Gujarati

Work Done by Constant Force Questions in Gujarati

Class 11 Physics · Work, Energy, Power and Collision · Work Done by Constant Force

164+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 164 questions in Gujarati

51
DifficultMCQ
એક કણ $4\,\hat{i} + \hat{j} + 3\,\hat{k}$ બળની અસર હેઠળ $\vec{r_1} = 3\,\hat{i} + 2\,\hat{j} - 6\,\hat{k}$ સ્થાનથી $\vec{r_2} = 14\,\hat{i} + 13\,\hat{j} + 9\,\hat{k}$ સ્થાન સુધી ગતિ કરે છે. તો થતું કાર્ય $J$ માં શોધો.
A
$10$
B
$100$
C
$0.01$
D
$1$

Solution

(B) સ્થાનાંતર સદિશ $\Delta\vec{r}$ એ $\Delta\vec{r} = \vec{r_2} - \vec{r_1}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$\Delta\vec{r} = (14\,\hat{i} + 13\,\hat{j} + 9\,\hat{k}) - (3\,\hat{i} + 2\,\hat{j} - 6\,\hat{k}) = 11\,\hat{i} + 11\,\hat{j} + 15\,\hat{k}$.
થતું કાર્ય $W$ એ બળ અને સ્થાનાંતરનો અદિશ ગુણાકાર છે: $W = \vec{F} \cdot \Delta\vec{r}$.
$W = (4\,\hat{i} + \hat{j} + 3\,\hat{k}) \cdot (11\,\hat{i} + 11\,\hat{j} + 15\,\hat{k})$.
$W = (4 \times 11) + (1 \times 11) + (3 \times 15) = 44 + 11 + 45 = 100\,J$.
52
DifficultMCQ
એક કણ પર $\vec{F} = 6\hat{i} + 2\hat{j} - 3\hat{k}$ બળ લાગતાં કણ $\vec{S} = 2\hat{i} - 3\hat{j} + x\hat{k}$ સ્થાનાંતર અનુભવે છે. જો આ દરમિયાન થતું કાર્ય શૂન્ય હોય,તો $x$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$-2$
B
$0.5$
C
$6$
D
$2$

Solution

(D) બળ $\vec{F}$ દ્વારા સ્થાનાંતર $\vec{S}$ દરમિયાન થતું કાર્ય $W$ એ ડોટ પ્રોડક્ટ (અદિશ ગુણાકાર) દ્વારા આપવામાં આવે છે: $W = \vec{F} \cdot \vec{S}$.
અહીં કાર્ય શૂન્ય હોવાથી,$\vec{F} \cdot \vec{S} = 0$ થશે.
આપેલા સદિશોની કિંમતો મૂકતા: $(6\hat{i} + 2\hat{j} - 3\hat{k}) \cdot (2\hat{i} - 3\hat{j} + x\hat{k}) = 0$.
ડોટ પ્રોડક્ટની ગણતરી કરતા: $(6 \times 2) + (2 \times -3) + (-3 \times x) = 0$.
$12 - 6 - 3x = 0$.
$6 - 3x = 0$.
$3x = 6$.
તેથી,$x = 2$.
53
DifficultMCQ
એક દોરડાનો ઉપયોગ $M$ દળના એક બ્લોકને શિરોલંબ નીચેની તરફ $x$ અંતર સુધી $g/2$ ના અચળ પ્રવેગથી નીચે લઈ જવા માટે થાય છે. દોરડા દ્વારા બ્લોક પર થયેલું કાર્ય કેટલું હશે?
A
$Mgx$
B
$\frac{1}{2}Mgx^2$
C
$-\frac{1}{2}Mgx$
D
$Mgx^2$

Solution

(C) ધારો કે દોરડામાં ઉદ્ભવતું તણાવબળ $T$ ઉપરની તરફ છે અને બ્લોકનું વજનબળ $Mg$ નીચેની તરફ છે.
બ્લોક $a = g/2$ ના પ્રવેગ સાથે નીચેની તરફ ગતિ કરે છે.
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ: $Mg - T = Ma$
$a = g/2$ કિંમત મૂકતા: $Mg - T = M(g/2)$
$T = Mg - Mg/2 = Mg/2$
સ્થાનાંતર $x$ નીચેની તરફ છે,જ્યારે તણાવબળ $T$ ઉપરની તરફ લાગે છે.
તેથી,બળ $T$ અને સ્થાનાંતર $x$ વચ્ચેનો ખૂણો $180^{\circ}$ છે.
દોરડા દ્વારા થયેલું કાર્ય $W = T \cdot x \cdot \cos(180^{\circ}) = (Mg/2) \cdot x \cdot (-1) = -\frac{1}{2}Mgx$.
Solution diagram
54
DifficultMCQ
$50 \ kg$ દળ ધરાવતો માણસ $20 \ kg$ દળનો ભાર લઈને $0.25 \ m$ ઊંચાઈ ધરાવતા $20$ પગથિયાં ચડે છે. તો થયેલું કાર્ય $J$ માં શોધો.
A
$5$
B
$350$
C
$100$
D
$3430$

Solution

(D) કુલ દળ $M = (50 + 20) \ kg = 70 \ kg$.
કુલ ઊંચાઈ $h = 20 \times 0.25 \ m = 5 \ m$.
ગુરુત્વાકર્ષણની વિરુદ્ધ થયેલું કાર્ય $W = Mgh$ દ્વારા મળે છે.
$g = 9.8 \ m/s^2$ લેતા,આપણને મળે છે:
$W = 70 \times 9.8 \times 5 = 3430 \ J$.
55
DifficultMCQ
જ્યારે એક કણ તેના ઉગમબિંદુથી $\vec{r} = (2\hat{i} - \hat{j}) \ m$ સ્થાન સદિશ ધરાવતા બિંદુએ જાય છે,ત્યારે તેના પર $\vec{F} = (5\hat{i} + 3\hat{j} + 2\hat{k}) \ N$ જેટલું બળ લાગે છે. બળ દ્વારા થયેલ કાર્ય જૂલમાં કેટલું હશે?
A
$-7$
B
$7$
C
$10$
D
$13$

Solution

(B) અચળ બળ $\vec{F}$ દ્વારા કણ પર થતું કાર્ય $W$,જ્યારે કણનું સ્થાનાંતર $\vec{r}$ હોય,ત્યારે તે બળ અને સ્થાનાંતર સદિશના અદિશ ગુણાકાર (dot product) દ્વારા આપવામાં આવે છે:
$W = \vec{F} \cdot \vec{r}$
આપેલ છે:
$\vec{F} = (5\hat{i} + 3\hat{j} + 2\hat{k}) \ N$
$\vec{r} = (2\hat{i} - 1\hat{j} + 0\hat{k}) \ m$
કિંમતો મૂકતા:
$W = (5\hat{i} + 3\hat{j} + 2\hat{k}) \cdot (2\hat{i} - 1\hat{j} + 0\hat{k})$
અદિશ ગુણાકારના ગુણધર્મ $\hat{i} \cdot \hat{i} = 1, \hat{j} \cdot \hat{j} = 1, \hat{k} \cdot \hat{k} = 1$ અને અન્ય પદો $0$ થાય છે તેનો ઉપયોગ કરતા:
$W = (5 \times 2) + (3 \times -1) + (2 \times 0)$
$W = 10 - 3 + 0$
$W = 7 \ J$
તેથી,થયેલ કાર્ય $7 \ J$ છે.
56
EasyMCQ
જ્યારે કોઈ પદાર્થ પર $50 \, N$ નું બળ લગાડવામાં આવે છે,ત્યારે તે બળની દિશા સાથે $60^\circ$ ના ખૂણે $10 \, m$ જેટલું સ્થાનાંતર કરે છે. તો થયેલું કાર્ય ......... $J$ છે.
A
$200$
B
$100$
C
$300$
D
$250$

Solution

(D) અચળ બળ દ્વારા થતા કાર્યનું સૂત્ર $W = \vec{F} \cdot \vec{S} = FS \cos \theta$ છે.
આપેલ મૂલ્યો:
બળ $F = 50 \, N$
સ્થાનાંતર $S = 10 \, m$
ખૂણો $\theta = 60^\circ$
આ કિંમતો સૂત્રમાં મૂકતા:
$W = 50 \times 10 \times \cos 60^\circ$
કારણ કે $\cos 60^\circ = \frac{1}{2}$,તેથી:
$W = 500 \times \frac{1}{2} = 250 \, J$.
આમ,થયેલું કાર્ય $250 \, J$ છે.
57
DifficultMCQ
જ્યારે એક પદાર્થ પર $(4\hat i + \hat j + 3\hat k) \, N$ બળ લાગે છે,ત્યારે તેનું સ્થાનાંતર $(3\hat i + 2\hat j - 6\hat k) \, m$ થી બદલાઈને $(14\hat i + 13\hat j + 9\hat k) \, m$ થાય છે. તો થયેલ કાર્ય $J$ માં શોધો.
A
$100$
B
$200$
C
$300$
D
$250$

Solution

(A) સ્થાનાંતર સદિશ $\vec{S}$ એ અંતિમ સ્થાન સદિશ $\vec{r_2}$ અને પ્રારંભિક સ્થાન સદિશ $\vec{r_1}$ નો તફાવત છે.
$\vec{S} = \vec{r_2} - \vec{r_1} = (14\hat i + 13\hat j + 9\hat k) - (3\hat i + 2\hat j - 6\hat k) = 11\hat i + 11\hat j + 15\hat k \, m$.
થયેલ કાર્ય $W$ એ બળ $\vec{F}$ અને સ્થાનાંતર $\vec{S}$ નો અદિશ ગુણાકાર છે.
$W = \vec{F} \cdot \vec{S} = (4\hat i + \hat j + 3\hat k) \cdot (11\hat i + 11\hat j + 15\hat k)$.
$W = (4 \times 11) + (1 \times 11) + (3 \times 15) = 44 + 11 + 45 = 100 \, J$.
58
MediumMCQ
જ્યારે પદાર્થ પર $F = (5\hat{i} + 3\hat{j}) \ N$ બળ લાગે છે,ત્યારે તેનું સ્થાનાંતર $r = (2\hat{i} - 1\hat{j}) \ m$ થાય છે. તો થયેલ કાર્ય $J$ માં શોધો.
A
$-7 \ J$
B
$+13 \ J$
C
$+7 \ J$
D
$+11 \ J$

