Gujarati

RNA World Questions in Gujarati

Class 12 Biology · Molecular Basis of Inheritance · RNA World

82+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 82 questions in Gujarati

1
MediumMCQ
$RNA$ માં શું હોય છે?
A
હેક્સોઝ શર્કરા
B
ડીઓક્સિરાઇબોઝ શર્કરા
C
ડેક્સ્ટ્રોઝ શર્કરા
D
રાઇબોઝ શર્કરા

Solution

(D) $RNA$ એટલે રાઇબોન્યુક્લિક એસિડ. તે ન્યુક્લિયોટાઇડ્સનો પોલીમર છે. $RNA$ માં દરેક ન્યુક્લિયોટાઇડ નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઝ,ફોસ્ફેટ ગ્રુપ અને પેન્ટોઝ શર્કરાનો બનેલો હોય છે. $RNA$ માં હાજર વિશિષ્ટ પેન્ટોઝ શર્કરા રાઇબોઝ શર્કરા છે,જે તેને $DNA$ (જેમાં ડીઓક્સિરાઇબોઝ શર્કરા હોય છે) થી અલગ પાડે છે.
2
EasyMCQ
કયા $RNA$ નું આયુષ્ય સૌથી ઓછું હોય છે?
A
$mRNA$
B
$tRNA$
C
$rRNA$
D
આપેલ પૈકી કોઈ નહીં

Solution

(A) $mRNA$ (મેસેન્જર $RNA$) એ કોષમાં સૌથી ટૂંકા આયુષ્ય ધરાવતો $RNA$ અણુ છે. તે $DNA$ માંથી આનુવંશિક માહિતીને પ્રોટીન સંશ્લેષણ માટે રિબોઝોમ્સ સુધી લઈ જવા માટે સંશ્લેષિત થાય છે. એકવાર ભાષાંતર (translation) ની પ્રક્રિયા પૂર્ણ થઈ જાય પછી,$mRNA$ કોષીય ઉત્સેચકો દ્વારા ઝડપથી વિઘટિત થઈ જાય છે,જેના કારણે તેનું આયુષ્ય $tRNA$ અને $rRNA$ ની તુલનામાં નોંધપાત્ર રીતે ઓછું હોય છે,જે વધુ સ્થિર હોય છે અને પ્રોટીન સંશ્લેષણના અનેક ચક્રમાં ભાગ લે છે.
3
EasyMCQ
કોષમાં કયા પ્રકારનું $RNA$ સૌથી વધુ પ્રમાણમાં જોવા મળે છે?
A
$mRNA$
B
$tRNA$
C
$rRNA$
D
ઉત્સેચકીય $RNA$

Solution

(C) $rRNA$ (રિબોઝોમલ $RNA$) એ કોષમાં સૌથી વધુ પ્રમાણમાં જોવા મળતું $RNA$ છે,જે કુલ કોષીય $RNA$ ના આશરે $70-80\%$ જેટલું હોય છે. તે $3-4$ વિવિધ પ્રકારોમાં અસ્તિત્વ ધરાવે છે અને પ્રોટીન સંશ્લેષણ દરમિયાન રિબોઝોમની રચના અને કાર્યમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.
4
MediumMCQ
રિબોન્યુક્લિક એસિડના કેટલા પ્રકારો જાણીતા છે?
A
એક પ્રકાર
B
બે પ્રકાર
C
ત્રણ પ્રકાર
D
ચાર પ્રકાર

Solution

(C) કોષોમાં મુખ્યત્વે ત્રણ પ્રકારના રિબોન્યુક્લિક એસિડ $(RNA)$ જોવા મળે છે:
$(1)$ મેસેન્જર $RNA$ $(mRNA)$ - તે $DNA$ માંથી જનીનિક સંકેતને રિબોઝોમ સુધી લઈ જાય છે.
$(2)$ ટ્રાન્સફર $RNA$ $(tRNA)$ - તે પ્રોટીન સંશ્લેષણ દરમિયાન ચોક્કસ એમિનો એસિડને રિબોઝોમ સુધી લાવે છે.
$(3)$ રિબોઝોમલ $RNA$ $(rRNA)$ - તે રિબોઝોમના બંધારણીય અને ઉદ્દીપકીય ઘટકો બનાવે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $3$ પ્રકાર છે.
5
EasyMCQ
વર્ષ $2002$ ની કઈ શોધને 'બ્રેકથ્રુ ઓફ ધ યર' ગણવામાં આવી હતી?
A
$cDNA$
B
$16S$ $rRNA$
C
$rDNA$
D
$miRNA$

Solution

(D) વર્ષ $2002$ માં,વિજ્ઞાન જર્નલ 'Science' એ $miRNA$ (માઇક્રો આરએનએ) ની શોધને 'બ્રેકથ્રુ ઓફ ધ યર' તરીકે જાહેર કરી હતી. $miRNA$ એ નાના નોન-કોડિંગ આરએનએ અણુઓ છે,જે સામાન્ય રીતે લગભગ $21-23$ ન્યુક્લિયોટાઇડ્સ લાંબા હોય છે,જે લક્ષ્ય જનીનોને સાયલેન્સિંગ (silencing) કરીને જનીન નિયમનમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
6
EasyMCQ
$mRNA$ નામ કોના દ્વારા આપવામાં આવ્યું હતું?
A
કોર્નબર્ગ અને ખોરાના
B
ખોરાના અને નિરેનબર્ગ
C
જેકોબ અને મોનોડ
D
મેસેલ્સન અને સ્ટેહલ

Solution

(C) $mRNA$ (મેસેન્જર $RNA$) પ્રોટીન સંશ્લેષણ માટે કોષકેન્દ્રમાં રહેલા $DNA$ માંથી આનુવંશિક માહિતી કોષરસમાં રહેલા રિબોઝોમ્સ સુધી લઈ જાય છે.
આ કારણોસર,$1961$ માં જેકોબ અને મોનોડ દ્વારા તેને મેસેન્જર $RNA$ નામ આપવામાં આવ્યું હતું.
તે કુલ કોષીય $RNA$ ના આશરે $5\%$ જેટલું હોય છે.
7
EasyMCQ
સુકોષકેન્દ્રી સજીવોમાં $mRNA$ નું સરેરાશ આયુષ્ય કેટલું હોય છે?
A
$5$ મિનિટ
B
$10$ મિનિટ
C
$30$ મિનિટ
D
એક કલાકથી વધુ

Solution

(C) સુકોષકેન્દ્રી કોષોમાં,$mRNA$ ની સ્થિરતા નોંધપાત્ર રીતે બદલાય છે. જોકે કેટલાક $mRNA$ અણુઓ ખૂબ જ ટૂંકા ગાળા માટે અસ્તિત્વ ધરાવે છે,સુકોષકેન્દ્રી સજીવોમાં $mRNA$ નું સરેરાશ અર્ધ-આયુષ્ય સામાન્ય રીતે $30$ મિનિટની આસપાસ જોવા મળે છે. આ કોષની જરૂરિયાતો મુજબ જનીન અભિવ્યક્તિના ગતિશીલ નિયમનને સક્ષમ કરે છે.
8
MediumMCQ
કયા પ્રકારના $RNA$ માં મોટાભાગના ન્યુક્લિઓટાઇડ્સ રૂપાંતરિત સ્વરૂપમાં હોય છે?
A
$mRNA$
B
$rRNA$
C
$tRNA$
D
$hnRNA$

