Evolution of Man Questions in Gujarati

(B) સાચો જવાબ $B$ છે। $\text{પ્લાયોસીન}$ એ $\text{સીનોઝોઇક}$ મહાયુગના $\text{ટર્શરી}$ સમયગાળાનો એક ઉપયુગ (epoch) છે। વૈજ્ઞાનિક પુરાવાઓ સૂચવે છે કે માનવના સૌથી જૂના પૂર્વજો (હોમિનિડ્સ) નો ઉદ્ભવ $\text{પ્લાયોસીન}$ ઉપયુગ દરમિયાન થયો હતો।

(A) $Anthropometry$ (માનવમાપનશાસ્ત્ર) એટલે માનવ વસ્તી અને માનવ પૂર્વજોમાં અંગોની લંબાઈ,કદ,શરીરનું વજન વગેરે જેવા માનવ શારીરિક લક્ષણોનું માપન.
તે માનવ ઉત્ક્રાંતિના અભ્યાસમાં ખૂબ જ ઉપયોગી છે કારણ કે તે ઉત્ક્રાંતિના ફેરફારોને શોધવા માટે આદિ માનવો અને આધુનિક માનવોના શારીરિક લક્ષણોની તુલના કરવામાં મદદ કરે છે.

(A) ક્રો-મેગ્નન માનવ ($Homo$ $sapiens$ $fossilis$) ને આધુનિક માનવના સીધા પૂર્વજ માનવામાં આવે છે.
તેના અશ્મિ અવશેષો સૌપ્રથમ $1864$ માં દક્ષિણ ફ્રાન્સના ડોર્ડોન વિસ્તારની ગુફાઓમાંથી મળી આવ્યા હતા.
ત્યારબાદ,વધુ અશ્મિઓ યુરોપના વિવિધ ભાગોમાં મળી આવ્યા હતા,જેમાં ઉત્તર-પશ્ચિમ ઇટાલી,પોલેન્ડ,ચેક રિપબ્લિક અને ફ્રાન્સના અન્ય વિસ્તારોનો સમાવેશ થાય છે.

(A) "જુદી જુદી જાતિઓમાં સંસ્કૃતિ અને રહેણીકરણીમાં તફાવત હોઈ શકે છે, પરંતુ બધામાં ક્ષમતા સમાન હોય છે" આ વિધાન ચાર્લ્સ ડાર્વિન દ્વારા આપવામાં આવ્યું હતું. ડાર્વિને માનવ પ્રજાતિની એકતા પર ભાર મૂક્યો હતો અને તર્ક આપ્યો હતો કે સાંસ્કૃતિક વિકાસ અને જીવનશૈલીમાં વિવિધતા હોવા છતાં, તમામ માનવ જાતિઓની મૂળભૂત બૌદ્ધિક અને શારીરિક ક્ષમતાઓ સમાન છે.

(A) માનવ ઉત્ક્રાંતિનો સાચો કાલક્રમિક ક્રમ નીચે મુજબ છે:
$1$. $Ramapithecus$: આશરે $14-15$ મિલિયન વર્ષ પહેલાં અસ્તિત્વમાં હતા.
$2$. $Australopithecus$: આશરે $2$ મિલિયન વર્ષ પહેલાં અસ્તિત્વમાં હતા.
$3$. $Homo$ $erectus$: આશરે $1.5$ મિલિયન વર્ષ પહેલાં અસ્તિત્વમાં હતા.
$4$. $Neanderthal$: આશરે $1,00,000-40,000$ વર્ષ પહેલાં અસ્તિત્વમાં હતા.
$5$. $Homo$ $sapiens$ $sapiens$: આધુનિક માનવ,જે આશરે $10,000$ વર્ષ પહેલાં દેખાયા હતા.
તેથી,$Ramapithecus \to Australopithecus \to Homo$ $erectus \to Neanderthal \to Homo$ $sapiens$ $sapiens$ ક્રમ સાચો છે.

(A) વર્ણવેલ લક્ષણો—નીચું અને ઢળતું કપાળ,જાડા હાડકાંવાળી ખોપરી,ઊંડો નીચેનો જડબો અને હડપચીનો અભાવ—એ $Homo$ $erectus$ $erectus$ ના લાક્ષણિક લક્ષણો છે,જેને સામાન્ય રીતે જાવા માનવ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ શારીરિક લક્ષણો પ્રારંભિક હોમિનિડ્સને આધુનિક માનવ ($Homo$ $sapiens$) થી અલગ પાડે છે.