Solution

(C) કાર્ય $W$ એ બળ $\vec{F}$ અને સ્થાનાંતર $\vec{r}$ નો અદિશ ગુણાકાર (dot product) છે.
$W = \vec{F} \cdot \vec{r}$
અહીં $\vec{F} = (5\hat{i} + 3\hat{j}) \ N$ અને $\vec{r} = (2\hat{i} - 1\hat{j}) \ m$ આપેલ છે.
$W = (5\hat{i} + 3\hat{j}) \cdot (2\hat{i} - 1\hat{j})$
અદિશ ગુણાકારના નિયમ મુજબ $\hat{i} \cdot \hat{i} = 1$ અને $\hat{j} \cdot \hat{j} = 1$,જ્યારે $\hat{i} \cdot \hat{j} = 0$ થાય છે:
$W = (5 \times 2) + (3 \times -1)$
$W = 10 - 3$
$W = +7 \ J$.
59
EasyMCQ
રફ સપાટી પર રહેલા $10 \ kg$ દળના બ્લોકનો વેગ $2 \ m/s$ અચળ રાખવા માટે $5 \ N$ બળ જરૂરી છે. તો આ બળ દ્વારા $1$ મિનિટમાં થતું કાર્ય કેટલું હશે ($J$ માં)?
A
$600$
B
$60$
C
$6$
D
$6000$

Solution

(A) આપેલ છે: બળ $F = 5 \ N$, વેગ $v = 2 \ m/s$, સમય $t = 1 \ \text{મિનિટ} = 60 \ s$.
વેગ અચળ હોવાથી, $t$ સમયમાં થતું સ્થાનાંતર $d = v \times t$ થશે.
$d = 2 \ m/s \times 60 \ s = 120 \ m$.
બળ દ્વારા થતું કાર્ય $W = F \times d$ છે.
$W = 5 \ N \times 120 \ m = 600 \ J$.
60
DifficultMCQ
$m$ દળનો એક પદાર્થ સ્થિર સ્થિતિમાંથી ગતિ શરૂ કરે છે અને $t_1$ સમયમાં $v$ વેગ પ્રાપ્ત કરે છે. $t$ સમયમાં થયેલું કાર્ય કોના સપ્રમાણમાં છે?
A
$\frac{1}{2}m\frac{v}{t_1}t^2$
B
$m\frac{v}{t_1}t^2$
C
$\frac{1}{2}\left( \frac{mv}{t_1} \right)^2 t^2$
D
$\frac{1}{2}m\frac{v^2}{t_1^2}t^2$

Solution

(D) પદાર્થ સ્થિર સ્થિતિમાંથી શરૂ થાય છે,તેથી પ્રારંભિક વેગ $u = 0$ છે.
પ્રવેગ $a = \frac{v - u}{t_1} = \frac{v}{t_1}$ થાય.
$t$ સમયમાં કાપેલું અંતર $s = ut + \frac{1}{2}at^2 = 0 + \frac{1}{2}at^2 = \frac{1}{2}at^2$ છે.
થયેલું કાર્ય $W = F \cdot s = (ma) \cdot (\frac{1}{2}at^2) = \frac{1}{2}ma^2t^2$ થાય.
$a = \frac{v}{t_1}$ કિંમત મૂકતા,$W = \frac{1}{2}m \left( \frac{v}{t_1} \right)^2 t^2 = \frac{1}{2}m \frac{v^2}{t_1^2} t^2$ મળે.
આમ,થયેલું કાર્ય $\frac{1}{2}m \frac{v^2}{t_1^2} t^2$ ના સપ્રમાણમાં છે.
61
DifficultMCQ
$M$ દળ અને $L$ લંબાઈ ધરાવતી એક ચેઈન ટેબલની કિનારી પર એવી રીતે લટકે છે કે તેની લંબાઈનો ત્રીજો ભાગ કિનારીની બહાર છે. લટકતા ભાગને ટેબલ પર ખેંચવા માટે કરવું પડતું કાર્ય કેટલું હશે?
A
$MgL$
B
$\frac{MgL}{3}$
C
$\frac{MgL}{9}$
D
$\frac{MgL}{18}$

Solution

(D) ધારો કે કુલ દળ $M$ અને કુલ લંબાઈ $L$ છે. લટકતા ભાગની લંબાઈ $l = \frac{L}{3}$ છે.
લટકતા ભાગનું દળ $m = \frac{M}{L} \times l = \frac{M}{L} \times \frac{L}{3} = \frac{M}{3}$ થાય.
લટકતા ભાગનું દ્રવ્યમાન કેન્દ્ર ટેબલની સપાટીથી $h = \frac{l}{2} = \frac{L/3}{2} = \frac{L}{6}$ અંતરે નીચે છે.
ચેઈનને ટેબલ પર ખેંચવા માટે કરવું પડતું કાર્ય એ લટકતા ભાગની સ્થિતિ ઊર્જામાં થતા ફેરફાર જેટલું હોય છે,જે $W = mgh$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $W = (\frac{M}{3}) \times g \times (\frac{L}{6}) = \frac{MgL}{18}$.
62
MediumMCQ
$4 \ kg$ દળ અને $2 \ m$ લંબાઈ ધરાવતી એક ચેઈન એવી રીતે લટકે છે કે તેનો ચોથો ભાગ ટેબલની કિનારી પર લટકે છે. લટકતા ભાગને ટેબલ પર લાવવા માટે કરવું પડતું કાર્ય . . . . . . $J$ છે. ($g = 10 \ m/s^2$ લો)
A
$32$
B
$16$
C
$10$
D
$2.5$

Solution

(D) લટકતા ભાગનું દળ $m = \frac{M}{n}$ છે,જ્યાં $M = 4 \ kg$ કુલ દળ છે અને $n = 4$ એ લટકતી લંબાઈનો ભાગ છે.
તેથી,$m = \frac{4}{4} = 1 \ kg$.
લટકતા ભાગની લંબાઈ $l = \frac{L}{n} = \frac{2}{4} = 0.5 \ m$ છે.
લટકતા ભાગનું દ્રવ્યમાન કેન્દ્ર ટેબલની કિનારીથી $h = \frac{l}{2} = \frac{0.5}{2} = 0.25 \ m$ નીચે છે.
લટકતા ભાગને ટેબલ પર ખેંચવા માટે કરવું પડતું કાર્ય એ લટકતા ભાગની સ્થિતિ ઊર્જામાં થતા ફેરફાર જેટલું હોય છે: $W = mgh$.
કિંમતો મૂકતા: $W = 1 \ kg \times 10 \ m/s^2 \times 0.25 \ m = 2.5 \ J$.
63
MediumMCQ
$3\, kg$ દળ ધરાવતા પદાર્થ પર એક અચળ બળ લાગે છે,જેના કારણે તેમાં થતું સ્થાનાંતર $s$ (મીટરમાં) સંબંધ $s = \frac{1}{3}t^2$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $t$ સેકન્ડમાં છે. $2$ સેકન્ડમાં બળ દ્વારા થયેલું કાર્ય શોધો.
A
$\frac{19}{5}\, J$
B
$\frac{5}{19}\, J$
C
$\frac{3}{8}\, J$
D
$\frac{8}{3}\, J$

Solution

(D) આપેલ છે: દળ $m = 3\, kg$,સ્થાનાંતર $s = \frac{1}{3}t^2$.
પ્રથમ,$s$ નું $t$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરીને વેગ $v$ મેળવો:
$v = \frac{ds}{dt} = \frac{d}{dt}(\frac{1}{3}t^2) = \frac{2}{3}t$.
ત્યારબાદ,$v$ નું $t$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરીને પ્રવેગ $a$ મેળવો:
$a = \frac{dv}{dt} = \frac{d}{dt}(\frac{2}{3}t) = \frac{2}{3}\, m/s^2$.
પદાર્થ પર લાગતું બળ $F = m \times a = 3 \times \frac{2}{3} = 2\, N$.
થયેલું કાર્ય $W = \int F \, ds$. અહીં $ds = v \, dt$ હોવાથી,$W = \int_0^2 F \cdot v \, dt$.
$W = \int_0^2 2 \cdot (\frac{2}{3}t) \, dt = \frac{4}{3} \int_0^2 t \, dt$.
$W = \frac{4}{3} [\frac{t^2}{2}]_0^2 = \frac{4}{3} \times \frac{4}{2} = \frac{8}{3}\, J$.
64
MediumMCQ
$2 \text{ kg}$ દળ ધરાવતા કણ પર $(3\hat{i} + \hat{j}) \text{ N}$ નું સમાન બળ લાગે છે. કણનું સ્થાન $(2\hat{i} + \hat{k}) \text{ m}$ થી બદલાઈને $(4\hat{i} + 3\hat{j} - \hat{k}) \text{ m}$ થાય છે. બળ દ્વારા કણ પર થયેલું કાર્ય ............. $J$ છે.
A
$9$
B
$6$
C
$13$
D
$15$

Solution

(A) આપેલ બળ $\vec{F} = (3\hat{i} + \hat{j}) \text{ N}$.
પ્રારંભિક સ્થાન $\vec{r}_1 = (2\hat{i} + \hat{k}) \text{ m}$.
અંતિમ સ્થાન $\vec{r}_2 = (4\hat{i} + 3\hat{j} - \hat{k}) \text{ m}$.
સ્થાનાંતર $\vec{d} = \vec{r}_2 - \vec{r}_1 = (4\hat{i} + 3\hat{j} - \hat{k}) - (2\hat{i} + \hat{k}) = (2\hat{i} + 3\hat{j} - 2\hat{k}) \text{ m}$.
થયેલું કાર્ય $W = \vec{F} \cdot \vec{d} = (3\hat{i} + \hat{j}) \cdot (2\hat{i} + 3\hat{j} - 2\hat{k})$.
$W = (3 \times 2) + (1 \times 3) + (0 \times -2) = 6 + 3 = 9 \text{ J}$.
65
EasyMCQ
જ્યારે $(4\hat i + 3\hat j) \ N$ નું બળ લગાડવામાં આવે ત્યારે એક કણ $(-2\hat i + 5\hat j) \ m$ બિંદુથી $(4\hat j + 3\hat k) \ m$ બિંદુ સુધી ગતિ કરે છે. બળ દ્વારા કેટલું કાર્ય કરવામાં આવ્યું છે? $J$
A
$5$
B
$2$
C
$8$
D
$11$