Solution

(C) $tRNA$ માં અન્ય $RNA$ પ્રકારોની તુલનામાં રૂપાંતરિત નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઝનું પ્રમાણ વધુ હોય છે।
આ ફેરફારોમાં સ્યુડોયુરિડિન $(\Psi)$, ડાયહાઇડ્રોયુરિડિન $(DHU)$ અને ઇનોસિન $(I)$ નો સમાવેશ થાય છે।
આ રાસાયણિક ફેરફારો $tRNA$ અણુની માળખાકીય સ્થિરતા અને તેના લાક્ષણિક ક્લોવર-લીફ અથવા $L$-આકારના તૃતીય બંધારણમાં ફોલ્ડિંગ માટે આવશ્યક છે।
9
EasyMCQ
$RNA$ ના ઉદ્દીપકીય ગુણધર્મની શોધ કોણે કરી હતી?
A
ઓલ્ટમેન અને બેન્ડ
B
ઓચોઆ અને કોરેનબર્ગ
C
ઓલ્ટમેન અને સેક
D
ફ્યુલજન અને બેહરેન્સ

Solution

(C) $RNA$ ના ઉદ્દીપકીય ગુણધર્મની શોધ થોમસ સેક અને સિડની ઓલ્ટમેન દ્વારા કરવામાં આવી હતી. તેમણે દર્શાવ્યું હતું કે $RNA$ અણુઓ જૈવિક ઉદ્દીપક તરીકે કાર્ય કરી શકે છે,જેને $Ribozyme$ (રાઈબોઝાઈમ) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
10
MediumMCQ
રાઈબોઝાઈમ (Ribozyme) એટલે શું?
A
$RNA$ શર્કરા વગરનું
B
$RNA$ ફોસ્ફેટ વગરનું
C
$RNA$ જે ઉત્સેચકીય સક્રિયતા ધરાવે છે
D
$RNA$ વધારાના ફોસ્ફેટ સાથેનું

Solution

(C) રાઈબોઝાઈમ એ $RNA$ નો એક અણુ છે જે ઉદ્દીપકીય (catalytic) સક્રિયતા ધરાવે છે. મોટાભાગના ઉત્સેચકો પ્રોટીન હોય છે,પરંતુ રાઈબોઝાઈમ રાઈબોન્યુક્લિક એસિડના બનેલા હોય છે. તેનું એક જાણીતું ઉદાહરણ બેક્ટેરિયામાં જોવા મળતું $23S$ $rRNA$ છે,જે ભાષાંતર (translation) દરમિયાન પેપ્ટાઈડ બંધ બનાવવા માટે રાઈબોઝાઈમ તરીકે કાર્ય કરે છે.
11
MediumMCQ
$RNA$ માં $A/U$ અને $G/C$ નો ગુણોત્તર:
A
બધી જાતિઓ માટે અચળ છે
B
જુદી જુદી જાતિઓ માટે બદલાતો રહે છે
C
હંમેશા $1$ ની બરાબર હોય છે
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) $DNA$ માં,બેઝ જોડી ચાર્ગાફના નિયમનું પાલન કરે છે,જ્યાં $A+T/G+C$ નો ગુણોત્તર ચોક્કસ જાતિ માટે અચળ હોય છે. જો કે,$RNA$ સામાન્ય રીતે એક-શૃંખલામય (single-stranded) હોય છે અને તે ચાર્ગાફના બેઝ-પેરિંગના નિયમોનું પાલન કરતું નથી. તેથી,$A/U$ અને $G/C$ ના ગુણોત્તર અચળ હોતા નથી અને તે ચોક્કસ $RNA$ અણુ અને તે કઈ જાતિમાંથી મેળવવામાં આવ્યો છે તેના આધારે નોંધપાત્ર રીતે બદલાય છે.
12
MediumMCQ
બિન-જનીનિક $RNA$ કેટલા પ્રકારના હોય છે?
A
બે પ્રકાર
B
ત્રણ પ્રકાર
C
માત્ર એક પ્રકાર
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) બિન-જનીનિક $RNA$ મુખ્યત્વે ત્રણ પ્રકારના હોય છે: $mRNA$ (મેસેન્જર $RNA$),$tRNA$ (ટ્રાન્સફર $RNA$),અને $rRNA$ (રાઈબોઝોમલ $RNA$).
આ ત્રણેય પ્રકારના $RNA$ કોષમાં પ્રોટીન સંશ્લેષણની પ્રક્રિયામાં સીધી રીતે સંકળાયેલા હોય છે.
13
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું જનીનિક નથી અને પ્રોટીન સંશ્લેષણ માટે ઉપયોગી છે?
A
$DNA$
B
$zRNA$
C
$mRNA$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) $mRNA$ (મેસેન્જર $RNA$) એ એક બિન-જનીનિક $RNA$ અણુ છે જે $DNA$ માંથી જનીનિક સંકેતને રિબોઝોમ્સ સુધી લઈ જાય છે. તે પોલીપેપ્ટાઈડ શૃંખલા બનાવવા માટે જરૂરી ચોક્કસ એમિનો એસિડના ક્રમ માટેની સૂચનાઓ ધરાવે છે,તેથી તે પ્રોટીન સંશ્લેષણ માટે આવશ્યક છે.
14
MediumMCQ
રીબોઝાઈમ એ ... છે.
A
$RNA$ ઉત્સેચક તરીકે વર્તે છે.
B
એન્ઝીબોડી ઉત્સેચક તરીકે વર્તે છે.
C
રીબોઝોમ ઉત્સેચક તરીકે વર્તે છે.
D
આપેલ તમામ.

Solution

(A) રીબોઝાઈમ એ $RNA$ નો અણુ છે જે ઉદ્દીપકીય (catalytic) સક્રિયતા ધરાવે છે.
કેટલીક જૈવિક પ્રક્રિયાઓમાં,$RNA$ ના અણુઓ ચોક્કસ ત્રિ-પરિમાણીય બંધારણમાં ગૂંચળાઈને પ્રોટીન આધારિત ઉત્સેચકોની જેમ જૈવરાસાયણિક પ્રક્રિયાઓને ઉદ્દીપ્ત કરી શકે છે.
આ શોધે તે પરંપરાગત માન્યતાને પડકારી હતી કે માત્ર પ્રોટીન જ જૈવિક ઉદ્દીપક તરીકે કાર્ય કરી શકે છે.
તેથી,સાચું વિધાન એ છે કે $RNA$ ઉત્સેચક તરીકે વર્તે છે.
15
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયો બેઈઝ માત્ર $R.N.A$ માં જોવા મળે છે?
A
થાયમિન
B
યુરેસીલ
C
એડેનિન
D
આપેલ પૈકી એકપણ નહીં

Solution

(B) ન્યુક્લિક એસિડમાં,નાઈટ્રોજનયુક્ત બેઈઝને પ્યુરીન્સ અને પિરિમિડિન્સમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
$DNA$ માં સાયટોસિન અને થાયમિન પિરિમિડિન્સ હોય છે,જ્યારે $R.N.A$ માં સાયટોસિન અને યુરેસીલ હોય છે.
થાયમિન માત્ર $DNA$ માં જોવા મળે છે,જ્યારે યુરેસીલ માત્ર $R.N.A$ માં જોવા મળે છે.
તેથી,યુરેસીલ એવો બેઈઝ છે જે માત્ર $R.N.A$ માં જ હાજર હોય છે.
16
EasyMCQ
$RNA$ માં થાયમિનની જગ્યાએ શું હોય છે?
A
ગ્વાનીન
B
એડેનાઈન
C
યુરેસીલ
D
પાણી

