ્યારે વાઈરસને રેડિયોએક્ટિવ સલ્ફર ધરાવતા માધ્યમમાં ઉછેરવામાં આવે ત્યારે તેનું પ્રોટીન કવચ રેડિયોએક્ટિવ બનશે.
117
MediumMCQ
હર્શી અને ચેઈજે બેક્ટેરીયોફેજનું સંક્રમણ કયા બેક્ટેરિયામાં કરાવ્યું હતું?
A
ઈ.કોલાઈ $(E. coli)$
B
બેસીલસ
C
સ્યુડોમોનાસ
D
સાલમોનેલા

Solution

(A) આલ્ફ્રેડ હર્શી અને માર્થા ચેઈઝ $(1952)$ એ સાબિત કરવા માટે કે $DNA$ એ જ આનુવંશિક દ્રવ્ય છે,બેક્ટેરીયોફેજ પર પ્રયોગો કર્યા હતા.
તેમણે બેક્ટેરીયોફેજને $E. coli$ (એસ્કેરિશિયા કોલાઈ) બેક્ટેરિયામાં સંક્રમિત થવા દીધા હતા.
વાયરલ $DNA$ ને રેડિયોએક્ટિવ ફોસ્ફરસ $(^{32}P)$ વડે અને વાયરલ પ્રોટીન કોટને રેડિયોએક્ટિવ સલ્ફર $(^{35}S)$ વડે લેબલ કરીને,તેમણે અવલોકન કર્યું કે માત્ર રેડિયોએક્ટિવ $DNA$ જ બેક્ટેરિયાના કોષોમાં પ્રવેશ્યું હતું,જે $DNA$ ને આનુવંશિક દ્રવ્ય તરીકે પુષ્ટિ આપે છે.
118
MediumMCQ
કઈ પ્રક્રિયા દ્વારા વાઈરસનું આવરણ (કેપ્સિડ) બેક્ટેરિયાની સપાટી પરથી અલગ થઈ જાય છે?
A
સંક્રમણ
B
સેન્ટ્રીફ્યુગેશન
C
બ્લેન્ડિંગ
D
આપેલ તમામ

Solution

(C) હર્ષે-ચેઝના પ્રયોગમાં,બેક્ટેરિયોફેજને $E. coli$ બેક્ટેરિયાને સંક્રમિત કરવા દેવામાં આવ્યા હતા.
સંક્રમણની પ્રક્રિયા પછી,વાઈરસનું આવરણ (કેપ્સિડ) બેક્ટેરિયલ કોષની બહારની સપાટી પર ચોંટેલું રહે છે.
આ વાઈરલ આવરણને બેક્ટેરિયલ સપાટીથી અલગ કરવા માટે,મિશ્રણને બ્લેન્ડરમાં 'બ્લેન્ડિંગ' નામની પ્રક્રિયામાંથી પસાર કરવામાં આવે છે.
ત્યારબાદ,ભારે બેક્ટેરિયલ કોષોને હલકા વાઈરલ કણોથી અલગ કરવા માટે સેન્ટ્રીફ્યુગેશનનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
119
MediumMCQ
કયા માધ્યમમાં ઉછેરેલા વાઈરસના સંક્રમણથી બેક્ટેરિયા રેડિયોએક્ટિવ બન્યા?
A
રેડિયોએક્ટિવ બોરોન
B
રેડિયોએક્ટિવ ફોસ્ફરસ
C
રેડિયોએક્ટિવ સલ્ફર
D
રેડિયોએક્ટિવ પોટેશિયમ

Solution

(B) હર્ષે-ચેઝના પ્રયોગમાં,તેમણે $DNA$ કે પ્રોટીન જનીનદ્રવ્ય છે તે નક્કી કરવા માટે $T2$ બેક્ટેરિયોફેજ વાઈરસનો ઉપયોગ કર્યો હતો.
તેમણે કેટલાક વાઈરસને રેડિયોએક્ટિવ ફોસ્ફરસ $(^{32}P)$ ધરાવતા માધ્યમમાં ઉછેર્યા જેથી $DNA$ ને લેબલ કરી શકાય,કારણ કે $DNA$ માં ફોસ્ફરસ હોય છે પણ સલ્ફર હોતું નથી.
તેમણે અન્ય વાઈરસને રેડિયોએક્ટિવ સલ્ફર $(^{35}S)$ ધરાવતા માધ્યમમાં ઉછેર્યા જેથી પ્રોટીન કવચને લેબલ કરી શકાય,કારણ કે પ્રોટીનમાં સલ્ફર હોય છે પણ ફોસ્ફરસ હોતું નથી.
જ્યારે રેડિયોએક્ટિવ ફોસ્ફરસ $(^{32}P)$ માધ્યમમાં ઉછરેલા વાઈરસ બેક્ટેરિયાને સંક્રમિત કરે છે,ત્યારે બેક્ટેરિયા રેડિયોએક્ટિવ બને છે કારણ કે વાયરલ $DNA$ (જે રેડિયોએક્ટિવ હતું) બેક્ટેરિયાના કોષોમાં દાખલ થાય છે.
તેથી,સાચું માધ્યમ રેડિયોએક્ટિવ ફોસ્ફરસ છે.
120
MediumMCQ
હર્શી અને ચેઈઝના પ્રયોગમાં કરવામાં આવેલી ક્રિયાઓનો સાચો ક્રમ કયો છે?
A
સેન્ટ્રિફ્યુગેશન $\rightarrow$ બ્લેન્ડિંગ $\rightarrow$ સંક્રમણ
B
બ્લેન્ડિંગ $\rightarrow$ સેન્ટ્રિફ્યુગેશન $\rightarrow$ સંક્રમણ
C
સંક્રમણ $\rightarrow$ બ્લેન્ડિંગ $\rightarrow$ સેન્ટ્રિફ્યુગેશન
D
સંક્રમણ $\rightarrow$ સેન્ટ્રિફ્યુગેશન $\rightarrow$ બ્લેન્ડિંગ