Solution

(A) અચળ બળ $\vec{F}$ દ્વારા સ્થાનાંતર $\vec{d}$ દરમિયાન કરવામાં આવેલ કાર્ય $W$ એ ડોટ પ્રોડક્ટ દ્વારા આપવામાં આવે છે: $W = \vec{F} \cdot \vec{d}$.
અહીં,પ્રારંભિક સ્થાન $\vec{r}_1 = -2\hat i + 5\hat j$ છે અને અંતિમ સ્થાન $\vec{r}_2 = 4\hat j + 3\hat k$ છે.
સ્થાનાંતર સદિશ $\vec{d} = \vec{r}_2 - \vec{r}_1 = (4\hat j + 3\hat k) - (-2\hat i + 5\hat j) = 2\hat i - \hat j + 3\hat k$ થાય.
બળ $\vec{F} = 4\hat i + 3\hat j$ છે.
તેથી,$W = (4\hat i + 3\hat j) \cdot (2\hat i - \hat j + 3\hat k) = (4 \times 2) + (3 \times -1) + (0 \times 3) = 8 - 3 = 5 \ J$.
66
EasyMCQ
બે અચળ બળો ${F_1} = 2\hat i - 3\hat j + 3\hat k$ $(N)$ અને ${F_2} = \hat i + \hat j - 2\hat k$ $(N)$ એક પદાર્થ પર લાગે છે અને તેને સ્થાન ${r_1} = \hat i + 2\hat j - 2\hat k$ $(m)$ થી સ્થાન ${r_2} = 7\hat i + 10\hat j + 5\hat k$ $(m)$ સુધી સ્થાનાંતરિત કરે છે. તો થયેલું કાર્ય $J$ માં કેટલું હશે?
A
$9$
B
$41$
C
$-3$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) પદાર્થ પર લાગતું પરિણામી બળ $\vec{F}_{net} = \vec{F}_1 + \vec{F}_2 = (2\hat i - 3\hat j + 3\hat k) + (\hat i + \hat j - 2\hat k) = 3\hat i - 2\hat j + \hat k$ $(N)$ છે.
પદાર્થનું સ્થાનાંતર $\vec{d} = \vec{r}_2 - \vec{r}_1 = (7\hat i + 10\hat j + 5\hat k) - (\hat i + 2\hat j - 2\hat k) = 6\hat i + 8\hat j + 7\hat k$ $(m)$ છે.
થયેલું કાર્ય એ પરિણામી બળ અને સ્થાનાંતરનો અદિશ ગુણાકાર છે: $W = \vec{F}_{net} \cdot \vec{d}$.
$W = (3\hat i - 2\hat j + \hat k) \cdot (6\hat i + 8\hat j + 7\hat k) = (3 \times 6) + (-2 \times 8) + (1 \times 7) = 18 - 16 + 7 = 9$ $J$.
67
EasyMCQ
$20 \,kg$ ના બોક્સને $8 \,m$ જેટલું જમીન પર અચળ ઝડપે ખેંચવા માટે $40 \,N$ ના ખેંચાણ બળ દ્વારા કેટલું કાર્ય કરવામાં આવે છે? ખેંચાણ બળ સમક્ષિતિજ સાથે $60^\circ$ ના ખૂણે લાગે છે.
A
$160 \,J$
B
$277 \,J$
C
$784 \,J$
D
ઉપરનામાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) અચળ બળ $\vec{F}$ દ્વારા પદાર્થ પર થતું કાર્ય $W$,જ્યારે પદાર્થનું સ્થાનાંતર $\vec{s}$ હોય,ત્યારે નીચેના સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે:
$W = \vec{F} \cdot \vec{s} = F s \cos \theta$
આપેલ છે:
બળ $F = 40 \,N$
સ્થાનાંતર $s = 8 \,m$
ખૂણો $\theta = 60^\circ$
આ કિંમતોને સૂત્રમાં મૂકતા:
$W = 40 \times 8 \times \cos 60^\circ$
કારણ કે $\cos 60^\circ = 0.5$ છે:
$W = 320 \times 0.5 = 160 \,J$
તેથી,ખેંચાણ બળ દ્વારા કરવામાં આવેલું કાર્ય $160 \,J$ છે.
68
EasyMCQ
એક ખરબચડી સપાટી પર સરકતા $10 \,kg$ દળના બ્લોકનો $2 \,m/s$ વેગ જાળવી રાખવા માટે $5 \,N$ ના સમક્ષિતિજ બળની જરૂર પડે છે. આ બળ દ્વારા એક મિનિટમાં થયેલું કાર્ય $J$ માં કેટલું હશે?
A
$600$
B
$60$
C
$6$
D
$6000$

Solution

(A) આપેલ છે:
બળ $F = 5 \,N$
વેગ $v = 2 \,m/s$
સમય $t = 1 \,minute = 60 \,s$
વેગ અચળ હોવાથી,$t$ સમયમાં સ્થાનાંતર $s = v \times t$ દ્વારા મળે છે.
$s = 2 \,m/s \times 60 \,s = 120 \,m$.
બળ દ્વારા થયેલું કાર્ય $W = F \times s$ છે.
$W = 5 \,N \times 120 \,m = 600 \,J$.
69
MediumMCQ
$m$ દળ ધરાવતો એક પદાર્થ સ્થિર સ્થિતિમાંથી $t_0$ સમયમાં $v_0$ જેટલા વેગ સાથે સમાન પ્રવેગી ગતિ કરે છે. કોઈ પણ સમય $t$ સુધી પદાર્થ પર થયેલું કાર્ય કેટલું હશે?
A
$\frac{1}{2} m v_0^2 \left( \frac{t^2}{t_0^2} \right)$
B
$\frac{1}{2} m v_0^2 \left( \frac{t_0}{t} \right)$
C
$m v_0^2 \left( \frac{t}{t_0} \right)$
D
$m v_0^2 \left( \frac{t}{t_0} \right)^3$

Solution

(A) પદાર્થ સ્થિર સ્થિતિમાંથી શરૂઆત કરે છે,તેથી પ્રારંભિક વેગ $u = 0$ છે.
પ્રવેગ $a$ સમાન હોવાથી,$a = \frac{v_0 - u}{t_0} = \frac{v_0}{t_0}$ થાય.
પદાર્થ પર લાગતું બળ $F = ma = m \left( \frac{v_0}{t_0} \right)$ છે.
સમય $t$ માં કાપેલું અંતર $S = ut + \frac{1}{2}at^2 = 0 + \frac{1}{2} \left( \frac{v_0}{t_0} \right) t^2$ દ્વારા મળે છે.
થયેલું કાર્ય $W$ એ બળ અને સ્થાનાંતરનો ગુણાકાર છે: $W = F \cdot S = \left( m \frac{v_0}{t_0} \right) \left( \frac{1}{2} \frac{v_0}{t_0} t^2 \right)$.
આનું સાદું રૂપ આપતા,આપણને $W = \frac{1}{2} m v_0^2 \left( \frac{t^2}{t_0^2} \right)$ મળે છે.
70
DifficultMCQ
$m$ દળનો એક બ્લોક લિફ્ટમાં રાખેલ છે જે આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ $a$ પ્રવેગ સાથે નીચેની તરફ ગતિ કરવાનું શરૂ કરે છે. બ્લોકનું અવલોકન બે અવલોકનકારો $A$ અને $B$ દ્વારા $t_0$ સમયના અંતરાલ માટે કરવામાં આવે છે. અવલોકનકાર $B$ (જે જમીન પર છે) ના મતે બ્લોક પર ગુરુત્વાકર્ષણ દ્વારા થયેલ કાર્ય કેટલું હશે?
Question diagram
A
$\frac{1}{2}m{g^2}t_0^2$
B
$-\frac{1}{2}m{g^2}t_0^2$
C
$\frac{1}{2}mgat_0^2$
D
$-\frac{1}{2}mgat_0^2$

Solution

(C) અવલોકનકાર $B$ જમીન પર (જડત્વીય નિર્દેશ ફ્રેમ) છે.
અવલોકનકાર $B$ માટે,બ્લોક સ્થિર સ્થિતિમાંથી શરૂ થાય છે અને $a$ પ્રવેગ સાથે નીચેની તરફ ગતિ કરે છે.
$t_0$ સમયમાં બ્લોકનું સ્થાનાંતર $s$ ગતિના સમીકરણ દ્વારા મળે છે: $s = ut + \frac{1}{2}at^2$.
પ્રારંભિક વેગ $u = 0$ હોવાથી,સ્થાનાંતર $s = \frac{1}{2}at_0^2$ (નીચેની તરફ) થશે.
બ્લોક પર લાગતું ગુરુત્વાકર્ષણ બળ $F_g = mg$ (નીચેની તરફ) છે.
બળ અને સ્થાનાંતર બંને નીચેની દિશામાં હોવાથી,ગુરુત્વાકર્ષણ દ્વારા થયેલ કાર્ય ધન હશે.
થયેલ કાર્ય $W = F_g \cdot s = (mg) \cdot (\frac{1}{2}at_0^2) = \frac{1}{2}mgat_0^2$.
71
DifficultMCQ
$m$ દળનો એક બ્લોક લિફ્ટમાં રાખેલ છે જે આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ $a$ પ્રવેગ સાથે નીચેની તરફ ગતિ કરવાનું શરૂ કરે છે. આ બ્લોકનું અવલોકન બે અવલોકનકારો $A$ અને $B$ દ્વારા $t_0$ સમયના અંતરાલ માટે કરવામાં આવે છે. અવલોકનકાર $B$ મુજબ,બ્લોક પર થયેલ કુલ કાર્ય કેટલું છે?
Question diagram
A
$-\frac{1}{2}m{a^2}t_0^2$
B
$\frac{1}{2}m{a^2}t_0^2$
C
$\frac{1}{2}mgat_0^2$
D
$-\frac{1}{2}mgat_0^2$