Solution

(C) $DNA$ માં ચાર નાઈટ્રોજનયુક્ત બેઝ $Adenine$ $(A)$,$Guanine$ $(G)$,$Cytosine$ $(C)$ અને $Thymine$ $(T)$ હોય છે.
$RNA$ માં $Thymine$ ના સ્થાને $Uracil$ $(U)$ હોય છે.
તેથી,$RNA$ માં $Adenine$,$Guanine$,$Cytosine$ અને $Uracil$ હોય છે.
17
EasyMCQ
કોષમાં સૌથી વધુ પ્રમાણમાં જોવા મળતું $RNA$ ....... છે.
A
$r-RNA$
B
$t-RNA$
C
$m-RNA$
D
ઉપરનામાંથી એકપણ નહિ

Solution

(A) કોષમાં મુખ્યત્વે ત્રણ પ્રકારના $RNA$ જોવા મળે છે: $r-RNA$ (રિબોઝોમલ $RNA$),$t-RNA$ (ટ્રાન્સફર $RNA$),અને $m-RNA$ (મેસેન્જર $RNA$).
$r-RNA$ એ કોષમાં રહેલા કુલ $RNA$ ના આશરે $80\%$ જેટલું પ્રમાણ ધરાવે છે.
$t-RNA$ એ કુલ $RNA$ ના આશરે $15\%$ જેટલું પ્રમાણ ધરાવે છે.
$m-RNA$ એ કુલ $RNA$ ના માત્ર $1-5\%$ જેટલું જ પ્રમાણ ધરાવે છે.
તેથી,$r-RNA$ એ કોષમાં સૌથી વધુ પ્રમાણમાં જોવા મળતું $RNA$ છે.
18
MediumMCQ
$RNA$ માટે નીચેનામાંથી શું સાચું હોઈ શકે?
A
$A = U$ અને $G = C$
B
$A \neq U$ અને $G \neq C$
C
$A = U = G = C$
D
$Purines = Pyrimidines$

Solution

(B) $RNA$ સામાન્ય રીતે એક-શૃંખલામય (single-stranded) અણુ છે. $DNA$ થી વિપરીત,જે ચાર્ગાફના નિયમનું પાલન કરે છે ($A=T$ અને $G=C$,કારણ કે તે બેવડી શૃંખલા ધરાવે છે),$RNA$ માં તેની સમગ્ર લંબાઈ માટે બેઝ જોડી (base pairing) ની કોઈ નિશ્ચિત જરૂરિયાત હોતી નથી. તેથી,એડેનાઇન $(A)$ ની સાંદ્રતા યુરેસિલ $(U)$ જેટલી હોવી જરૂરી નથી,અને ગ્વાનાઇન $(G)$ ની સાંદ્રતા સાયટોસિન $(C)$ જેટલી હોવી જરૂરી નથી. આમ,$RNA$ માટે $A \neq U$ અને $G \neq C$ એ સાચું વિધાન છે.
19
EasyMCQ
$RNA$ ના બેકબોનમાં કઈ શર્કરા હાજર હોય છે?
A
ડિઓક્સિરીબોઝ
B
રિબોઝ
C
સુક્રોઝ
D
માલ્ટોઝ

Solution

(B) $RNA$ એટલે રિબોન્યુક્લિક એસિડ.
તે ન્યુક્લિયોટાઇડ્સનો પોલીમર છે.
$RNA$ માં દરેક ન્યુક્લિયોટાઇડ નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઇઝ,ફોસ્ફેટ સમૂહ અને પેન્ટોઝ શર્કરાનો બનેલો હોય છે.
$RNA$ માં હાજર વિશિષ્ટ પેન્ટોઝ શર્કરા રિબોઝ શર્કરા છે.
તેથી,$RNA$ નું બેકબોન રિબોઝ શર્કરા અને ફોસ્ફેટ સમૂહોના એકાંતરે જોડાણથી બનેલું હોય છે.
20
EasyMCQ
કોષમાં સૌથી વધુ પ્રમાણમાં જોવા મળતું $RNA$......છે.
A
$m-RNA$
B
$t-RNA$
C
$r-RNA$
D
આપેલ પૈકી એકપણ નહીં

Solution

(C) સામાન્ય કોષમાં,$r-RNA$ (રિબોઝોમલ $RNA$) એ સૌથી વધુ પ્રમાણમાં જોવા મળતું $RNA$ છે,જે કુલ કોષીય $RNA$ ના આશરે $80\%$ જેટલું હોય છે.
$t-RNA$ (ટ્રાન્સફર $RNA$) કુલ $RNA$ ના આશરે $15\%$ જેટલું હોય છે.
$m-RNA$ (મેસેન્જર $RNA$) સૌથી ઓછા પ્રમાણમાં જોવા મળે છે,જે કોષમાં કુલ $RNA$ ના માત્ર $1-5\%$ જેટલું જ હોય છે.
21
EasyMCQ
સૌથી નાનો $RNA$........છે.
A
$r-RNA$
B
$m-RNA$
C
$t-RNA$
D
કોષકેન્દ્રિક $RNA$

Solution

(C) $t-RNA$ (ટ્રાન્સફર $RNA$) એ $RNA$ અણુનો સૌથી નાનો પ્રકાર છે.
તે સામાન્ય રીતે $73$ થી $93$ ન્યુક્લિયોટાઇડ્સનો બનેલો હોય છે.
તેની સરખામણીમાં,$r-RNA$ અણુઓ ઘણા મોટા હોય છે કારણ કે તેઓ રિબોઝોમ્સના બંધારણીય ઘટકો બનાવે છે,અને $m-RNA$ અણુઓની લંબાઈ તેઓ જે પ્રોટીન માટે સંકેત આપે છે તેના કદના આધારે નોંધપાત્ર રીતે બદલાય છે.
22
MediumMCQ
$RNA$ . . . માં જોવા મળતું નથી.
A
રંગસૂત્ર
B
કોષરસ
C
કોષકેન્દ્ર
D
રિબોઝોમ

Solution

(A) સાચો જવાબ $A$ છે. રંગસૂત્રો મુખ્યત્વે $DNA$ અને પ્રોટીન (હિસ્ટોન) ના બનેલા હોય છે. જોકે $RNA$ કોષકેન્દ્રમાં સંશ્લેષિત થાય છે (ટ્રાન્સક્રિપ્શન) અને કોષરસ તેમજ રિબોઝોમમાં જોવા મળે છે,પરંતુ તે રંગસૂત્રનો બંધારણીય ઘટક નથી. રંગસૂત્રોમાં $DNA$ આનુવંશિક દ્રવ્ય તરીકે હોય છે.
23
MediumMCQ
$RNA$ ની કઈ રચના ક્લોવરના પાંદડા જેવી દેખાય છે?
A
$r-RNA$
B
$hn-RNA$
C
$m-RNA$
D
$t-RNA$

