Diseases caused by bacteria Questions in Gujarati

(D) ન્યુમોનિયા એ $Streptococcus \text{ } pneumoniae$ અને $Haemophilus \text{ } influenzae$ જેવા બેક્ટેરિયા દ્વારા થતો શ્વસનતંત્રનો રોગ છે.
તે નીચેની રીતે ફેલાય છે:
$1$. ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિ દ્વારા ઉધરસ કે છીંક ખાતી વખતે મુક્ત થતા ટીપાં અથવા એરોસોલ્સ.
$2$. તંદુરસ્ત વ્યક્તિ દ્વારા આ ટીપાં શ્વાસમાં લેવાથી.
$3$. ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિ સાથે ગ્લાસ અને વાસણો જેવી દૂષિત વસ્તુઓ શેર કરવાથી.
તેથી, આપેલા તમામ વિકલ્પો ન્યુમોનિયાના ફેલાવાના સાચા માધ્યમો છે.

(B) ન્યુમોનિયા એ $Streptococcus \text{ } pneumoniae$ અને $Haemophilus \text{ } influenzae$ જેવા બેક્ટેરિયા દ્વારા થતો શ્વસનતંત્રનો ચેપ છે。
ન્યુમોનિયાના સામાન્ય લક્ષણોમાં તાવ, ઠંડી લાગવી, ઉધરસ અને માથાનો દુખાવો સામેલ છે。
ગંભીર કિસ્સાઓમાં, હોઠ અને નખનો રંગ ભૂખરો કે વાદળી થઈ શકે છે。
આંતરડામાં કાણું પડવું (Intestinal perforation) એ ટાઈફોઈડ તાવનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે, જે $Salmonella \text{ } typhi$ બેક્ટેરિયા દ્વારા થાય છે, ન્યુમોનિયા દ્વારા નહીં。

(D) ન્યુમોનિયા એ બેક્ટેરિયા દ્વારા થતો શ્વસનતંત્રનો રોગ છે।
મનુષ્યમાં ન્યુમોનિયા માટે જવાબદાર મુખ્ય બેક્ટેરિયા $Streptococcus \text{ pneumoniae}$ અને $Haemophilus \text{ influenzae}$ છે।
માઈક્રોસ્પોરમ એ ફૂગ છે જે દાદ (ringworm) માટે જવાબદાર છે।
$P. \text{ falciparum}$ એ પ્રજીવ છે જે મેલેરિયા માટે જવાબદાર છે।
વુકેરેરિયા એ ફાઈલેરિયલ કૃમિ છે જે ફાઈલેરિયાસિસ માટે જવાબદાર છે।
તેથી, સાચો વિકલ્પ $D$ છે।

(B) કોબીજમાં $Black \ rot$ તરીકે ઓળખાતો રોગ $Xanthomonas \ campestris$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થાય છે.
બ્રાઉન રસ્ટ એ ફૂગથી થતો રોગ છે જે વિવિધ પાકોને અસર કરે છે,અને રેડ રોટ એ શેરડીનો જાણીતો ફૂગજન્ય રોગ છે જે $Colletotrichum \ falcatum$ દ્વારા થાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(B) ડિપ્થેરિયા એ $Corynebacterium$ $diphtheriae$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થતો એક તીવ્ર ચેપી રોગ છે.
તે મુખ્યત્વે ગળા અને નાકના શ્લેષ્મ પટલને અસર કરે છે.
આ એક બેક્ટેરિયલ ચેપ છે,જે ફૂગ,નેમેટોડ કે પ્રજીવ દ્વારા થતો નથી.

(D) કોલેરા એ $Vibrio \text{ } cholerae$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થતો એક ચેપી રોગ છે।
તે મુખ્યત્વે દૂષિત પાણી અથવા ખોરાક લેવાથી ફેલાય છે।
તેથી, પાણીનું પ્રદૂષણ એ મુખ્ય પર્યાવરણીય પરિબળ છે જે કોલેરાના ફેલાવા માટે જવાબદાર છે।
શુદ્ધ પાણી પીવું અને સ્વચ્છ ખોરાક લેવો એ નિવારક પગલાં છે, કારણો નથી।

