AIDS Questions in Gujarati

(B) $HIV/AIDS$ થી સંક્રમિત લોકોને સમાજ દ્વારા બહિષ્કૃત કરવાને બદલે મદદ,ટેકો અને સહાનુભૂતિની જરૂર હોય છે.
જ્યાં સુધી સમાજ આને એક સામૂહિક સમસ્યા તરીકે સ્વીકારીને સાથે મળીને તેનો સામનો નહીં કરે,ત્યાં સુધી રોગના વધુ ફેલાવાની શક્યતાઓ અનેકગણી વધી જાય છે.
આ એક એવી બીમારી છે જેનો સામનો ત્યારે જ અસરકારક રીતે કરી શકાય છે જ્યારે સમાજ અને તબીબી જગત સાથે મળીને રોગના ફેલાવાને રોકવા માટે કામ કરે.

(A) $AIDS$ વાયરસ,જેને $HIV$ ($Human$ $Immunodeficiency$ $Virus$) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તે રેટ્રોવાયરસના જૂથમાં આવે છે.
આ વાયરસમાં પ્રોટીનનું આવરણ (કેપ્સિડ) હોય છે અને તેનું જનીનદ્રવ્ય એક શૃંખલામય $RNA$ ના બે સમાન અણુઓનું બનેલું હોય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(B) $AIDS$ (એક્વાયર્ડ ઇમ્યુનો ડેફિસિયન્સી સિન્ડ્રોમ) નો પ્રથમ કેસ $1981$ માં યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ ઓફ અમેરિકામાં નોંધાયો હતો. તે હ્યુમન ઇમ્યુનોડેફિસિયન્સી વાયરસ $(HIV)$ દ્વારા થાય છે.

(C) $P$ તરીકે દર્શાવેલ પ્રક્રિયા યજમાન કોષમાં વાયરલ $RNA$ નું વાયરલ $DNA$ માં રૂપાંતરણ દર્શાવે છે.
આ પ્રક્રિયાને રિવર્સ ટ્રાન્સક્રિપ્શન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$RNA$ ટેમ્પલેટમાંથી $DNA$ ના સંશ્લેષણને ઉત્પ્રેરિત કરવા માટે જવાબદાર ઉત્સેચકને રિવર્સ ટ્રાન્સક્રિપ્ટેઝ કહેવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(C) $AIDS$ (એક્વાયર્ડ ઈમ્યુનો ડેફિસિયન્સી સિન્ડ્રોમ) એ હ્યુમન ઈમ્યુનોડેફિસિયન્સી વાયરસ $(HIV)$ દ્વારા થાય છે.
$HIV$ ખાસ કરીને મદદકર્તા $T$-લસિકાકોષો (જેને $CD4^+$ $T$-કોષો તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) ને લક્ષ્ય બનાવે છે અને ચેપ લગાડે છે.
જેમ જેમ વાયરસ આ કોષોની અંદર પ્રતિકૃતિ બનાવે છે,તેમ તેમ તે તેમના વિનાશ તરફ દોરી જાય છે.
મદદકર્તા $T$-લસિકાકોષોની સંખ્યામાં થતો ક્રમશઃ ઘટાડો શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિને ગંભીર રીતે નબળી પાડે છે,જેનાથી વ્યક્તિ તકવાદી ચેપ અને કેન્સર માટે સંવેદનશીલ બને છે.

(D) $AIDS$ ના નિદાનમાં $HIV$ વાયરસ અથવા તેના વિરુદ્ધના એન્ટિબોડીઝની હાજરી શોધવા માટે ઘણી તકનીકોનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
$1$. $ELISA$ (એન્ઝાઇમ-લિંક્ડ ઇમ્યુનોસોર્બન્ટ એસે) એ $HIV$ સામેના એન્ટિબોડીઝને શોધવા માટે વપરાતી પ્રાથમિક તપાસણી પદ્ધતિ છે.
$2$. $Western \ Blot$ $(WB)$ એ $ELISA$ પરીક્ષણના સકારાત્મક પરિણામોની પુષ્ટિ કરવા માટે વપરાતી કન્ફર્મેટરી ટેસ્ટ છે.
$3$. $PCR$ (પોલિમરેઝ ચેઇન રિએક્શન) નો ઉપયોગ વાયરલ આનુવંશિક દ્રવ્ય $(RNA)$ ને સીધું શોધવા માટે થાય છે,જે ખાસ કરીને પ્રારંભિક નિદાનમાં અથવા જ્યારે એન્ટિબોડીનું પ્રમાણ ઓછું હોય ત્યારે ઉપયોગી છે.
તેથી,$AIDS$ ના નિદાન માટે આ તમામ પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ થાય છે.