Solution

(C) હર્શી અને ચેઈઝનો પ્રયોગ $(1952)$ એ સાબિત કરવા માટે કરવામાં આવ્યો હતો કે $DNA$ એ જ જનીનદ્રવ્ય છે.
તેમના પ્રયોગમાં અનુસરવામાં આવેલા પગલાં નીચે મુજબ છે:
$1$. સંક્રમણ $(Infection)$: બેક્ટેરિયોફેજને $E. coli$ બેક્ટેરિયાને સંક્રમિત કરવા દેવામાં આવ્યા.
$2$. બ્લેન્ડિંગ $(Blending)$: બ્લેન્ડરમાં હલાવીને બેક્ટેરિયામાંથી વાયરલ કોટ (પડ) દૂર કરવામાં આવ્યા.
$3$. સેન્ટ્રિફ્યુગેશન $(Centrifugation)$: ભારે બેક્ટેરિયલ કોષો (પેલેટ) ને હલકા વાયરલ કોટ (સુપરનેટન્ટ) થી અલગ કરવા માટે મિશ્રણને સેન્ટ્રિફ્યુગ કરવામાં આવ્યું.
તેથી,સાચો ક્રમ સંક્રમણ $\rightarrow$ બ્લેન્ડિંગ $\rightarrow$ સેન્ટ્રિફ્યુગેશન છે.
121
MediumMCQ
હર્શી અને ચેઈઝના પ્રયોગમાં વાઈરસમાંથી બેક્ટેરિયામાં શેનો પ્રવેશ થયો હતો?
A
$DNA$
B
$RNA$
C
પ્રોટીન
D
કાર્બોદિત

Solution

(A) આલ્ફ્રેડ હર્શી અને માર્થા ચેઈઝે બેક્ટેરિયોફેજ વાઈરસનો ઉપયોગ કરીને એ સાબિત કરવા માટે પ્રયોગો કર્યા કે $DNA$ એ જ જનીનદ્રવ્ય છે.
તેમણે કેટલાક વાઈરસને રેડિયોએક્ટિવ ફોસ્ફરસ $(^{32}P)$ ધરાવતા માધ્યમમાં અને કેટલાકને રેડિયોએક્ટિવ સલ્ફર $(^{35}S)$ ધરાવતા માધ્યમમાં ઉછેર્યા.
રેડિયોએક્ટિવ ફોસ્ફરસની હાજરીમાં ઉછરેલા વાઈરસમાં રેડિયોએક્ટિવ $DNA$ જોવા મળ્યું,પરંતુ પ્રોટીન નહીં,કારણ કે $DNA$ માં ફોસ્ફરસ હોય છે જ્યારે પ્રોટીનમાં હોતું નથી.
તે જ રીતે,રેડિયોએક્ટિવ સલ્ફર પર ઉછરેલા વાઈરસમાં રેડિયોએક્ટિવ પ્રોટીન હતું પરંતુ રેડિયોએક્ટિવ $DNA$ નહોતું.
જ્યારે આ રેડિયોએક્ટિવ બેક્ટેરિયોફેજને $E. coli$ બેક્ટેરિયાને ચેપ લગાડવા દેવામાં આવ્યા,ત્યારે જોવા મળ્યું કે માત્ર રેડિયોએક્ટિવ $DNA$ જ બેક્ટેરિયાના કોષોમાં પ્રવેશ્યું હતું,જ્યારે રેડિયોએક્ટિવ પ્રોટીન બહાર જ રહ્યું હતું.
આમ,એ નિષ્કર્ષ કાઢવામાં આવ્યો કે $DNA$ એ જ જનીનદ્રવ્ય છે જે વાઈરસમાંથી બેક્ટેરિયામાં સ્થાનાંતરિત થાય છે.
122
MediumMCQ
આનુવાંશિક દ્રવ્યને લઈને નીચેનામાંથી કયા અણુઓ વચ્ચે વિવાદ હતો?
A
કાર્બોદિત $-$ પ્રોટીન
B
$RNA$ $-$ પ્રોટીન
C
પ્રોટીન $-$ $DNA$
D
$DNA$ $-$ કાર્બોદિત

Solution

(C) હર્ષે અને ચેઝના નિર્ણાયક પ્રયોગો પહેલાં,વૈજ્ઞાનિક સમુદાયમાં $DNA$ કે પ્રોટીનમાંથી કયું આનુવાંશિક દ્રવ્ય તરીકે કાર્ય કરે છે તે અંગે મોટો વિવાદ હતો. પ્રોટીનની રચનાત્મક જટિલતા અને વિવિધતાને કારણે,શરૂઆતમાં તેને $DNA$ કરતા આનુવાંશિક દ્રવ્ય હોવાની વધુ શક્યતા માનવામાં આવતી હતી. આ વિવાદનો અંત હર્ષે-ચેઝના પ્રયોગ દ્વારા આવ્યો,જેણે સાબિત કર્યું કે $DNA$ જ આનુવાંશિક દ્રવ્ય છે.
123
MediumMCQ
કયા વૈજ્ઞાનિકોના પ્રયોગ બાદ આનુવાંશિક દ્રવ્યને લઈને થયેલો વિવાદ ઉકેલાયો હતો?
A
મેસેલસ અને સ્ટાલ
B
એવરી,મેકિલઓડ અને મેકકાર્ટી
C
ગ્રીફીથ
D
હર્શી અને ચેઈઝ

Solution

(D) આલ્ફ્રેડ હર્શી અને માર્થા ચેઈઝ દ્વારા $1952$ માં કરવામાં આવેલા પ્રયોગોએ સ્પષ્ટ પુરાવો આપ્યો કે $DNA$ એ આનુવાંશિક દ્રવ્ય છે.
તેમણે બેક્ટેરિયોફેજ પર કામ કર્યું હતું,જે બેક્ટેરિયાને ચેપ લગાડતા વાયરસ છે.
તેમણે કેટલાક વાયરસને રેડિયોએક્ટિવ ફોસ્ફરસ $(^{32}P)$ ધરાવતા માધ્યમમાં ઉછેર્યા જેથી $DNA$ ને લેબલ કરી શકાય અને અન્યને રેડિયોએક્ટિવ સલ્ફર $(^{35}S)$ ધરાવતા માધ્યમમાં ઉછેર્યા જેથી પ્રોટીનને લેબલ કરી શકાય.
ફેજને $E. coli$ બેક્ટેરિયાને ચેપ લગાડવા દીધા પછી,તેમણે મિશ્રણને બ્લેન્ડરમાં હલાવ્યું અને વાયરલ કોટને બેક્ટેરિયલ કોષોથી અલગ કરવા માટે સેન્ટ્રીફ્યુજ કર્યું.
તેમને જાણવા મળ્યું કે રેડિયોએક્ટિવ ફોસ્ફરસ $(^{32}P)$ બેક્ટેરિયલ કોષોની અંદર હાજર હતું,જે દર્શાવે છે કે $DNA$ બેક્ટેરિયામાં પ્રવેશ્યું હતું,જ્યારે રેડિયોએક્ટિવ સલ્ફર $(^{35}S)$ સુપરનેટન્ટમાં રહ્યું હતું,જે દર્શાવે છે કે પ્રોટીન પ્રવેશ્યું ન હતું.
આ પ્રયોગે આખરે તે લાંબા સમયથી ચાલતા વિવાદને ઉકેલી નાખ્યો કે $DNA$ કે પ્રોટીનમાંથી કયું આનુવાંશિક દ્રવ્ય છે.
124
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયા વાઈરસમાં $RNA$ જનીન દ્રવ્ય તરીકે હોય છે?
A
$\lambda - $ ફેજ
B
$QB$ બેક્ટેરીયોફેજ
C
$\phi \times 174$ ફેજ
D
$M-13$ ફેજ