Solution

(D) $t-RNA$ (ટ્રાન્સફર $RNA$) અણુ ક્લોવરના પાંદડા જેવી દ્વિતીયક રચના ધરાવે છે.
આ રચનામાં એન્ટિકોડન લૂપ, $D-\text{લૂપ}$ અને $T\psi C$ લૂપ જેવા વિવિધ લૂપ્સનો સમાવેશ થાય છે, જે પ્રોટીન સંશ્લેષણમાં તેની કામગીરી માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે.
તેના ત્રિ-પરિમાણીય સ્વરૂપમાં, $t-RNA$ એ ઉંધા $L$ આકારના અણુ જેવો દેખાય છે.
24
EasyMCQ
કયા વૈજ્ઞાનિકને $1959$ માં પોલિરિબોન્યુક્લિઓટાઈડના ઈનવિટ્રો સંશ્લેષણ માટે નોબેલ પારિતોષિક એનાયત કરવામાં આવ્યું હતું?
A
મેન્ડલ
B
કેલ્વિન
C
ખોરાના
D
ઓચોઆ

Solution

(D) સેવેરો ઓચોઆને $1959$ માં રીબોન્યુક્લિક એસિડ $(RNA)$ અને ડીઓક્સિરીબોન્યુક્લિક એસિડ $(DNA)$ ના જૈવિક સંશ્લેષણની પદ્ધતિઓની શોધ માટે ફિઝિયોલોજી અથવા મેડિસિનમાં નોબેલ પારિતોષિક એનાયત કરવામાં આવ્યું હતું.
ખાસ કરીને,તેમણે પોલીન્યુક્લિયોટાઈડ ફોસ્ફોરાયલેઝ ઉત્સેચકની શોધ કરી હતી,જે પોલિરિબોન્યુક્લિઓટાઈડના ઈનવિટ્રો સંશ્લેષણને શક્ય બનાવે છે.
25
MediumMCQ
રિબોન્યુક્લિઈક એસિડ $(RNA)$ ...... માં જોવા મળે છે.
A
કોષકેન્દ્ર
B
કોષરસ
C
કોષકેન્દ્ર અને કોષરસ
D
કણાભસૂત્ર અને લાયસોઝોમ

Solution

(C) રિબોન્યુક્લિઈક એસિડ $(RNA)$ એ એક બહુમુખી અણુ છે જે કોષના વિવિધ ભાગોમાં જોવા મળે છે.
$1$. કોષકેન્દ્રમાં,$DNA$ માંથી ટ્રાન્સક્રિપ્શનની પ્રક્રિયા દરમિયાન $RNA$ નું સંશ્લેષણ થાય છે.
$2$. કોષરસમાં,પ્રોટીન સંશ્લેષણ (ટ્રાન્સલેશન) ની પ્રક્રિયાને સરળ બનાવવા માટે $RNA$ (ખાસ કરીને $mRNA$,$tRNA$ અને $rRNA$) હાજર હોય છે.
$3$. તેથી,સુકોષકેન્દ્રી કોષમાં $RNA$ કોષકેન્દ્ર અને કોષરસ બંનેમાં જોવા મળે છે.
26
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કઈ શોધના કારણે $1980$ માં '$RNA$ વર્લ્ડ' ($RNA$ world) શબ્દ પ્રચલિત થયો?
A
$m-RNA$,$t-RNA$ અને $r-RNA$ પ્રોટીનનું સંશ્લેષણ કરે છે.
B
કેટલાક વાયરસમાં $RNA$ જનીનિક દ્રવ્ય તરીકે હોય છે.
C
$RNA$ ઉત્સેચકીય ગુણધર્મો ધરાવે છે.
D
$RNA$ બધા કોષોમાં જોવા મળતું નથી.

Solution

(C) '$RNA$ વર્લ્ડ' શબ્દનો પ્રસ્તાવ એટલા માટે મૂકવામાં આવ્યો હતો કારણ કે એવી શોધ થઈ હતી કે $RNA$ અણુઓ ઉદ્દીપક તરીકે કાર્ય કરી શકે છે,જેને રાઈબોઝાઈમ્સ $(ribozymes)$ કહેવામાં આવે છે.
આ શોધે તે વિચારને પડકાર્યો કે માત્ર પ્રોટીન (ઉત્સેચકો) જ જૈવરાસાયણિક પ્રતિક્રિયાઓને ઉદ્દીપ્ત કરી શકે છે.
$RNA$ જનીનિક માહિતીનો સંગ્રહ અને પ્રતિક્રિયાઓને ઉદ્દીપ્ત બંને કરી શકતું હોવાથી,એવી ધારણા છે કે ઉત્ક્રાંતિના પ્રારંભિક તબક્કે $RNA$ એ પ્રથમ સ્વયં-પ્રતિકૃતિ બનાવતો અણુ હતો.
27
EasyMCQ
ટ્રાન્સફર $RNA$ $(tRNA)$ અણુ સામાન્ય રીતે કેટલા ન્યૂક્લિઓટાઈડ ધરાવે છે?
A
$72$
B
$75$
C
$57$
D
$145$

Solution

(B) ટ્રાન્સફર $RNA$ $(tRNA)$ અણુઓ પ્રમાણમાં નાના,એક-શૃંખલામય અણુઓ છે જે પ્રોટીન સંશ્લેષણ દરમિયાન એડેપ્ટર તરીકે કાર્ય કરે છે.
મોટાભાગના $tRNA$ અણુઓ આશરે $73$ થી $93$ ન્યૂક્લિઓટાઈડની શૃંખલાના બનેલા હોય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$75$ એ $tRNA$ અણુની સરેરાશ લંબાઈ માટે સૌથી યોગ્ય મૂલ્ય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
28
EasyMCQ
$RNA$ માં કેટલી પોલિન્યૂક્લિઓટાઈડ શૃંખલાઓ હોય છે?
A
એક
B
બે
C
ત્રણ
D
અનેક

Solution

(A) $RNA$ એટલે રિબોન્યુક્લિક એસિડ. તે રિબોન્યુક્લિઓટાઈડ્સનો પોલીમર છે. $DNA$ થી વિપરીત,જે સામાન્ય રીતે બેવડી શૃંખલા ધરાવે છે,$RNA$ સામાન્ય રીતે એકલ-શૃંખલા ધરાવતો અણુ છે. તે એક જ પોલિન્યૂક્લિઓટાઈડ શૃંખલાનો બનેલો હોય છે જે જટિલ દ્વિતીયક બંધારણો બનાવવા માટે પોતાની ઉપર વળી શકે છે.
29
MediumMCQ
નીચેના પૈકી કયો $RNA$ નો એક પ્રકાર નથી?
A
મેસેન્જર-$RNA$ $(mRNA)$
B
ટ્રાન્સફર-$RNA$ $(tRNA)$
C
રીબોઝોમલ-$RNA$ $(rRNA)$
D
રીબોઝાઈમ-$RNA$

Solution

(D) જૈવિક પ્રણાલીઓમાં,પ્રોટીન સંશ્લેષણમાં મુખ્યત્વે ત્રણ પ્રકારના $RNA$ સંકળાયેલા હોય છે: $mRNA$ (મેસેન્જર-$RNA$),$tRNA$ (ટ્રાન્સફર-$RNA$),અને $rRNA$ (રીબોઝોમલ-$RNA$).
રીબોઝાઈમ એ પોતે $RNA$ નો કોઈ પ્રકાર નથી; પરંતુ તે એવા $RNA$ અણુને દર્શાવે છે જે ઉત્સેચકીય પ્રવૃત્તિ ધરાવે છે (એટલે કે તે ઉત્સેચક તરીકે કાર્ય કરે છે).
તેથી,આનુવંશિક સંકેત અને પ્રોટીન સંશ્લેષણની પ્રક્રિયાના સંદર્ભમાં રીબોઝાઈમને $RNA$ ના માળખાકીય કે કાર્યાત્મક પ્રકાર તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવતું નથી.
30
EasyMCQ
$RNA$ ની રચનામાં કેટલી પોલિન્યુક્લિઓટાઇડ શૃંખલાઓ હોય છે?
A
એક
B
બે
C
ત્રણ
D
ચાર