(D) $Homo$ $sapiens$ (ખાસ કરીને ક્રો-મેગ્નન માનવ જેવા પ્રારંભિક સ્વરૂપો) ના અશ્મિઓ ફ્રાન્સ, જાવા અને દક્ષિણ આફ્રિકા સહિતના વિવિધ પ્રદેશોમાં લેટ પ્લેઇસ્ટોસીન નિક્ષેપોમાં મળી આવ્યા છે। $Homo$ $sapiens$ લેટ પ્લેઇસ્ટોસીન યુગ દરમિયાન ઉદ્ભવ્યા હતા અને વૈશ્વિક સ્તરે ફેલાયા હતા।

(C) પેકિંગ માનવ,જેને વૈજ્ઞાનિક રીતે $Homo\ erectus\ pekinensis$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તે $Homo\ erectus$ ની એક ઉપજાતિ છે.
ચીનના ઝોકોઉડિયન સ્થળેથી મળી આવેલા અશ્મિઓના પુરાવાઓના આધારે,પેકિંગ માનવની અંદાજિત ઊંચાઈ આશરે $1.55$ થી $1.65$ મીટરની વચ્ચે હતી.
તેથી,વિકલ્પ $C$ સાચો જવાબ છે.

(D) બધા જ મનુષ્યો એક જ જાતિ,$Homo$ $sapiens$ (હોમો સેપિયન્સ) ના સભ્યો છે.
તેઓ એક જ જાતિના હોવાથી,તમામ માનવ જાતિઓ એકબીજા સાથે આંતરપ્રજનન કરવા માટે જૈવિક રીતે સક્ષમ છે.
વધુમાં,આવા આંતરપ્રજનનથી ઉત્પન્ન થતી સંતતિ ફળદ્રુપ હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તેઓ પણ પ્રજનન કરી શકે છે.
તેથી,વિધાન $(D)$ એ એકમાત્ર સાચું વિધાન છે.

(B) આધુનિક માનવ ($Homo$ $sapiens$) ના ઉત્ક્રાંતિનો સાચો ક્રમ નીચે મુજબ છે:
$1$. $Australopithecus$: આ સૌથી જૂના પૂર્વજો હતા,જે લગભગ $2$ થી $5$ મિલિયન વર્ષો પહેલા જીવતા હતા.
$2$. $Homo$ $erectus$: આ $Australopithecus$ પછી વિકસ્યા હતા અને તેમની મગજની ક્ષમતા વધુ હતી.
$3$. $Neanderthal$ $man$: આ આધુનિક સમયની નજીક જીવતા હતા અને તેમની મગજની ક્ષમતા લગભગ $1400$ $cc$ હતી.
$4$. $Cro-magnon$ $man$: આ આધુનિક માનવના સૌથી તાજેતરના પૂર્વજો ગણાય છે,જેમની મગજની ક્ષમતા લગભગ $1650$ $cc$ હતી.
$5$. આધુનિક માનવ ($Homo$ $sapiens$): વર્તમાન પ્રજાતિ.
તેથી,સાચો ક્રમ $Australopithecus \rightarrow Homo$ $erectus \rightarrow Neanderthal$ $man \rightarrow Cro-magnon$ $man \rightarrow$ આધુનિક માનવ છે.

(A) માનવ ઉત્ક્રાંતિનો સાચો ક્રમ નીચે મુજબ છે:
$1$. $Kenyapithecus$ (આશરે $14-12$ મિલિયન વર્ષ પહેલાં).
$2$. $Australopithecus$ (આશરે $4-2$ મિલિયન વર્ષ પહેલાં).
$3$. $Homo$ $habilis$ (પ્રથમ સાધન બનાવનાર,આશરે $2$ મિલિયન વર્ષ પહેલાં).
$4$. $Pithecanthropus$ (જેને $Homo$ $erectus$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,આશરે $1.5$ મિલિયન વર્ષ પહેલાં).
$5$. $Homo$ $sapiens$ (આધુનિક માનવ).
તેથી,સાચો ક્રમ $Kenyapithecus - Australopithecus - Homo habilis - Pithecanthropus - Homo sapiens$ છે.

(C) આપેલા વિકલ્પોમાંથી $Cro-Magnon$ મેનને આધુનિક માનવના સૌથી નજીકના પૂર્વજ માનવામાં આવે છે. તેઓ તેમની અદ્યતન જ્ઞાનાત્મક ક્ષમતાઓ માટે જાણીતા હતા,જેમાં અત્યાધુનિક પથ્થરના સાધનો,શસ્ત્રો અને ગુફામાં જટિલ ચિત્રો બનાવવાનો સમાવેશ થાય છે. તેમની કલાત્મક અભિવ્યક્તિ અને સાધનો બનાવવાની કુશળતા $Java$ એપ મેન અથવા $Peking$ મેન જેવા અગાઉના હોમિનિડ્સ કરતા ઘણી વધારે વિકસિત હતી.