(A) સાઇટ્રસ કેન્કર એ વનસ્પતિનો એક રોગ છે જે સાઇટ્રસ (લીંબુ વર્ગની) વનસ્પતિઓને અસર કરે છે.
તે $Xanthomonas \text{ } citri$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થાય છે.
આ બેક્ટેરિયા સાઇટ્રસ વૃક્ષોના પાંદડા, થડ અને ફળોને સંક્રમિત કરે છે, જેના પરિણામે લાક્ષણિક ડાઘા અથવા કેન્કર રચાય છે.
તેથી, તેને બેક્ટેરિયલ રોગ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(B) સાઇટ્રસ કેન્કર એ વનસ્પતિનો એક રોગ છે જે સાઇટ્રસ (લીંબુ વર્ગની) વનસ્પતિઓને અસર કરે છે.
તે $Xanthomonas$ $citri$ $subsp.$ $citri$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થાય છે.
આ રોગમાં સાઇટ્રસના પાંદડા,થડ અને ફળો પર ચાંઠા (lesions) જોવા મળે છે,જેના કારણે ફળો સમય પહેલા ખરી પડે છે અને તેની ગુણવત્તા ઘટે છે.
તેથી,તેને બેક્ટેરિયલ રોગ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(A) ડાંગરમાં બેક્ટેરિયલ લીફ બ્લાઈટ એ $Xanthomonas$ $oryzae$ $pv.$ $oryzae$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થતો ગંભીર રોગ છે. આ રોગકારક ડાંગરના છોડના પાંદડાઓને સંક્રમિત કરે છે,જેના કારણે પાંદડા પીળા પડી જાય છે અને સુકાઈ જાય છે,જે પાકના ઉત્પાદનમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો કરે છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(A) ડિપ્થેરિયા એ $Corynebacterium$ $\text{diphtheriae}$ નામના બૅક્ટરિયા દ્વારા થતો ગંભીર ચેપ છે.
તે મુખ્યત્વે યજમાનના ગળા અને ઉપલા શ્વસન માર્ગમાં વસવાટ કરતા જીવંત બૅક્ટરિયા દ્વારા શક્તિશાળી એક્ઝોટોક્સિનના સ્ત્રાવને કારણે થાય છે.
આ ઝેર યજમાન કોષોમાં પ્રોટીન સંશ્લેષણને અટકાવે છે, જેના પરિણામે કોષો મૃત્યુ પામે છે અને ગળામાં લાક્ષણિક રાખોડી રંગનું સ્યુડોમેમ્બ્રેન (ખોટું પડ) બને છે.

(D) $Clostridium$ $botulinum$ એ બોટ્યુલિનમ ટોક્સિન નામનું શક્તિશાળી ન્યુરોટોક્સિન ઉત્પન્ન કરે છે。
આ ઝેર ખાસ કરીને $\text{ચેતા}-\text{સ્નાયુ}$ $\text{સંધાન}$ (neuromuscular junction) પર અસર કરે છે。
તે ચેતાના છેડાઓમાંથી $\text{એસીટાઈલકોલીન}$ (acetylcholine) નામના ચેતાપ્રેષક દ્રવ્યના મુક્ત થવાને અટકાવે છે。
પરિણામે, સ્નાયુ તંતુઓને સંકોચન માટેનો સંકેત મળતો નથી, જેના કારણે સ્નાયુઓ શિથિલ થઈ જાય છે અને લકવો થાય છે。

(B) ટાઇફોઈડનો તાવ એ $Salmonella$ $typhi$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થતો ચેપ છે।
તે મુખ્યત્વે દૂષિત ખોરાક અથવા પાણીના સેવન દ્વારા ફેલાય છે।
તેના લક્ષણોમાં ઊંચો તાવ, નબળાઈ, પેટમાં દુખાવો, માથાનો દુખાવો અને ભૂખ ન લાગવી વગેરેનો સમાવેશ થાય છે।
તેથી, સાચો વિકલ્પ $B$ છે।

(B) કોચની ધારણાઓ એ સૂક્ષ્મજીવ અને રોગ વચ્ચેના કારણભૂત સંબંધને સ્થાપિત કરવા માટેના માપદંડોનો સમૂહ છે.
જોકે, તે તમામ રોગકારકો માટે લાગુ કરી શકાતી નથી.
લેપ્રોસી (જે $Mycobacterium leprae$ દ્વારા થાય છે) એ એક એવું ઉદાહરણ છે જ્યાં કોચની ધારણાઓ લાગુ પડતી નથી, કારણ કે આ રોગકારકને કોષ-મુક્ત સંવર્ધન માધ્યમમાં ઉછેરી શકાતો નથી (તે ફરજિયાત અંતઃકોષીય પરોપજીવી છે).
તેથી, સાચો જવાબ $B$ છે.

(A) $Salmonella \text{ } typhi$ એ એક રોગકારક બેક્ટેરિયા છે જે મનુષ્યમાં ટાઇફોઈડ તાવનું કારણ બને છે.
તે દૂષિત ખોરાક અને પાણીના સેવન દ્વારા ફેલાય છે.
તેના લક્ષણોમાં ઊંચો તાવ, નબળાઈ, પેટમાં દુખાવો, કબજિયાત, માથાનો દુખાવો અને ભૂખ ન લાગવી વગેરેનો સમાવેશ થાય છે.