(A) વિશ્વ $AIDS$ દિવસ દર વર્ષે $1$ ડિસેમ્બરના રોજ વૈશ્વિક સ્તરે ઉજવવામાં આવે છે.
આ દિવસ $HIV$ ચેપના ફેલાવાને કારણે થતી $AIDS$ મહામારી વિશે જાગૃતિ લાવવા અને આ રોગને કારણે મૃત્યુ પામેલા લોકોની યાદમાં સમર્પિત છે.
તે વિશ્વભરના લોકો માટે $HIV$ સામેની લડાઈમાં એક થવા,$HIV$ સાથે જીવતા લોકો માટે સમર્થન દર્શાવવા અને મૃત્યુ પામેલા લોકોને શ્રદ્ધાંજલિ આપવાની તક પૂરી પાડે છે.

(C) $HIV$ (હ્યુમન ઇમ્યુનોડેફિસિયન્સી વાયરસ) એ $Retroviruses$ (રિટ્રોવાઈરસ) તરીકે ઓળખાતા વાયરસના સમૂહમાં આવે છે।
આ વાયરસમાં જનીનદ્રવ્ય તરીકે $RNA$ હોય છે અને તેમાં $Reverse \text{ } Transcriptase$ (રિવર્સ ટ્રાન્સક્રિપ્ટેઝ) નામનો ઉત્સેચક હોય છે।
આ ઉત્સેચક વાયરસને યજમાન કોષની અંદર તેના $RNA$ નું $DNA$ માં રૂપાંતર કરવાની ક્ષમતા આપે છે, જે ત્યારબાદ યજમાનના જનીનસમૂહ (genome) માં દાખલ થાય છે।

(A) $HIV$ ($AIDS$ ફેલાવતો વાયરસ) નો ઇન્ક્યુબેશન સમયગાળો એ પ્રાથમિક ચેપ અને ક્લિનિકલ લક્ષણો દેખાય તે વચ્ચેનો સમય છે.
આ સમયગાળો ખૂબ જ પરિવર્તનશીલ હોય છે અને સામાન્ય રીતે થોડા મહિનાથી લઈને ઘણા વર્ષો સુધીનો હોય છે,જે સામાન્ય રીતે $5$ થી $10$ વર્ષની વચ્ચે માનવામાં આવે છે.
આ સમય દરમિયાન,વાયરસ સતત પ્રતિકૃતિ બનાવે છે અને યજમાનની રોગપ્રતિકારક શક્તિનો,ખાસ કરીને $CD4^+$ $T$-હેલ્પર કોષોનો નાશ કરે છે.

(C) $AIDS$ (એક્વાયર્ડ ઇમ્યુનો ડેફિસિયન્સી સિન્ડ્રોમ) $HIV$ વાયરસ દ્વારા થાય છે. તે નીચે મુજબના માધ્યમો દ્વારા ફેલાય છે:
$I -$ ચેપી વ્યક્તિ સાથેના જાતીય સંબંધથી (જવાબદાર).
$II -$ ચેપી વ્યક્તિના કપડાં પહેરવાથી (જવાબદાર નથી).
$III -$ રોગિષ્ઠ માતાથી ગર્ભસ્થ શિશુને જરાયુ દ્વારા સંક્રમણથી (જવાબદાર).
$IV -$ ચેપી વ્યક્તિ સાથે હાથ મિલાવવાથી (જવાબદાર નથી).
$V -$ દૂષિત રુધિર અને તેની નીપજોના ઉપયોગથી (જવાબદાર).
$VI -$ નશાકારકો દ્વારા ચેપી વ્યક્તિ દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાયેલ સીરિંજ કે સોયનો ઉપયોગ કરવાથી (જવાબદાર).
આમ,$I, III, V,$ અને $VI$ પરિબળો $AIDS$ ના ફેલાવા માટે જવાબદાર છે. આવા કુલ પરિબળોની સંખ્યા $4$ છે.