Solution

(B) અવલોકનકાર $B$ જમીન પર છે (જડત્વીય ફ્રેમ).
અવલોકનકાર $B$ માટે,બ્લોક $a$ પ્રવેગ સાથે નીચેની તરફ ગતિ કરે છે.
બ્લોક પર લાગતા બળો ગુરુત્વાકર્ષણ ($mg$ નીચેની તરફ) અને લંબબળ ($N$ ઉપરની તરફ) છે.
ગતિના સમીકરણ પરથી: $mg - N = ma$,તેથી $N = m(g - a)$.
બ્લોક પર લાગતું કુલ બળ $F_{net} = mg - N = ma$ (નીચેની તરફ) છે.
$t_0$ સમયમાં બ્લોકનું સ્થાનાંતર $s = \frac{1}{2}at_0^2$ (નીચેની તરફ) છે.
અવલોકનકાર $B$ મુજબ બ્લોક પર થયેલ કુલ કાર્ય $W = F_{net} \cdot s = (ma) \cdot (\frac{1}{2}at_0^2) = \frac{1}{2}ma^2t_0^2$ છે.
72
MediumMCQ
$m$ દળનો એક દડો દોરી સાથે બાંધેલો છે જેનો બીજો છેડો નિશ્ચિત છે. આ તંત્ર શિરોલંબ સમતલમાં મુક્તપણે ભ્રમણ કરી શકે છે. જ્યારે દડો દોલન કરે છે,ત્યારે દોરીમાં રહેલા તણાવ બળ દ્વારા દડા પર કોઈ કાર્ય થતું નથી. નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચી સમજૂતી છે?
A
તણાવ બળ હંમેશા દડાની ગતિની દિશાને લંબ હોય છે.
B
તણાવ બળ એ દડા માટે આંતરિક બળ છે.
C
તણાવ બળ એ દડા માટે બાહ્ય બળ છે.
D
દડો અક્ષની આસપાસ દોલન કરતો હોવાથી,કુલ સ્થાનાંતર શૂન્ય છે.

Solution

(A) બળ દ્વારા થતું કાર્ય $W = \vec{F} \cdot \vec{d} = F d cos( \theta)$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $\theta$ એ બળ અને સ્થાનાંતર સદિશ વચ્ચેનો ખૂણો છે.
દોરી સાથે બાંધેલા દડાના કિસ્સામાં,તણાવ બળ ત્રિજ્યાવર્તી રીતે અંદરની તરફ એટલે કે પરિભ્રમણ કેન્દ્ર તરફ લાગે છે.
દડાનો વેગ (અને તેથી તાત્કાલિક સ્થાનાંતર) હંમેશા વર્તુળાકાર માર્ગને સ્પર્શકની દિશામાં હોય છે.
ત્રિજ્યા હંમેશા સ્પર્શકને લંબ હોવાથી,તણાવ બળ અને સ્થાનાંતર વચ્ચેનો ખૂણો $90^{\circ}$ હોય છે.
તેથી,તણાવ બળ દ્વારા થતું કાર્ય $W = T d cos(90^{\circ}) = 0$ થાય છે.
73
MediumMCQ
એક કણને ઉગમબિંદુથી સમાન અંતરના ત્રણ તબક્કામાં ગતિ કરાવવામાં આવે છે,પ્રથમ $x$-અક્ષની દિશામાં,બીજું $y$-અક્ષને સમાંતર અને ત્રીજું $z$-અક્ષને સમાંતર. તેના પર લાગતું એક બળ $50 \ N$ નું અચળ મૂલ્ય ધરાવે છે અને હંમેશા ગતિની દિશામાં લાગે છે. આ બળ દ્વારા ત્રણ તબક્કાની ગતિમાં થયેલું કાર્ય સમાન છે અને ત્રણેય તબક્કામાં થયેલું કુલ કાર્ય $300 \ J$ છે. કણના અંતિમ યામ શું હશે?
A
$(2, 2, 2) \ m$
B
$(4, 4, 4) \ m$
C
$(6, 6, 6) \ m$
D
$(10, 10, 10) \ m$

Solution

(A) અચળ બળ દ્વારા થયેલું કાર્ય $W = \vec{F} \cdot \vec{S}$ સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે. કારણ કે બળ ગતિની દિશામાં લાગે છે,તેથી $W = F \cdot S$.
કુલ કાર્ય $W_{total} = 300 \ J$ અને બળ $F = 50 \ N$ આપેલ છે,તેથી કુલ અંતર $S_{total} = \frac{W_{total}}{F} = \frac{300}{50} = 6 \ m$ થાય.
ગતિ સમાન અંતરના ત્રણ તબક્કા $d$ માં થાય છે. તેથી,$3d = 6 \ m$,જેનો અર્થ છે કે $d = 2 \ m$.
કણ $x$-અક્ષ પર $2 \ m$,$y$-અક્ષને સમાંતર $2 \ m$ અને $z$-અક્ષને સમાંતર $2 \ m$ ગતિ કરે છે.
તેથી,અંતિમ યામ $(2, 2, 2) \ m$ થશે.
74
MediumMCQ
$50\, N$ ના મૂલ્યનું બળ $\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$ ની દિશામાં લાગીને એક બિંદુવત દળને $(5, 9, 7)$ થી $(4, 8, 6)$ સુધી સ્થાનાંતરિત કરે છે. આ સ્થાનાંતર દરમિયાન બળ દ્વારા થયેલું કાર્ય કેટલું હશે?
A
$150\, J$
B
$50 \sqrt{3}\, J$
C
$-50 \sqrt{3}\, J$
D
$50/\sqrt{3}\, J$

Solution

(C) બળ સદિશ $\vec{F}$ એ તેના મૂલ્ય અને $\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$ ની દિશામાંના એકમ સદિશનો ગુણાકાર છે.
એકમ સદિશ $\hat{n} = \frac{\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}}{\sqrt{1^2 + 1^2 + 1^2}} = \frac{\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}}{\sqrt{3}}$.
તેથી,$\vec{F} = 50 \times \frac{\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}}{\sqrt{3}} = \frac{50}{\sqrt{3}}(\hat{i} + \hat{j} + \hat{k})\, N$.
સ્થાનાંતર સદિશ $\vec{d} = \vec{r}_2 - \vec{r}_1 = (4-5)\hat{i} + (8-9)\hat{j} + (6-7)\hat{k} = -\hat{i} - \hat{j} - \hat{k}\, m$.
થયેલું કાર્ય $W = \vec{F} \cdot \vec{d} = \left[ \frac{50}{\sqrt{3}}(\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}) \right] \cdot (-\hat{i} - \hat{j} - \hat{k})$.
$W = \frac{50}{\sqrt{3}} (-1 - 1 - 1) = \frac{50}{\sqrt{3}} (-3) = -50\sqrt{3}\, J$.
75
MediumMCQ
$t=0$ સમયે,એક કણ $x$-અક્ષ પર ગતિ કરવાનું શરૂ કરે છે. જો તેની ગતિઊર્જા સમય $t$ સાથે સમાન રીતે વધતી હોય,તો તેના પર લાગતું ચોખ્ખું બળ કોના પ્રમાણમાં હશે?
A
$\sqrt{t}$
B
$t$
C
$\frac{1}{\sqrt{t}}$
D
અચળ

Solution

(C) ગતિઊર્જા $K$ એ $K = \frac{1}{2}mv^2$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ છે કે ગતિઊર્જા સમય સાથે સમાન રીતે વધે છે,તેથી $K = kt$,જ્યાં $k$ એ અચળાંક છે.
આમ,$\frac{1}{2}mv^2 = kt$,જે સૂચવે છે કે $v^2 \propto t$,અથવા $v \propto t^{1/2}$.
પ્રવેગ $a$ એ વેગમાં થતો ફેરફાર છે: $a = \frac{dv}{dt} = \frac{d}{dt}(ct^{1/2}) = \frac{1}{2}ct^{-1/2}$.
તેથી,$a \propto \frac{1}{\sqrt{t}}$.
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,ચોખ્ખું બળ $F = ma$.
અહીં $m$ અચળ હોવાથી,$F \propto a$,જેનો અર્થ છે કે $F \propto \frac{1}{\sqrt{t}}$.
76
MediumMCQ
$40\, kg$ નો એક ભારે બોક્સ રેલવે પ્લેટફોર્મ પર બે કુલીઓ દ્વારા $20\, m$ સુધી ધકેલવામાં આવે છે. બોક્સ અને પ્લેટફોર્મ વચ્ચેનો ઘર્ષણાંક $0.4$ છે. બે કુલીઓ દ્વારા કરવામાં આવેલ કાર્ય કેટલું હશે? .................. $J$ ($g = 10\, m/s^2$ લો)
A
$3200$
B
$-3200$
C
$1600$
D
$-1600$

Solution

(A) બોક્સને અચળ વેગથી ધકેલવામાં આવે છે,તેથી લાગુ પાડવામાં આવેલ બળ $F$ એ ઘર્ષણ બળ $f$ ને સંતુલિત કરવું જોઈએ.
ઘર્ષણ બળ $f = \mu N = \mu mg$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ છે: $\mu = 0.4$,$m = 40\, kg$,$g = 10\, m/s^2$.
$f = 0.4 \times 40 \times 10 = 160\, N$.
બોક્સ અચળ ઝડપે ધકેલાતું હોવાથી,લાગુ પાડવામાં આવેલ બળ $F = f = 160\, N$.
કુલીઓ દ્વારા કરવામાં આવેલ કાર્ય $W = F \cdot s = 160\, N \times 20\, m = 3200\, J$ છે.
Solution diagram
77
MediumMCQ
$r$ ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તુળમાં ગતિ કરતા પદાર્થ પર લાગતું બળ $F$ હંમેશા તેના તાત્ક્ષણિક વેગ $v$ ને લંબ હોય છે. એક સંપૂર્ણ પરિભ્રમણ દરમિયાન બળ દ્વારા પદાર્થ પર થયેલું કાર્ય કેટલું હશે?
A
$Fv$
B
$F \cdot 2 \pi r$
C
$Fr$
D
$0$