(D) સિમીયન શેલ્ફ એ વાનરો અને કેટલાક પ્રારંભિક હોમિનિડ્સમાં નીચેના જડબા (mandible) ની આંતરિક સપાટી પર જોવા મળતી હાડકાની જાડાઈ છે.
તે સિમ્ફિસિસ (symphysis) પર સ્થિત છે,જે જડબાનો અગ્ર ભાગ છે જ્યાં નીચેના જડબાના બે ભાગો એકબીજાને મળે છે.
આ રચના જડબાને મજબૂતી આપે છે,જે તેમના ખોરાક માટે જરૂરી ભારે ચાવવાની પ્રક્રિયા માટે આવશ્યક છે.

(C) સાચું વિધાન એ છે કે $Homo$ $erectus$ પહેલા $Homo$ $habilis$ અસ્તિત્વમાં હતા.
$Homo$ $habilis$ આશરે $2.0-1.5$ મિલિયન વર્ષો પહેલા જીવતા હતા,જ્યારે $Homo$ $erectus$ આશરે $1.5$ મિલિયન વર્ષો પહેલા દેખાયા હતા.
$Australopithecus$ પૂર્વ આફ્રિકામાં રહેતા હતા,ઓસ્ટ્રેલિયામાં નહીં.
નિયન્ડરથલ માનવ અને ક્રો-મેગ્નન માનવ એક જ સમયે જીવતા નહોતા; ક્રો-મેગ્નન માનવ ઘણા સમય પછી આવ્યા હતા.

(D) ગિબોન (કુળ $Hylobatidae$) ને 'લેસર એપ્સ' (નાના વાનર) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તેઓ વાનરોમાં સૌથી નાના અને ઝડપી છે અને તેમની પૂંછડીનો અભાવ તથા સીધા ટટ્ટાર બેસવાની ક્ષમતાને કારણે તેમને માનવ જેવા ગણવામાં આવે છે. 'ગ્રેટ એપ્સ' (ચિમ્પાન્ઝી,ગોરિલા,ઉરાંગઉટાન) ની સરખામણીમાં ગિબોન કદમાં ઘણા નાના હોય છે.

(A) "ઉરાંગ-ઉટાન" (Orangutan) શબ્દ મલય ભાષાના બે શબ્દો પરથી ઉતરી આવ્યો છે: "orang" જેનો અર્થ "મનુષ્ય" થાય છે અને "hutan" જેનો અર્થ "જંગલ" થાય છે. તેથી, ઉરાંગ-ઉટાનને સામાન્ય રીતે "જંગલનો મનુષ્ય" તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ મહાન વાનરો ઇન્ડોનેશિયા અને મલેશિયાના વર્ષાવનો (rainforests) ના વતની છે.

(A) મનુષ્યો $Hominidae$ કુળના સભ્યો છે.
જીવંત પ્રાઈમેટ્સમાં,ચિમ્પાન્ઝી ($Pan$ $troglodytes$) મનુષ્યો સાથે સૌથી વધુ $DNA$ સમાનતા (આશરે $98.7\%$) ધરાવે છે.
તેથી,ચિમ્પાન્ઝીને મનુષ્યના સૌથી નજીકના જીવંત સંબંધી માનવામાં આવે છે.

(B) 'ઉરાંગ-ઉટાન' શબ્દ મલય ભાષાના શબ્દો 'ઓરાંગ' (જેનો અર્થ 'વ્યક્તિ' થાય છે) અને 'હુતાન' (જેનો અર્થ 'જંગલ' થાય છે) પરથી ઉતરી આવ્યો છે. તેથી,ઉરાંગ-ઉટાનને સામાન્ય રીતે 'જંગલનો માનવ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તેઓ ઇન્ડોનેશિયા અને મલેશિયાના વર્ષાવનોમાં જોવા મળતા મહાકાય વાનર (Great Apes) છે.

(B) ડ્રાયોપિથેક્સ અને રામાપિથેક્સ આશરે $15$ મિલિયન વર્ષો પહેલાં અસ્તિત્વ ધરાવતા હતા.
ડ્રાયોપિથેક્સ દેખાવમાં વધુ એપ (વાનર) જેવો હતો.
રામાપિથેક્સ વધુ માનવ જેવો હતો.
તેથી,રામાપિથેક્સ વધુ માનવ જેવો અને ડ્રાયોપિથેક્સ વધુ એપ જેવો હતો તે વિધાન સાચું છે.

(A) નિએન્ડરથલ માનવ ($Homo$ $neanderthalensis$) આશરે $100,000$ થી $40,000$ વર્ષ પહેલાં મધ્ય એશિયા અને નજીકના પૂર્વના વિસ્તારોમાં રહેતા હતા.
તેઓ તેમની વિશિષ્ટ સાંસ્કૃતિક પ્રથાઓ માટે જાણીતા છે,જેમાં તેમના મૃતકોને સાધનો અને ફૂલો સાથે દફનાવવાનો સમાવેશ થાય છે. આ ધાર્મિક વિધિઓ અને પરલોકમાં વિશ્વાસનો પ્રથમ પુરાતત્વીય પુરાવો પૂરો પાડે છે.