(B) રિટ્રોવાઈરસ એ વાઈરસનો એક સમૂહ છે જે તેમના જનીનદ્રવ્ય તરીકે $RNA$ ધરાવે છે.
યજમાન કોષમાં પ્રવેશ્યા પછી,રિવર્સ ટ્રાન્સક્રિપ્ટેઝ ઉત્સેચક વાયરલ $RNA$ નું $DNA$ માં રૂપાંતર કરે છે,જે ત્યારબાદ યજમાનના જનીનસમૂહ (genome) માં સંકલિત થાય છે.
તેથી,રિટ્રોવાઈરસનું પ્રાથમિક જનીનદ્રવ્ય $RNA$ છે.

(C) $PCR$ ($Polymerase$ $Chain$ $Reaction$) તકનીક અત્યંત સંવેદનશીલ છે અને તેનો ઉપયોગ સંભવિત $AIDS$ ના દર્દીમાં $HIV$ ની પ્રારંભિક તપાસ માટે સામાન્ય રીતે કરવામાં આવે છે.
આ તકનીક વાયરલ $DNA$ ના ચોક્કસ ક્રમનું પ્રવર્ધન (amplification) કરે છે,જેનાથી દર્દીના રુધિરમાં વાયરસનું પ્રમાણ ખૂબ ઓછું હોય ત્યારે પણ તેની હાજરી શોધી શકાય છે.
તેથી,$HIV$ ની તપાસ માટે $PCR$ એ એક પ્રમાણિત નિદાન પદ્ધતિ છે.

(B) સાચો જવાબ વિકલ્પ $B$ છે કારણ કે $HIV$ વ્યક્તિના શરીરમાં પ્રવેશ્યા પછી હેલ્પર $T$-લિમ્ફોસાઇટ્સ ($T_H$ કોષો) માં પ્રવેશ કરે છે.
આ કોષોની અંદર,વાયરલ $RNA$ જિનોમ રિવર્સ ટ્રાન્સક્રિપ્ટેઝ ઉત્સેચકની મદદથી વાયરલ $DNA$ બનાવવા માટે પ્રતિકૃતિ પામે છે.
આ વાયરલ $DNA$ યજમાન કોષના $DNA$ માં દાખલ થાય છે અને ચેપગ્રસ્ત કોષોને વાયરસના કણો ઉત્પન્ન કરવા માટે નિર્દેશિત કરે છે.
$T_H$ કોષો વાયરસની સંતતિ ઉત્પન્ન કરવા માટે ફેક્ટરી તરીકે કામ કરે છે,જે પછી રુધિરમાં મુક્ત થાય છે અને અન્ય હેલ્પર $T$-લિમ્ફોસાઇટ્સ પર હુમલો કરે છે.

(B) $AIDS$ (એક્વાયર્ડ ઇમ્યુનો ડેફિસિયન્સી સિન્ડ્રોમ) સૌપ્રથમ $1981$ માં યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ ઓફ અમેરિકામાં નોંધાયું હતું. તે હ્યુમન ઇમ્યુનોડેફિસિયન્સી વાયરસ $(HIV)$ દ્વારા થાય છે.

(D) $HIV$ ની રચનામાં કેન્દ્રમાં બે $ssRNA$ અણુઓ આવેલા હોય છે.
આ અણુઓ પ્રોટીન કેપ્સિડની અંદર સુરક્ષિત હોય છે.
આંતરિક પ્રોટીન સ્તર (કેપ્સિડ) $p24$ પ્રોટીનનું બનેલું હોય છે.
બાહ્ય પ્રોટીન સ્તર (મેટ્રિક્સ) $p17$ પ્રોટીનનું બનેલું હોય છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $I - p17$ અને $II - p24$ છે.