Solution

(B) વાઈરસમાં જનીન દ્રવ્ય તરીકે કાં તો $DNA$ અથવા $RNA$ હોઈ શકે છે.
$1$. $\lambda - $ ફેજમાં દ્વિ-શૃંખલામય $DNA$ હોય છે.
$2$. $QB$ બેક્ટેરીયોફેજ એ વાઈરસનું જાણીતું ઉદાહરણ છે જેમાં $RNA$ જનીન દ્રવ્ય તરીકે હોય છે.
$3$. $\phi \times 174$ ફેજમાં એક-શૃંખલામય $DNA$ હોય છે.
$4$. $M-13$ ફેજમાં પણ એક-શૃંખલામય $DNA$ હોય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
125
MediumMCQ
કયો અણુ જનીન દ્રવ્ય તરીકે ન વર્તી શકે?
A
જે અણુ પ્રતિકૃતિ બનાવવા સક્ષમ હોય.
B
જે અણુ મેન્ડેલિયન લક્ષણોના સ્વરૂપમાં અભિવ્યક્ત થઈ શકતો હોય.
C
જે અણુ ઉદવિકાસ માટે જરૂરી ધીમા ફેરફારોની તક આપતો હોય.
D
જે અણુ રાસાયણિક અને રચનાત્મક રીતે અસ્થાયી હોય.

Solution

(D) કોઈપણ અણુ જનીન દ્રવ્ય તરીકે કાર્ય કરવા માટે નીચેના માપદંડો પૂર્ણ કરવા જોઈએ:
$1$. તે પોતાની પ્રતિકૃતિ બનાવવા સક્ષમ હોવો જોઈએ ($i.e.$,સ્વયંજનન).
$2$. તે રાસાયણિક અને રચનાત્મક રીતે સ્થાયી હોવો જોઈએ.
$3$. તે ઉદવિકાસ માટે જરૂરી ધીમા ફેરફારો (ઉત્પરિવર્તન) માટે અવકાશ પૂરો પાડતો હોવો જોઈએ.
$4$. તે મેન્ડેલિયન લક્ષણોના સ્વરૂપમાં પોતાની જાતને અભિવ્યક્ત કરવા સક્ષમ હોવો જોઈએ.
જનીન દ્રવ્ય તરીકે માહિતીને સંગ્રહિત કરવા અને પેઢી દર પેઢી ચોકસાઈપૂર્વક વહન કરવા માટે સ્થિરતા હોવી અનિવાર્ય છે,તેથી જે અણુ રાસાયણિક અને રચનાત્મક રીતે અસ્થાયી હોય તે જનીન દ્રવ્ય તરીકે કાર્ય કરી શકે નહીં. તેથી,વિકલ્પ $D$ સાચો જવાબ છે.
126
MediumMCQ
અસંગત વિધાન પસંદ કરો.
A
$DNA$ વધુ સારું આનુવંશિક દ્રવ્ય છે.
B
$DNA$ અને $RNA$ બંને વિકૃતિ પામી શકે છે.
C
$DNA$ પ્રોટીન સંશ્લેષણ માટે $RNA$ પર આધારિત છે.
D
$DNA$ જીનોમ ધરાવતા વાઈરસ ઝડપી વિકૃતિ પામે છે.

Solution

(D) સાચો જવાબ $D$ છે.
$DNA$ એ $RNA$ કરતા વધુ સ્થાયી છે કારણ કે તેમાં $2'-OH$ સમૂહનો અભાવ હોય છે અને યુરેસિલને બદલે થાઈમિન હોય છે.
$DNA$ વધુ સ્થાયી હોવાથી,તે $RNA$ ની તુલનામાં ઓછી વિકૃતિ પામે છે.
$RNA$ જીનોમ ધરાવતા વાઈરસ $DNA$ જીનોમ ધરાવતા વાઈરસ કરતા ઝડપથી વિકૃતિ પામે છે.
તેથી,$DNA$ જીનોમ ધરાવતા વાઈરસ ઝડપી વિકૃતિ પામે છે તે વિધાન અસંગત (ખોટું) છે.
127
MediumMCQ
આપેલ આકૃતિ કયા વૈજ્ઞાનિકોનો પ્રયોગ દર્શાવે છે?
Question diagram
A
ગ્રીફીથ
B
એવરી,મૈકલિઓડ અને મેકકાટી
C
એલિક જેફ્રિયસ
D
હર્ષે અને ચેઝ

Solution

(D) આપેલ આકૃતિ હર્ષે અને ચેઝ $(1952)$ ના પ્રયોગને દર્શાવે છે.
તેમણે બેક્ટેરિયોફેજ પર કામ કર્યું હતું જે $E. coli$ બેક્ટેરિયાને ચેપ લગાડે છે.
તેમણે બેક્ટેરિયોફેજના $DNA$ $(^{32}P)$ અને પ્રોટીન $(^{35}S)$ ને લેબલ કરવા માટે કિરણોત્સર્ગી આઇસોટોપ્સનો ઉપયોગ કર્યો હતો,જેથી તે જાણી શકાય કે કયો ઘટક ચેપ લગાડવા માટે બેક્ટેરિયલ કોષમાં પ્રવેશે છે.
તેમના પરિણામોએ પુષ્ટિ કરી કે $DNA$ એ જ આનુવંશિક દ્રવ્ય છે,પ્રોટીન નહીં.
128
EasyMCQ
આનુવંશિક દ્રવ્ય માટે 'ન્યુક્લિન' $(Nuclein)$ શબ્દનો ઉપયોગ કોના દ્વારા કરવામાં આવ્યો હતો?
A
મેન્ડલ
B
ફ્રેન્કલિન
C
મીશર
D
ચાર્ગાફ

Solution

(C) આનુવંશિક દ્રવ્ય માટે 'ન્યુક્લિન' $(Nuclein)$ શબ્દનો ઉપયોગ સ્વિસ જૈવરસાયણશાસ્ત્રી ફ્રેડરિક મીશર $(Friedrich \text{ } Miescher)$ દ્વારા $1869$ માં કરવામાં આવ્યો હતો. તેમણે પરુના કોષો (શ્વેતકણો) ના કોષકેન્દ્રમાંથી આ પદાર્થને અલગ કર્યો હતો અને તેને એક એસિડિક પદાર્થ તરીકે ઓળખાવ્યો હતો, જેને તેમણે 'ન્યુક્લિન' નામ આપ્યું હતું. પાછળથી, આ પદાર્થને $DNA$ તરીકે ઓળખવામાં આવ્યો.
129
MediumMCQ
કેટલાક વાયરસમાં $DNA$ ને બદલે $RNA$ હાજર હોય છે, જે સૂચવે છે કે:
A
તેમના ન્યુક્લિક એસિડનું પ્રતિકૃતિ પહેલા યજમાન $DNA$ સાથે જોડાણ થવું આવશ્યક છે.
B
તેઓ પ્રતિકૃતિ કરી શકતા નથી.
C
તેમાં કોઈ આનુવંશિક માહિતી હોતી નથી.
D
$RNA$ આનુવંશિક દ્રવ્યનું વહન કરી શકે છે.