(A) ભારતમાં શિવાલિક પર્વતમાળામાંથી મળી આવેલા હોમીનીડ અશ્મિને $Ramapithecus$ (રામાપિથેકસ) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$Ramapithecus$ ને માનવના પ્રારંભિક પૂર્વજોમાંના એક માનવામાં આવે છે,જે મિયોસીન યુગના છે.
તેનું વર્ણન સૌપ્રથમ $1934$ માં જી.ઈ. લુઈસ દ્વારા શિવાલિક પર્વતમાળામાંથી મળી આવેલા અશ્મિના ટુકડાઓના આધારે કરવામાં આવ્યું હતું.

(C) જાવા માનવ,જેને વૈજ્ઞાનિક રીતે $Homo$ $erectus$ $erectus$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તે $Homo$ $erectus$ ની એક લુપ્ત થયેલી ઉપજાતિ છે.
અશ્મિભૂત પુરાવાઓ સૂચવે છે કે જાવા માનવની મસ્તિષ્ક ક્ષમતા આશરે $900$ cc હતી.
સરખામણીમાં,$Homo$ $habilis$ ની ક્ષમતા આશરે $650-800$ cc હતી,જ્યારે આધુનિક માનવ ($Homo$ $sapiens$) ની સરેરાશ મસ્તિષ્ક ક્ષમતા આશરે $1350-1450$ cc હોય છે.

(B) નિએન્ડરથલ માનવ ($Homo$ $neanderthalensis$) ને પેલિયોએન્થ્રોપોલોજીમાં સૌ પ્રથમ એવા માનવ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે જેમણે મૃતકોને આયોજનબદ્ધ રીતે દફનાવવાની શરૂઆત કરી હતી. $Shanidar$ ગુફા જેવા વિવિધ પુરાતત્વીય સ્થળો પરથી મળેલા પુરાવા સૂચવે છે કે તેઓ તેમના મૃતકોને ખૂબ કાળજીપૂર્વક દફનાવતા હતા,અને ક્યારેક તેમની સાથે ફૂલો અથવા ઓજારો જેવી વસ્તુઓ પણ મૂકતા હતા. આ બાબત તેમનામાં પ્રતીકાત્મક વિચારસરણી અને સામાજિક વિધિઓના વિકાસને દર્શાવે છે.

(D) પૂર્વ ઐતિહાસિક માનવના સૌથી જૂના અશ્મિઓ,જેમ કે $Australopithecus$ અને પ્રારંભિક $Homo$ પ્રજાતિઓના અશ્મિઓ,મુખ્યત્વે આફ્રિકામાં મળી આવ્યા છે. આફ્રિકાને 'માનવજાતનું પારણું' માનવામાં આવે છે કારણ કે ગ્રેટ રિફ્ટ વેલી જેવા વિસ્તારોમાં હોમિનિડ અશ્મિઓના પુરાવા મોટી સંખ્યામાં મળી આવ્યા છે.

(D) પૃથ્વી પર જીવનના ઉત્ક્રાંતિના અભ્યાસ પરથી જાણવા મળે છે કે સસ્તન જેવા સરિસૃપો,જેમને $Synapsids$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તેમનો ઉદ્ભવ $Permian$ સમયગાળા દરમિયાન થયો હતો. આ સજીવો સાચા સસ્તનોના પૂર્વજો હતા,જેઓ પાછળથી $Triassic$ સમયગાળા દરમિયાન નોંધપાત્ર રીતે વિવિધતા પામ્યા હતા.

(D) $Homo$ $habilis$ (હોમો હેબીલીસ) ને 'ઓજાર બનાવનાર' (tool maker) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેઓ પ્રથમ માનવ પૂર્વજો હતા જેમણે અસ્તિત્વ ટકાવી રાખવા માટે પથ્થરના ઓજારોનો ઉપયોગ કર્યો હતો.
તેમની મગજની ક્ષમતા $650-800$ $cc$ ની વચ્ચે હતી.

(B) $Homo$ $sapiens$ (આધુનિક માનવ) નો ઉદ્દવિકાસ $Pleistocene$ યુગ દરમિયાન થયો હતો. $Pleistocene$ યુગ એ $Quaternary$ કાળનો એક ભાગ છે,જે આશરે $2.58$ મિલિયન વર્ષો પહેલા શરૂ થયો હતો અને લગભગ $11,700$ વર્ષો પહેલા સમાપ્ત થયો હતો. શરીરરચનાની દ્રષ્ટિએ આધુનિક માનવો મોડા $Pleistocene$ યુગ દરમિયાન અસ્તિત્વમાં આવ્યા હતા.