Solution

(A) $RNA$ એટલે રિબોન્યુક્લિક એસિડ.
તે રિબોન્યુક્લિઓટાઇડ્સનો પોલીમર છે.
$DNA$ થી વિપરીત,જે સામાન્ય રીતે બેવડી શૃંખલા ધરાવે છે,$RNA$ સામાન્ય રીતે એકલ-શૃંખલા ધરાવતો અણુ છે.
તેથી,$RNA$ ની રચનામાં એક જ પોલિન્યુક્લિઓટાઇડ શૃંખલા હોય છે.
31
EasyMCQ
$RNA$ નું પૂર્ણ નામ શું છે?
A
રિબોન્યુક્લિઇક ઍસિડ
B
ડિઑક્સિરિબોન્યુક્લિઇક ઍસિડ
C
રિબોનાઇટ્રસ ઑક્સાઇડ
D
રિબોનાઇટ્રો ઍસિડ

Solution

(A) $RNA$ નું પૂર્ણ નામ રિબોન્યુક્લિઇક ઍસિડ (Ribonucleic acid) છે. તે એક પોલિમરિક અણુ છે જે જનીનોના કોડિંગ,ડિકોડિંગ,નિયમન અને અભિવ્યક્તિમાં વિવિધ જૈવિક ભૂમિકાઓ ભજવે છે. તે ન્યુક્લિઇક ઍસિડના બે મુખ્ય પ્રકારોમાંનો એક છે,જ્યારે બીજો પ્રકાર $DNA$ (ડિઑક્સિરિબોન્યુક્લિઇક ઍસિડ) છે.
32
MediumMCQ
$RNA$ ના મુખ્ય કેટલા પ્રકારો છે?
A
એક
B
બે
C
ત્રણ
D
ચાર

Solution

(C) જૈવિક પ્રણાલીઓમાં,પ્રોટીન સંશ્લેષણની પ્રક્રિયા માટે $RNA$ ના ત્રણ મુખ્ય પ્રકારો જરૂરી છે:
$1$. $mRNA$ (મેસેન્જર $RNA$): તે પ્રોટીન સંશ્લેષણ માટે ટેમ્પલેટ તરીકે કાર્ય કરે છે.
$2$. $tRNA$ (ટ્રાન્સફર $RNA$): તે એમિનો એસિડ લાવે છે અને જનીનિક કોડ વાંચે છે.
$3$. $rRNA$ (રાઈબોઝોમલ $RNA$): તે ભાષાંતર (translation) દરમિયાન બંધારણીય અને ઉદ્દીપકીય ભૂમિકા ભજવે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $3$ છે.
33
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયો $RNA$ નો એક પ્રકાર છે?
A
$z-RNA$
B
$t-RNA$
C
$D-RNA$
D
$F-RNA$

Solution

(B) જૈવિક પ્રણાલીઓમાં,પ્રોટીન સંશ્લેષણની પ્રક્રિયામાં મુખ્યત્વે ત્રણ પ્રકારના $RNA$ સંકળાયેલા હોય છે:
$1$. મેસેન્જર $RNA$ $(mRNA)$: તે $DNA$ માંથી આનુવંશિક માહિતીને રિબોઝોમ સુધી લઈ જાય છે.
$2$. ટ્રાન્સફર $RNA$ $(tRNA)$: તે ભાષાંતર (translation) દરમિયાન ચોક્કસ એમિનો એસિડને રિબોઝોમ સુધી લાવે છે.
$3$. રિબોઝોમલ $RNA$ $(rRNA)$: તે રિબોઝોમના બંધારણીય અને ઉદ્દીપકીય ઘટકો બનાવે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$t-RNA$ એ $RNA$ નો એક માન્ય પ્રકાર છે.
34
MediumMCQ
$RNA$ ના પ્રકારો કયા છે?
A
$m-RNA$
B
$t-RNA$
C
$r-RNA$
D
આપેલ તમામ

Solution

(D) સજીવોમાં પ્રોટીન સંશ્લેષણ માટે મુખ્યત્વે ત્રણ પ્રકારના $RNA$ ની જરૂર હોય છે:
$1$. $m-RNA$ (મેસેન્જર $RNA$): તે $DNA$ માંથી આનુવંશિક માહિતીને રિબોઝોમ સુધી લઈ જાય છે.
$2$. $t-RNA$ (ટ્રાન્સફર $RNA$): તે ભાષાંતર (translation) દરમિયાન ચોક્કસ એમિનો એસિડને રિબોઝોમ સુધી લાવે છે.
$3$. $r-RNA$ (રિબોઝોમલ $RNA$): તે રિબોઝોમના બંધારણીય અને ઉદ્દીપકીય ઘટકો બનાવે છે.
તેથી,ત્રણેય પ્રકારો પ્રોટીન સંશ્લેષણની પ્રક્રિયા માટે આવશ્યક છે.
35
EasyMCQ
કોષમાં કુલ $RNA$ ના કેટલા ટકા ભાગમાં $r-RNA$ હોય છે?
A
$75\%$
B
$75\%$ થી $80\%$
C
$80\%$ થી $90\%$
D
$80\%$ થી $85\%$

Solution

(D) એક સામાન્ય કોષમાં,વિવિધ પ્રકારના $RNA$ નું વિતરણ નીચે મુજબ છે:
$1$. $r-RNA$ (રિબોઝોમલ $RNA$) એ કુલ કોષીય $RNA$ નો મુખ્ય ભાગ બનાવે છે,જે કુલ $RNA$ ના આશરે $80\%$ થી $85\%$ જેટલો હોય છે.
$2$. $t-RNA$ (ટ્રાન્સફર $RNA$) કુલ $RNA$ ના આશરે $15\%$ જેટલો હોય છે.
$3$. $m-RNA$ (મેસેન્જર $RNA$) કુલ $RNA$ ના આશરે $1\%$ થી $5\%$ જેટલો હોય છે.
તેથી,$r-RNA$ માટેનો સાચો ગાળો $80\%$ થી $85\%$ છે.
36
EasyMCQ
$t-RNA$ અણુ સામાન્ય રીતે કેટલા ન્યુક્લિઓટાઇડ ધરાવે છે?
A
$65$
B
$70$
C
$75$
D
$80$

Solution

(C) એક સામાન્ય $t-RNA$ (ટ્રાન્સફર $RNA$) અણુ એ નાનો $RNA$ અણુ છે,જે સામાન્ય રીતે $73$ થી $93$ ન્યુક્લિઓટાઇડ્સનો બનેલો હોય છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$75$ એ પ્રમાણભૂત $t-RNA$ અણુની લંબાઈ માટે સૌથી યોગ્ય મૂલ્ય છે.
37
EasyMCQ
ટ્રાન્સફર $RNA$ $(tRNA)$ ના અણુનું $3D$ બંધારણ કેવું હોય છે?
A
$L$-આકારનું
B
$E$-આકારનું
C
$Y$-આકારનું
D
$S$-આકારનું