Solution

(D) વાયરસને ચેપી ન્યુક્લિયોપ્રોટીન તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે. સંપૂર્ણ વાયરસ કણને વિરિયોન કહેવામાં આવે છે, જેનું મુખ્ય કાર્ય તેના $DNA$ અથવા $RNA$ જિનોમને યજમાન કોષમાં પહોંચાડવાનું છે જેથી યજમાન કોષ દ્વારા જિનોમ વ્યક્ત થઈ શકે.
કોઈ ચોક્કસ વાયરસમાં કાં તો $DNA$ અથવા $RNA$ આનુવંશિક દ્રવ્ય હોય છે; બંને ક્યારેય એક વાયરસમાં હાજર હોતા નથી.
આ સાબિત કરે છે કે $RNA$ આનુવંશિક દ્રવ્ય તરીકે કાર્ય કરી શકે છે અને આનુવંશિક માહિતીનું વહન કરી શકે છે.
ઉદાહરણોમાં શામેલ છે:
$(i)$ ડબલ-સ્ટ્રેન્ડેડ $DNA$ $(dsDNA)$: હેપેટાઇટિસ $B$ વાયરસ.
$(ii)$ સિંગલ-સ્ટ્રેન્ડેડ $DNA$ $(ssDNA)$: કોલિફેજ $\phi X174$.
$(iii)$ ડબલ-સ્ટ્રેન્ડેડ $RNA$ $(dsRNA)$: રિયો વાયરસ, વૂન્ડ ટ્યુમર વાયરસ.
$(iv)$ સિંગલ-સ્ટ્રેન્ડેડ $RNA$ $(ssRNA)$: ટોબેકો મોઝેક વાયરસ $(TMV)$.
130
MediumMCQ
$A :$ $DNase$ રૂપાંતરણની પ્રક્રિયાને અવરોધી શકે છે.
$R :$ રૂપાંતરણ એ જીવંત બેક્ટેરિયા દ્વારા આસપાસના માધ્યમમાંથી $DNA$ ના ટુકડાનું શોષણ છે.
A
વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
B
વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી નથી.
C
વિધાન સાચું છે,પરંતુ કારણ ખોટું છે.
D
વિધાન અને કારણ બંને ખોટા છે.

Solution

(A) વિધાન $(A)$ સાચું છે કારણ કે $DNase$ એ એક ઉત્સેચક છે જે $DNA$ નું પાચન (વિઘટન) કરે છે. રૂપાંતરણમાં પર્યાવરણમાંથી મુક્ત $DNA$ ગ્રહણ કરવાનો સમાવેશ થાય છે,તેથી $DNase$ ની હાજરી આ $DNA$ ને તોડી નાખે છે,જેનાથી રૂપાંતરણની પ્રક્રિયા અટકી જાય છે.
કારણ $(R)$ પણ સાચું છે કારણ કે તે રૂપાંતરણની વ્યાખ્યા આપે છે,જેમાં જીવંત બેક્ટેરિયા તેના આસપાસના માધ્યમમાંથી $DNA$ ના ટુકડાઓ ગ્રહણ કરે છે.
તેથી,વિધાન $(A)$ અને કારણ $(R)$ બંને સાચા છે અને $(R)$ એ $(A)$ ની સાચી સમજૂતી છે.
131
MediumMCQ
$Streptococcus$ $pneumoniae$ માં,નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?
A
ઉગ્ર (virulent) સ્વરૂપ લીસું (smooth) હોય છે.
B
ઉગ્ર (virulent) સ્વરૂપ ખરબચડું (rough) હોય છે.
C
બિન-ઉગ્ર (nonvirulent) સ્વરૂપ કેપ્સ્યુલેટેડ હોય છે.
D
બધા જ સ્વરૂપો ખરબચડા હોય છે.

Solution

(A) ફ્રેડરિક ગ્રિફિથે $(1928)$ બેક્ટેરિયલ રૂપાંતરણનો અભ્યાસ કરવા માટે $Streptococcus$ $pneumoniae$ પર પ્રયોગો કર્યા હતા.
તેમણે આ બેક્ટેરિયાના બે પ્રકારો જોયા: $S$ સ્ટ્રેન (લીસી) અને $R$ સ્ટ્રેન (ખરબચડી).
$S$ સ્ટ્રેન પાસે પોલિસેકેરાઇડનું આવરણ (કેપ્સ્યુલ) હોય છે,જે તેને ઉગ્ર (રોગકારક) બનાવે છે અને ઉંદરોમાં ન્યુમોનિયા થવાનું કારણ બને છે.
$R$ સ્ટ્રેનમાં આ કેપ્સ્યુલનો અભાવ હોય છે,તેથી તે બિન-ઉગ્ર (રોગકારક નથી) હોય છે.
132
MediumMCQ
વારસાગમનના રાસાયણિક આધાર તરીકે $DNA$ ની શોધમાં સામેલ વૈજ્ઞાનિકો કોણ હતા?
A
હર્ષે અને ચેઝ
B
ગ્રીફિથ અને એવરી
C
એવરી,મેકલીઓડ અને મેકકાર્ટી
D
વોટસન અને ક્રિક

Solution

(C) વારસાગમનના રાસાયણિક આધાર તરીકે $DNA$ ની શોધ કરનાર વૈજ્ઞાનિકો ઓસ્વાલ્ડ એવરી,કોલિન મેકલીઓડ અને મેકલીન મેકકાર્ટી હતા. તેમણે બેક્ટેરિયલ રૂપાંતરણની પ્રક્રિયા અંગે ફ્રેડરિક ગ્રીફિથના કાર્યને આગળ વધાર્યું હતું. ગરમીથી મૃત $S$ કોષોમાંથી જૈવિક રસાયણો (પ્રોટીન,$DNA$,$RNA$) ને શુદ્ધ કરીને,તેમણે દર્શાવ્યું કે માત્ર $DNA$ જ બિન-ઝેરી $R$ કોષોનું ઝેરી $S$ કોષોમાં રૂપાંતરણ કરે છે,આમ સાબિત થયું કે $DNA$ એ જ આનુવંશિક દ્રવ્ય છે.
133
MediumMCQ
બેક્ટેરિયોફેજ $T2$ દ્વારા $E. coli$ કોષોના સંક્રમણ દરમિયાન,
A
પ્રોટીન એ એકમાત્ર ફેજ ઘટકો છે જે ખરેખર સંક્રમિત કોષમાં પ્રવેશ કરે છે.
B
પ્રોટીન અને ન્યુક્લિક એસિડ બંને કોષમાં પ્રવેશ કરે છે.
C
માત્ર સંક્રમિત ફેજના પ્રોટીન જ સંતતિ ફેજમાં શોધી શકાય છે.
D
માત્ર ન્યુક્લિક એસિડ જ કોષમાં પ્રવેશ કરે છે.