(D) વિડાલ ટેસ્ટ એ ટાઈફોઈડ તાવના નિદાન માટે વપરાતી એક સીરોલોજીકલ કસોટી છે.
તે દર્દીના સીરમમાં $Salmonella$ $typhi$ બેક્ટેરિયાના એન્ટિજેન્સ સામેના એન્ટિબોડીઝની હાજરી તપાસે છે.
$Salmonella$ $typhi$ એ મનુષ્યોમાં ટાઈફોઈડ તાવ માટે જવાબદાર બેક્ટેરિયા છે.

(C) સાચો જવાબ $C$ છે।
$1$. કૉલેરા એ $Vibrio cholerae$ નામના બૅક્ટરિયા દ્વારા થાય છે।
$2$. ધનુર એ $Clostridium tetani$ નામના બૅક્ટરિયા દ્વારા થાય છે।
$3$. ગાલપચોળિયું, હર્પિસ, ઈન્ફલ્યુએન્ઝા અને શીતળા એ બધા વાયરસ દ્વારા થતા રોગો છે।
તેથી, કૉલેરા અને ધનુરની જોડી બૅક્ટરિયા દ્વારા થાય છે।

(D) ટાઈફોઈડ તાવ એ $Salmonella \ typhi$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થતો રોગ છે.
આ બેક્ટેરિયા સામાન્ય રીતે દૂષિત ખોરાક અને પાણી દ્વારા નાના આંતરડામાં પ્રવેશ કરે છે અને રુધિર દ્વારા અન્ય અંગોમાં ફેલાય છે.
દર્દીના સીરમમાં $Salmonella \ typhi$ ના એન્ટિબોડીઝની હાજરી ચકાસવા માટે કરવામાં આવતી પ્રમાણભૂત નિદાન કસોટી $Widal \ test$ છે.
તેથી,સાચી જોડી $Salmonella \ typhi$ અને $Widal \ test$ છે.

(B) $Escherichia$ $coli$,$Shigella$ $sp.$ અને $Salmonella$ $sp.$ એ રોગકારક બેક્ટેરિયા છે જે દૂષિત ખોરાક અથવા પાણીના સેવન દ્વારા ઝાડાના રોગોનું કારણ બને છે.
શરીરમાંથી પાણી અને આવશ્યક ક્ષારોના નુકસાનને કારણે નિર્જલીકરણ એ તમામ ઝાડાના રોગોનું મુખ્ય ક્લિનિકલ પરિણામ છે.
તેથી,બંને વિધાનો સાચા છે,પરંતુ કારણ એ સમજાવતું નથી કે આ ચોક્કસ બેક્ટેરિયા શા માટે રોગનું કારણ બને છે; તે માત્ર રોગના સામાન્ય ક્લિનિકલ વ્યવસ્થાપન પાસાનું વર્ણન કરે છે. આમ,કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી નથી.

(B) સાઇટ્રસ કેન્કર એ $Xanthomonas$ $citri$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થતો વનસ્પતિ રોગ છે.
વિલ્ટ રોગ સામાન્ય રીતે $Fusarium$ $oxysporum$ દ્વારા થાય છે.
શેરડીનો લાલ સડો $Colletotrichum$ $falcatum$ નામની ફૂગ દ્વારા થાય છે.
પાવડરી મિલ્ડ્યુ $Erysiphe$ અથવા $Oidium$ જેવી વિવિધ ફૂગ દ્વારા થાય છે.

(D) ક્ષય (Tuberculosis) $Mycobacterium$ $tuberculosis$ દ્વારા થાય છે, અને રક્તપિત્ત (Leprosy) $Mycobacterium$ $leprae$ દ્વારા થાય છે. બંને બેક્ટેરિયલ ચેપ છે. રિફામ્પિસિન એ બ્રોડ-સ્પેક્ટ્રમ એન્ટિબાયોટિક છે જે $Mycobacterium$ $tuberculosis$ અને $Mycobacterium$ $leprae$ બંને સામે અત્યંત અસરકારક છે, તેથી તે બંને રોગોની મલ્ટી-ડ્રગ થેરાપીમાં વપરાતી પ્રમાણભૂત દવા છે.

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$A$. Treponema pallidum સિફિલિસ રોગ માટે જવાબદાર છે $(A-III)$.
$B$. Yersinia pestis પ્લેગ રોગ માટે જવાબદાર છે $(B-I)$.
$C$. Bacillus anthracis એન્થ્રેક્સ રોગ માટે જવાબદાર છે $(C-II)$.
$D$. Vibrio (ખાસ કરીને Vibrio cholerae) કોલેરા રોગ માટે જવાબદાર છે $(D-IV)$.
તેથી, સાચો ક્રમ $A-III, B-I, C-II, D-IV$ છે.