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(a)$ ઓસ્ટ્રેલોપિથેક્સ: $(v)$ પથ્થરના ઓજારોથી શિકાર કરતા અને ફળો ખાતા.
$(b)$ હોમો હેબિલીસ: $(i)$ પ્રથમ માનવ જેવો (હોમિનિડ).
$(c)$ હોમો ઈરેક્ટસ: $(iv)$ કદાચ માંસ ખાતા.
$(d)$ નિએન્ડરથલ માનવ: $(ii)$ શરીરના રક્ષણ માટે ચામડીનો ઉપયોગ કરતા અને મૃતકોને દફનાવતા.
$(e)$ હોમોસેપિઅન્સ: $(iii)$ આફ્રિકામાં ઉદભવ્યા અને ખંડોમાં ફેલાયા.
તેથી,સાચો ક્રમ $a-v, b-i, c-iv, d-ii, e-iii$ છે.

(A) ક્રો-મેગ્નન માનવ,જેઓ આશરે $30,000$ થી $10,000$ વર્ષ પહેલાં અસ્તિત્વમાં હતા,તેમને સૌપ્રથમ ગુફાચિત્રો બનાવવાનો શ્રેય આપવામાં આવે છે. તેઓ તેમની કલાત્મક ક્ષમતાઓ માટે જાણીતા હતા,જેમાં ચિત્રકામ,કોતરણી અને શિલ્પો બનાવવા જેવી બાબતોનો સમાવેશ થાય છે,જે માનવ જ્ઞાનાત્મક અને સાંસ્કૃતિક ઉત્ક્રાંતિમાં એક નોંધપાત્ર પ્રગતિ દર્શાવે છે.

(C) $Homo$ $erectus$ શબ્દ ઐતિહાસિક રીતે જાવામાં મળી આવેલા અશ્મિઓ માટે વપરાયો હતો,જેને જાવા એપ-માનવ ($Pithecanthropus$ $erectus$) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,અને ત્યારબાદ ચીનમાં મળી આવેલા અશ્મિઓ માટે,જેને પેકિંગ માનવ ($Sinanthropus$ $pekinensis$) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. જોકે,આધુનિક વર્ગીકરણમાં,બંનેને $Homo$ $erectus$ પ્રજાતિ હેઠળ વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,જાવા એપ-માનવ એ $Homo$ $erectus$ ના પ્રારંભિક નામકરણ સાથે સંકળાયેલ સૌથી ક્લાસિક પ્રતિનિધિ છે.

(A) ડ્રાયોપિથેકસ અને રામાપિથેકસ અંદાજે $1.5$ કરોડ વર્ષ પહેલાં અસ્તિત્વમાં હતા. તેઓ વાળ ધરાવતા હતા અને ગોરિલા તથા ચિમ્પાન્ઝીની જેમ ચાલતા હતા. ડ્રાયોપિથેકસ વધુ વાનર જેવા હતા,જ્યારે રામાપિથેકસ વધુ મનુષ્ય જેવા હતા.

(D) ક્રોમેગ્નન માનવ ($Homo$ $sapiens$ $fossilis$) ને આધુનિક માનવના સૌથી જૂના સ્વરૂપોમાંનું એક માનવામાં આવે છે.
તેમની મસ્તિષ્ક ક્ષમતા આશરે $1600$ cc હતી,જે આધુનિક માનવ ($Homo$ $sapiens$ $sapiens$) કરતા થોડી વધારે છે,જેની સરેરાશ મસ્તિષ્ક ક્ષમતા આશરે $1350-1400$ cc હોય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(C) ભૂસ્તરીય સમયના માપદંડ મુજબ,મેસોઝોઇક યુગને 'સરીસૃપોનો યુગ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
ડાયનોસોરનો ઉદ્દભવ મેસોઝોઇક યુગના ટ્રાયસિક ગાળા દરમિયાન,આશરે $230$ મિલિયન વર્ષ પહેલાં થયો હતો.
સસ્તનોનો ઉદ્દવિકાસ ઘણો મોડો થયો હતો,જે મુખ્યત્વે ક્રીટેસિયસ ગાળાના અંતે ડાયનોસોરના નાશ પછી વિકસ્યા હતા.
તેથી,ડાયનોસોર સસ્તનો પહેલાં ઉદ્દભવ્યા હતા.