Solution

(D) બળ $F$ દ્વારા થતું કાર્ય $W$ એ બળ અને સ્થાનાંતરના અદિશ ગુણાકાર દ્વારા આપવામાં આવે છે: $W = \int \vec{F} \cdot d\vec{s}$.
તાત્ક્ષણિક વેગ $\vec{v}$ હંમેશા વર્તુળાકાર માર્ગને સ્પર્શક હોય છે અને બળ $\vec{F}$ (કેન્દ્રગામી બળ) હંમેશા કેન્દ્ર તરફ હોય છે,તેથી $\vec{F}$ અને સ્થાનાંતર $d\vec{s}$ (જે $\vec{v}$ ની દિશામાં છે) વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ હંમેશા $90^{\circ}$ હોય છે.
તેથી,સૂક્ષ્મ સ્થાનાંતર માટે થયેલું કાર્ય $dW = F \cdot ds \cdot \cos(90^{\circ}) = 0$ થાય છે.
એક સંપૂર્ણ પરિભ્રમણ માટે આનું સંકલન કરતા,કુલ કાર્ય $W = 0$ મળે છે.
78
DifficultMCQ
$2\,m$ લંબાઈની એક સમાન સાંકળ ટેબલ પર એવી રીતે રાખવામાં આવી છે કે જેથી તેની $60\,cm$ લંબાઈ ટેબલની ધારથી મુક્ત રીતે લટકે છે. સાંકળનું કુલ દળ $4\,kg$ છે. આખી સાંકળને ટેબલ પર ખેંચવા માટે કરવામાં આવેલ કાર્ય ............. $J$ છે. ($g = 10\,m/s^2$ લો)
A
$12.9$
B
$6.3$
C
$3.6$
D
$2$

Solution

(C) સાંકળની એકમ લંબાઈ દીઠ દળ $\lambda = \frac{M}{L} = \frac{4\,kg}{2\,m} = 2\,kg/m$ છે.
લટકતા ભાગનું દળ $m = \lambda \times \ell = 2\,kg/m \times 0.6\,m = 1.2\,kg$ છે.
લટકતા ભાગનું દ્રવ્યમાન કેન્દ્ર ટેબલની ધારથી $h = \frac{\ell}{2} = \frac{0.6\,m}{2} = 0.3\,m$ નીચે છે.
લટકતા ભાગને ટેબલ પર ખેંચવા માટે કરવામાં આવેલ કાર્ય $W$ એ લટકતા ભાગની સ્થિતિ ઊર્જામાં થતા ફેરફાર જેટલું હોય છે,જે $W = mgh = (1.2\,kg) \times (10\,m/s^2) \times (0.3\,m) = 3.6\,J$ છે.
Solution diagram
79
MediumMCQ
જો કોઈ વ્યક્તિ ગતિ કરતી ટ્રેનની અંદર એક બોક્સને ધક્કો મારી રહી હોય,તો પૃથ્વીના સંદર્ભમાં થયેલું કાર્ય કેટલું હશે? (જ્યાં $\vec{s}$ એ ટ્રેનમાં બોક્સનું સ્થાનાંતર છે અને $\vec{s}_0$ એ જમીનની સાપેક્ષમાં ટ્રેનનું સ્થાનાંતર છે)
A
$\vec{F} \cdot \vec{s}_0$
B
$\vec{F} \cdot \vec{s}$
C
$\vec{F} \cdot (\vec{s} + \vec{s}_0)$
D
શૂન્ય

Solution

(C) જમીનની સાપેક્ષમાં બોક્સનું સ્થાનાંતર એ ટ્રેનની સાપેક્ષમાં તેના સ્થાનાંતર અને જમીનની સાપેક્ષમાં ટ્રેનના સ્થાનાંતરનો સદિશ સરવાળો છે.
તેથી,કુલ સ્થાનાંતર $\vec{S}_{total} = \vec{s} + \vec{s}_0$ થાય.
કાર્ય એ લાગુ પાડવામાં આવેલા બળ અને સંદર્ભ ફ્રેમમાં કુલ સ્થાનાંતરનો અદિશ ગુણાકાર (ડોટ પ્રોડક્ટ) છે.
$W = \vec{F} \cdot \vec{S}_{total} = \vec{F} \cdot (\vec{s} + \vec{s}_0)$.
80
MediumMCQ
સીધી રેખામાં ગતિ કરતા કણની ગતિઊર્જા $K$ અંતર $s$ પર $K = as^2$ મુજબ આધાર રાખે છે. કણ પર લાગતું બળ કેટલું હશે?
A
$2as$
B
$2mas$
C
$2a$
D
$\sqrt{as^2}$

Solution

(A) આપેલ છે,ગતિઊર્જા $K = as^2$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $K = \frac{1}{2}mv^2$,જ્યાં $m$ એ દળ છે અને $v$ એ કણનો વેગ છે.
તેથી,$\frac{1}{2}mv^2 = as^2$.
બંને બાજુ સમય $t$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{d}{dt}(\frac{1}{2}mv^2) = \frac{d}{dt}(as^2)$
$\frac{1}{2}m(2v \frac{dv}{dt}) = a(2s \frac{ds}{dt})$
કારણ કે $F = m \frac{dv}{dt}$ અને $v = \frac{ds}{dt}$,આપણે આ કિંમતો સમીકરણમાં મૂકીએ:
$mv \frac{dv}{dt} = 2as \frac{ds}{dt}$
$F \cdot v = 2as \cdot v$
$F = 2as$.
81
MediumMCQ
એક કણ $(0, 0)$ થી $(a, a)$ સુધી બળ $\vec{F} = (3\hat{i} + 4\hat{j})$ હેઠળ બે માર્ગો દ્વારા ગતિ કરે છે. માર્ગ $1$ એ $OP$ છે અને માર્ગ $2$ એ $OQP$ છે. ધારો કે $W_1$ અને $W_2$ એ આ બે માર્ગોમાં આ બળ દ્વારા કરવામાં આવેલ કાર્ય છે. તો
Question diagram
A
$W_1 = W_2$
B
$W_1 = 2W_2$
C
$W_2 = 2W_1$
D
$W_2 = 4W_1$

Solution

(A) આપેલ બળ $\vec{F} = (3\hat{i} + 4\hat{j})$ એ અચળ બળ છે.
અચળ બળ હંમેશા સંરક્ષી બળ હોય છે.
સંરક્ષી બળ માટે,કરવામાં આવેલ કાર્ય એ લીધેલા માર્ગ પર આધારિત નથી અને તે માત્ર કણના પ્રારંભિક અને અંતિમ સ્થાન પર આધાર રાખે છે.
બંને માર્ગો $(0, 0)$ થી શરૂ થાય છે અને $(a, a)$ પર સમાપ્ત થાય છે,તેથી બંને કિસ્સાઓમાં કરવામાં આવેલ કાર્ય સમાન હોવું જોઈએ.
તેથી,$W_1 = W_2$.
82
DifficultMCQ
$m$ દળ ધરાવતા પદાર્થ પર $t_1$ સમયમાં સ્થિર સ્થિતિમાંથી $v$ વેગ પ્રાપ્ત કરવા માટે પ્રવેગિત કરવામાં આવે છે,તો $t$ સમયમાં થયેલ કાર્ય $t$ ના વિધેય તરીકે શું મળે?
A
$\frac{1}{2}m\left(\frac{v}{t_1}\right)^2 t^2$
B
$m\left(\frac{v}{t_1}\right)^2 t^2$
C
$\frac{1}{2}\left(\frac{mv}{t_1}\right)^2 t^2$
D
$\frac{1}{2}m\frac{v^2}{t_1^2}t^2$

Solution

(D) આપેલ છે કે,પ્રારંભિક વેગ $u = 0$,$t_1$ સમયમાં અંતિમ વેગ $v$ છે.
પ્રવેગ $a = \frac{v - u}{t_1} = \frac{v}{t_1}$.
$t$ સમયમાં થયેલ કાર્ય $W$ એ ગતિઊર્જામાં થતા ફેરફાર અથવા $F \times s$ જેટલું હોય છે.
$s = \frac{1}{2} a t^2$ અને $F = ma$ નો ઉપયોગ કરતા:
$W = F \times s = (ma) \times (\frac{1}{2} a t^2) = \frac{1}{2} m a^2 t^2$.
$a = \frac{v}{t_1}$ મૂકતા:
$W = \frac{1}{2} m \left(\frac{v}{t_1}\right)^2 t^2 = \frac{1}{2} m \frac{v^2}{t_1^2} t^2$.
83
EasyMCQ
જ્યારે કોઈ પદાર્થ વર્તુળાકાર માર્ગ પર ગતિ કરે છે,ત્યારે કેન્દ્રગામી બળ દ્વારા કોઈ કાર્ય થતું નથી કારણ કે
A
ત્યાં કોઈ ચોખ્ખું બળ નથી
B
ત્યાં કોઈ સ્થાનાંતર નથી
C
બળ હંમેશા કેન્દ્રથી દૂર હોય છે
D
બળ અને સ્થાનાંતર એકબીજાને લંબ હોય છે