(B) $Yersinia pestis$ (જેને અગાઉ $Pasteurella pestis$ તરીકે ઓળખવામાં આવતું હતું) એ બેક્ટેરિયા છે જે બ્યુબોનિક પ્લેગનું કારણ બને છે.
આ રોગકારક મુખ્યત્વે સંક્રમિત ઉંદરના ચાંચડ,ખાસ કરીને $Xenopsylla cheopis$ પ્રજાતિના કરડવાથી મનુષ્યોમાં ફેલાય છે.
$Cimex$ એટલે કે ખટમલ,$Pediculus$ એટલે કે જૂ,અને $Aedes$ એ મચ્છરની એક પ્રજાતિ છે જે ડેન્ગ્યુ અને ચિકનગુનિયા જેવા રોગો ફેલાવવા માટે જાણીતી છે.
તેથી,$Yersinia pestis$ ના પ્રસારણ માટેનું સાચું વાહક $Xenopsylla$ છે.

(D) ધનુર્વા (Tetanus) રોગ $Clostridium$ $tetani$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થાય છે.
$Pasteurella$ $pestis$ (જેને $Yersinia$ $pestis$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) એ પ્લેગ રોગ માટે જવાબદાર છે,ધનુર્વા માટે નહીં.
તેથી,$Tetanus - Pasteurella$ $pestis$ ની જોડી ખોટી રીતે જોડાયેલ છે.

(B) ઝાડાના રોગોમાં આંતરડામાંથી પાણીયુક્ત મળનો વારંવાર અને વધુ પડતો નિકાલ થાય છે.
આ રોગો મુખ્યત્વે દૂષિત ખોરાક અને પાણી દ્વારા હાનિકારક રોગકારકોના સેવનથી થાય છે.
$Escherichia$ $coli$,$Shigella$ $sp.$ અને $Salmonella$ $sp.$ એ જાણીતા બેક્ટેરિયલ રોગકારકો છે જે ઝાડાનું કારણ બને છે.
આ સજીવો દ્વારા થતા ઝાડામાં બે મુખ્ય પદ્ધતિઓ સામેલ છે: પ્રથમ,રોગકારકો આંતરડામાં વસાહત બનાવે છે,જેનાથી સોજો (enteritis) આવે છે; બીજું,તેઓ આંતરડાના પ્રવાહીના શોષણ અને સ્ત્રાવના સંતુલનને ખોરવે છે,જે પ્રવાહીના નુકસાનમાં નોંધપાત્ર વધારો કરે છે,જે વારંવાર પાણીયુક્ત મળ તરીકે દેખાય છે.
નિર્જલીકરણ એ તમામ પ્રકારના ઝાડાના રોગોનું સામાન્ય અને જોખમી પરિણામ છે.
તેથી,આ સ્થિતિઓના સંચાલન અને સારવાર માટે પ્રવાહી અને ઇલેક્ટ્રોલાઇટ્સનો પૂરતો પુરવઠો જાળવવો જરૂરી છે.
આમ,બંને વિધાનો તથ્યપૂર્ણ રીતે સાચા છે પરંતુ કારણ એ રોગના સંચાલનનું વર્ણન કરે છે,તેથી સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(N/A) $Salmonella \ typhi$ એ રોગકારક બેક્ટેરિયા છે જે મનુષ્યમાં $Typhoid$ (ટાઇફોઈડ) તાવ પ્રેરે છે. આ રોગકારક સામાન્ય રીતે દૂષિત ખોરાક અને પાણી દ્વારા નાના આંતરડામાં પ્રવેશે છે અને ત્યાંથી રુધિર દ્વારા શરીરના અન્ય અંગોમાં ફેલાય છે.
આ રોગના સામાન્ય લક્ષણોમાં સતત ઊંચો તાવ ($39^o C$ થી $40^o C$),નબળાઈ,પેટમાં દુખાવો,કબજિયાત,માથાનો દુખાવો અને ભૂખ ન લાગવી વગેરેનો સમાવેશ થાય છે. ગંભીર કિસ્સાઓમાં,આંતરડામાં કાણાં પડવા (intestinal perforation) અને મૃત્યુ પણ થઈ શકે છે. આ રોગનું નિદાન $Widal \ Test$ (વિડાલ ટેસ્ટ) દ્વારા કરવામાં આવે છે.
તબીબી ક્ષેત્રે આનું એક ઉત્કૃષ્ટ ઉદાહરણ $Mary \ Mallon$ છે,જેમને $Typhoid \ Mary$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તેઓ વ્યવસાયે રસોયણ હતા અને તેમના દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવતા ખોરાક દ્વારા તેઓ વર્ષો સુધી આ રોગના વાહક (carrier) રહ્યા હતા.