Solution

(A) $tRNA$ નું દ્વિતીયક બંધારણ ક્લોવર-લીફ (ત્રિદળી પર્ણ) મોડેલ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે. જોકે,જ્યારે તેને તેના વાસ્તવિક $3D$ બંધારણમાં જોવામાં આવે છે,ત્યારે $tRNA$ અણુ એક સુસંગત $L$-આકારની રચનામાં ગડી પામે છે. આ $3D$ આકાર પ્રોટીન સંશ્લેષણમાં તેના કાર્ય માટે આવશ્યક છે,જે તેને રિબોઝોમ અને $mRNA$ ટેમ્પલેટ બંને સાથે જોડાવા માટે સક્ષમ બનાવે છે.
38
MediumMCQ
$1980$ ના દાયકામાં થયેલા કયા સંશોધનને કારણે ઉત્ક્રાંતિના સંદર્ભમાં '$RNA$ વિશ્વ' શબ્દ પ્રચલિત થયો?
A
$m-RNA$,$t-RNA$ અને $r-RNA$ પ્રોટીન સંશ્લેષણમાં ભાગ લે છે.
B
કેટલાક વાયરસમાં $RNA$ જનીનદ્રવ્ય તરીકે કાર્ય કરે છે.
C
$RNA$ ઉત્સેચકીય ગુણધર્મ (રાઈબોઝાઈમ) ધરાવે છે.
D
બધા જ કોષોમાં $RNA$ જોવા મળતું નથી.

Solution

(C) '$RNA$ વિશ્વ' શબ્દનો પ્રસ્તાવ એટલા માટે મૂકવામાં આવ્યો હતો કારણ કે $1980$ ના દાયકામાં થયેલા સંશોધનોએ દર્શાવ્યું હતું કે $RNA$ જૈવરાસાયણિક પ્રક્રિયાઓમાં ઉદ્દીપક (રાઈબોઝાઈમ) તરીકે કાર્ય કરી શકે છે.
આ શોધ સૂચવે છે કે $RNA$ એ પ્રથમ સ્વયં-પ્રતિકૃતિ બનાવનાર અણુ હોઈ શકે છે,જે જનીનિક માહિતીનો સંગ્રહ કરવા અને રાસાયણિક પ્રક્રિયાઓને ઉદ્દીપ્ત કરવા બંનેમાં સક્ષમ છે,જે $DNA$ અને પ્રોટીનના ઉત્ક્રાંતિ પહેલા અસ્તિત્વમાં હતું.
39
MediumMCQ
$RNA$ માટે નીચેનામાંથી કયું વિધાન ખોટું છે?
$(i)$ $RNA$ સીધું જ પ્રોટીન સંશ્લેષણ માટે કોડ કરી શકે છે
$(ii)$ $RNA$ માંથી $DNA$ નું સંશ્લેષણ કરવું એ ખૂબ જ સામાન્ય પ્રક્રિયા છે
$(iii)$ $RNA$ માત્ર મનુષ્યોમાં જ આનુવંશિક દ્રવ્ય તરીકે વપરાય છે
$(iv)$ $RNA$ માં એક પોલીન્યુક્લિયોટાઈડ શૃંખલા હાજર હોય છે
A
$(i), (ii)$
B
$(i), (iv)$
C
$(ii), (iii)$
D
$(iii), (iv)$

Solution

(C) ચાલો આપેલા વિધાનોનું વિશ્લેષણ કરીએ:
$(i)$ $RNA$ સીધું જ પ્રોટીન સંશ્લેષણ માટે કોડ કરી શકે છે: આ વિધાન સાચું છે, કારણ કે $mRNA$ પ્રોટીન સંશ્લેષણ માટે ટેમ્પલેટ તરીકે કાર્ય કરે છે.
$(ii)$ $RNA$ માંથી $DNA$ નું સંશ્લેષણ કરવું એ ખૂબ જ સામાન્ય પ્રક્રિયા છે: આ વિધાન ખોટું છે. $RNA$ માંથી $DNA$ નું સંશ્લેષણ (રિવર્સ ટ્રાન્સક્રિપ્શન) એ મોટાભાગના સજીવોમાં સામાન્ય પ્રક્રિયા નથી; તે મુખ્યત્વે રેટ્રોવાયરસમાં જોવા મળે છે.
$(iii)$ $RNA$ માત્ર મનુષ્યોમાં જ આનુવંશિક દ્રવ્ય તરીકે વપરાય છે: આ વિધાન ખોટું છે. $RNA$ ઘણા વાયરસમાં (દા.ત., $TMV$, $Q\beta$ બેક્ટેરિયોફેજ) આનુવંશિક દ્રવ્ય તરીકે કાર્ય કરે છે, માત્ર મનુષ્યોમાં જ નહીં.
$(iv)$ $RNA$ માં એક પોલીન્યુક્લિયોટાઈડ શૃંખલા હાજર હોય છે: આ વિધાન સાચું છે, કારણ કે $RNA$ સામાન્ય રીતે એકલ-શૃંખલામય હોય છે.
તેથી, વિધાન $(ii)$ અને $(iii)$ ખોટા છે.
40
MediumMCQ
$A$ - સ્પ્લાયસિંગની પ્રક્રિયા $RNA$ વિશ્વનું પ્રભુત્વ દર્શાવે છે.
$R$ - ઇન્ટ્રોન્સની હાજરી પ્રાચીનતાની યાદ અપાવે છે.
A
$A$ અને $R$ બંને સાચા છે.
B
$A$ અને $R$ બંને ખોટા છે.
C
$A$ સાચું છે,$R$ ખોટું છે.
D
$A$ ખોટું છે,$R$ સાચું છે.

Solution

(A) $RNA$ વિશ્વની પરિકલ્પના સૂચવે છે કે $RNA$ પ્રથમ આનુવંશિક દ્રવ્ય હતું અને તે ઉદ્દીપકીય (catalytic) તેમજ કોડિંગ બંને કાર્યો કરતું હતું.
સ્પ્લાયસિંગ,જે પ્રી-$mRNA$ માંથી ઇન્ટ્રોન્સને દૂર કરવાની પ્રક્રિયા છે,તે એક જટિલ પ્રક્રિયા છે જે $RNA$ (રાઇબોઝાઇમ્સ) ની ઉદ્દીપકીય ક્ષમતાઓને પ્રકાશિત કરે છે,જે $RNA$ વિશ્વની મુખ્ય લાક્ષણિકતા છે.
ઇન્ટ્રોન્સને આધુનિક સુકોષકેન્દ્રીઓમાં 'જંક' અથવા બિન-કોડિંગ ક્રમ માનવામાં આવે છે,પરંતુ તેમની હાજરીને વ્યાપકપણે પ્રાચીન $RNA$ વિશ્વના અવશેષ તરીકે જોવામાં આવે છે,જે સૂચવે છે કે સ્પ્લિટ-જીન ગોઠવણી એ પૂર્વજોની લાક્ષણિકતા છે.
તેથી,વિધાન $(A)$ અને કારણ $(R)$ બંને સાચા છે,અને $R$ એ $RNA$ પ્રોસેસિંગના ઉત્ક્રાંતિના મહત્વ માટે યોગ્ય સંદર્ભ પૂરો પાડે છે.
41
MediumMCQ
$RNA$ માટે ખોટું વિધાન પસંદ કરો.
A
$RNA$ પ્રોટીન સંશ્લેષણ માટે ઉપયોગી છે.
B
$tRNA$ એમિનો એસિડ લાવે છે અને જનીનિક કોડ વાંચે છે.
C
$RNA$ બે પોલીન્યુક્લિઓટાઈડ શૃંખલા ધરાવે છે.
D
ભાષાંતર (translation) દરમિયાન $rRNA$ ઉદ્દીપક તરીકે કાર્ય કરે છે.