(A) નિએન્ડરથલ માનવ ($Homo$ $neanderthalensis$) પ્લેઇસ્ટોસીન યુગના અંતિમ ભાગમાં,આશરે $1,00,000$ થી $40,000$ વર્ષ પહેલાં જીવતો હતો.
તેઓ ઠંડી આબોહવા માટે સારી રીતે અનુકૂલિત હતા અને આધુનિક માનવના સૌથી નજીકના લુપ્ત સંબંધીઓમાંથી એક માનવામાં આવે છે.
ઓસ્ટ્રેલોપિથેક્સ ઘણા સમય પહેલા (પ્લાયોસીનથી પ્રારંભિક પ્લેઇસ્ટોસીન) જીવતા હતા,જ્યારે જાવા માનવ ($Homo$ $erectus$ $erectus$) પ્રારંભિકથી મધ્ય પ્લેઇસ્ટોસીન દરમિયાન જીવતા હતા.

(C) ક્રોમેગ્નન માનવ $(Homo \, sapiens \, fossilis)$ ને આધુનિક માનવના સૌથી પ્રારંભિક સ્વરૂપોમાંનું એક માનવામાં આવે છે। પુરાતત્વીય પુરાવાઓ, જેમ કે શિકાર માટેના સાધનો અને તેમના રહેઠાણો પર મળી આવેલા પ્રાણીઓના અવશેષો, સૂચવે છે કે તેઓ મુખ્યત્વે શિકારી હતા। તેઓ ખોરાક માટે પ્રાણીઓના શિકાર પર નિર્ભર હતા, જે તેમને તેમના આહારની દ્રષ્ટિએ માંસાહારી બનાવે છે।

(A) $Proconsul$ પ્રજાતિ એ અશ્મિભૂત પ્રાઈમેટ્સના સમૂહનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે જે $Miocene$ યુગ દરમિયાન આફ્રિકામાં રહેતા હતા. $Proconsul$ ને વ્યાપકપણે માનવ અને એપ (હોમિનોઈડ્સ) બંનેના સામાન્ય પૂર્વજ અથવા સામાન્ય પૂર્વજના ખૂબ જ નજીકના સંબંધી તરીકે ગણવામાં આવે છે. તેથી,ઉત્ક્રાંતિ જીવવિજ્ઞાનમાં એ વિધાન વૈજ્ઞાનિક રીતે સ્વીકાર્ય છે કે $Proconsul$ એ માનવ અને એપ બંનેનો પૂર્વજ હતો.

(B) વિવિધ માનવ પૂર્વજોની મસ્તિષ્ક ક્ષમતા નીચે મુજબ છે:
$1$. હોમો સેપિઅન્સ સેપિઅન્સ (આધુનિક માનવ): $1350-1450$ $cc$.
$2$. નિએન્ડરથલ માનવ (હોમો નિએન્ડરથેલેન્સિસ): $1400-1600$ $cc$.
$3$. પેકિંગ માનવ (હોમો ઇરેક્ટસ પેકિનેન્સિસ): $850-1200$ $cc$.
$4$. ક્રોમેગ્નન માનવ: $1350-1600$ $cc$.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,નિએન્ડરથલ માનવ તેની સૌથી મોટી સરેરાશ મસ્તિષ્ક ક્ષમતા માટે જાણીતો છે,જે ઘણીવાર $1600$ $cc$ સુધી પહોંચે છે,જે આધુનિક માનવ કરતા થોડી વધારે અથવા તેના જેટલી જ છે.

(A) હોમો સેપિઅન્સ,જે આધુનિક માનવ પ્રજાતિ છે,તે અનેક ઉત્ક્રાંતિ લક્ષણો દ્વારા ઓળખાય છે.
$1$. સમુખ અંગૂઠા (Opposable thumbs) એ પ્રાઈમેટનું એક લક્ષણ છે જે ચોકસાઈપૂર્વક પકડવા અને સાધનોના ઉપયોગમાં મદદ કરે છે,જે હોમો સેપિઅન્સમાં જોવા મળે છે.
$2$. મોટા કેનાઈન દાંત સામાન્ય રીતે અન્ય પ્રાઈમેટમાં જોવા મળે છે,પરંતુ મનુષ્યોમાં તે નાના હોય છે.
$3$. હોમો સેપિઅન્સની સરેરાશ મસ્તિષ્ક ક્ષમતા આશરે $1350-1450 \ cc$ હોય છે.
$4$. હડપચી (chin) ની હાજરી એ હોમો સેપિઅન્સનું વિશિષ્ટ લક્ષણ છે,તેથી હડપચીનો અભાવ એ ખોટું વિધાન છે.
આમ,સમુખ અંગૂઠાની હાજરી એ મનુષ્યોમાં જોવા મળતું એક મુખ્ય લક્ષણ છે.