(N/A) $Streptococcus$ $pneumoniae$ અને $Haemophilus$ $influenzae$ જેવા બેક્ટેરિયા મનુષ્યમાં $Pneumonia$ (ન્યુમોનિયા) રોગ માટે જવાબદાર છે.
આ બેક્ટેરિયા ફેફસાંના વાયુકોષ્ઠો (હવાભરેલી કોથળીઓ) ને સંક્રમિત કરે છે. આ ચેપના પરિણામે વાયુકોષ્ઠો પ્રવાહીથી ભરાઈ જાય છે,જેના કારણે શ્વસન સંબંધી ગંભીર સમસ્યાઓ સર્જાય છે.
આ રોગના લક્ષણોમાં તાવ,ઠંડી,કફ અને માથાનો દુખાવો સામેલ છે. ગંભીર કિસ્સાઓમાં,હોઠ અને આંગળીઓના નખ ભૂખરાથી વાદળી રંગના થઈ શકે છે.
સ્વસ્થ વ્યક્તિઓમાં,આ ચેપ રોગિષ્ઠ વ્યક્તિ દ્વારા ખાંસી કે છીંક દરમિયાન મુક્ત કરવામાં આવેલા બિંદુકો (droplets) અથવા એરોસોલ્સ (aerosols) શ્વાસમાં લેવાથી,અથવા રોગિષ્ઠ વ્યક્તિના ગ્લાસ અને વાસણોનો ઉપયોગ કરવાથી ફેલાય છે.

(C) વિડાલ (Widal) ટેસ્ટ એ ટાઈફોઈડ તાવના નિદાન માટે વપરાતી એક સીરોલોજીકલ કસોટી છે.
ટાઈફોઈડ તાવ $Salmonella \ typhi$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થાય છે.
આ ટેસ્ટ દર્દીના સીરમમાં $Salmonella \ typhi$ ના $O$ (સોમેટિક) અને $H$ (ફ્લેજેલર) એન્ટિજેન્સ સામેના એન્ટિબોડીઝની હાજરી તપાસે છે.
તેથી,પોઝિટિવ વિડાલ ટેસ્ટ એ $Salmonella \ typhi$ ના ચેપનું સૂચન કરે છે.

(C) ટાઈફોઈડ તાવ $Salmonella$ $typhi$ નામના રોગકારક બેક્ટેરિયા દ્વારા થાય છે.
ટાઈફોઈડના સામાન્ય લક્ષણોમાં ઊંચો તાવ ($39^{\circ}C$ થી $40^{\circ}C$),નબળાઈ,પેટમાં દુખાવો,કબજિયાત,માથાનો દુખાવો અને ભૂખ ન લાગવી વગેરેનો સમાવેશ થાય છે.
ગંભીર કિસ્સાઓમાં આંતરડામાં કાણાં પડવા (intestinal perforation) અને મૃત્યુ પણ થઈ શકે છે.
પાણી જેવા ઝાડા સામાન્ય રીતે કોલેરા અથવા રોટાવાયરસ જેવા રોગો સાથે સંકળાયેલા છે,ટાઈફોઈડ સાથે નહીં,જેમાં સામાન્ય રીતે કબજિયાત જોવા મળે છે.

(A) 'ટાઈફોઈડ મેરી' શબ્દ મેરી મેલોન માટે વપરાય છે, જે વ્યવસાયે રસોઈયા હતા અને $Salmonella \text{ } typhi$ ના ક્રોનિક વાહક હતા. તેમણે વર્ષો સુધી પોતે લક્ષણો દર્શાવ્યા વગર, તેમના દ્વારા તૈયાર કરાયેલા ખોરાક દ્વારા ટાઈફોઈડ ફેલાવવાનું ચાલુ રાખ્યું હતું. આ કિસ્સો રોગચાળાના વિજ્ઞાન (epidemiology) માં સ્વસ્થ વાહક દ્વારા રોગ ફેલાવવાનું એક ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.

(B) રોગકારક $Haemophilus$ $influenzae$ એ એક બેક્ટેરિયા છે જે મનુષ્યોમાં ન્યુમોનિયા રોગ માટે જવાબદાર છે,જે ખાસ કરીને ફેફસાંના વાયુકોષ્ઠો (alveoli) ને સંક્રમિત કરે છે.
$Rhinovirus$ મુખ્યત્વે સામાન્ય શરદી કરે છે,જે નાક અને શ્વસન માર્ગને અસર કરે છે પરંતુ ફેફસાંને નહીં.
$Corynebacterium$ $diphtheriae$ ડિપ્થેરિયા રોગ કરે છે,જે મુખ્યત્વે ગળા અને ઉપરના શ્વસન માર્ગને અસર કરે છે.
તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Haemophilus$ $influenzae$ એ રોગકારક છે જે ફેફસાંને સંક્રમિત કરે છે.

(D) ન્યૂમોનિયાના ગંભીર કિસ્સાઓમાં,વાયુકોષ્ઠો પ્રવાહીથી ભરાઈ જાય છે,જેના કારણે શ્વસનમાં ગંભીર સમસ્યાઓ સર્જાય છે.
પરિણામે,વાયુઓનું વિનિમય ખોરવાય છે,જેના કારણે હોઠ અને આંગળીના નખનો રંગ ભૂખરામાંથી વાદળી થઈ જાય છે.
ન્યૂમોનિયા $Streptococcus$ $pneumoniae$ અને $Haemophilus$ $influenzae$ જેવા બેક્ટેરિયા દ્વારા થાય છે.
તેથી,વર્ણવેલ લક્ષણોના સંદર્ભમાં રોગનું નામ $(A)$ અને રોગકારક સજીવ $(B)$ બંને સાચા છે.