Solution

(D) હર્શી અને ચેઝ દ્વારા કરવામાં આવેલા પ્રયોગે સાબિત કર્યું કે $DNA$ એ આનુવંશિક દ્રવ્ય છે.
બેક્ટેરિયોફેજ $T2$ દ્વારા $E. coli$ કોષોના સંક્રમણ દરમિયાન, માત્ર વાયરલ ન્યુક્લિક એસિડ $(DNA)$ જ બેક્ટેરિયલ કોષમાં પ્રવેશ કરે છે.
ફેજનું પ્રોટીન આવરણ (કેપ્સીડ) બેક્ટેરિયાની બહાર રહે છે, જેને ઘણીવાર "ઘોસ્ટ" તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેથી, સાચું વિધાન એ છે કે માત્ર ન્યુક્લિક એસિડ જ કોષમાં પ્રવેશ કરે છે.
134
MediumMCQ
રેડિયોએક્ટિવ સલ્ફર ધરાવતા માધ્યમ પર ઉછેરવામાં આવેલા બેક્ટેરિયામાં રેડિયોએક્ટિવિટી શેમાં જોવા મળે છે?
A
કાર્બોહાઇડ્રેટ્સ
B
પ્રોટીન
C
$DNA$
D
$RNA$

Solution

(B) સલ્ફર એ અમુક એમિનો એસિડ્સ,ખાસ કરીને સિસ્ટીન અને મિથિઓનાઇનનો મુખ્ય ઘટક છે,જે પ્રોટીનના બંધારણીય એકમો છે. $DNA$ અને $RNA$ માં સલ્ફર હોતું નથી. જ્યારે બેક્ટેરિયા અથવા બેક્ટેરિયોફેજને રેડિયોએક્ટિવ સલ્ફર $(^{35}S)$ ધરાવતા માધ્યમમાં ઉછેરવામાં આવે છે,ત્યારે પ્રોટીન સંશ્લેષણ દરમિયાન આ આઇસોટોપ સિસ્ટીન અને મિથિઓનાઇન એમિનો એસિડમાં દાખલ થાય છે. પરિણામે,બનતા પ્રોટીન રેડિયોએક્ટિવ બને છે. આ સિદ્ધાંતનો ઉપયોગ હર્શી-ચેઝના પ્રયોગમાં આનુવંશિક દ્રવ્ય તરીકે પ્રોટીન અને $DNA$ વચ્ચે તફાવત કરવા માટે કરવામાં આવ્યો હતો.
Solution diagram
135
MediumMCQ
કોણે સાબિત કર્યું કે $DNA$ એ આનુવંશિક દ્રવ્ય છે?
A
મેન્ડલ
B
વોટસન
C
બોવેરી અને સટન
D
હર્ષે અને ચેઝ

Solution

(D) હર્ષે અને ચેઝ $(1952)$ એ બેક્ટેરિયોફેજ વાયરસનો ઉપયોગ કરીને પ્રયોગો કર્યા જે $E. coli$ બેક્ટેરિયાને ચેપ લગાડે છે. તેમણે કેટલાક વાયરસને રેડિયોએક્ટિવ ફોસ્ફરસ $(^{32}P)$ ધરાવતા માધ્યમમાં ઉછેર્યા જેથી $DNA$ ને લેબલ કરી શકાય અને અન્યને રેડિયોએક્ટિવ સલ્ફર $(^{35}S)$ ધરાવતા માધ્યમમાં ઉછેર્યા જેથી પ્રોટીનને લેબલ કરી શકાય. વાયરસને બેક્ટેરિયાને ચેપ લગાડવા દીધા પછી,તેમણે અવલોકન કર્યું કે બેક્ટેરિયલ કોષોની અંદર માત્ર રેડિયોએક્ટિવ ફોસ્ફરસ જોવા મળ્યું હતું,જ્યારે રેડિયોએક્ટિવ સલ્ફર બહાર જ રહ્યું હતું. આનાથી સ્પષ્ટ પુરાવો મળ્યો કે $DNA$ એ આનુવંશિક દ્રવ્ય છે,પ્રોટીન નહીં.
136
MediumMCQ
ટ્રાન્સડક્શન પ્રયોગમાં પ્રોટીન અને $DNA$ ને લેબલ કરવા માટે નીચેનામાંથી કયા રેડિયોએક્ટિવ આઇસોટોપ્સનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો?
A
$^{32}P, ^{35}S$
B
$^{35}S, ^{35}P$
C
$^{35}S, ^{32}P$
D
$^{32}S, ^{32}P$

Solution

(C) હર્શી-ચેઝ પ્રયોગ (ટ્રાન્સડક્શન પ્રયોગ) માં,આનુવંશિક દ્રવ્ય તરીકે પ્રોટીન અને $DNA$ વચ્ચે તફાવત કરવા માટે રેડિયોએક્ટિવ આઇસોટોપ્સનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો.
$1.$ પ્રોટીનમાં સલ્ફર હોય છે પરંતુ ફોસ્ફરસ હોતું નથી. તેથી,પ્રોટીન કોટને લેબલ કરવા માટે બેક્ટેરિયોફેજને રેડિયોએક્ટિવ સલ્ફર $(^{35}S)$ ધરાવતા માધ્યમમાં ઉછેરવામાં આવ્યા હતા.
$2.$ $DNA$ માં ફોસ્ફરસ હોય છે પરંતુ સલ્ફર હોતું નથી. તેથી,$DNA$ ને લેબલ કરવા માટે બેક્ટેરિયોફેજને રેડિયોએક્ટિવ ફોસ્ફરસ $(^{32}P)$ ધરાવતા માધ્યમમાં ઉછેરવામાં આવ્યા હતા.
આમ,પ્રોટીન અને $DNA$ માટે અનુક્રમે $^{35}S$ અને $^{32}P$ આઇસોટોપ્સનો ઉપયોગ થયો હતો.
137
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયો રેડિયોઆઈસોટોપ $DNA$ લેબલિંગ આધારિત અભ્યાસ માટે યોગ્ય નથી?
A
$H^{3}$
B
$P^{32}$
C
$N^{15}$
D
$S^{35}$