(C) $Ramapithecus$ ના અશ્મિઓ ભારત અને આફ્રિકાની શિવાલિક પર્વતમાળામાંથી મળી આવ્યા હતા.
$Ramapithecus$ ને માનવના પ્રારંભિક પૂર્વજોમાંના એક માનવામાં આવે છે,જે અગાઉના પ્રાઈમેટ્સની તુલનામાં નાના કેનાઈન દાંત અને વધુ સીધા શરીરના બંધારણ જેવા લક્ષણો દર્શાવે છે.
આ અશ્મિઓ હોમિનિડ્સના ઉત્ક્રાંતિના ઇતિહાસ વિશે મહત્વપૂર્ણ પુરાવા પૂરા પાડે છે.

(A) $1$. $Homo$ $erectus$ (જાવા એપ-મેન/પેકિંગ મેન) ને માનવ ઉત્ક્રાંતિના વંશવેલામાં સીધો પૂર્વજ માનવામાં આવે છે.
$2$. $Cro-Magnon$ ના અશ્મિઓ ફ્રાન્સમાં મળી આવ્યા હતા,ઇથિયોપિયામાં નહીં.
$3$. $Australopithecus$ એ પ્રારંભિક હોમિનિડ છે,પરંતુ $Homo$ $erectus$ અને $Homo$ $habilis$ એ $Homo$ $sapiens$ ના સીધા વંશવેલા સાથે વધુ નજીકથી જોડાયેલા છે.
$4$. $Cro-Magnon$ ને આધુનિક $Homo$ $sapiens$ ($Homo$ $sapiens$ $fossilis$) નું સૌથી પ્રારંભિક સ્વરૂપ માનવામાં આવે છે,$Homo$ $sapiens$ નો પૂર્વજ નહીં.

(B) માનવ ઉદ્દવિકાસના સંદર્ભમાં, મગજનો વિકાસ અને ભાષાનું ગ્રહણ એ $\text{અપસારી ઉદ્દવિકાસ}$ (Divergent evolution) ના ઉદાહરણો ગણાય છે. આનું કારણ એ છે કે આ લક્ષણો સામાન્ય પૂર્વજની રચનાઓમાંથી વિકસ્યા છે અને જેમ જેમ મનુષ્યો વિવિધ પર્યાવરણીય દબાણો અને સામાજિક જટિલતાઓ સાથે અનુકૂલન સાધતા ગયા, તેમ તેમ તેમાં વિવિધતા આવતી ગઈ. અપસારી ઉદ્દવિકાસ ત્યારે થાય છે જ્યારે સંબંધિત જાતિઓ અલગ-અલગ લક્ષણો વિકસાવે છે, જે પ્રજાતિ નિર્માણ તરફ દોરી જાય છે.

(D) 'આઉટ ઓફ આફ્રિકા' સિદ્ધાંતને આનુવંશિક પુરાવાઓ,ખાસ કરીને માઈટોકોન્ડ્રિયલ $DNA$ $(mtDNA)$ ના અભ્યાસ દ્વારા સમર્થન મળે છે.
કારણ કે માનવની ઉત્પત્તિ આફ્રિકામાં થઈ અને ત્યારબાદ તેઓ વિશ્વના અન્ય ભાગોમાં સ્થળાંતરિત થયા,તેથી આફ્રિકન વસ્તીને આનુવંશિક પરિવર્તનો (mutations) એકત્રિત કરવા માટે વધુ સમય મળ્યો છે.
પરિણામે,$DNA$ અભ્યાસો દર્શાવે છે કે એશિયા કે યુરોપ જેવા અન્ય પ્રદેશોની વસ્તીની તુલનામાં આફ્રિકાની વસ્તીમાં આનુવંશિક વિવિધતા (ભિન્નતા) વધુ છે.
આફ્રિકામાં આનુવંશિક વિવિધતાનું આ ઉચ્ચ સ્તર એ મુખ્ય સંકેત છે કે આધુનિક માનવની ઉત્પત્તિ ત્યાં થઈ હતી.

(B) $Homo$ $habilis$ ને પ્રથમ પૂર્વ-ઐતિહાસિક માનવ માનવામાં આવે છે જેણે સાધનોનો ઉપયોગ કર્યો હતો. તેઓ આશરે $2.4$ થી $1.4$ મિલિયન વર્ષો પહેલા જીવતા હતા. તેમની મગજની ક્ષમતા $650$ થી $800$ $cc$ ની વચ્ચે હતી. તેઓ માંસ ખાતા ન હતા અને સાધનો બનાવવાની વર્તણૂક દર્શાવનાર પ્રથમ માનવ હતા,તેથી તેમને 'હેન્ડી મેન' (કુશળ માનવ) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(A) $Homo$ $erectus$ (જાવા એપ-મેન) બહારની તરફ ઉપસેલું જડબું (Prognathous jaw) ધરાવતા હતા. તેની સરખામણીમાં,$Cro-Magnon$ માનવ,જેમને આધુનિક માનવ ($Homo$ $sapiens$) નું પ્રારંભિક સ્વરૂપ માનવામાં આવે છે,તેઓ સુવિકસિત હડપચી અને સીધો ચહેરો ધરાવતા હતા. જોકે બંને પ્રજાતિઓ ઓજારનો ઉપયોગ કરતી હતી,પરંતુ $Cro-Magnon$ માનવ તેમની અદ્યતન સાંસ્કૃતિક લાક્ષણિકતાઓ માટે જાણીતા હતા,જેમાં ગુફા ચિત્રો અને કલાનો સમાવેશ થાય છે,જે $Homo$ $erectus$ માં જોવા મળતા નહોતા.