(C) ટાઈફોઈડ તાવ $Salmonella \text{ } typhi$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થાય છે.
આ પાણીજન્ય રોગ છે જે મુખ્યત્વે પ્રદૂષિત ખોરાક અથવા પાણીના સેવન દ્વારા ફેલાય છે.
રોગકારક બેક્ટેરિયા આ સ્ત્રોતો દ્વારા નાના આંતરડામાં પ્રવેશ કરે છે અને રુધિર દ્વારા શરીરના અન્ય અંગોમાં ફેલાય છે.
તેથી, ટાઈફોઈડ ફેલાવવાનું સાચું માધ્યમ પ્રદૂષિત ખોરાક કે પાણી છે.

(D) સાચો જવાબ $Clostridium \ botulinum$ છે.
$Clostridium \ botulinum$ એ બોટ્યુલિનમ ટોક્સિન તરીકે ઓળખાતું શક્તિશાળી ન્યુરોટોક્સિન ઉત્પન્ન કરે છે.
આ ઝેર ચેતાસ્નાયુ જોડાણ (neuromuscular junction) પર એસિટિલકોલાઇન નામના ન્યુરોટ્રાન્સમીટરના મુક્ત થવાને અટકાવે છે,જેના કારણે સ્નાયુઓ લકવાગ્રસ્ત થઈ જાય છે અને બોટ્યુલિઝમ નામનો રોગ થાય છે.
જોકે અન્ય બેક્ટેરિયા પણ રોગો ફેલાવે છે,પરંતુ $Clostridium \ botulinum$ ખાસ કરીને અત્યંત ઘાતક એક્ઝોટોક્સિન ઉત્પન્ન કરવા માટે જાણીતું છે જે શરીરમાં ગંભીર ઝેરી અસરો પેદા કરે છે.

(D) ગાલપચોળિયાં, ઓરી અને અછબડા એ વાઈરસ દ્વારા થતા રોગો છે.
$1$. ગાલપચોળિયાં (Mumps) એ મમ્પ્સ વાઈરસ દ્વારા થાય છે.
$2$. ઓરી (Measles) એ મીઝલ્સ વાઈરસ (Rubeola) દ્વારા થાય છે.
$3$. અછબડા (Chickenpox) એ વેરિસેલા-ઝોસ્ટર વાઈરસ દ્વારા થાય છે.
$4$. ધનુર (Tetanus) એ $Clostridium \text{ } tetani$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થતો બેક્ટેરિયલ રોગ છે.
તેથી, ધનુર એ વાઈરસજન્ય રોગ નથી.

(D) હવા દ્વારા ફેલાતા રોગોને હવાજન્ય રોગો કહેવામાં આવે છે।
$1$. ન્યૂમોનિયા $Streptococcus pneumoniae$ અને $Haemophilus influenzae$ દ્વારા થાય છે, જે ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિ દ્વારા મુક્ત થતા ટીપાં દ્વારા ફેલાય છે।
$2$. શરદી રાઈનોવાયરસ દ્વારા થાય છે, જે ઉધરસ અથવા છીંક દ્વારા નીકળતા ટીપાં દ્વારા ફેલાય છે।
$3$. ક્ષય $(T.B.)$ $Mycobacterium tuberculosis$ દ્વારા થાય છે, જે હવાના ટીપાં દ્વારા ફેલાય છે।
તેથી, સાચો સમૂહ ન્યૂમોનિયા, શરદી અને ક્ષય $(T.B.)$ છે।

(B) $Black\, Death$ એ $14$ મી સદીમાં આવેલી બ્યુબોનિક પ્લેગની મહામારીને સંદર્ભિત કરે છે.
તે $Yersinia\, pestis$ નામના જીવાણુ (બેક્ટેરિયા) દ્વારા થાય છે.
તેથી,આ રોગ માટે જવાબદાર રોગકારક જીવાણુ છે.

(C) પેનીસીલીન એ એક એન્ટિબાયોટિક છે જે બેક્ટેરિયલ કોષદીવાલના સંશ્લેષણમાં દખલ કરીને કાર્ય કરે છે.
તે ખાસ કરીને પેપ્ટીડોગ્લાયકન સ્તરને લક્ષ્ય બનાવે છે,જે બેક્ટેરિયલ કોષની રચનાત્મક મજબૂતી માટે આવશ્યક છે.
પેપ્ટીડોગ્લાયકન સાંકળોને ક્રોસ-લિંક કરવા માટે જવાબદાર ઉત્સેચકો (ટ્રાન્સપેપ્ટિડેઝ) ને અટકાવીને,પેનીસીલીન કોષદીવાલને નબળી પાડે છે,જેના પરિણામે કોષનું વિઘટન થાય છે અને બેક્ટેરિયાનો નાશ થાય છે.
બીજી તરફ,સ્ટ્રેપ્ટોમાયસીન અને એઝિથ્રોમાયસીન મુખ્યત્વે બેક્ટેરિયલ પ્રોટીન સંશ્લેષણને અટકાવે છે.