Solution

(D) કાર્ય એ બળ અને સ્થાનાંતરનો અદિશ ગુણાકાર છે,જે $W = \vec{F} \cdot \vec{s} = Fs \cos \theta$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $\theta$ એ બળ અને સ્થાનાંતર સદિશો વચ્ચેનો ખૂણો છે.
નિયમિત વર્તુળાકાર ગતિમાં,કેન્દ્રગામી બળ વર્તુળના કેન્દ્ર તરફ લાગે છે,જ્યારે તાત્ક્ષણિક સ્થાનાંતર વર્તુળાકાર માર્ગના સ્પર્શક દિશામાં હોય છે.
ત્રિજ્યા હંમેશા સ્પર્શકને લંબ હોવાથી,કેન્દ્રગામી બળ અને સ્થાનાંતર વચ્ચેનો ખૂણો $90^{\circ}$ હોય છે.
તેથી,$W = Fs \cos(90^{\circ}) = Fs(0) = 0$.
આમ,કેન્દ્રગામી બળ દ્વારા કોઈ કાર્ય થતું નથી.
84
DifficultMCQ
$m$ દળ ધરાવતા પદાર્થ પર $t_1$ સમયમાં સ્થિર સ્થિતિમાંથી $v$ ઝડપ સુધી પ્રવેગિત કરવામાં આવે છે,તો $t$ સમયમાં થયેલ કાર્ય $t$ ના વિધેય તરીકે શું મળે?
A
$\frac{1}{2} m \frac{v}{t_1} t^2$
B
$m \frac{v}{t_1} t^2$
C
$\frac{1}{2} \left( \frac{mv}{t_1} \right)^2 t^2$
D
$\frac{1}{2} m \frac{v^2}{t_1^2} t^2$

Solution

(D) પદાર્થનો પ્રવેગ $a = \frac{v}{t_1}$ છે.
પદાર્થ પર લાગતું બળ $F = m \cdot a = m \cdot \frac{v}{t_1}$ છે.
સ્થિર સ્થિતિમાંથી શરૂ કરીને $t$ સમયમાં પદાર્થે કાપેલું અંતર $s = \frac{1}{2} a t^2 = \frac{1}{2} \left( \frac{v}{t_1} \right) t^2$ છે.
થયેલું કાર્ય $W = F \cdot s$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત થાય છે.
કિંમતો મૂકતા,$W = \left( m \cdot \frac{v}{t_1} \right) \cdot \left( \frac{1}{2} \cdot \frac{v}{t_1} \cdot t^2 \right)$.
સમીકરણનું સાદું રૂપ આપતા,$W = \frac{1}{2} m \left( \frac{v}{t_1} \right)^2 t^2 = \frac{1}{2} m \frac{v^2}{t_1^2} t^2$ મળે છે.
85
DifficultMCQ
એક છોકરો $2 \, m$ લંબાઈની એક સમાન સાંકળને લીસી ટેબલ પર એવી રીતે રાખે છે કે જેથી $60 \, cm$ લંબાઈ ટેબલની ધારથી મુક્ત રીતે લટકે છે. સાંકળનું કુલ દળ $4 \, kg$ છે. આખી સાંકળને ટેબલ પર ખેંચવા માટે કરવામાં આવેલ કાર્ય કેટલું છે ($, J$ માં)? ($g = 10 \, m/s^2$ લો)
A
$7.2$
B
$3.6$
C
$120$
D
$1200$

Solution

(B) ધારો કે સાંકળની કુલ લંબાઈ $L = 2 \, m$ છે અને તેનું કુલ દળ $M = 4 \, kg$ છે.
ટેબલ પરથી લટકતી સાંકળની લંબાઈ $l = 60 \, cm = 0.6 \, m$ છે.
સાંકળના એકમ લંબાઈ દીઠ દળ $\lambda = \frac{M}{L} = \frac{4}{2} = 2 \, kg/m$ છે.
લટકતા ભાગનું દળ $m = \lambda \times l = 2 \times 0.6 = 1.2 \, kg$ છે.
લટકતા ભાગનું દ્રવ્યમાન કેન્દ્ર ટેબલની ધારથી $h = \frac{l}{2} = \frac{0.6}{2} = 0.3 \, m$ નીચે છે.
સાંકળને ટેબલ પર ખેંચવા માટે કરવામાં આવેલ કાર્ય એ લટકતા ભાગની સ્થિતિ ઊર્જામાં થતા ફેરફાર જેટલું હોય છે,જે $W = mgh$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $W = 1.2 \times 10 \times 0.3 = 3.6 \, J$.
Solution diagram
86
EasyMCQ
એક કણ પર $\vec{F} = (7\hat{i} + 4\hat{j} + 3\hat{k}) \text{ N}$ બળ લાગતા તેનું સ્થાનાંતર $\Delta \vec{r} = (2\hat{i} + 3\hat{j} + 4\hat{k}) \text{ m}$ થાય છે. તેની ગતિઊર્જામાં થતો ફેરફાર ............... $\text{J}$ છે.
A
$38$
B
$70$
C
$52.5$
D
$126$

Solution

(A) કાર્ય-ઊર્જા પ્રમેય મુજબ,કણની ગતિઊર્જામાં થતો ફેરફાર એ તેના પર લાગતા પરિણામી બળ દ્વારા થયેલા કાર્ય જેટલો હોય છે.
$\Delta K = W = \vec{F} \cdot \Delta \vec{r}$
આપેલ છે:
$\vec{F} = (7\hat{i} + 4\hat{j} + 3\hat{k}) \text{ N}$
$\Delta \vec{r} = (2\hat{i} + 3\hat{j} + 4\hat{k}) \text{ m}$
અદિશ ગુણાકાર (dot product) ગણતા:
$W = (7 \times 2) + (4 \times 3) + (3 \times 4)$
$W = 14 + 12 + 12$
$W = 38 \text{ J}$
તેથી,ગતિઊર્જામાં થતો ફેરફાર $38 \text{ J}$ છે.
87
DifficultMCQ
એક વ્યક્તિ $5\,m$ ઊંડા કૂવામાંથી $2\,kg$ દળની અને $8\,litre$ ક્ષમતાની ડોલ વડે પાણી ખેંચે છે. દોરડાનું દળ $1\,kg$ છે. વ્યક્તિ દ્વારા કરવામાં આવેલ કુલ કાર્ય કેટલું હશે? ($g = 10\,m/s^2$ અને પાણીની ઘનતા $1\,kg/litre$ લો.)
A
$550$
B
$525$
C
$125$
D
$500$

Solution

(B) કુલ કાર્ય એ ડોલ,પાણી અને દોરડાને ઉપર ખેંચવા માટે કરેલા કાર્યનો સરવાળો છે.
ડોલનું દળ $(m_b)$ = $2\,kg$.
પાણીનું દળ $(m_w)$ = $8\,litre \times 1\,kg/litre = 8\,kg$.
દોરડાનું દળ $(m_r)$ = $1\,kg$.
ઊંડાઈ $(h)$ = $5\,m$.
ડોલ પર કરેલું કાર્ય: $W_b = m_b \cdot g \cdot h = 2 \times 10 \times 5 = 100\,J$.
પાણી પર કરેલું કાર્ય: $W_w = m_w \cdot g \cdot h = 8 \times 10 \times 5 = 400\,J$.
દોરડા પર કરેલું કાર્ય: દોરડું સમાન હોવાથી,તેનું દ્રવ્યમાન કેન્દ્ર $h/2 = 2.5\,m$ પર છે. તેથી,$W_r = m_r \cdot g \cdot (h/2) = 1 \times 10 \times 2.5 = 25\,J$.
કુલ કાર્ય $W = W_b + W_w + W_r = 100 + 400 + 25 = 525\,J$.
88
MediumMCQ
સીધી રેખામાં ગતિ કરતા કણ પર લાગતું બળ કણના વેગ સાથે $F = \frac{K}{v}$ મુજબ બદલાય છે,જ્યાં $K$ અચળાંક છે. સમય $t$ માં આ બળ દ્વારા થયેલું કાર્ય કેટલું હશે?
A
$\frac{K}{v^2}t$
B
$2Kt$
C
$Kt$
D
$\frac{2Kt}{v^2}$

Solution

(C) કણ પર લાગતું બળ $F = \frac{K}{v}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે કાર્ય $W$ એ પાવરનું સમયની સાપેક્ષે સંકલન છે,અથવા $W = \int F \cdot dx$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $v = \frac{dx}{dt}$,તેથી $dx = v \cdot dt$ લખી શકાય.
આ કિંમત કાર્યના સમીકરણમાં મૂકતા:
$W = \int F \cdot (v \cdot dt)$
હવે $F = \frac{K}{v}$ ની કિંમત સમીકરણમાં મૂકતા:
$W = \int \left(\frac{K}{v}\right) \cdot v \cdot dt$
$W = \int K \cdot dt$
અહીં $K$ અચળાંક હોવાથી,સમય $t$ માં થયેલું કાર્ય:
$W = K \int_{0}^{t} dt = Kt$.
89
DifficultMCQ
$20\, kg$ ના બોક્સને લીસી સપાટી પર $8\, m$ જેટલું અચળ ઝડપે ખેંચવા માટે $40\, N$ નું ખેંચાણ બળ કેટલું કાર્ય કરશે? ખેંચાણ બળ સમક્ષિતિજ સાથે $60^{\circ}$ ના ખૂણે લાગે છે. (જવાબ $J$ માં આપો)
A
$160$
B
$277$
C
$784$
D
આપેલ પૈકી એક પણ નહીં

Solution

(A) અચળ બળ $F$ દ્વારા થતું કાર્ય $W$ એ સૂત્ર $W = F \cdot S \cdot \cos \theta$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $S$ એ સ્થાનાંતર છે અને $\theta$ એ બળ અને સ્થાનાંતર સદિશ વચ્ચેનો ખૂણો છે.
આપેલ છે:
બળ $F = 40\, N$
સ્થાનાંતર $S = 8\, m$
ખૂણો $\theta = 60^{\circ}$
આ કિંમતોને સૂત્રમાં મૂકતા:
$W = 40 \times 8 \times \cos 60^{\circ}$
કારણ કે $\cos 60^{\circ} = 0.5$ અથવા $\frac{1}{2}$ છે,તેથી:
$W = 40 \times 8 \times 0.5$
$W = 320 \times 0.5 = 160\, J$
તેથી,થયેલું કાર્ય $160\, J$ છે.
90
MediumMCQ
$y$-અક્ષ પર ગતિ કરવા માટે મર્યાદિત પદાર્થ પર અચળ બળ $\vec{F} = -\hat{i} + 2\hat{j} + 3\hat{k} \text{ N}$ લાગે છે. આ બળ દ્વારા પદાર્થને $y$-અક્ષ પર $4 \text{ m}$ અંતર સુધી ખસેડવા માટે કરવામાં આવેલ કાર્ય ............... $J$ છે.
A
$4$
B
$8$
C
$12$
D
$24$