Solution

(D) $S^{35}$ રેડિયોઆઈસોટોપ $DNA$ લેબલિંગ આધારિત અભ્યાસ માટે યોગ્ય નથી કારણ કે $DNA$ માં સલ્ફર હોતું નથી.
$S^{35}$ પ્રોટીન લેબલિંગ આધારિત અભ્યાસ માટે યોગ્ય છે કારણ કે પ્રોટીનમાં સલ્ફર ધરાવતા એમિનો એસિડ્સ જેવા કે મિથિઓનાઈન અને સિસ્ટીન હોય છે.
138
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયું આનુવંશિક દ્રવ્ય છે?
A
લિપિડ
B
$DNA$
C
પ્રોટીન
D
કાર્બોદિત

Solution

(B) આનુવંશિક દ્રવ્ય એ પદાર્થ છે જે જૈવિક માહિતીને એક પેઢીમાંથી બીજી પેઢીમાં વહન કરે છે. લગભગ તમામ સજીવોમાં,$DNA$ (ડીઓક્સિરીબોન્યુક્લિક એસિડ) પ્રાથમિક આનુવંશિક દ્રવ્ય તરીકે કાર્ય કરે છે. તેમાં સજીવના વિકાસ,અસ્તિત્વ અને પ્રજનન માટે જરૂરી સૂચનાઓ હોય છે. જોકે પ્રોટીન,લિપિડ અને કાર્બોદિત એ કોષીય બંધારણ અને કાર્ય માટે આવશ્યક જૈવ-અણુઓ છે,પરંતુ તેઓ પ્રાથમિક આનુવંશિક દ્રવ્ય તરીકે કાર્ય કરતા નથી.
139
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયું આનુવંશિક દ્રવ્ય તરીકે વર્તે છે?
A
$DNA$
B
$RNA$
C
પ્રોટીન
D
$A$ અને $B$ બંને

Solution

(D) આનુવંશિક દ્રવ્ય એ એક એવો પદાર્થ છે જે જૈવિક માહિતીને એક પેઢીમાંથી બીજી પેઢીમાં વહન કરે છે.
મોટાભાગના સજીવોમાં, $DNA$ (ડીઓક્સિરીબોન્યુક્લિક એસિડ) પ્રાથમિક આનુવંશિક દ્રવ્ય તરીકે કાર્ય કરે છે.
કેટલાક વાયરસમાં (દા.ત., ટોબેકો મોઝેક વાયરસ, $Q\beta$ બેક્ટેરિયોફેજ), $RNA$ (રીબોન્યુક્લિક એસિડ) આનુવંશિક દ્રવ્ય તરીકે કાર્ય કરે છે.
તેથી, $DNA$ અને $RNA$ બંને વિવિધ જૈવિક પ્રણાલીઓમાં આનુવંશિક દ્રવ્ય તરીકે કાર્ય કરી શકે છે.
140
EasyMCQ
મોટા ભાગના સજીવોમાં આનુવંશિક દ્રવ્ય કયું છે?
A
$RNA$
B
$DNA$
C
પ્રોટીન
D
$A$ અને $B$ બંને

Solution

(B) મોટા ભાગના સજીવોમાં $DNA$ (ડીઓક્સિરીબોન્યુક્લિક એસિડ) પ્રાથમિક આનુવંશિક દ્રવ્ય તરીકે કાર્ય કરે છે.
તે તમામ જાણીતા સજીવો અને ઘણા વાયરસના વિકાસ,કાર્ય,વૃદ્ધિ અને પ્રજનન માટે આનુવંશિક સૂચનાઓનું વહન કરે છે.
જોકે કેટલાક વાયરસ તેમના આનુવંશિક દ્રવ્ય તરીકે $RNA$ નો ઉપયોગ કરે છે,પરંતુ તેની રાસાયણિક સ્થિરતા અને જટિલ માહિતી સંગ્રહિત કરવાની ક્ષમતાને કારણે મોટાભાગના સજીવો માટે $DNA$ એ સાર્વત્રિક આનુવંશિક દ્રવ્ય છે.
141
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કોણ આણ્વિક જીવવિજ્ઞાનના મધ્યસ્થ પ્રણાલી (Central Dogma) ને અનુસરતું નથી?
A
મનુષ્યો
B
રિટ્રોવાયરસ
C
બેક્ટેરિયા
D
ફૂગ

Solution

(B) આણ્વિક જીવવિજ્ઞાનની મધ્યસ્થ પ્રણાલી (Central Dogma) મુજબ જનીનિક માહિતીનો પ્રવાહ $DNA \rightarrow RNA \rightarrow \text{Protein}$ (પ્રોટીન) તરફ હોય છે.
રિટ્રોવાયરસ, જેમ કે $HIV$, આ એકમાર્ગી પ્રવાહને અનુસરતા નથી કારણ કે તેમની પાસે રિવર્સ ટ્રાન્સક્રિપ્ટેઝ નામનો ઉત્સેચક હોય છે.
આ ઉત્સેચક તેમને $RNA$ ટેમ્પલેટમાંથી $DNA$ બનાવવાની ક્ષમતા આપે છે, જેને રિવર્સ ટ્રાન્સક્રિપ્શન $(RNA \rightarrow DNA)$ કહેવામાં આવે છે.
તેથી, રિટ્રોવાયરસ એ મધ્યસ્થ પ્રણાલીના અપવાદ છે.
142
EasyMCQ
રૂપાંતરણીય સિદ્ધાંત ...... દ્વારા આપવામાં આવ્યો હતો.
A
ફ્રેડરિક મિશર
B
આલ્ફ્રેડ હર્શી અને માર્થા ચેઈઝ
C
ફ્રેડરિક ગ્રિફિથ
D
જેમ્સ વોટ્સન અને ફ્રાન્સિસ ક્રિક