Solution

(C) $RNA$ (રાઈબોન્યુક્લિક એસિડ) સામાન્ય રીતે એકલ-શૃંખલામય અણુ છે.
વિકલ્પ $C$ જણાવે છે કે $RNA$ બે પોલીન્યુક્લિઓટાઈડ શૃંખલા ધરાવે છે,જે ખોટું છે કારણ કે $RNA$ સામાન્ય રીતે એકલ-શૃંખલામય હોય છે,જ્યારે $DNA$ દ્વિ-શૃંખલામય હોય છે.
$RNA$ પ્રોટીન સંશ્લેષણમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે (વિકલ્પ $A$).
$tRNA$ એક એડેપ્ટર અણુ તરીકે કાર્ય કરે છે જે ચોક્કસ એમિનો એસિડને રિબોઝોમ સુધી લાવે છે અને તેના એન્ટિકોડોન દ્વારા જનીનિક કોડ વાંચે છે (વિકલ્પ $B$).
$rRNA$ (રાઈબોઝોમલ $RNA$) બંધારણીય ઘટક તરીકે કાર્ય કરે છે અને ભાષાંતર દરમિયાન પેપ્ટાઈડ બંધના નિર્માણમાં રાઈબોઝાઈમ (ઉદ્દીપક) તરીકે પણ કાર્ય કરે છે (વિકલ્પ $D$).
42
EasyMCQ
$RNA$ માં જોવા મળતી શર્કરા કઈ છે?
A
ડીઓક્સિરાઈબોઝ
B
રાઈબોઝ
C
ગ્લુકોઝ
D
રાઈબ્યુલોઝ

Solution

(B) $RNA$ એટલે રાઈબોન્યુક્લિક એસિડ $(Ribonucleic Acid)$.
તે ન્યુક્લિઓટાઈડ્સનો પોલીમર છે.
દરેક ન્યુક્લિઓટાઈડ નાઈટ્રોજનયુક્ત બેઝ, ફોસ્ફેટ ગ્રુપ અને પેન્ટોઝ શર્કરાનો બનેલો હોય છે.
$RNA$ માં જોવા મળતી પેન્ટોઝ શર્કરા રાઈબોઝ શર્કરા છે, જેમાં $2'$ કાર્બન સ્થાન પર હાઈડ્રોક્સિલ $(-OH)$ ગ્રુપ હોય છે.
તેની સરખામણીમાં, $DNA$ માં ડીઓક્સિરાઈબોઝ શર્કરા હોય છે, જેમાં $2'$ સ્થાન પર ઓક્સિજન પરમાણુનો અભાવ હોય છે.
43
MediumMCQ
$1980$ માં નીચેનામાંથી શેની શોધને કારણે ઉદવિકાસ માટે '$RNA$ વર્લ્ડ' શબ્દ પ્રચલિત થયો?
A
$m-RNA, t-RNA,$ અને $r-RNA$ પ્રોટીનનું સંશ્લેષણ કરે છે.
B
કેટલાક વાઇરસમાં પ્રોટીન જનીન દ્રવ્ય છે.
C
કેટલાક $RNA$ અણુઓ ઉત્સેચકીય ગુણધર્મો ધરાવે છે.
D
$RNA$ બધા કોષોમાં જોવા મળતા નથી.

Solution

(C) '$RNA$ વર્લ્ડ' નો ખ્યાલ એટલા માટે આપવામાં આવ્યો હતો કારણ કે $RNA$ જનીનિક માહિતીનો સંગ્રહ કરવા અને ઉદ્દીપક તરીકે કાર્ય કરવા બંનેમાં સક્ષમ છે. $1980$ ના દાયકામાં,એવું શોધાયું હતું કે કેટલાક $RNA$ અણુઓ,જેને રાઈબોઝાઈમ્સ $(ribozymes)$ કહેવામાં આવે છે,તે ઉત્સેચકીય પ્રવૃત્તિ ધરાવે છે (દા.ત.,સેલ્ફ-સ્પ્લાઈસિંગ ઈન્ટ્રોન્સ અને રાઈબોઝોમલ $RNA$ જે પેપ્ટિડિલ ટ્રાન્સફરેઝ તરીકે કાર્ય કરે છે). આ બેવડી કાર્યક્ષમતા સૂચવે છે કે ઉદવિકાસના પ્રારંભિક તબક્કે $RNA$ પ્રથમ સ્વયં-પ્રતિકૃતિ બનાવનાર અણુ હોઈ શકે છે.
44
EasyMCQ
પ્રાણીકોષમાં નીચેનામાંથી કયો $RNA$ સૌથી વધુ પ્રમાણમાં જોવા મળે છે?
A
$r-RNA$
B
$t-RNA$
C
$m-RNA$
D
$mi-RNA$

Solution

(A) સામાન્ય પ્રાણીકોષમાં,$r-RNA$ (રિબોઝોમલ $RNA$) એ સૌથી વધુ પ્રમાણમાં જોવા મળતો $RNA$ છે,જે કુલ કોષીય $RNA$ ના આશરે $80\%$ જેટલો હિસ્સો ધરાવે છે.
$t-RNA$ (ટ્રાન્સફર $RNA$) કુલ $RNA$ ના લગભગ $15\%$ જેટલો હોય છે.
$m-RNA$ (મેસેન્જર $RNA$) સૌથી ઓછું પ્રમાણ ધરાવે છે,જે સામાન્ય રીતે કુલ કોષીય $RNA$ ના માત્ર $1-5\%$ જેટલો જ હોય છે,કારણ કે તે કોષની પ્રોટીન સંશ્લેષણની જરૂરિયાતોને આધારે ઝડપથી સંશ્લેષિત અને વિઘટિત થાય છે.
45
EasyMCQ
$RNA$ માં થાયમીનના સ્થાને શું હોય છે?
A
એડેનીન
B
ગ્વાનીન
C
સાયટોસીન
D
યુરેસીલ

Solution

(D) $DNA$ માં ચાર નાઈટ્રોજનયુક્ત બેઈઝ હોય છે: એડેનીન $(A)$,ગ્વાનીન $(G)$,સાયટોસીન $(C)$ અને થાયમીન $(T)$.
$RNA$ માં થાયમીનના સ્થાને યુરેસીલ $(U)$ હોય છે.
તેથી,$RNA$ માં નાઈટ્રોજનયુક્ત બેઈઝ તરીકે એડેનીન,ગ્વાનીન,સાયટોસીન અને યુરેસીલ જોવા મળે છે.
46
EasyMCQ
કયા પ્રકારનું $RNA$ ક્લોવર-લીફ (ત્રિપર્ણી) બંધારણ સાથે સંકળાયેલું છે?
A
$r-RNA$
B
$hnRNA$
C
$m-RNA$
D
$t-RNA$