(A) ચિમ્પાન્ઝી ($Pan$ $troglodytes$) ને મનુષ્ય ($Homo$ $sapiens$) ના સૌથી નજીકના જીવંત સંબંધી માનવામાં આવે છે.
જિનેટિક અભ્યાસો દર્શાવે છે કે મનુષ્યો અને ચિમ્પાન્ઝી તેમના $DNA$ ક્રમમાં આશરે $98.7\%$ થી $99\%$ જેટલી સમાનતા ધરાવે છે.
આ આનુવંશિક સમાનતાનું ઉચ્ચ પ્રમાણ ઉત્ક્રાંતિના ઇતિહાસમાં આશરે $6$ થી $7$ મિલિયન વર્ષો પહેલા એક સામાન્ય પૂર્વજ હોવાનું સૂચવે છે.

(C) ક્રો-મેગ્નન માનવ ($Homo$ $sapiens$ $fossilis$) ને સૌથી આધુનિક માનવ અશ્મિ માનવામાં આવે છે. તેઓ આશરે $10,000$ થી $40,000$ વર્ષ પહેલાં જીવતા હતા અને શારીરિક રચનામાં આધુનિક માનવ ($Homo$ $sapiens$ $sapiens$) ને સમાન છે. તેમની મગજની ક્ષમતા આશરે $1,600$ $cc$ જેટલી હતી અને તેઓ ગુફાચિત્રો તથા અત્યાધુનિક સાધનો બનાવવા માટે જાણીતા હતા.

(A) ઓસ્ટ્રેલોપિથેકસની મસ્તિષ્ક ક્ષમતા આશરે $400-500 \ cc$ (સરેરાશ $450 \ cc$) જેટલી હોવાનું માનવામાં આવે છે.
ઓસ્ટ્રેલોપિથેકસ પૂર્વ આફ્રિકાના ઘાસના મેદાનોમાં રહેતા હતા અને તેમનું મગજ આધુનિક વાંદરાઓ જેવું હતું.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી વિકલ્પ $A$ $(350-450 \ cc)$ એ ઓસ્ટ્રેલોપિથેકસ માટે સૌથી નજીકની શ્રેણી છે.

(A) માનવના પૂર્વજોના મગજની ક્ષમતા સમય જતાં વિકસિત થઈ છે.
હોમો હેબીલીસ ($Homo$ $habilis$) ના મગજની ક્ષમતા $650-800$ $cc$ ની વચ્ચે હતી.
હોમો ઈરેક્ટસ ($Homo$ $erectus$) ના મગજની ક્ષમતા આશરે $900$ $cc$ હતી.
હોમો નિએન્ડરથલેનસીસ ($Homo$ $neanderthalensis$) (નિએન્ડરથલ માનવ) ના મગજની ક્ષમતા $1200$ થી $1400$ $cc$ ની વચ્ચે હતી,જે $1000$ $cc$ કરતા નોંધપાત્ર રીતે વધારે છે.
રામાપિથેક્સ $(Ramapithecus)$ ના મગજની ક્ષમતા ઘણી ઓછી હતી.
તેથી,હોમો નિએન્ડરથલેનસીસ સાચો જવાબ છે.

(C) માનવનો ઉદ્દવિકાસીય ક્રમ સામાન્ય રીતે આ મુજબ દર્શાવવામાં આવે છે: $Homo \text{ erectus pekinensis}$ (પેકિંગ માનવ) $\rightarrow$ $Homo \text{ heidelbergensis}$ (હેઈડલબર્ગ માનવ) $\rightarrow$ $Homo \text{ neanderthalensis}$ (નિએન્ડરથલ માનવ) $\rightarrow$ $Homo \text{ sapiens}$ (ક્રો-મેગ્નન માનવ/આધુનિક માનવ)।
આપેલા વિકલ્પોમાંથી, $\text{પેકિંગ } \text{માનવ} \rightarrow \text{હેઈડલબર્ગ માનવ} \rightarrow \text{નિએન્ડરથલ માનવ} \rightarrow \text{ક્રો-મેગ્નન માનવ}$ નો ક્રમ અશ્મિભૂત રેકોર્ડમાં તેમના દેખાવનો સાચો સમયક્રમ દર્શાવે છે。