Solution

(C) રૂપાંતરણીય સિદ્ધાંત $1928$ માં ફ્રેડરિક ગ્રિફિથ દ્વારા $Streptococcus$ $pneumoniae$ બેક્ટેરિયા પરના તેમના પ્રયોગો દ્વારા આપવામાં આવ્યો હતો.
તેમણે અવલોકન કર્યું કે બિન-રોગકારક બેક્ટેરિયાના સ્ટ્રેનને જ્યારે ગરમીથી મૃત રોગકારક બેક્ટેરિયા સાથે મિશ્ર કરવામાં આવે છે, ત્યારે તે રોગકારક સ્ટ્રેનમાં રૂપાંતરિત થઈ શકે છે, જે 'રૂપાંતરણીય સિદ્ધાંત' ના સ્થાનાંતરણનું સૂચન કરે છે.
143
MediumMCQ
હર્શી અને ચેઈઝનો પ્રયોગ નીચે આપેલ છે. $P, Q$ અને $R$ કઈ પ્રક્રિયાઓ છે?
$\quad\quad \quad P \quad\quad\quad Q \quad \quad\quad R$
Question diagram
A
સંક્રમણ $\quad$ બ્લેન્ડિંગ $\quad$ સેન્ટ્રિફ્યુગેશન
B
બ્લેન્ડિંગ $\quad$ સંક્રમણ $\quad$ સેન્ટ્રિફ્યુગેશન
C
સેન્ટ્રિફ્યુગેશન $\quad$ સંક્રમણ $\quad$ બ્લેન્ડિંગ
D
સેન્ટ્રિફ્યુગેશન $\quad$ બ્લેન્ડિંગ $\quad$ સંક્રમણ

Solution

(A) હર્શી અને ચેઈઝનો પ્રયોગ $(1952)$ બેક્ટેરિયોફેજ પર કરવામાં આવ્યો હતો,જે સાબિત કરે છે કે $DNA$ એ જનીનદ્રવ્ય છે.
$1$. $P$ એ સંક્રમણ (Infection) દર્શાવે છે: બેક્ટેરિયોફેજ બેક્ટેરિયાની કોષદીવાલ સાથે જોડાય છે અને તેનું જનીનદ્રવ્ય યજમાન કોષમાં દાખલ કરે છે.
$2$. $Q$ એ બ્લેન્ડિંગ (Blending) દર્શાવે છે: બ્લેન્ડરમાં હલાવીને બેક્ટેરિયામાંથી વાયરલ કવચ દૂર કરવામાં આવે છે.
$3$. $R$ એ સેન્ટ્રિફ્યુગેશન (Centrifugation) દર્શાવે છે: મિશ્રણને સેન્ટ્રિફ્યુજ કરવામાં આવે છે જેથી ભારે બેક્ટેરિયલ કોષો (પેલેટ) અને હલકા વાયરલ કવચ (નિતાર/સુપરનેટન્ટ) અલગ થઈ શકે.
તેથી,સાચો ક્રમ $P = \text{સંક્રમણ}, Q = \text{બ્લેન્ડિંગ}, R = \text{સેન્ટ્રિફ્યુગેશન}$ છે.
144
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કેટલા સજીવોમાં $RNA$ જનીનદ્રવ્ય તરીકે વર્તે છે?
$TMV$,માનવ,બેક્ટેરિયા,$Q\beta$ બેક્ટેરિયોફેઝ,બેક્ટેરિયોફેઝ $\lambda$,યીસ્ટ,મકાઈ,$\phi \times 174$ બેક્ટેરિયોફેઝ,રિટ્રોવાયરસ.
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(C) કયા સજીવોમાં $RNA$ જનીનદ્રવ્ય તરીકે હોય છે તે નક્કી કરવા માટે,દરેકનું વિશ્લેષણ કરીએ:
$1$. $TMV$ (ટોબેકો મોઝેક વાયરસ): તેમાં $RNA$ જનીનદ્રવ્ય તરીકે હોય છે.
$2$. માનવ: તેમાં $DNA$ જનીનદ્રવ્ય તરીકે હોય છે.
$3$. બેક્ટેરિયા: તેમાં $DNA$ જનીનદ્રવ્ય તરીકે હોય છે.
$4$. $Q\beta$ બેક્ટેરિયોફેઝ: તેમાં $RNA$ જનીનદ્રવ્ય તરીકે હોય છે.
$5$. બેક્ટેરિયોફેઝ $\lambda$: તેમાં $DNA$ જનીનદ્રવ્ય તરીકે હોય છે.
$6$. યીસ્ટ: તેમાં $DNA$ જનીનદ્રવ્ય તરીકે હોય છે.
$7$. મકાઈ: તેમાં $DNA$ જનીનદ્રવ્ય તરીકે હોય છે.
$8$. $\phi \times 174$ બેક્ટેરિયોફેઝ: તેમાં $DNA$ જનીનદ્રવ્ય તરીકે હોય છે.
$9$. રિટ્રોવાયરસ: તેમાં $RNA$ જનીનદ્રવ્ય તરીકે હોય છે.
આમ,$RNA$ જનીનદ્રવ્ય ધરાવતા સજીવો $TMV$,$Q\beta$ બેક્ટેરિયોફેઝ અને રિટ્રોવાયરસ છે. કુલ સંખ્યા $3$ થાય છે.
145
MediumMCQ
કયો ઉત્સેચક રૂપાંતરણ (transformation) ની પ્રક્રિયાને અટકાવે છે?
A
$RNAase$
B
Lipase
C
Protease
D
$DNAase$

Solution

(D) એવરી,મેકલીઓડ અને મેકકાર્ટી દ્વારા કરવામાં આવેલા રૂપાંતરણના પ્રયોગમાં,તે સાબિત થયું હતું કે $DNA$ એ જ આનુવંશિક દ્રવ્ય છે. જ્યારે $DNAase$ ઉત્સેચક ઉમેરવામાં આવે છે,ત્યારે તે $DNA$ નું પાચન કરે છે,જેના કારણે રૂપાંતરણની પ્રક્રિયા અટકી જાય છે. તેથી,સાચો જવાબ $DNAase$ છે.
146
MediumMCQ
રૂપાંતરણના પ્રયોગ માટે યોગ્ય વિધાન પસંદ કરો.
$S$-સ્ટ્રેઈન (ગરમીથી મૃત કરાયેલ) + $R$-સ્ટ્રેઈન (જીવંત) $\rightarrow$ (ઉંદરમાં અંત:ક્ષેપણ) $\rightarrow$ ?
A
ઉંદર બીમાર પડે
B
ઉંદર જીવંત રહે
C
ઉંદર મૃત્યુ પામે
D
એક પણ નહિ