(D) માનવ શરીરમાં પ્રવેશ્યા પછી,$HIV$ વાયરસ સૌપ્રથમ મેક્રોફેજને સંક્રમિત કરે છે. આ મેક્રોફેજ વાયરસ માટે ફેક્ટરી તરીકે કામ કરે છે અને વધુ વાયરલ કણો ઉત્પન્ન કરે છે. ત્યારબાદ,વાયરસ રુધિરમાં રહેલા હેલ્પર $T$-લિમ્ફોસાઇટ્સ ($T_H$ કોષો) માં ફેલાય છે,જ્યાં તે સતત પ્રતિકૃતિ બનાવે છે અને હેલ્પર $T$-લિમ્ફોસાઇટ્સની સંખ્યામાં ક્રમશઃ ઘટાડો કરે છે,જેના પરિણામે રોગપ્રતિકારક શક્તિ નબળી પડે છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(C) માનવ શરીરમાં પ્રવેશ્યા પછી,$HIV$ વાયરસ મેક્રોફેજમાં પ્રવેશ કરે છે જ્યાં વાયરસનું $RNA$ જિનોમ રિવર્સ ટ્રાન્સક્રિપ્ટેઝ ઉત્સેચકની મદદથી વાયરલ $DNA$ બનાવવા માટે પ્રતિકૃતિ બનાવે છે.
આ વાયરલ $DNA$ યજમાન કોષના $DNA$ માં દાખલ થાય છે અને ચેપગ્રસ્ત કોષોને વાયરસના કણો ઉત્પન્ન કરવા માટે નિર્દેશિત કરે છે.
મેક્રોફેજ વાયરસના કણો ઉત્પન્ન કરવાનું ચાલુ રાખે છે અને આ રીતે,તેઓ $HIV$ ફેક્ટરી તરીકે કાર્ય કરે છે.
સાથે જ,$HIV$ હેલ્પર $T$-લિમ્ફોસાઇટ્સ ($T_H$ કોષો) માં પ્રવેશ કરે છે,પ્રતિકૃતિ બનાવે છે અને સંતતિ વાયરસ ઉત્પન્ન કરે છે.
રુધિરમાં મુક્ત થયેલા સંતતિ વાયરસ અન્ય હેલ્પર $T$-લિમ્ફોસાઇટ્સ પર હુમલો કરે છે.
આનાથી ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિના શરીરમાં હેલ્પર $T$-લિમ્ફોસાઇટ્સની સંખ્યામાં ક્રમશઃ ઘટાડો થાય છે.

(C) $HIV$ એ એક રેટ્રોવાયરસ છે જે તેના જનીન દ્રવ્ય તરીકે $RNA$ ધરાવે છે.
યજમાન કોષ (મેક્રોફેજ) માં પ્રવેશ્યા પછી,વાયરલ $RNA$ જીનોમનું રૂપાંતરણ $Reverse \ Transcriptase$ ઉત્સેચક દ્વારા $DNA$ માં થાય છે.
આ $DNA$ ત્યારબાદ યજમાન કોષના જીનોમમાં ભળી જાય છે,જેનાથી વાયરસ પોતાની પ્રતિકૃતિ બનાવી શકે છે.
તેથી,સાચો ઉત્સેચક $Reverse \ Transcriptase$ છે.

(A) સાચો જવાબ $(A)$ રિવર્સ ટ્રાન્સક્રિપ્ટેઝ છે.
રેટ્રોવાયરસના પ્રતિકૃતિ ચક્રમાં,વાયરલ $RNA$ યજમાન કોષમાં પ્રવેશ કરે છે. રિવર્સ ટ્રાન્સક્રિપ્ટેઝ ઉત્સેચક (જેને $RNA$-આધારિત $DNA$ પોલિમરેઝ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) વાયરલ $RNA$ ટેમ્પલેટમાંથી વાયરલ $DNA$ ના સંશ્લેષણને ઉત્પ્રેરિત કરે છે. આ પ્રક્રિયાને રિવર્સ ટ્રાન્સક્રિપ્શન કહેવામાં આવે છે,જે આકૃતિમાં '$M$' તરીકે દર્શાવેલ તબક્કા દ્વારા સૂચવવામાં આવે છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે.
જ્યારે રેટ્રોવાયરસ (જેમ કે $HIV$) યજમાન કોષને સંક્રમિત કરે છે,ત્યારે તે તેનું જનીન દ્રવ્ય,જે વાયરલ $RNA$ છે,તેને યજમાન કોષમાં દાખલ કરે છે.
યજમાન કોષની અંદર,વાયરસ તેનું પ્રોટીન આવરણ દૂર કરે છે.
ત્યારબાદ રિવર્સ ટ્રાન્સક્રિપ્ટેઝ નામનો વાયરલ ઉત્સેચક વાયરલ $RNA$ શૃંખલાને વાંચે છે અને તેની પૂરક $DNA$ નકલ બનાવે છે.
આ વાયરલ $DNA$ નકલ પછી યજમાન કોષના જનીનસમૂહ (genome) માં સંકલિત થાય છે,જેનાથી વાયરસ યજમાનની મશીનરીનો ઉપયોગ કરીને પોતાની પ્રતિકૃતિ બનાવી શકે છે.