Solution

(B) પદાર્થ પર લાગતું બળ $\vec{F} = -\hat{i} + 2\hat{j} + 3\hat{k} \text{ N}$ છે.
પદાર્થ $y$-અક્ષ પર $4 \text{ m}$ અંતર કાપે છે,તેથી સ્થાનાંતર સદિશ $\vec{d} = 4\hat{j} \text{ m}$ થશે.
અચળ બળ દ્વારા કરવામાં આવેલ કાર્ય $W$ એ બળ સદિશ અને સ્થાનાંતર સદિશનો અદિશ ગુણાકાર છે: $W = \vec{F} \cdot \vec{d}$.
કિંમતો મૂકતા: $W = (-\hat{i} + 2\hat{j} + 3\hat{k}) \cdot (4\hat{j})$.
અદિશ ગુણાકારના ગુણધર્મોનો ઉપયોગ કરતા ($\hat{i} \cdot \hat{j} = 0$,$\hat{j} \cdot \hat{j} = 1$,$\hat{k} \cdot \hat{j} = 0$):
$W = (-1 \times 0) + (2 \times 4) + (3 \times 0) = 8 \text{ J}$.
આમ,કરવામાં આવેલ કાર્ય $8 \text{ J}$ છે.
91
MediumMCQ
$m$ દળના એક કણને સમક્ષિતિજ સાથે $\alpha$ ખૂણે $u \ m/s$ ના પ્રારંભિક વેગથી ફેંકવામાં આવે છે. તો તેના મહત્તમ ઊંચાઈ સુધી પહોંચવા દરમિયાન ગુરુત્વાકર્ષણ બળ દ્વારા થયેલું કાર્ય કેટલું હશે?
A
$u^2 \sin^2 \alpha$
B
$\frac{m u^2 \cos^2 \alpha}{2}$
C
$-\frac{m u^2 \sin^2 \alpha}{2}$
D
$\frac{m u^2 g \sin^2 \alpha}{2}$

Solution

(C) કણ પર લાગતું ગુરુત્વાકર્ષણ બળ $\vec{F} = -mg \hat{j}$ છે.
મહત્તમ ઊંચાઈએ,કણનું શિરોલંબ સ્થાનાંતર એ મહત્તમ ઊંચાઈ $H$ જેટલું હોય છે.
મહત્તમ ઊંચાઈનું સૂત્ર $H = \frac{u^2 \sin^2 \alpha}{2g}$ છે.
ગુરુત્વાકર્ષણ દ્વારા થયેલું કાર્ય એ બળ અને શિરોલંબ સ્થાનાંતરનો ગુણાકાર છે: $W = \vec{F} \cdot \vec{S} = (-mg) \times H$.
$H$ ની કિંમત મૂકતા: $W = -mg \left( \frac{u^2 \sin^2 \alpha}{2g} \right)$.
સમીકરણનું સાદું રૂપ આપતા,આપણને $W = -\frac{m u^2 \sin^2 \alpha}{2}$ મળે છે.
92
MediumMCQ
$m$ દળ ધરાવતો એક પદાર્થ $r$ ત્રિજ્યાના વર્તુળમાં $u$ જેટલી અચળ ઝડપથી ગતિ કરે છે. પદાર્થ પર લાગતું બળ $mv^2/r$ છે અને તે કેન્દ્ર તરફ લાગે છે. આ બળ દ્વારા પદાર્થને વર્તુળના અડધા પરિઘ જેટલા અંતરે ખસેડવા માટે કરવામાં આવેલું કાર્ય કેટલું હશે?
A
$\frac {mv^2}{r} \times \pi r$
B
શૂન્ય
C
$\frac {mv^2}{r}$
D
$\frac {\pi r^2}{mv^2}$

Solution

(B) પદાર્થ પર લાગતું બળ કેન્દ્રગામી બળ છે,જે હંમેશા વર્તુળાકાર માર્ગના કેન્દ્ર તરફ લાગે છે.
કોઈપણ ક્ષણે પદાર્થનું સ્થાનાંતર વર્તુળના તે બિંદુએ સ્પર્શકની દિશામાં હોય છે.
ત્રિજ્યા (અને તેથી કેન્દ્રગામી બળ) હંમેશા સ્પર્શક (સ્થાનાંતર) ને લંબ હોવાથી,બળ સદિશ $\vec{F}$ અને સ્થાનાંતર સદિશ $d\vec{s}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ હંમેશા $90^{\circ}$ હોય છે.
કાર્ય $W$ એ બળ અને સ્થાનાંતરનો અદિશ ગુણાકાર છે: $W = \int \vec{F} \cdot d\vec{s} = \int F \cos(90^{\circ}) ds$.
$\cos(90^{\circ}) = 0$ હોવાથી,કેન્દ્રગામી બળ દ્વારા કરવામાં આવેલું કાર્ય હંમેશા શૂન્ય હોય છે,પછી ભલે તે પરિઘ પર ગમે તેટલું અંતર કાપવામાં આવે.
93
EasyMCQ
એક બળ $\vec F = 2\hat i - 3\hat j + 7\hat k \text{ (N)}$ એક કણ પર લાગે છે જે $\vec S = 7\hat i + 3\hat j - 2\hat k \text{ (m)}$ જેટલું સ્થાનાંતર કરે છે. બળ દ્વારા થયેલ કાર્ય $J$ માં ગણો.
A
$37$
B
$-9$
C
$49$
D
$14$

Solution

(B) અચળ બળ $\vec F$ દ્વારા સ્થાનાંતર $\vec S$ દરમિયાન થયેલ કાર્ય $W$ એ બળ અને સ્થાનાંતર સદિશોના અદિશ ગુણાકાર (dot product) દ્વારા આપવામાં આવે છે:
$W = \vec F \cdot \vec S$
આપેલ છે કે $\vec F = 2\hat i - 3\hat j + 7\hat k$ અને $\vec S = 7\hat i + 3\hat j - 2\hat k$.
$W = (2\hat i - 3\hat j + 7\hat k) \cdot (7\hat i + 3\hat j - 2\hat k)$
$W = (2 \times 7) + (-3 \times 3) + (7 \times -2)$
$W = 14 - 9 - 14$
$W = -9 \text{ J}$
94
MediumMCQ
$M$ દળના એક બ્લોકને સમક્ષિતિજ ટેબલ પર $x$ અંતર સુધી ખેંચવામાં આવે છે. વજનબળ (ગુરુત્વાકર્ષણ બળ) દ્વારા થયેલું કાર્ય કેટલું હશે?
A
$0$
B
$Mgx$
C
$\frac{Mgx}{2}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) બળ દ્વારા થયેલું કાર્ય $W = F \cdot d \cdot \cos(\theta)$ સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $F$ એ બળ છે,$d$ એ સ્થાનાંતર છે,અને $\theta$ એ બળ સદિશ અને સ્થાનાંતર સદિશ વચ્ચેનો ખૂણો છે.
આ કિસ્સામાં,વજનબળ (ગુરુત્વાકર્ષણ બળ) શિરોલંબ નીચેની તરફ લાગે છે,એટલે કે $F = Mg$ (નીચેની તરફ).
સ્થાનાંતર $x$ એ સમક્ષિતિજ ટેબલ પર છે,એટલે કે સમક્ષિતિજ દિશામાં છે.
નીચેની તરફ લાગતા ગુરુત્વાકર્ષણ બળ અને સમક્ષિતિજ સ્થાનાંતર વચ્ચેનો ખૂણો $\theta = 90^{\circ}$ છે.
તેથી,વજનબળ દ્વારા થયેલું કાર્ય $W = Mg \cdot x \cdot \cos(90^{\circ})$ થાય.
કારણ કે $\cos(90^{\circ}) = 0$ છે,તેથી થયેલું કાર્ય $W = 0$ થશે.
95
EasyMCQ
આપેલ છે કે $W = \vec F \cdot \vec s = 0$ અને $F \neq 0, s \neq 0$,તો
A
$\vec F$ એ $\vec s$ ને સમાન છે
B
$\vec F$ એ $\vec s$ ને સમાંતર છે
C
$\vec F$ એ $\vec s$ ને લંબ છે
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) કાર્ય $W$ એ બળ સદિશ $\vec F$ અને સ્થાનાંતર સદિશ $\vec s$ ના અદિશ ગુણાકાર તરીકે વ્યાખ્યાયિત થયેલ છે,જે $W = \vec F \cdot \vec s = Fs \cos \theta$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $\theta$ એ બે સદિશો વચ્ચેનો ખૂણો છે.
આપેલ છે કે $W = 0$,$F \neq 0$,અને $s \neq 0$,તેથી $Fs \cos \theta = 0$ થાય.
કારણ કે $F$ અને $s$ શૂન્ય નથી,તેથી $\cos \theta = 0$ હોવું જોઈએ.
આનો અર્થ એ છે કે $\theta = 90^\circ$ અથવા $\pi/2$ રેડિયન.
તેથી,બળ સદિશ $\vec F$ એ સ્થાનાંતર સદિશ $\vec s$ ને લંબ છે.
96
MediumMCQ
આપેલ છે કે એક બળ $\vec{F}$ સમય $t_1$ માટે પદાર્થ પર લાગે છે અને પદાર્થને $\vec{d}$ જેટલું સ્થાનાંતરિત કરે છે. નીચેનામાંથી કયા કિસ્સામાં પદાર્થનો વેગ વધવો જ જોઈએ?
A
$F > d$
B
$F < d$
C
$\hat{F} \parallel \hat{d}$
D
$\hat{F} \perp \hat{d}$