Solution

(C) ગ્રીફિથના રૂપાંતરણના પ્રયોગમાં,જ્યારે ગરમીથી મૃત કરાયેલ $S$-સ્ટ્રેઈન (રોગકારક) બેક્ટેરિયાને જીવંત $R$-સ્ટ્રેઈન (બિન-રોગકારક) બેક્ટેરિયા સાથે મિશ્ર કરીને ઉંદરમાં દાખલ કરવામાં આવ્યા,ત્યારે ઉંદર મૃત્યુ પામ્યો.
આનું કારણ એ છે કે જીવંત $R$-સ્ટ્રેઈન બેક્ટેરિયા,ગરમીથી મૃત કરાયેલ $S$-સ્ટ્રેઈન બેક્ટેરિયામાંથી મુક્ત થયેલા જનીન દ્રવ્ય દ્વારા રોગકારક $S$-સ્ટ્રેઈન બેક્ટેરિયામાં રૂપાંતરિત થયા હતા.
તેથી,ન્યુમોનિયા થવાને કારણે ઉંદર મૃત્યુ પામે છે.
147
MediumMCQ
ગ્રિફિથના પ્રયોગમાં મૃત ઉંદરમાંથી કયા નવા બેક્ટેરિયા પ્રાપ્ત થયા હતા?
A
જીવંત $S$-સ્ટ્રેઈન
B
જીવંત $R$-સ્ટ્રેઈન
C
મૃત $S$-સ્ટ્રેઈન
D
મૃત $R$-સ્ટ્રેઈન

Solution

(A) ફ્રેડરિક ગ્રિફિથના રૂપાંતરણના પ્રયોગમાં,તેમણે ઉંદરોમાં ગરમીથી મૃત $S$-સ્ટ્રેઈન (રોગકારક) અને જીવંત $R$-સ્ટ્રેઈન (બિન-રોગકારક) બેક્ટેરિયાનું મિશ્રણ ઈન્જેક્ટ કર્યું હતું.
જોકે $S$-સ્ટ્રેઈન ગરમીથી મૃત હતા અને $R$-સ્ટ્રેઈન બિન-રોગકારક હતા,છતાં ઉંદરો મૃત્યુ પામ્યા હતા.
મૃત ઉંદરોની તપાસ કરતા,ગ્રિફિથને તેમાંથી જીવંત $S$-સ્ટ્રેઈન બેક્ટેરિયા પ્રાપ્ત થયા હતા.
આના પરથી એ નિષ્કર્ષ નીકળ્યો કે $R$-સ્ટ્રેઈન બેક્ટેરિયાનું ગરમીથી મૃત $S$-સ્ટ્રેઈન બેક્ટેરિયા દ્વારા 'રૂપાંતરણ' (transformation) થયું હતું,જેના કારણે તેમણે રોગકારકતાનો ગુણધર્મ પ્રાપ્ત કર્યો હતો.
148
MediumMCQ
હર્શી-ચેઝ પ્રયોગમાં બ્લેન્ડિંગનું કાર્ય શું છે?
A
બેક્ટેરિયોફેઝને તેમનું $DNA$ બેક્ટેરિયામાં દાખલ કરવા દેવા માટે.
B
વાયરસના પ્રોટીન કોટને બેક્ટેરિયલ કોષોથી અલગ કરવા માટે.
C
બેક્ટેરિયોફેઝને રેડિયોએક્ટિવ બનાવવા માટે.
D
ઉપરના તમામ.

Solution

(B) હર્શી-ચેઝ પ્રયોગમાં,'બ્લેન્ડિંગ' તબક્કામાં બેક્ટેરિયા અને બેક્ટેરિયોફેઝના મિશ્રણને બ્લેન્ડરમાં હલાવવામાં આવે છે.
આ યાંત્રિક પ્રક્રિયા વાયરલ $DNA$ યજમાન કોષમાં દાખલ થયા પછી બેક્ટેરિયલ કોષની દીવાલની બહાર ચોંટેલા ખાલી વાયરલ પ્રોટીન કોટ (કેપ્સિડ) ને દૂર કરવા માટે જરૂરી છે.
આ કોટને અલગ કરીને,સંશોધકો એ સાબિત કરી શક્યા કે માત્ર $DNA$ જ બેક્ટેરિયામાં પ્રવેશ્યું હતું,જ્યારે પ્રોટીન બહાર જ રહ્યું હતું.
149
EasyMCQ
હર્શી અને ચેઝના પ્રયોગ દ્વારા શું સાબિત થયું?
A
$RNA$ જનીનદ્રવ્ય છે.
B
પ્રોટીન જનીનદ્રવ્ય છે.
C
$RNA$ અને $DNA$ બંને જનીનદ્રવ્ય છે.
D
$DNA$ જનીનદ્રવ્ય છે.

Solution

(D) હર્શી અને ચેઝના પ્રયોગ $(1952)$ માં બેક્ટેરિયોફેજનો ઉપયોગ કરીને એ નક્કી કરવામાં આવ્યું હતું કે $DNA$ કે પ્રોટીનમાંથી કયું જનીનદ્રવ્ય છે.
તેમણે બેક્ટેરિયોફેજના $DNA$ ને રેડિયોએક્ટિવ ફોસ્ફરસ $(^{32}P)$ વડે અને પ્રોટીન કવચને રેડિયોએક્ટિવ સલ્ફર $(^{35}S)$ વડે લેબલ કર્યું હતું.
બેક્ટેરિયોફેજને $E. coli$ બેક્ટેરિયાને ચેપ લગાડવા દીધા પછી,તેમણે અવલોકન કર્યું કે માત્ર રેડિયોએક્ટિવ ફોસ્ફરસ $(^{32}P)$ બેક્ટેરિયલ કોષોની અંદર જોવા મળ્યું હતું,જ્યારે રેડિયોએક્ટિવ સલ્ફર $(^{35}S)$ બહાર જ રહ્યું હતું.
આનાથી સાબિત થયું કે $DNA$ એ જનીનદ્રવ્ય છે જે યજમાન કોષમાં પ્રવેશે છે,પ્રોટીન નહીં.
150
MediumMCQ
બેક્ટેરિયોફેઝ એટલે શું?
A
વાયરસ જે બેક્ટેરિયાને ચેપ લગાડે છે
B
બેક્ટેરિયા જે વાયરસનો ખોરાક તરીકે ઉપયોગ કરે છે
C
બધા જ સજીવોનું જનીનદ્રવ્ય
D
$E. coli$

Solution

(A) બેક્ટેરિયોફેઝ એ એક પ્રકારનો વાયરસ છે જે ખાસ કરીને બેક્ટેરિયાને ચેપ લગાડે છે અને તેની અંદર પ્રજનન કરે છે.
આ વાયરસ બેક્ટેરિયાના કોષની સપાટી પર જોડાય છે અને પોતાનું જનીનદ્રવ્ય ($DNA$ અથવા $RNA$) યજમાન કોષમાં દાખલ કરે છે.
હર્શી-ચેઝના પ્રયોગમાં $DNA$ એ જ જનીનદ્રવ્ય છે તે સાબિત કરવા માટે બેક્ટેરિયોફેઝનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો.

Molecular Basis of Inheritance — The Search for Genetic Material · Frequently Asked Questions

1Are these Molecular Basis of Inheritance questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Molecular Basis of Inheritance Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.