Solution

(D) $t-RNA$ (ટ્રાન્સફર $RNA$) અણુ ક્લોવર-લીફ (ત્રિપર્ણી) જેવું ગૌણ બંધારણ ધરાવે છે.
આ બંધારણમાં, અણુ વિવિધ લૂપ્સમાં વળેલું હોય છે, જેમાં એન્ટિકોડોન લૂપ, $D$-લૂપ અને $T\psi C$-લૂપનો સમાવેશ થાય છે.
આ બંધારણ પ્રોટીન સંશ્લેષણમાં તેના કાર્ય માટે આવશ્યક છે, જ્યાં તે $m-RNA$ ના કોડોન ક્રમ મુજબ ચોક્કસ એમિનો એસિડને રિબોઝોમ સુધી પહોંચાડે છે.
47
MediumMCQ
સાચી જોડી પસંદ કરો.
A
$G. Mendel$ - રૂપાંતરણ (Transformation)
B
રાઈબોઝાઈમ (Ribozyme) - ન્યુક્લિક એસિડ
C
$T.H. Morgan$ - ટ્રાન્સડક્શન (Transduction)
D
$F_2 \times$ પ્રચ્છન્ન પિતૃ - દ્વિ-સંકરણ પ્રયોગ (Dihybrid cross)

Solution

(B) . $G. Mendel$ આનુવંશિકતાના નિયમો માટે જાણીતા છે,રૂપાંતરણ માટે નહીં. રૂપાંતરણની શોધ $F. Griffith$ દ્વારા કરવામાં આવી હતી.
$B$. રાઈબોઝાઈમ એ $RNA$ નો અણુ છે જે ઉત્સેચક તરીકે કાર્ય કરે છે,જે એક ન્યુક્લિક એસિડ છે. આ સાચી જોડી છે.
$C$. $T.H. Morgan$ લિંકેજ અને પુનઃસંયોજન માટે જાણીતા છે,ટ્રાન્સડક્શન માટે નહીં. ટ્રાન્સડક્શનની શોધ $Zinder$ અને $Lederberg$ દ્વારા કરવામાં આવી હતી.
$D$. $F_2 \times$ પ્રચ્છન્ન પિતૃ એ કસોટી સંકરણ (Test cross) છે,દ્વિ-સંકરણ પ્રયોગ નથી. દ્વિ-સંકરણ પ્રયોગમાં બે લક્ષણોનો અભ્યાસ કરવામાં આવે છે.
48
Medium
$RNA$ વિશે ટૂંકમાં વર્ણન કરો.

Solution

(N/A) $RNA$ (રિબોન્યુક્લિક એસિડ) એ ન્યુક્લિઓટાઇડ્સનો પોલીમર છે. દરેક ન્યુક્લિઓટાઇડ નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઇઝ,પેન્ટોઝ શર્કરા (રિબોઝ) અને ફોસ્ફેટ સમૂહનો બનેલો હોય છે.
$RNA$ માં દરેક રિબોઝ શર્કરા પર $2'-OH$ સમૂહની હાજરી તેને સક્રિય બનાવે છે,જે $RNA$ ને અસ્થાયી અને સરળતાથી વિઘટન પામે તેવું બનાવે છે.
$RNA$ પ્રથમ આનુવંશિક દ્રવ્ય હતું. એવા પૂરતા પુરાવા છે કે જીવનની આવશ્યક પ્રક્રિયાઓ જેવી કે ચયાપચય,ભાષાંતર (translation) અને સ્પ્લાયસિંગ $RNA$ ની આસપાસ વિકસિત થઈ હતી.
$RNA$ આનુવંશિક દ્રવ્ય અને ઉદ્દીપક બંને તરીકે કાર્ય કરતું હતું. સજીવ તંત્રમાં કેટલીક જૈવરાસાયણિક પ્રક્રિયાઓ પ્રોટીન ઉત્સેચકોને બદલે $RNA$ ઉદ્દીપકો (રાઇબોઝાઇમ્સ) દ્વારા થાય છે.
$RNA$ ઉદ્દીપક તરીકે સક્રિય અને અસ્થાયી હોવાથી,$DNA$ નું $RNA$ માંથી રાસાયણિક ફેરફારો (ખાસ કરીને $2'-OH$ સમૂહ દૂર થવો) દ્વારા ઉત્ક્રાંતિ થઈ જેથી તે વધુ સ્થાયી બની શકે.
$DNA$ બેવડી શૃંખલા ધરાવે છે અને પૂરક શૃંખલા ધરાવતું હોવાથી તેમાં સમારકામ (repair) ની પ્રક્રિયા વિકસી છે,જે તેને મુખ્ય આનુવંશિક દ્રવ્ય તરીકે વધુ સ્થિર બનાવે છે.
49
Medium
વૈજ્ઞાનિક કારણ આપો: એવી સંભાવના છે કે $DNA$ નો ઉદ્ભવ $RNA$ માંથી થયો છે.

Solution

(N/A) $RNA$ એ પ્રથમ આનુવંશિક દ્રવ્ય હતું. જીવનની આવશ્યક પ્રક્રિયાઓ જેવી કે ચયાપચય અને ભાષાંતર $RNA$ ની આસપાસ વિકસિત થયા છે. $RNA$ આનુવંશિક દ્રવ્ય અને ઉત્સેચક (રાઈબોઝાઈમ) એમ બંને તરીકે કાર્ય કરે છે. જોકે,$RNA$ ઉત્સેચક તરીકે પ્રતિક્રિયાશીલ અને અસ્થાયી છે.
આ કારણોસર,રાસાયણિક ફેરફારો દ્વારા $RNA$ માંથી $DNA$ નો ઉદ્ભવ થયો,જે તેને વધુ સ્થાયી બનાવે છે. વધુમાં,$DNA$ તેના બેવડા કુંતલ બંધારણ અને સમારકામ પ્રક્રિયાઓના વિકાસને કારણે પરિવર્તનો (mutations) સામે પ્રતિરોધક છે.
50
MediumMCQ
જો બે રોગકારક વાયરસ હોય,એક $DNA$ વાળો અને બીજો $RNA$ વાળો,તો કયો વાયરસ ઝડપથી ઉત્પરિવર્તન (mutate) પામશે? અને શા માટે?
A
$DNA$ વાયરસ,કારણ કે તે વધુ સ્થાયી છે.
B
$RNA$ વાયરસ,કારણ કે તે વધુ સ્થાયી છે.
C
$RNA$ વાયરસ,કારણ કે તે ઓછો સ્થાયી છે.
D
$DNA$ વાયરસ,કારણ કે તે ઓછો સ્થાયી છે.

Solution

(C) $DNA$ અને $RNA$ બંને ઉત્પરિવર્તન પામવા માટે સક્ષમ છે.
જોકે,$RNA$ એ $DNA$ કરતા ઓછું સ્થાયી છે કારણ કે તે એકલ-શૃંખલામય (single-stranded) અણુ છે અને તેમાં $DNA$ પ્રતિકૃતિ સાથે સંકળાયેલ પ્રૂફરીડિંગ મિકેનિઝમનો અભાવ હોય છે.
$RNA$ અસ્થાયી હોવાથી,તે ખૂબ જ ઝડપથી ઉત્પરિવર્તન પામે છે.
પરિણામે,$RNA$ જિનોમ ધરાવતા વાયરસ,જેનું આયુષ્ય ટૂંકું હોય છે અને પ્રતિકૃતિ ચક્ર ઝડપી હોય છે,તે $DNA$ વાયરસ કરતા વધુ ઝડપથી ઉત્ક્રાંતિ અને ઉત્પરિવર્તન પામે છે.

Molecular Basis of Inheritance — RNA World · Frequently Asked Questions

1Are these Molecular Basis of Inheritance questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Molecular Basis of Inheritance Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.