Solution

(C) કાર્ય-ઊર્જા પ્રમેય મુજબ,પદાર્થ પર બળ દ્વારા કરવામાં આવેલું કાર્ય તેની ગતિ ઊર્જામાં થતા ફેરફાર જેટલું હોય છે: $W = \Delta KE = \frac{1}{2} m v_f^2 - \frac{1}{2} m v_i^2$.
વેગ વધવા માટે,અંતિમ ગતિ ઊર્જા પ્રારંભિક ગતિ ઊર્જા કરતા વધારે હોવી જોઈએ,જેનો અર્થ છે કે કરવામાં આવેલું કાર્ય $W$ ધન હોવું જોઈએ.
કરવામાં આવેલું કાર્ય ડોટ પ્રોડક્ટ દ્વારા આપવામાં આવે છે: $W = \vec{F} \cdot \vec{d} = F d \cos \theta$,જ્યાં $\theta$ એ બળ સદિશ $\vec{F}$ અને સ્થાનાંતર સદિશ $\vec{d}$ વચ્ચેનો ખૂણો છે.
જો $\hat{F} \parallel \hat{d}$ હોય,તો ખૂણો $\theta = 0^\circ$ થાય,અને $\cos 0^\circ = 1$ થાય.
આમ,$W = F d > 0$,જે ગતિ ઊર્જામાં વધારો કરે છે અને પરિણામે પદાર્થનો વેગ વધે છે.
તેથી,સાચી શરત $\hat{F} \parallel \hat{d}$ છે.
97
MediumMCQ
એક વેઈટલિફ્ટર જમીન પરથી વજન ઊંચકે છે અને તેને ઉપર પકડી રાખે છે.
A
વજન ઊંચકવામાં અને પકડી રાખવામાં કાર્ય થાય છે.
B
વજન ઊંચકવામાં અને પકડી રાખવામાં કોઈ કાર્ય થતું નથી.
C
વજન ઊંચકવામાં કાર્ય થાય છે,પરંતુ તેને પકડી રાખવા માટે કોઈ કાર્ય કરવાની જરૂર નથી.
D
વજન ઊંચકવામાં કોઈ કાર્ય થતું નથી,પરંતુ તેને પકડી રાખવા માટે કાર્ય કરવાની જરૂર છે.

Solution

(C) ભૌતિકવિજ્ઞાનમાં,કાર્યને બળ અને બળની દિશામાં થયેલા સ્થાનાંતરના ગુણાકાર તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે $(W = Fs \cos \theta)$.
$(i)$ જ્યારે વેઈટલિફ્ટર વજન ઊંચકે છે,ત્યારે લાગુ કરેલા બળની દિશામાં સ્થાનાંતર $(s > 0)$ થાય છે. તેથી,કાર્ય થાય છે $(W = Fs > 0)$.
$(ii)$ જ્યારે વેઈટલિફ્ટર વજનને સ્થિર પકડી રાખે છે,ત્યારે સ્થાનાંતર શૂન્ય $(s = 0)$ હોય છે. કાર્ય માટે સ્થાનાંતર જરૂરી હોવાથી,વજન પકડી રાખતી વખતે થયેલું કાર્ય શૂન્ય છે $(W = F \times 0 = 0)$.
98
DifficultMCQ
એક કણ ઉગમબિંદુથી સમાન અંતરના ત્રણ ભાગમાં ગતિ કરે છે: પ્રથમ $x$-અક્ષ પર,બીજું $y$-અક્ષને સમાંતર,અને ત્રીજું $z$-અક્ષને સમાંતર. $F = 50 \, N$ ના મૂલ્યનું એક અચળ બળ કણ પર હંમેશા ગતિની દિશામાં લાગે છે. ત્રણેય ભાગમાં આ બળ દ્વારા થયેલું કાર્ય સમાન છે અને કુલ કાર્ય $300 \, J$ છે. કણના અંતિમ યામ શું હશે?
A
$(2, 2, 2) \, m$
B
$(4, 4, 4) \, m$
C
$(6, 6, 6) \, m$
D
$(10, 10, 10) \, m$

Solution

(A) ગતિની દિશામાં લાગતા અચળ બળ દ્વારા થયેલું કાર્ય $W = F \cdot d$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $d$ એ કાપેલું અંતર છે.
દરેક ભાગમાં બળ $F = 50 \, N$ ગતિની દિશામાં લાગતું હોવાથી,દરેક ભાગમાં થયેલું કાર્ય $W_i = F \cdot d$ છે.
કુલ કાર્ય $W_{total} = 300 \, J$ છે અને ત્રણેય ભાગમાં થયેલું કાર્ય સમાન હોવાથી,દરેક ભાગમાં થયેલું કાર્ય $W_i = \frac{300}{3} = 100 \, J$ થશે.
$W_i = F \cdot d$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને દરેક ભાગ માટે અંતર $d$ મળે છે: $100 = 50 \cdot d$,જેનો અર્થ છે $d = 2 \, m$.
કણ $x$-અક્ષ પર $2 \, m$,ત્યારબાદ $y$-અક્ષને સમાંતર $2 \, m$,અને અંતે $z$-અક્ષને સમાંતર $2 \, m$ ગતિ કરે છે.
ઉગમબિંદુ $(0, 0, 0)$ થી શરૂ કરીને,અંતિમ યામ $(2, 2, 2) \, m$ થશે.
99
DifficultMCQ
આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ,બધી સપાટીઓ ઘર્ષણરહિત છે અને બ્લોક $m$ નું દળ $1\,kg$ છે. બ્લોક અને વેજ શરૂઆતમાં સ્થિર છે. હવે વેજ પર બળ લગાડીને તેને $5\,m/s^2$ નો સમક્ષિતિજ પ્રવેગ આપવામાં આવે છે,જેથી બ્લોક વેજ પર સરકતો નથી. તો $2\,sec$ માં ગ્રાઉન્ડ ફ્રેમમાં લંબબળ (normal force) દ્વારા બ્લોક પર થયેલું કાર્ય ............... $J$ છે.
Question diagram
A
$30$
B
$50$
C
$100$
D
$150$

Solution

(B) બ્લોક $m$ વેજ સાથે સમાન સમક્ષિતિજ પ્રવેગ $a = 5\,m/s^2$ થી ગતિ કરે છે કારણ કે તે વેજ પર સરકતો નથી.
સપાટીઓ ઘર્ષણરહિત હોવાથી,બ્લોક પર સમક્ષિતિજ દિશામાં લાગતું એકમાત્ર બળ લંબબળ $N$ નો સમક્ષિતિજ ઘટક છે.
ધારો કે $N$ એ વેજ દ્વારા બ્લોક પર લાગતું લંબબળ છે. $N$ નો સમક્ષિતિજ ઘટક બ્લોકને પ્રવેગ $a$ પૂરો પાડે છે: $N \sin \theta = ma$.
$N$ નો શિરોલંબ ઘટક વજનબળને સંતુલિત કરે છે: $N \cos \theta = mg$.
જોકે,આપણે કાર્ય-ઊર્જા પ્રમેયનો સીધો ઉપયોગ કરી શકીએ છીએ. બ્લોક પર લાગતા તમામ બળો દ્વારા થયેલું કાર્ય તેની ગતિઊર્જામાં થતા ફેરફાર જેટલું હોય છે.
સમક્ષિતિજ દિશામાં બ્લોક પર કાર્ય કરતું એકમાત્ર બળ લંબબળ $N$ છે. બ્લોક માત્ર સમક્ષિતિજ દિશામાં પ્રવેગ $a$ થી ગતિ કરતો હોવાથી,$t = 2\,s$ સમયે તેનો વેગ $v = at = 5 \times 2 = 10\,m/s$ થશે.
પ્રારંભિક વેગ $0$ છે. ગતિઊર્જામાં ફેરફાર $\Delta KE = \frac{1}{2}mv^2 - 0 = \frac{1}{2} \times 1 \times (10)^2 = 50\,J$.
કારણ કે ગતિની દિશામાં કાર્ય કરતું એકમાત્ર બળ લંબબળ છે (ગુરુત્વાકર્ષણ શિરોલંબ દિશામાં લાગે છે અને સ્થાનાંતર સમક્ષિતિજ છે),તેથી લંબબળ દ્વારા થયેલું કાર્ય $50\,J$ છે.
100
MediumMCQ
$30\, N$ ના મૂલ્યનું બળ જે $\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$ ની દિશામાં કાર્યરત છે,તે એક કણને બિંદુ $(2, 4, 1)$ થી $(3, 5, 2)$ સુધી સ્થાનાંતરિત કરે છે. આ સ્થાનાંતર દરમિયાન થયેલ કાર્ય કેટલું હશે?
A
$90\, J$
B
$30\, J$
C
$30\sqrt{3}\, J$
D
$30/\sqrt{3}\, J$

Solution

(C) બળ સદિશ $\vec{F}$ એ તેના મૂલ્ય અને $\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$ ની દિશામાંના એકમ સદિશના ગુણાકાર દ્વારા મળે છે.
એકમ સદિશ $\hat{n} = \frac{\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}}{\sqrt{1^2 + 1^2 + 1^2}} = \frac{\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}}{\sqrt{3}}$.
તેથી,$\vec{F} = 30 \times \frac{\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}}{\sqrt{3}} = 10\sqrt{3}(\hat{i} + \hat{j} + \hat{k})\, N$.
સ્થાનાંતર સદિશ $\vec{S}$ એ અંતિમ અને પ્રારંભિક સ્થાન સદિશનો તફાવત છે:
$\vec{S} = (3-2)\hat{i} + (5-4)\hat{j} + (2-1)\hat{k} = \hat{i} + \hat{j} + \hat{k}\, m$.
થયેલ કાર્ય $W$ એ $\vec{F}$ અને $\vec{S}$ નો અદિશ ગુણાકાર છે:
$W = \vec{F} \cdot \vec{S} = [10\sqrt{3}(\hat{i} + \hat{j} + \hat{k})] \cdot [\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}]$
$W = 10\sqrt{3} (1 \times 1 + 1 \times 1 + 1 \times 1) = 10\sqrt{3} \times 3 = 30\sqrt{3}\, J$.

Work, Energy, Power and Collision — Work Done by Constant Force · Frequently Asked Questions

1Are these Work, Energy, Power and Collision questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Work, Energy, Power and Collision Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.