(C) સાચો જવાબ $C$ છે. પર્ટુસીસ,જેને વૂપિંગ કફ (ખાંસી) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે $Bordetella \ pertussis$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થાય છે,વાઈરસ દ્વારા નહીં. તેથી,પર્ટુસીસની વાઈરસ સાથેની જોડી ખોટી છે. પોલીયો પોલીયો વાઈરસ દ્વારા થાય છે,ડેન્ગ્યુ ફલેવી વાઈરસ (આર્બો વાઈરસ) દ્વારા થાય છે,અને હડકવા રેબીસ વાઈરસ (Lyssavirus) દ્વારા થાય છે.

(C) $TAB$ રસી એ એક સંયુક્ત રસી છે જેનો ઉપયોગ ટાઈફોઈડ તાવ,પેરાટાઈફોઈડ $A$ અને પેરાટાઈફોઈડ $B$ સામે રોગપ્રતિકારક શક્તિ પૂરી પાડવા માટે થાય છે.
$BCG$ નો ઉપયોગ ક્ષય રોગ $(Tuberculosis)$ માટે થાય છે.
$DPT$ નો ઉપયોગ ડિપ્થેરિયા,પર્ટુસિસ (ઉટાંટિયું) અને ટિટાનસ (ધનુર્વા) માટે થાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(A) મેન્ટોક્સ $(Mantoux)$ કસોટી,જેને $PPD$ (Purified Protein Derivative) કસોટી તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે ટ્યુબરક્યુલોસિસ $(TB)$ ના નિદાન માટે વપરાતી પ્રમાણભૂત તપાસ છે.
આ કસોટીમાં,$PPD$ ટ્યુબરક્યુલિનનો થોડો જથ્થો હાથના અગ્રભાગની ત્વચાની નીચે ઇન્જેક્ટ કરવામાં આવે છે.
જો પરિણામ પોઝિટિવ આવે,તો તેનો અર્થ એ છે કે વ્યક્તિ તેના જીવનમાં કોઈક સમયે $Mycobacterium$ $tuberculosis$ નામના બેક્ટેરિયાના સંપર્કમાં આવી છે.
વિડાલ $(Widal)$ કસોટી ટાઈફોઈડ તાવ માટે,શિક $(Schick)$ કસોટી ડિપ્થેરિયા માટે અને $ELISA$ સામાન્ય રીતે $HIV$ અથવા અન્ય રોગપ્રતિકારક તપાસ માટે વપરાય છે.

(C) પેનિસિલિન અને સ્ટ્રેપ્ટોમાયસિન એ બ્રોડ-સ્પેક્ટ્રમ એન્ટિબાયોટિક્સ છે જેનો ઉપયોગ બેક્ટેરિયલ ચેપની સારવારમાં થાય છે.
$T.B.$ (ક્ષય રોગ) એ $Mycobacterium$ $tuberculosis$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થાય છે.
સ્ટ્રેપ્ટોમાયસિન ખાસ કરીને $Mycobacterium$ $tuberculosis$ સામે તેની અસરકારકતા માટે જાણીતું છે.
તેથી, આ એન્ટિબાયોટિક્સનો ઉપયોગ સામાન્ય રીતે $T.B.$ ની સારવારમાં થાય છે.

(B) ક્રુસીફરનો કાળો ગેરૂ (Black rot) એ $Xanthomonas$ $campestris$ $pv.$ $campestris$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થતો ગંભીર વનસ્પતિ રોગ છે.
આ રોગકારક સજીવ $Brassicaceae$ કુળની વનસ્પતિઓ જેવી કે કોબીજ,ફુલેવર અને બ્રોકોલીને અસર કરે છે.
તે વનસ્પતિમાં હાઈડાથોડ્સ (જલરંધ્ર) અથવા ઘા દ્વારા પ્રવેશ કરે છે અને વાહક પેશીઓ દ્વારા ફેલાય છે,જેના કારણે પાંદડા પીળા પડી જાય છે અને પેશીઓનો નાશ (necrosis) થાય છે.

(C) રાઈનો બ્લેક રોટ રોગ $Xanthomonas \ campestris$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થાય છે.
આ રોગમાં,પાંદડા પીળા પડી જાય છે અને તેના પર $V$-આકારના મૃત વિસ્તારો (necrotic lesions) જોવા મળે છે.
આ રોગકારક સજીવ વનસ્પતિના અવશેષોમાં આશરે $1-2$ વર્ષ સુધી જીવંત રહી શકે છે.

(D) કોલેરા એ $Vibrio$ $cholerae$ નામના રોગકારક બેક્ટેરિયા દ્વારા થતો બેક્ટેરિયલ રોગ છે।
રક્તપિત્ત (લેપ્રોસી) પણ $Mycobacterium$ $leprae$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થતો બેક્ટેરિયલ રોગ છે।
આ બંને રોગો બેક્ટેરિયા દ્વારા થતા હોવાથી, તે વાયરલ રોગો નથી।

(C) એન્થ્રેક્સ એ $Bacillus$ $anthracis$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થતો એક ગંભીર ચેપી રોગ છે.
તે મુખ્યત્વે પાલતુ અને જંગલી પ્રાણીઓ જેવા કે ગાય,ભેંસ,ઘોડા,ઘેટાં અને બકરાને અસર કરે છે.
એન્થ્રેક્સ એ પ્રાણીજન્ય (zoonotic) રોગ છે,જેનો અર્થ છે કે તે ચેપગ્રસ્ત પ્રાણીઓ અથવા તેમની પેદાશોના સંપર્ક દ્વારા પ્રાણીઓમાંથી મનુષ્યોમાં ફેલાઈ શકે છે.

(A) એન્થ્રેક્સ એ $Bacillus$ $anthracis$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થતો એક ગંભીર ચેપી રોગ છે.
જ્યારે કોઈ પ્રાણી એન્થ્રેક્સથી સંક્રમિત થાય છે,ત્યારે બેક્ટેરિયા રુધિરમાં ઝડપથી ગુણન પામે છે,જેનાથી સેપ્ટિસેમિયા (રુધિરમાં ચેપ) થાય છે.
આ બેક્ટેરિયા રુધિરમાં રહેલા ઓક્સિજનનો ઉપયોગ કરી લે છે,જેના કારણે પ્રાણીના પેશીઓ અને અંગોમાં ગંભીર હાયપોક્સિયા (ઓક્સિજનની અછત) સર્જાય છે.
ઓક્સિજનનો આ ઝડપી ઘટાડો પ્રાણીના મૃત્યુનું કારણ બને છે.
તેથી,વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી આપે છે.

(C) સાચો જવાબ $C$ છે. $Mycoplasma$ (ખાસ કરીને $Mycoplasma$ $hominis$ અને $Ureaplasma$ $urealyticum$) પ્રજનન માર્ગના ચેપ સાથે સંકળાયેલા છે,જે મનુષ્યોમાં સ્વયંભૂ ગર્ભપાત,અકાળ પ્રસૂતિ અને વંધ્યત્વ જેવી જટિલતાઓ તરફ દોરી શકે છે. જોકે અમુક બેક્ટેરિયા અને ફૂગ ચેપ લગાડી શકે છે,પરંતુ $Mycoplasma$ ખાસ કરીને ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન થતી ગંભીર સમસ્યાઓ અને ગર્ભપાત સાથે સંકળાયેલ હોવાનું તબીબી સાહિત્યમાં નોંધાયેલું છે.

(B) $1^{\circ}$ (પ્રાથમિક) તબક્કો ચેપના સ્થાને 'ચેન્કર' (chancre) તરીકે ઓળખાતા પીડારહિત ખુલ્લા ઘાના દેખાવ દ્વારા વર્ગીકૃત થયેલ છે.
$2^{\circ}$ (દ્વિતીય) તબક્કો ત્વચા પર ફોલ્લીઓ,તાવ અને સાંધા તથા સ્નાયુઓમાં દુખાવા દ્વારા વર્ગીકૃત થયેલ છે.
$3^{\circ}$ (તૃતીય) તબક્કામાં અંગોનું અધઃપતન અને આંતરિક પ્રણાલીઓને નુકસાન થાય છે.
ન્યુરોસિફિલિસ ત્યારે થાય છે જ્યારે બેક્ટેરિયા ચેતાતંત્રના અંગોને નુકસાન પહોંચાડે છે.

(C) ટેટનસ (ધનુર્વા) ને 'લોક જૉ' રોગ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
તે $Clostridium \ tetani$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થાય છે.
આ સ્થિતિમાં,જડબાના સ્નાયુઓ જકડાઈ જાય છે અને લોક થઈ જાય છે,જેના કારણે મોઢું ખોલવામાં મુશ્કેલી પડે છે.

(D) એક સ્વસ્થ વ્યક્તિ ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિ દ્વારા મુક્ત કરવામાં આવેલા ટીપાં અથવા એરોસોલ્સને શ્વાસમાં લેવાથી અથવા ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિ સાથે ગ્લાસ અને વાસણો જેવી દૂષિત વસ્તુઓ શેર કરવાથી ન્યુમોનિયાનો ચેપ મેળવે છે.